BAHADIRO Yavuz LU Gemide syan
D N
Gkyznde kara, kapkara bulutlar ylm t .
Akam n alacas gittike koyulayordu. Nicedir
rahvan adm giden orta yal adam at n tepikledi:
" H zlanmah" diye sylendi, "yamur bast rmadan
ulamal impe Kalesine."
Kale grndnde ard. Bir k deryasnn
iinde yzyordu, uzaktan grn gkyzndeki
y ld zlar kadar endi.
"Tuhaf!" diye glmsedi. "Geldiimi haber alp
fener alay m dzenlediler? Amma da bol k var."
Kara bulutlara doru bakt :
"Yamur bast racaa benzer, biraz daha hzlanmah."
Szn bitirmeye kalmadan keskin bir imek
akt . Gk, grltl biimde grledi ve ard ndan
ap r apr yamaya balad.
6
SUNGURO LU
"Akl ma gelen bama gelir" diye hayfland orta
yal adam, at n tepikledi:
" Hadi aslan m ko! Kaleye kuru varmaktan getik, hi deilse akam namazn ka rmayal m."
Zayf, uzun boyluydu. Srt nda kolsuz deri bir ceket, banda pskll bir takke vard . Ak bol salar
takkesinden dar tam t . Yamur damlalar kse
sakal ndan gsne akyor, serinli iyle btn vcudunu rpertiyordu.
Yorgun olmasna yorgundu. Kemikleri yumuak
bir yatan hasretiyle szlyor, fakat bunu kendi kendine dahi itiraf etmekten korkuyordu.
"Az yol gelmedik, iki gndr at tepiklemedeyiz,
benim yerimde kim olsa yorulur. Geri yalyz yal
olmaya, lkin iimiz bitik deil. Yiit Sungurolu
Beyimizle daha nice kavgalara girer, yiit Orhan
Gazimizin emirlerine daha nice intizar edip serhadIere kar, nice kfir kellesi drrz. Bir yol brahim an' bulup haberi verelim, sonrasna Allah Kerim."
Kale kapsn doludizgin geti. O kadar hzl girdi
ki, gelene geene ruhsat sormakla vazifeli nbeti
bile at bu ie. Brkn geri itip alnn kayarak:
"Kelle mi gtryor, yoksa acelesi olan davetlilerden biri midir?" diye sylendi.
Sonra sesinin btn kuvvetiyle arkasndan bard:
"Heey, yava olsana biraz, dursana!.."
GEMDE SYAN
7
Orta yal adam sylenerek atn durdurdu.
"Ne var?" diye sordu nbetiye, "kendi kalelerimize rahatlkla giremeyecek miyiz artk, ne itir?"
Nbeti koaradm yaklat. Yine brkn geri
itip alnn kayarak:
"Bala" dedi, "dn mnasebetiyle hrls, hrsz kaleye t de Beyimiz bu tedbiri ald. Kimin
nesi olduunu, niin geldiini syle, gir ehre."
"nce sen syle bakalm. Bu ne kargaa, bu ne
grlt, bu ne fener alaylar? Allah korusun, impe
halk Bizans kefereleri gibi gece boyu elenip gndz akama kadar uyuma alkanlna m dt?"
"Allah korusun! Hi yle ey olur mu? Beyimizin
kz evleniyor; bu grlt, kalabalk, bu fener alaylar o yzden."
Orta yal adam bu cevaptan sonra iyice rahatlamt, glmsedi:
"Ben de bir bozukluk oldu sanp zlrdm. De-
mek, Bey kznn dn var?.."
"Var ya... Yeme ime bedava, ama bu gece uyumak istersen baka kapya! Hl kimin nesi olduunu sylemedin..."
Grltc bir kalabaln savumasn bekledikten sonra cevap verdi:
"Bursa tarafndan gelirim. Orada aknclar akncs, yiitler yiidi bir Sungurolu var. Adn duymu
musun? Ben onun arkadaym. Bir dostumu grmeye geldim, adma Kse Yusuf derler. Birtamam
sllemi rendiine gre ruhsat ver de geeyim."
8
SUNGUROLU
Nbeti birden arm, eli ayana dolamt:
"Sungurolu Beyimizi duymamak olur mu?" diye
kekeledi, "onun aziz arkada Kse'yi bilmemek
mmkn m? eref verdin, buyur gir ehre; ama
izin ver, seni Bey konana gtreyim."
"Sa ol. nce bir cami bulup gemekte olan akam namazn klaym, sonra konaa kendim giderim. Hadi Allah'a emanet ol."
GEMDE SYAN
9
Atn srd. Bir cami nnde mola verip namazn kld.
Artk brahim'i bulup Sungurolu'nun davetini
bildirmesi lzmd. Kaybedecek fazla vakit yoktu.
Geceyi kalede geirir, hurdaha olduunu sand
kemiklerini bir gzel dinlendirir, sabah namazndan
sonra brahim'le birlikte yola derlerdi.
Foa seferinden bu yana grmemilerdi. Nerede oturduunu, ne yaptn bilmiyordu. Ne yaparsa
yapsn Sungurolu'nun kendisini ardn duyunca mutlaka zp zp zplayacak ve hemen yola kmak isteyecektir. Bundan emindi.
Fakat brahim'i hi dnmedii bir iin iinde
buldu. Bey konann ba kesine oturmu, srmal
kaftann iinde terliyor, skntyla boynunu krp duruyordu. Kse'yi fark edince bir an ard, sonra
yerinden frlayarak boynuna atld:
"Ho geldin kselerin padiah! Sungurolu Beyim hani, yoksa dnme icabet etmedi mi?"
Kse her eyi anlad. Bey kzn brahim alyordu.
Bu gece de dn gecesiydi. Can fena halde skld. brahim'in birka kere dn tehir ettiini biliyordu geri, buna ramen bir gn evleneceini hi
dnmemiti.
imdi ne yapacakt? "Dn bover brahim,
gel serhadlere kalm, Sungurolu yle istiyor"u
nasl diyecekti?
brahim hl fellik fellik bakmyor, etrafta Sungurolu'nu aryordu. Gremeyince zgn bir tavrla:
10
SUNGUROGLU
"Gelmedi ha!.. Belki kendisine danmadan evlenmeme kzd. Hakk var, lkin Kse Aam yle
kstm ki, kmldayacak hlim kalmad. Bey de bastrdka bastrd; ya kzyla evlenmeliymiim yahut
kaleden ekip gitmeliymiim. Grtlama reklendiler Kse Aam, beni anlarsan sen anlarsn ancak.
Sungurolu bile anlamam baksana..."
Kse skntyla bakmyor, merakl gzlerden kendilerini saklayacak kuytu bir ke aryordu. Fakat
koca oda azna kadar insan doluydu, herkesin ba
da merakla kendilerine dnmt.
"Gel" diye ekti brahim'i, "syleelim biraz."
Baheye ktlar. Doludizgin yaan yamura bir
nar siper ettiler.
"brahim karda, zgnm, ama davetin bize
ulamad."
"Ne!., ulamad m? Bir mektup yazm ve konan en gz ak hizmetkrlarndan Atman ile gndermitim yahu! Mektubu almadnz m sylyorsun?"
"Alsak niye almadmz syleyeyim? Hem Sungurolu'nu tanrsn. Seni byle bir gnnde yalnz
brakr myd?"
"Hayretim o yzden ya zaten! Byle bir gnde arkada dediin yalnz braklr m?"
Kse yine skntl skntl baknd. Pskll takkesini bandan alp bir sre mncklad, bir mddet
kse sakalnn kllarn ekitirdi. Onu ok iyi tanyan brahim:
GEMDE SYAN
11
"Neyin var?" diye sordu, "Dilinin altnda bir eyler sakladndan eminim, hadi syle..."
"Syleyeceim sylemesine de pek kolay olmuyor grdn gibi, nereden balayacam bile bilmiyorum."
"Sana yardm edeyim yleyse! Buraya niin geldiini anlatmaktan bala."
Kse ks ks gld:
"Onu anlatrsam geriye bir ey kalmyor zaten,
fakat hi zaman deil."
Merak brahim'in gzlerini karartyordu:
"Benimle mi ilgili?"
"Ya..."
"Yoksa Orhan Beyimizden bir nme mi var?"
"Eh..."
"Ne demek eh?.. Var m, yok mu?"
"Dorusunu istersen Orhan Beyimizden yok da
Sungurolu'dan var. Daha dorusunu istersen emir
Orhan Beyimizin emri de, Sungurolu birlikte gitmemizi istiyor. u Sen-Jan valyeleri azim keferelikler eder, gemilerimizi, sahillerimizi, kylerimizi
basar, kimsede rahat huzur brakmazlar."
"Hani u nce Akka'dan, sonra Kbrs'tan kovulan serkeler mi? Menteoullarnn elinden Rodos'un bir ksmn alp yerlemiler diye duymutum."
"yi duymusun. Yerlemesine yerlemiler, vel12
SUNGUROGLU
kin rahat durduklar yok, etraf kasp kavuruyorlar.
Casusluk ilerine bulayorlar; bu ilerde hayli usta
olduklar sylenir."
"Yani Osmanoullar iin tehlike tekil ediyorlar
demeye getiriyorsun."
imek gibi akt:
"Gayr durmak abestir. Ata binip dmeli zerlerine..."
E lini klcnn daima asl bulunduu yere att.
Bombotu. Dn mnasebetiyle klcn karmt.
Bu yzden terzileri bir gzel halamt. Klcn vermemekte direniyor, onlar dn klna mnasip
dmeyeceini ne srp srar ediyorlard. Nihayet
raz olmutu. Fakat imdi ok hayflanyordu:
"Allah cezalarn versin" diye hnland, "klcm
bile karttrdlar, beni kadna dndrdler bre!.."
Kse duymazdan geldi brahim'i:
"Neyse... Mademki evlenmek zeresin, mbarek
olsun. Ne yapalm? Ksmet bu kadarm. Biz de
baka bir arkada bulur, Sen-Jan serkelerinin zerine yle gideriz. Merak etme, bir hatra olarak aramzda daima yaayacaksn..."
"Bir lnn ardndan konuur gibisin. Bre ihtiyar,
grmyor musun ki dipdiriyim, sapasalamm."
Kse alayc bir glle dudaklarn bzd.
"Gryorum canm, kzmana lzum yok. Ama
evli bir akncnn l bir akncdan pek fark olmadn sen de bilirsin."
brahim kzgnln en doruk yerinde kkredi:
GEMDE SYAN
13
"Henz evlenmediime gre diri bir aknc saylrm hl... Yallah bakalm, ardn sra gelmeye hazrm."
Sesinde samimiyet kpk kpkt. Kse Yusuf
sakaln avulad. brahim yamann da yaman kmt. Azck coturmay dnrken lf fazla karm, dn yarm brakacak kadar heyecanlandrmt.
"aka ettim yiidim" dedi, "Hele dn yap,
hele Beye damat ol; sonra ne zaman istersen gelir,
bize katlrsn. Her ite bir hayr gizli olduuna gre
vardr bu iin de hayrl bir taraf, cann skma."
14
SUNGUROGLU
"Az evvel byle konumuyordun ama ihtiyar,
gayri bunun bakaca aresi kalmad, ardn sra geleceim dedim. Daha ne beklemektesin?"
"Hi yle olur mu? Sungurolu dnn bozduumu bir duyarsa derimi yzer, yerden ge kadar
hakl da olur. Bir akadr ettik, daim gevezeliime
ver de stnde eleme, var yavuklunun yanna git,
ben de gelip az tadyla nikhnda ahitlik edeyim."
brahim zar zor raz oldu. Birlikte konaa girdiler.
Herkes hazrlanm, damad bekliyordu. impe Beyi:
"Nerede kaldn ayoul?" diye kt. "Nicedir
beklemekteyiz. Gel yle de nikhn kyalm."
brahim son derece cidd bir tavrla:
"Biraz ba baa grebilir miyiz Beyim?"
impe Beyi armakla birlikte sordu:
"Nikhtan evvel mi?"
"Evvel olmas mnasiptir."
"Peki yleyse, madem acele ediyorsun, grelim."
Misafirlerden izin isteyip dar kt. brahim'i kk bir odaya soktu. Ellerini gsnde kavuturarak:
"Syle bakalm, acelen neymi?" dedi.
brahim utana skla maksadn at. Dinledike
impe Beyinin kalar atlyor, alnnda krklklar
zikzaklanyordu.
GEMDE SYAN
15
"Beyim, affnza snrm, u benim yaptma
kallelik derler biliyorum, lkin Sungurolu'nun davetini nasl geri evirebilirim? Vatan hizmet beklerken ahs meselemi nasl dnebilirim? Beni anla-
yacanz umuyorum. Emir sizin, kal derseniz kalrm, her arzunuzu can ba stne ederim."
Yal Beyin atk kalar ar ar dzeldi. Birden
elini brahim'in omuzuna koydu.
"Seni damat seerken ne kadar isabetli bir karar
verdiimi imdi daha iyi anlyorum. Bey damad senin gibi olmal, tam senin gibi. Gznde ne evlilik,
ne mal mlk; varsa da vatan, yoksa da vatan."
16
SUNGUROLU
Kucaklayp barna bast:
"Yolun ak olsun oul! Sungurolu ile eski hukukumuz vardr. Vaka bizden oka gentir, ama bize
serdar olacak tecrbededir. Kendisine selmlarm
syle. Haydi uurola, Allah gazan mbarek klsn.
Nianln merak etme; ben ne yapar eder, onu kandrrm. Biz de eski akncyz, akncnn hlinden
aknc anlar. Lkin doru syle: Bu dnceyi kafana o kse herif soktu, deil mi?"
"Sadece Sungurolu'ndan haber getirdi."
"Biz kendisini dne beklerken haberi geldi demek... Gelsin; ho geldi, safa geldi. Var istirahat et,
herhalde afakla yola dmek istersin..."
"Ruhsatnz olursa, hemen yola kmak isterim."
"Verdim gitti oul, kzm da verdim, ruhsat da
verdim."
Elini pp yanndan ayrld. Buldu Kse'yi:
"Yallah atlara, gidiyoruz!.."
"Dur hele" diye gld Kse, "Ne acelen evlt?
yle az tadyla bir dn orbas ieceiz, yumuak bir dekte ihtiyar kemiklerimizi dinlendireceiz. Sabah ola hayrola."
Bu sefer brahim ks ks glyordu:
"Sen yle zannet! Nerelerden gelip dnm
bozarsn da, ben urackta rahatn bozmaz mym
senin? Ya hemen yola kyoruz veya hibir zaman
kmyoruz; been beendiini se."
"Yani ille de lmlerden lm beenmek zorun-
daym."
GEMDE SYAN
17
HANDA CURCUNA
Kse'nin keyfi iyiden iyiye kamt. Bu gece bir
gzel dinlendikten sonra yola kmay dnyordu. Fakat brahim'e de hak veriyordu. Madem dn bozulmutu, bir an evvel buradan uzaklamas
lzmd. stemeye istemeye doruldu:
"lle gidelim, diyorsan gidilir. Lkin bu yamuru
ne yapacaz?"
"Ben eker olmadm iin erimekten korkmam,
sen sekersen bann aresine bak."
"Pekl, pekl, gidiyoruz! Aha kalktm ya ite,
yr bakalm."
K imseye belli etmemeye alarak dar szldler. Atlandklar gibi karanln ortasna daldlar.
Yamur hl doludizgin yayor, iki svari Bursa
yolunda at paralyordu.
Kse'nin devaml srar geceyarsna doru brahim'i insafa getirdi ve nihayet bir handa dinlenmeyi
kabul etti.
18
SUNGUROLU
ndikleri han khne grnl bir yapyd, ama
urayan boldu. Kyafetini deitirmi Sen-Jan valyelerinden papaz klkl Bizans casuslarna kadar
hemen her tip insana burada rastlamak mmknd. Bunu ok iyi bilen Kse, hana girmeden nce
brahim'in kulana eildi.
"Dikkatli olmalyz" diye fsldad, "buralar tekin
deildir."
brahim pelerinini zmekle meguld:
"Biz de tekin deiliz! Keke birileri satasa da aylarca pusup oturmann pasn dksem."
Kse kahkahasn yutmaya alarak:
"Bu gvey urbalaryla da iyi dvlr dorusu,
hi deilse klcn yanna almay unutmadn."
"CJnutsam da olur, birka Sen-Jan serkeini kl-
sz da haklayabilirim."
"Anladm, bu gece btn fkenle birtamam deliliin stnde. Ama fkeni benden ek, ben sadece
eliyim, seni yavuklundan ayran Sungurolu'dur.
Yz yze gelince istediini sylersin."
"Hadi ordan! Ayrla zlen kim? Benim fkem
Sen-Jan valyelerinden kinaye; yersiz yurtsuz
olularna bakmadan Osmanoluna satayorlar.
Bir elime geerlerse..."
"Aman yava gel yiidim, duyan muyan olur da
bamz yok yere dara girer. Oysa ihtiyar arkadan
dvmek deil, uyumak istiyor."
Bir keye iliip orba sylediler.
"Beklediim dn orbas kadar gzel olmayaGEMDE SYAN
-|g
cak" dedi Kse, "Ama ne yapalm? Misafir umduunu deil, bulduunu yer."
brahim etrafa bakyor, ieri girdikleri andan itibaren gzlerini zerlerinden ayrmayan denizci klndaki kiinin niyetini kestirmeye alyordu.
Vard netice hi de i ac deildi. Bir eyler tasarlar gibiydiler. Arada konuuyorlar, ksk kahkahalar atyorlar ve tekrar gzlerini zerlerine akyorlard.
"Niyetleri iyi grnmyor" dedi.
"Kimlerin?" diye sordu Kse.
"u karda oturan denizci klkllarn... Bir yol
baka tarafa baktklar yok."
"Knama yiidim, hi damat urbal birinin handa
gecelediini grmemi olacaklar."
"Alayn sras deil Kse Aam, bu herifler grlt koparmaya niyetli, kendini hazr et."
"Yani maraza kacak m diyorsun?"
"kt bile..."
birden ayaa kalkm, gzlerini brahim'in
stnde tutarak kahkahalarla glmeye balamlard. brahim di gcrdatyor, Kse onu teskin etmeye
alyordu:
"Aldrma civanm, serserilere uyma! urackta
azck dinlenip yola deceiz. Sen sen ol, a karnla dve yeltenme, olmaz m?"
"Olmaz!.." diyerek kestirdi att brahim. "Beldr,
saknalm, deriz; lkin ille de stmze gelirler. Bak
u ikoya, gld yetmez gibi, stelik parmayla
20
SUNGUROGLU
beni iaret ediyor. Btn hana rezil olmaktansa dvrm daha iyi."
"CJzun etme! Btn han dediin biz, onlar, bir de
hanc... Kim duyacak, kim bilecek? Otur oturduun
yerde!"
Kse'nin hl alay edip etmediini anlamak iin
yzne dikkatlice bakt. Haniyse korktuuna hkmedecekti. Muzip gln ince dudaklarnda gezinir grnce rahatlad. Frlad kalkt, ellerini beline
dayayarak iki adm ileri att:
"Ne o denizciler, tuhafnza giden bir ey mi oldu?"
GEMDE SYAN
21
"Sana ne be!" diye aksileti ar iman olan.
"Beni imarlyorsunuz da beenip beenmediinizi merak ettim, uzunca lp bitiniz galiba ve
aznza lyk bulmadnz."
birden ar admlarla yanatlar.
"Bulduk bulduk" dedi iman olan, "tam bize gresin. Kemerindeki kese de kln gibi ise eh, deme keyfimize."
brahim'de az nceki sinirlilikten eser kalmamt.
Keyfince glyor, dv ncesi daima yapt gibi
hasmlaryla alay ediyordu.
"Demek klmdan evvel kemerimdeki kese ilginizi celbetti. Eh, madem yle, sizi kracak deilim;
buyrun, kesem emrinize amadedir. Ne yazk ki bir
zahmet ellerinizle alacaksnz."
Kararl hli, gergin duruu ve umursamaz bir tavrla alay edii, iman denizciyi tereddde sevk et-
miti. Bizzat gitmek yerine sanda duran kara kuru
adama bayla brahim'i gsterdi.
"Git asilzademizin kesesini al bakalm."
O da rkmt, ama emre itaatsizlik edememiti. Korka korka brahim'e sokuldu. Her ihtimale kar gzlerini bir an olsun brahim'in gzlerinden ayrmadan ve sa elini srekli klcnda tutarak sol elini
beline att. Atmasyla kasklarna yapan zorlu tekmenin acsn t cierlerinde duymas bir oldu, klcn ekmeyi dahi akl edemeden kvranmaya balad.
22
SUNGUROGLU
Ayn anda dier ikisi kllarna sarldlar ve ikonun hrltl emrine uyup brahim'e saldrdlar.
Hanc mutfaktan km, iki elinde iki orba tas
olduu halde korkusundan olduu yere aklmt.
Kse, hancnn imdadna kotu:
"Aman hancba. orbann bana bir hl gelmesin. Sen ikisini de ver, daha soumadan yetiir
bizim olan."
"Arkadanza ok yazk olacak" diye mrldand
hanc.
"Aksine" dedi Kse, "u soytar denizciye yazk olacak."
"Onlar denizci deil ki" dedi hanc esefle, "Klk
deitirmi Sen-Jan valyeleridir. Nicedir civar
haraca kesiyorlar."
Kse bir sevin l att:
"Sen-Jan valyeleri ha? Vay canna!.. Bizim olan tam aradn buldu desene."
brahim'e doru bard:
"Yettim yiidim. nndekiler Sen-Jan kopuklardr, haberin olsun."
Taslar kapt gibi kavgaya dald.
"Ksmet sizinmi keratalar" diyerek taslardaki
kaynar orbay adamlarn yzlerine boca etti.
Cyak cyak bardlar, ama kavgay brakmad-
lar. Aksine, daha byk bir hiddetle saldrya getiler. Kse, yandan umulmayacak bir hzla klcn
ekmi, adamlardan birini fena halde sktrmt:
GEMDE SYAN
23
PUKL.A*2.\OH3!
"Sen hl tekini bile safd edemedin bre brahim! Nice kl erliidir seninkisi? Belli ki impe'de
bol bol yiyip imanlamsn."
"ine baksana" diye soludu brahim, "pek vursana!.."
K lcn kaldrd gibi nndekinin omuzuna ald. Omuzu batan baa yarlan adam canhra bir
feryatla yere kapakland.
"Sra sende iko" diye bararak ar imana
dnd brahim, "kolla kendini bakalm."
Birinin devrildiini grnce Kse'nin neesi iyi24
SUNGUROLU
den iyiye yerine gelmi, keyfince kl sallamaya
balamt.
"Kl vurmay ok sonra belledim, ama idare
ediyorum ite. Bu valye bozuntular iin fazla bile.
imdi Sungurolu olacakt ki..."
"Ayp bre!" diye karlk verdi brahim, "Sungurolu'nu byle ufak tefek kavgalara m kartracaz? Bir orduya bedeldir o!.."
GEMDE SYAN
25
SEN-JAN VALYELER
Dv ok fazla srmedi. Sa ve salam kalan
yegne valye arkasna bakmadan kanca iki arkada bakarak gltler.
"Bu i de bylece bitti" diye konutu Kse, "Afe-
rin bre brahim, daha paslanmamsn."
"Bundan sonra hi paslanacam yok Kse
Aam, merakn olmasn."
aknln henz stnden atamam olan hancya dnd:
"Sana zahmet orbalar tazele hancba, ncekileri valyelere takdim ettik, afiyetle itiler."
Hancba hi kprdamadan duruyor, yerde kvranp duran yarallara gzlerini krpmadan bakyordu.
"Duymadn m hancba? Az evvel orba getirmen sylendi sana, seirtsene!"
26
SUNGUROGLU
Korku dolu gzlerini istemeye istemeye iki arkadaa evirdi, titreyen bir sesle:
"Bunu yapmamalydnz" dedi.
Kse hayretle:
"Yani heriflerin bamza tebelle olularna aldrmasak m demek istiyorsun?"
"Aldrmamalydnz. Bunlar yaral maral, ama
canl! Hele elinizden kaan iko var ya, civar ondan illallah der. yle bir bel ki, yeryzne beteri
gelmi deilv Daha bir sr adam var, avenesini
toplayp hanm darmaduman etmeye gelir mutlaka. O kadarla kalacan da sanmam, kzn boynuzuna dahi girseniz sizi bulur ve intikamn almaya
alr."
"Oh be, ne l!" diye szn kesti Kse, "Elin
kpei iimize girip havlar da bizim brahim, impe'de keyfine bakar. Duymakta msn brahim Can,
kalede gnl elendirirken etrafnda neler neler
olurmu meer, haberin var m?"
"Bilmiyordum" dedi brahim mahcub mahcub,
"inanolsun ki bilmiyordum. Baz apulculardan
bahsolunuyordu da Sen-Jan serkeleri olduklar
sylenmiyordu. Meydanda bozulan gvur ordular-
nn artklardr, bir mddet sonra kkleri kaznr yollu dnyordum. bakacaym."
"Hem de ok baka" diye devam etti hanc, "Bu
civarda haniyse Osmanolunun sz gemez oldu;
Sen-Jan'llar ne isterse o olmakta, ne dilerse o yaplmakta. Hayvanlarn bir ksmna el koyarlar sesleGEMIDE SYAN
27
nilmez, mahsultmz talan ederler bir ey sylenmez, kzmzn gelinimizin ziynetine el uzatrlar...
Hlsa; gerisi sylenebilir cinsten deil. yi ders verdiniz, velkin siz daim durucu deilsiniz. Orhan Beyimizin de ii bandan akn. Bir yanda Bizans, bir
yanda tekfurlar, bir yanda Srp, Neme, Slav... Onlarla cebelleirken bizi unutmakta hakl. Ne diyebiliriz?.."
Sesinde yaknma vard. Aktan deil, ama st
kapal ekilde Orhan Bey'i suluyordu. ki arkada
ister istemez hak verdiler.
"Kendisine durum arz edildi mi?" diye sordu Kse, "vaziyet byle iken byledir, dendi mi, yoksa
oturup kendi kendinize pusmay m tercih ettiniz?"
Hanc derin bir nefes aldktan sonra:
"Vaziyet kertesi kertesine arz edildi; hem de bir
deil, iki deil, tam drt kere. Gelinir denildi, geliniyor denildi, ama neticede hi kimse gelmedi. Eski
tas eski hamam kald ylece. Anlayacanz, SenJan serkelerinin borusu ter buralarda. Ve byle
giderse hep teceebenzer."
"Gitmeyecek!" diye bard brahim. Ayaa frlam, yumruklarn hrsla skmt, "Byle gitmeyecek. Varp her bir eyi eksiksiz Orhan Beyimize anlatacam ve mutlaka bir tedbir dnmesini isteyeceim. Greceksin hancba, bir haftaya varmaz
buralar sarkl mcahidlerle dolar ve dahi kanatl
aknclarla... Belki de kalkar biz geliriz."
Hancnn gzleri parlad, sevinle ellerini ne
uzatt:
28
SUNGUROLU
"Sahi yapabilir misiniz bunu, Orhan Bey'i raz
edebilir misiniz? Size inanp buralara asker gnderir
mi, onca yakn msnz?"
ibrahim, soru yamurunu bir el hareketiyle savuturduktan sonra:
"Hi tasan olmasn" dedi, "yaknda dneceiz.
imdi orbalarmz getir, alktan yklmak zereyim."
Hancba mutfaa girerken Kse:
"Ben daha beterim" diye ekitti yzn, "Dn
orbas, dn yahnisi ve dahi kuzu evirmesi yeGEMIDE SYAN
29
meyi beklerken suyu bol han orbasna talim etmek
ne demektir anlayabiliyor musun?"
"Ona da kret Kse Aam, han orbasn dahi
iemeyenler var, ne buyurursun?"
Kse, yarallara doru yrd:
"Dman da olsa gz gre gre lmelerine raz
olamayz, yaralarn tmar edeceim."
brahim ard sra yrrken:
"Az nce canlarn cehenneme gndermeye alyordun, tuttun imdi yaralarn tmara bulatn. Bu
ne itir Kse Aam?"
Kse, omuzu boydan boya yarlan adamn nne
diz kt, yarasna bakmak iin gmleini yrtarken
arkadana karlk verdi:
"Ne itir, diyorsan Mslmanca bir itir yiidim.
Gaddara lanet, cize yardm. Osmanolunu ycelten hasletlerden bir haslet..."
brahim br yaralnn nne meldi:
"Seni tanmasam doma byme Mslman olduunu zannederdim. Birka yl ncesine kadar papazdn; ama Allah iin, stnde hibir iz kalmad,
tam bir Mslman oldun."
Kse kzgn kzgn brahim'e bakt:
"Eskiyi demesen olmaz, deil mi?" diye kt,
"lle de gnahlarm hatrlatp canm skacaksn!"
orbalarla kagelen hancya dnd:
30
SUNGUROGLU
"Yaray tmara elverili neyin varsa getir bakalm
hanc, u garipleri tedavi edelim."
"Ama orbalarnz..."
"Kalsn" diye szn kesti Kse, "Anlalan bu
gece orba imek nasip deil. Sen dediimi yap."
GEMDE SYAN
31
VUR YDM!"
Gzelce yaralarn sard. Hayli vaktini ald bu i.
Diz kmekten bacaklar tutulmutu. Glkle doruldu. Ks ks glen brahim'e bakt.
"Glme komuna, gelir bana" dedi, "Srt bakalm, daha yamn yarsndasn."
Hann kaps bir tekmeyle alnca sustu. Hzla
dnd. Kapda bir yn insan vard. Sadece birini
tanyabildi Kse. Az nce cann ellerinden kurtarp
kaan adamd.
"Sahilde arkadalar varm" diye sylendi.
brahim'den yana bakt. Ayaa frlam, elini klcna atmt.
"Sakin ol" dedi, "Bakalm niyetleri ne?"
"Ne mi?" dedi brahim, "Herhalde hatrmz sormaya gelmedi bunlar."
32
SUNGUROLU
Kse, brahim'e sokuldu:
"ok kalabalklar."
"yi ite, bileklerimin harekete ihtiyac var, bylece klcmn pas da dklr."
brahim'e sz geiremeyeceini biliyordu. Bir de
tekileri deneyecekti. Belki onlar lf dinleyen cinstendi, ummuyordu ya, yine de deneyecekti:
"Heey! Ne istiyorsunuz bakalm?"
En nde irikym, uzun sal, atal sakall biri vard. Bir gz bantla kapatlmt. Zrhnn gsndeki
hatan Sen-Jan valyesi olduu belliydi.
GEMDE SYAN
33
Arkasndakine bir eyler syiedi. Arkasndaki
adam ne kt. Kse'ye:
"valyemiz dilinizi bilmiyor" dedi, "Bana dedi ki,
siz bizimle geleceksiniz."
"Niin peki?"
"Arkadalarmz ldrdnz."
"stmze saldrdlar."
Sedirlere uzatt arkadalarn gsterdi:
"Sadece yaraldrlar. Ben tedavi ettim onlar. Brakp gidebilirdim de..."
Bu szler kendisine tercme edilince valye
kahkahalarla gld. Bir eyler homurdand tercmann kulana. Tercman:
"Osmanllarn en zayf yan budur, diyor. Dmanlarna bile merhamet ederler. Ve soruyor: Gzellikle geliyor musunuz?"
"Gelmiyoruz be!" diye haykrd brahim, "Defolun
gidin bu topraklardan. Yoksa bacaklarnz krarm!"
K lcn yar yarya syrmt. Gzleri akmak
akmak yanyor, avna atlmaya hazr bir kaplan
andryordu.
"Heyecanlanma gen horoz" dedi Kse, "belki
syrlabiliriz."
"Syrlmak isteyen kim?" diye karlk verdi brahim. "Bylesine oportalama gelene bel derler ki,
bundan kurtulmann imkn yoktur. yisi mi, onlar
davranmadan davranalm da birkan cehenneme
havale edelim."
34
SUNGUROGLU
Kse aldrmad brahim'e. Tercmana dnd
tekrar:
"Buralarda serkelik ettiiniz, Beyimizin kulana
gitti. Bir an evvel geldiiniz yere dnmeniz hayrnza
olur. Aksi halde Orhan Beyim ordusuyla gelir, sizi
adanza kadar srer."
Sz brahim kapt:
"Ve adanz banza geirir!"
iman, kzl sakall valye bir iaret verdi
adamlarna. Adamlar kllarn syrdlar, zerlerine
gelmeye baladlar.
Kse:
"Dediin kt ve dahi istediin oldu gen horoz"
dedi brahim'e, "Hadi davran bakalm! Sz kllarn!"
Y irmi kii zerlerine hcum etti.
Srt srta verdi Kse ile brahim. Birer kale oldular
sanki. alakl dvmeye baladlar.
Vaziyet mitsizdi. Beklenmedik bir ey olmazsa
ya postu deldirecekler veya yakalanacaklard. Yakalanmak postu deldirmekten daha zor geliyordu
brahim'e. Bu yzden lesiye kl sallyor, etrafndaki halkay zyordu.
K zl sakall ldrmt sanki.
"Yakalayn!" diye baryordu, "Tutun!"
brahim sinir kpyd:
"Ne havlyor yle?" diye aksileti, "Kendisi gelse
ya..."
GEMDE SYAN
35
"Gelmez" diye cevap yetitirdi Kse, "Bunlarn
canlar pek tatldr."
Sen-Jan valyelerinin yarya yaknn yere serdiler. Fakat yorgundular. Hem yoldan gelmilerdi,
hem de bir dvten kmlard. Ellerindeki kllar
gittike daha da arlayordu. Kse nefes nefese
kalmt.
Sonunda:
"Bittim!" dedi ve yayld.
Kse sadece yaralanmt. Oysa brahim, onun
ldn sanyordu. Birden delirdi sanki.
"Haaayt savulun!" diye bir nra att. Klcn dndre dndre kalabaln ortasna dald.
F rtna gibiydi. Cokun, fkeli bir frtna. nne
geleni ykyor, aman vermiyordu.
K zl sakallnn gzleri yuvalarndan uramt.
st ste:
"ullann, ullann!.." diye baryordu.
brahim'in atakl hepsini artmt. Kzl sakallnn sesine toparlanp stne ullandlar. Yakn mesafede klla i gremeyen brahim klcn att.
yumruklara kalmt; her biri balyoz gibi dmanlarnn enesine iniyordu.
Fakat daha uzun sremezdi. Yorgunluk fena bastrmt, ufak tefek yaralar da almt. st ba kan
cindeydi. Elbiseleri lime lime olmutu. Her eye
ramen direniyor, kollarndan bastranlar tekmeleyebilmek iin insanst bir gayretle rpnyordu.
36
SUNGUROGLU
Sonunda, bana inen kl tersiyle gzleri karard. Baylmamak iin dilerini skt. Onca direndi.
Ama dayanamad. Kendini brakt.
Srye srye dar kardlar.
Sahile ektiler. Bir gemiye attlar ve mehullere
doru yelken atlar.
GEMDE SYAN
37
"OLUR EY DEL"
Bir le vaktiydi...
Sungurolu le namazn henz bitirmi, seccadeden henz kalkmt.
Karsnda hanc klkl, tanmad birini grnce
sordu:
"Ne istiyorsun?"
Hanc ksaca:
"Arkadalarnzdan haber getirdim" dedi, "Sungurolu sensin, deil mi? Yanl tarif etmediler
ya..."
Sungurolu ban msbet mnda sallad. Heyecanlanmt.
"Hemen syle" diye atld, "Dinliyorum."
"Kardlar yiidim!.."
38
SUNGUROLU
Sungurolu bu sz zerine bir afallama afallad ki
o kadar olur. Burada sabrszlkla arkadalarnn
gelmesini beklerken karldklar haberine arplmt.
"Anlat!.." dedi emredercesine, "Neler oldu?"
Hanc olan biteni batan sona hikye edince
doruldu:
"Elemek olmaz gayri, onlar kurtarmak zorundaym. Nereye gtrldklerinden haberin var m?"
Hanc ellerini iki yana at:
"Sen-Jan valyeleri yakaladklarn nereye gtrrler?"
"Rodos'a m yani?.."
Hanc omuzlarn silkti:
"Ksa zamanda ok iyi dost olmutuk onlarla. Bu
yzden karmlarna zldm. Size haber vereyim
dedim. sterseniz nereden gemiye bindirildiklerini
gstereyim."
Sungurolu tek kelime syledi sadece:
"Gidiyoruz!"
Atlanp yola dtler.
Hancba, Sungurolu'nun hzna ayak uyduramyordu. At ok yorulmutu. Sungurolu'nun ise
yava at srecek hli yoktu. Bir an nce hedefe
varmak, arkadalarn karanlar hesaba ekmek
istiyordu. Onlar bulacandan emindi. Belki bu ok
zor olacakt, ama sonunda bulacakt. Bulunca da...
GEMDE SYAN
39
"Yiidim!.."
Hancnn sesi Sungurolu'nu kopkoyu dncelerden kopard. Atn yavalatp yetimesini bekledi.
"Yallk yiidim, bittim. Sana yetiemiyorum.
ok gayret ettim, ama olmuyor. Sen sr. Yolu
dmdz takip et. Karna bizim han kacak. Sola
dn. Doru limana git. Bir an nce menzile var. Arkadalarn bul. Hadi, yolun ak olsun."
Sungurolu teekkr etti:
"Sa ol dost hanc. Bu iyiliini asla unutmayacam." "
"Elenme, sr! yilii sen unutmayasn diye deil,
Allah rzas iin yapyorum. Hadi, durma!"
Sungurolu atn tepikledi. ahin, kineyerek ileri
atld. Mesafeleri yuttu, yuttu, yuttu...
Mola verdiinde gn akama kavumak zereydi. Abdest almaya meldi. melmesiyle alt serserinin etrafn almas bir oldu:
"Davranma!.."
Sungurolu ar ar doruldu:
"Klcn ver!.."
Adam Osmanlcay ana dili gibi konuuyordu.
at bu ie, ama stnde durmad. yi Osmanlca
konuan yabanclara her zaman rastlamak mmknd. Bunlar daha ziyade kt oyunlar evirmek
'in Osmanl topraklarna gelirlerdi.
"Ne istediinizi hl sylemediniz."
40
SUNGUROGLU
Adam kestirmeden cevap verdi:
"Seni..."
"Beni mi? Bama armaan konduunu bilmiyordum."
"rendin ite. Bana armaan kondu. Gayetle
tehlikeli olduun da sylendi. Arkadalarn merak
edip geleceini dorusu iyi tahmin etmiiz."
Bir ipucu yakalamt. Ama ipin ucunu karmamak iin kendisinin yakalanmamas lzmd. Belki
bu adamlardan arkadalarnn akbetini renebilirdi.
GEMDE SYAN
41
"Hakkmda epey bilginiz olduu anlalyor, ama
bama armaan koyan kim? Bir zahmet syleyiverirseniz meraktan kurtulurum. Neredeyse ortaya
ksa da teerrf etsek..."
Adam katla katla gld:
"O seni sandndan da iyi tanyor. Alayc olduunu bile sylemiti bana."
"Vay, vay!.."
"Her neyse... uslu uslu klcn ver de ii bitirelim."
Sungurolu bir kahkaha patlatt:
"Bakannz beni bunca iyi tandna gre, klcm kolaylkla vermeyeceimi de sylemi olmal.
Gelin, almay deneyin bakalm."
Bir tereddt rzgr esti aralarnda. Dierleri konumalarn tek kelimesini olsun anlamamlard. Srtp duruyorlar, Sungurolu'nu kolay bir av sanyorlard. Reisin benzinin attn grnce bir terslik
olduunu sandlar.
"Ne var?" diye sordu biri, "Alsak ya klcn. Vermiyorsa yklenelim."
"Yok bir ey" dedi adam, "Galiba vermeye niyetli
deil. Hazr olun!"
Tekrar Sungurolu'na dnd:
"Klcn verecek misin?.."
Sungurolu klcnn sapn okuyordu.
"Saldrn!" diye emretti adam, "Yakalayn ha!"
42
SUNGUROLU
GEMDE SYAN
43
Sungurolu en yaknndakinin enesini datt,
brnn kasklarna iddetli bir tekme gmd. Ancak ondan sonra klcn syrd:
"Yallar bre, savulun aknclar geliyor!.."
K lcn dahi ekmeden iki kiiyi yere sermesi reisin gzn korkutmutu.
"Bu herif ifritin t kendisi" diye sylendi. "Bilseydim ii kabul etmezdim. Ama artk baka bir are
yok."
Avaz avaz bard:
"Yakalayn!.."
Sungurolu gnlnce kl sallyordu. Gz reisin
stndeydi. Elinden karmak istemiyordu. Arkadalarnn yeri hakknda olsa olsa onun bilgisi olurdu.
"Biraz da kendin yaklamay denesene akl fukaras!" diye alay etmeye balad.
Adam fazla heyecanlyd. Sungurolu'nun alayna dayanamayarak stne gitti. Zaten Sungurolu
da bunu bekliyordu.
"kiye bieceim seni Osmanolu!.."
"Heyecanlanma aslanm, heyecanlanma bakalm. Bu ii ksa kesmenin yolu ikimizin elinde. yle
teke tek olsaydk..."
"Gebereceksin!"
"Dilimi gzel konuuyorsun, ama ne fayda... Az
sonra hi konuamayacaksn!"
Adamlarna doru haykrd:
"Vursanza hey, kllayn be!.."
Y lmlard. Bir kiinin alt kiiyle bu kadar pervasz, korkusuz dvmesi akllarn balarndan almt. Bu ie bulatklarna bin pimandlar."
"Sen vursana!" diye karlk verdi adamlarndan
biri.
Bir kii daha kala gz arasnda devrilmiti.
"Azalyorsun maymun surat, adamlarn birer ikier cehennemi boyluyor. Sra sana geldi."
Sungurolu adamn lmesini istemiyordu. Safd
44
SUNGUROLU
olacak kadar yaralanmas onun iin yeterliydi. Cesedi hibir ie yaramazd.
"Kolla!.." diyerek atld.
usta bir manevra kard. Hem adam bileinden
yaralad, hem de klcn elinden uurdu.
"Nasl buldun?" diye de sordu alayc sesiyle...
GEMDE SYAN
45
VALYE DON PYER
Sa kalanlar bu manzaray grdkten sonra cesaretlerini bsbtn kaybettiler. Tabana kuvvet
kamaya baladlar. Reisleri ise bir eliyle bileini tutuyor, avaz avaz arkalarndan baryordu:
"Korkaklar! Namussuzlar! apulcular!.."
"Dikkat et, Osmanlca baryorsun" diye gld
Sungurolu, "Onlar ise bu dilden anlamyorlar bildiim kadaryla. Bouna nefes tketme."
aresiz kaldn anlamt adam. Baknd. Atlar
hemen allarn arkasnda duruyordu. Oraya kadar
koabilirse paay kurtarrd. Denese miydi acaba?
Sungurolu'na bakt, belli etmemeyealarak.
Tam zamanyd. Sungurolu klcn temizlemekle
meguld.
F rlad. Ama daha birka adm atmadan demir
gibi bir el, ense kkne yapt. evirdi, yznde iki
tokat patlad:
46
SUNGUROLU
"Bana oyun etmeye kalkma maymun surat. Fena halde piman olursun. Adn ne senin?"
"Mitsos" diye cevap verdi korkuyla.
"smine baklrsa Bizansl olmalsn. Zaten bir
Sen-Jan valyesinin dilimizi bunca gzel konumas imknszd. Peki ne demeye aralarna kartn?"
Cevap vermedi. Baka taraflara bakyordu.
"Anlald maymun surat. yilikle konumayacaksn. brahim'in ok sevdii bir yol var, bilir misin?
Adamn er beer btn dilerini birka tokatta
GEMDE SYAN
47
yutturur. Ondan sonra elindeyse konuma bakalm."
E lini kaldrd vurmak iin.
"Dur, syleyeceim. Bir valye tuttu beni. Ad
Don Piyer'dir. Her tarakta bezi var. Belki imdi bile
adamlarna bizi gzetletiyordun"
"Benden ne ister bu herif? Arkadalarm niin
karr?"
"Orasn pek bilmiyorum, inan bana. Bazen denizlerde korsanlk eder, bazen karada ekiyala soyunur. Ama sana kar husus bir kini olduu kesin."
"Diyelim ki yledir. Can cehenneme!.. Arkadalarm nereye gtrdn syle bana, yeter."
Omuzlarn silkti Mitsos:
"Gemisine aldn biliyorum sadece. Kim bilir
ka ay sonra Rodos'a varr? Oraya varnca da arkadalarna elveda. Fazla yaatmazlar."
M itsos'u yakasndan tutup iddetle sarst:
"Ne sylediinin farknda msn be adam? Sz
konusu olan can arkadalarmdr, kardelerimdir.
Ne dediini bilmiyor musun sen? Rodos adasn o
heriflerin bana geiririm. Ne istiyorlar onlardan?"
Tekrar omuzlarn silkti Mitsos:
Bilsem sylerdim. u kadarn biliyorum ki valye Don Piyer'in esas ii seninle. Arkadalarn
yem olarak kullanyor. Kendisini takip edeceini bi'yor. Arkasndan gidersen dikkatli ol derim."
48
SUNGUROLU
Sungurolu elinde olmadan gld:
"Kaderde dman nasihati almak da varm. Bre,
bu ie niye bulatn hl sylemedin sen."
"Para iin" dedi adam, "yapmayacam ey yoktur. Adam topladn duymutum valyenin. Gittim, yazldm. ldresiye altryor, ama insana
hakkn veriyor. ylesi Bizans'ta bile zor bulunur."
"Peki, Sen-Jan valyelerinin buralarda baka
gemileri var m?"
Adam ks ks gld:
"Olsa ne yazar"dedi sonra, "ele mi geireceksin?"
Sungurolu'nun kan beynine kt. Adamn enesine okkal bir yumruk akedip birka diini yutturdu:
"Sorularma cevap verecein yerde durmadan
soru sormaktasn serseri! Sana gemi var m, dedim?"
Adam dilerini kanla kark tkrdkten sonra:
"Var" diye inledi, "ama bunu pahalya deteceim, unutma..."
Sungurolu tekrar vurmak iin yumruunu kaldrd, ama vazgeti. Adam dvmekle bir ey kazanamazd. fkesini yenmeli, soukkanl davranmalyd.
"Seni brakacam" dedi, "ama unutma, tek kelime olsun yalan attnsa yandn! kzn boynuzuna
girsen, kurtulamazsn."
GEMDE SYAN
49
OLSA NHE *>\ZA*K /eL M
Birka saat iinde zebilecei ekilde aaca
balad. Gemek zere olan ikindi namazn kld ve
atna binip tepikledi.
"Haydi bakalm ahin, limana gidiyoruz..."
50
SUNGUROLU
VENEDKL KAPTAN
L imanda dizi dizi gemiler vard. Her liman gibi
buras da pek grltlyd. Gemiciler gnn son
dakikalarnda ilerini bitirmek iin rpnyorlard.
ki gemici nedense kavgaya tutumutu. Etraflarna biriken bir grup bara ara dvenleri tevik ediyordu.
Sungurolu atndan indi. Hangi millete mensup
olduu anlalmayan bir denizciye yaklat.
"Rodos'a kalkan bir gemi bulabilir miyim?" diye
sordu.
Denizci nce Sungurolu'nu szd, sonra atn.
Srtt:
"yi bir ata benziyor" dedi, "satsana."
"Attan anlyorsun..."
Ban sallad ne doru:
GEMDE SYAN
51
"Babam seyisti. Atlarn iinde bydm. Bir bakta ie yarayann anlarm. Bu atta i var. Bununla
Bizans'ta yarlara girmelisin."
Elini bolukta sallad:
"Ya kellen gider sonunda, ya ihsana boulursun."
"Kellem mi gider dedin? Peki niin?"
Elini bolukta bir daha sallad, suratn bzd:
"Yarlara imparatorun yaknlar da katlyor. mparatorun yaknn getin mi saray homurdanmaya
"alar. Birinci geldin mi kellen uar."
52
SUNGUROLU
GEMDE SYAN
Sungurolu gld:
"Gerekten de tehlikeli bir ie benziyor. Yine de
yolum derse denerim, sag ol."
Mahsustan lf uzatyor, denizciyle ahbap olmaya
alyordu. Daha ilk kelimelerini sylerken Venedikli olduunu anlamt. Osmanlcas ok bozuktu.
Kelimeleri dnerek buluyor, tane tane konuuyordu.
"Venedikliyim" dedi dncelerini okumu gibi,
"adm Guidi. Kaptan Guidi derler bana. Rodos'a ge-|
mi mi sormutun sen?"
"Ya yle, gemi sormutum."
"ki gn nce gelseydin vard. ki gn sonra gene
var. Ama u an gemi memi yok. in acele miydi?"
Sungurolu fazla umursamadna adam inandrmak iin:
"Eh" dedi yarm azla, "bir gemi bulsam iyi olurdu."
Adam srtt. Avucunu ne uzatt:
"Belki bir aresi bulunur. Tabi, kesen ikinse..."!
Sungurolu hi seslenmeden adamn ak avu-j
cuna bir duka altn brakt.
"Hadi bakalm, areyi gster."
Adam altna yle bir bakt. Avucunu ekmeden:
"Bu kadaryla arenin dmeni grlebilir ancak,
are iin daha ok vermelisin."
53
k
"Gemi satn almak istediimi sylemedim sana.
Yolcu olarak seyahat etmek istiyorum. Hepsi bu kadar."
"yi ya" derken srtt adam, "ben de yolculuk ya-
pabilecein gzel bir tekne gstereceim, stelik
de kendi malm."
Sungurolu fazla dnmeye gerek grmedi. Her
eyi peinen gze almt. Bir an evvel arkadalarn
bulmas lzmd. Gecikirse kim bilir neler ederlerdi?
"Kaa?" diye sordu kestirmeden.
"On duka" dedi adam, "gelecekse be de atn
iin alrm. Herhalde bu cins hayvan buralarda brakacak deilsin."
"Brakmak zorundaym. Peki gemin nerede?"
Parman limandaki gemilerden birinin stne
dikti.
"Nah! Pejmrde grnr, ama grne aldanma. Hepsinden daha hzldr. stelik de salamdr."
"Savaa gitmiyorum. Sana yedi duka veririm.
stelik hemen yola kmak istiyorum."
"Sekiz" dedi adam.
"Anlatk, sekiz duka. Ne zaman demir alrsn?"
Acele eden iki yolcum daha var. Yukarda, handa kalyorlar. Onlar haberdar etmem lzm. yle
3yle yats vakti faryap ederiz. yi mi?"
'yi- Bu arada azm tedarike bakarm ben de...
atsya burdaym. Bekletilmeyi sevmediimi de bi54
SUNGUROLU
Kaptan Guidi ks ks gld:
"yi anlaacaz seninle" dedi, "Benzer yanlarmz
var; mesel ben de beklemeyi sevmem."
Sungurolu selm niyetine elini sallayp yanndan ayrld. Hana gitti. Hancba hl gelmemiti;
ie, yama bakyordu. Ne hikmetse, o girince kede oturan iki Bizansl kalkp dar ktlar. Yanndan geerken de uzun uzun szdler Sungurolu'nu...
Hanc yama seirtmiti. Ksa boylu, tostoparlak
bir eydi. Gzleri cin gibi bakyordu:
"Emriniz aam?"
"Hana sen mi bakyorsun?" diye sordu Sungurolu, "ustan yok mu?"
Hanc yama gzlerini krptrd:
"imdilik ben bakyorum" diye cevap verdi, "ustam acele bir i iin Bursa'ya kadar gitti. Lf aramzda, o olmadan daha iyidir buras."
"Sebep?"
"Sebep ok. Fazla sinirlidir. Haniyse glmeyi
unutmutur. Mteriler ise karlarnda gler yz,
tatl sz isterler. Dnden beri han dolup tayor.
Herkes ok memnun aam. nanolsun seni de
memnun edeceim. Ne emrediyorsun?"
Sungurolu glmseyerek srtna vurdu:
"ustan tanyorum galiba" diye konutu, "Birlikte
dnyorduk, ama at fazlaca yava kt. Hl dnmemesi tuhaf!"
GEMDE SYAN
55
Hanc yaman ald bir titreme, bir tel:
"Aman beyim, ayanzn trab olaym, szlerimi
unutun! Hani, ustam iin sylediklerimi demekteyim. Ask yzldr, ama altn kalplidir. Babam gibi
severim kendisini."
"Belli oluyor. Meraklanma, una buna lf tamak
bize yaramaz. Atm iin bol miktarda saman ve
yulaf istiyorum; kendim iin de azk... Azm hazr
edip limana gnderebilirsen bol bahii hak edersin."
Delikanlnn gzleri alevlendi sanki.
"Hi meraklanma" dedi, "istediinden lsn yapacam. imdi bir eyler yemek ister misin? Ahlkta stme yoktur."
"Olur, bir eyler getir bakalm."
Yemeini yedikten sonra akam namazn kld.
Atna bakmak iin dar kt. Ahra doru giderken, arkadan sinsice sokulan bir glgenin bana
indirdii darbeyle sersemledi. Etraf bsbtn karard. Elini klcna attysa da ekemedi. Baylmamak
iin ahrn duvarna yasland. Fakat kendisini fazla
tutamad. Dizleri bkld. Kuann kurcalandn,
kesesinin alndn hissetti. Yabanc bir sesin:
"yi i becerdik, kese hayli ikin" dediini hayal
meyal duydu.
Kendisine geldiinde hancbann yzn fark
etti. Ba sarlmt. Ta dolu bir uval kadar ar
geliyordu. Yastktan hi kaldramayacak gibi geldi
once. Sonra yava yava bandaki arlk azald.
Dorulmaya alt.
56
SUNGUROLU
"Kmldama" dedi hancba, "Fena vurmular.
Dndmde ahrn eiinde buldum seni. Yaran
temizleyip sardm. Merak edecek bir ey yok."
"Yats okundu mu?"
"Eli kulandadr. Okundu okunacak. Sonra klarsn namazn. imdi dinlenmen lzm. Bir para
uyumaya al bana sorarsan..."
Btn gcn toplayp kalkt. Hancbann samim telna aldrmadan kapya yrd.
"Sa ol" dedi karken. "Btn param aldlar.
Oysa gitmem lzm, umarm gemi kalkmamtr."
GEMDE SYAN
57
Hancbann gzleri dolu doluydu. Yamann
srtna bir aplak indirdikten sonra:
"u yiitler yiidine iyice bak" dedi, "arkadalar
uruna nelere katlanyor gr. Sen olsan lmem iin
dua edersin..."
Sungurolu'na yetiti. Ard sra avluya kt:
"Yiidim, bana bir frsat vermeni istiyorum. Param var. Ne yapacam dnr dururdum. Bu
yolda hepsini harcayabilirim. Beni anlyorsun, deil
mi? Zaten zararn karlamak grevimdir. O i benim hanmda geldi bana. Anlyor musun?"
"Anlyorum" diye cevap verdi Sungurolu, "ama
kabul edemem. Dnnceye kadar atma bak yeter."
Hancba, keseyi zorla Sungurolu'nun avucuna
tututurmaya alyordu:
"Alacaksn! Hibe almyorsan bor alacaksn. El
memleketinde parasz pulsuz hibir ey yapamazsn. Kffar diyarnda altn, btn kapal kaplar aabilen yegne anahtardr. Hadi al... Almazsan atna
da bakmam bilmi ol."
Baka aresi olmadn biliyordu Sungurolu.
Hancba da srar ediyordu. Kabul etmezse krlacakt.
Pekl" dedi sonunda, "ama bor alyorum.
DUrsa'ya dner dnmez deyeceim. Hadi Allah'a
ernanet ol."
L imana kotu. Tam vaktinde yetimiti. Az daha
aecikse gemiyi karacakt.
58
SUNGUROLU
Venedikli, Sungurolu'nu grnce bir tuhaf oldu.
Beklemiyor gibiydi.
"Gelmeyeceksin sanyordum" dedi.
"Neden? Byle dnmenin bir sebebi mi var?"
Cepheden gelen taarruzla biraz sarsld. Ama abuk toparlanp omuzlarn silkti:
"Yok. Ne bileyim, gecikince vazgetiini dndm. Hey Lefteros, yolcuya kamarasn gster."
Tekrar Sungurolu'na dnd:
"Kusura bakma, fakat yol cretini pein almak
gibi bir huyum var. Kesen yannda umarm."
Sungurolu, kard keseden bir miktar altn
ayrd. Adama uzatt:
"Al bakalm..."
Adam keseye itahla bakyordu. Gzlerinde yine
o akn ifade vard. Grdklerine inanamaz gibiydi.
"Hayli zenginsin" dedi.
"Yeterince" derken gld Sungurolu. "Bu keseyi
bana brakma nezaketini gsterdiler."
Adamn yz allak bullak oldu:
"Anlayamadm, ne demek istiyorsun?"
"ok iyi anladndan eminim."
Lefteros'un peinden kamarasna girdi.
Kck bir odayd. Yuvarlak pencerelerden darda yanan ralarn kvrk glgeleri giriyordu.
GEMDE SYAN
59
Sungurolu ya kandilini yaktktan sonra srtst
uzand. Ba hl kazan gibiydi:
"Eminim, bama vuranlarla kaptann bir ilgisi
var: Adam beni grnce ifrit grm kadar ard,
kesemle de ok fazla ilgilendi. Neyse, bunlan sonra
dnrm. imdi yatp dinlenmeliyim."
uyumadan nce kamarann kapsn srgledi.
60
SUNGUROLU
GEMDE SYAN
61
KR PETRO'NUN GEMS
uyandnda gne domak zereydi. Kendini
hi de dinlenmi gibi hissetmiyordu. Bann ars
na mide bulantsyla ba dnmesi de eklenmiti.
Glkle sabah namazn klp gverteye kt.
Rzgr slk sla esiyor, gemi minnack bir fndk
kabuu gibi dalgalarn stnde inip kyor, saa
sola yalpalyordu.
Kendini niin bitkin hissettiini ancak o zaman
anlayabildi. Deniz tutmutu.
"ok kt" diye sylendi.
O srada tepeden bir ses duydu:
"yi uyudun mu bari?"
Kaptann sesiydi. Daha dorusu Sungurolu byle dnd. Venedikliye nasl hitap edeceini hl
kestirememiti. Bir gemi sahibi olduuna gre kaptan demek en iyisiydi galiba.
"Berbat, bu gemi salncaktan da beter Kaptan."
Bir kahkaha att:
"En iyisidir. Daha iyisini hibir yerde bulamazsn.
Bizans'ta bile..."
"Attn yine!"
"Hayr, gerei syledim."
"Rodos'a ne zaman varrz?"
"Korsanlara enselenmezsek vaktinde. Enselenirsek dua etmekten baka bir ey gelmez elimizden."
Sanki bunu bekliyordu. Direkteki gzc cyak cyak barmaya balad:
"ufukta bir yelkenliii... ufukta bir yelkenliii!.."
62
SUNGUROGLU
Kaptan Guidi kt kt kfrettikten sonra:
"Yakn m?" diye sordu direktekine.
"Be mil kadar. Flamasn seemiyorum henz."
"Daha keskin gzl birisini karmalym oraya.
Albiro'nun gzleri seemiyor, ihtiyarlad artk. Heey
Lefteros! htiyar Albiro'nun yerini al. Sen Spirus, dmene ge."
Sungurolu'nun nnden geerken aksi aksi:
"Kamarana gir" dedi. "Yolcularn ayak altnda
dolamalarn sevmem."
Bo bulunup az daha Kaptan tokatlayacakt. Fakat kendini tuttu. Adam aksiletiine gre gelenin
bir korsan gemisi olduunu dnyordu.
Gerek az sonra anlald. Direkten keskin gzl
Lefteros'un korku dolu sesi tepetaklak gverteye
dt:
"Kr Petro'nun flamasn tayooorrr! Korsanla-
aar!"
Sungurolu k kasaradan frlayan iki glgeyi d
anda fark etti. Handa grd kiilerdi. Beyninde
bir imek akt.
I
"Kesemin hesabn soracaksam bunlardan balamalym; kafamdaki yarn hesabyla birlikte..."
"Heey, bir dakika durun bakalm!"
Adamlar Sungurolu'nu grdler. Bir an durakladlar. Sonra hemen kamaralarna girip gzden kayboldular.
GEMDE SYAN
63
Kamaralarn basp hesap sormak vard, ama hi
sras deildi. Gemi ana baba gnne dnmt.
Herkes oraya buraya kouyordu. Kaptan bara ara emirler savuruyor, emirleri nnda yerine getiriliyordu.
Yanna gitti:
"Bizi yakalayabilirler mi?" diye sordu.
Aksi aksi karlk verdi kaptan:
"Dua et de yakalayamasnlar, bir yakalarlarsa..."
"Kim bu, Kr Petro mudur, nedir?"
64
SUNGUROLU
"Hi tanmaman dilerim. Denizlerin yedi bellsdr. Aman vermez."
"Meraklandm. Teke tek karlamak ne iyi olurdu."
Dik dik Sungurolu'na bakt:
"Tavsiye etmem. ayet byle bir durumla karlarsan yapabilecein en akllca i tabana kuvvet
kamaktr. Artk kamarana dn ve arlmadka
kma..."
"Emir vermeye baylyorsun deil mi?"
Kaptan srtn dnd. Sungurolu kamarasna
doru yrd. Sabahki sersemlii gemiti. Galiba
denize alyordu. Bununla birlikte vaziyet parlak
saylmazd. Kr Petro ile teke tek dvmek zevkli
olacakt, ama bir yn adamna kar kl kullanmann hoa gidebilecek taraf yoktu.
Kamarasna girerken etrafa bir gz att. Gemi ters
istikamette dmen krmt. Kaptan ylgnd gerekten. Yedek yelkenleri de amt. Bu bely kazasz
belsz savuturmak istiyordu besbelli. Hakl saylrd. Kk bir tekne ile birka yolcu, Kr Petro denen korsann yedi canl adamlaryla baa kamazd.
Kamarasna girdi. Etraf artc biimde dankt. Kamaray byle dank braktn hatrlamyordu. Eyalar yerlere salm, yatak drlp kamarann bir kesine frlatlmt. Birileri girmiti buraya!
Girmi ve fellik fellik aramt. O iki adam hatrlad...
GEMDE SYAN
65
..............................................................................................................................................
"Hesap sormam olmayacak" diye tslad, "Beyleri ziyaret etmek artk vacip oldu."
Kamarasndan kmaya hazrlanrken iddetli bir
sarslmayla yuvarland.
"Bu da nesi?"
atrtlar kfr seslerine kart. Birka feryat
koptu. Sungurolu hzla dorulup k kasaraya gitti.
Gemi isabet almt. Korsan gemisinden mancnkla
atlan kocaman bir ta glle tam gverteye dmt.
Kaptan buldu.
"Can kayb var m Kaptan?"
"Kamarana gitmeni sylemitim" diye homurdand aksi aksi, "sadece yaral var."
"Gerekiyorsa yardma hazrm."
yle bir tepeden aa szd Sungurolu'nu:
"Gemicilikten anlar msn?"
"Eh," diye cevap verdi alakgnlllkle, "bir zamanlar haylice gemi kullanmtm."
"Pekl yleyse, u diree k da berbat olan
yelkeni topla..."
Bunu sylerken bir yandan da srtyordu. Srt
Sungurolu'nun hi houna gitmemiti. Bununla
birlikte teklifi geri evirmedi. nk bir an nce bu
bely savuturup Rodos'ta olmak istiyordu.
"kacam" dedi.
66
SUNGUROLU
Bir kedi evikliiyle armhlardan diree trmand. Kaptan aakalm, yle aval aval bakyordu.
Akl sra Sungurolu'nu faka bastrp stnln
gsterecekti. Ama en usta gemicilerinden daha usta trmandn kabul etmek zorunda kald.
"eytann t kendisi" diye sylendi.
Sonra sesini ykseltti:
"Topla yelkeni, serene bala..."
Fakat aksilik... Bir glle daha utu korsan gemisinden. Gvertede kim var kim yok ambarlara sndlar, Sungurolu ise kalakald direin stnde.
GEMDE SYAN
67
yi hedeflenmiti. Dorudan gemiye geliyordu.
Diree isabet ettii anda kracak, Sungurolu byk ihtimalle gverteye dp paralanacakt.
abucak kararn verdi, "Allah" diye lklad ve
kendini denizin serin kollarna brakt.
Tam zamannda hareket etmiti. Biraz daha gecikmi olsayd direin dibine isabet eden glle, direkle birlikte Sungurolu'nu da tuzla buz edecekti.
Etrafa, krlan tahtalar salm, krlan direk armhlarla gemiye bal kaldndan gemi tehlikeli ekilde yana yatmt. Kaptan Guidi derhal armhlarn kesilmesini emretti. armhlar kesilince gemi
dzeldi. Ama yelkenlerinden eser kalmamt. Oldu-
u yerde dnp duruyor, Kaptan Guidi, aklna gelen btn lanetleri ard arda yadryordu.
Sungurolu ise denize karan diree tutunmu,
imdilik cann kurtarmt. Ama yze yze Rodos'a
gidemeyeceini ok iyi biliyordu. Sahil de hibir taraftan grnmyordu. Dua etmekten baka aresi
yoktu. Barsa sesini iittirebilirdi belki, fakat ie yaramazd. Yelkensiz bir geminin manevra yapp yanna sokulmas imknszd.
"Gemiye doru yzsem..." diye dnd bir an.
Gittike yaklamakta olan korsan gemisini fark
edince vazgeti. imdilik beklemeliydi. Gn domadan neler doar, mitsizliin kopkoyu olduu
yerlerde nice taze mitler fkrrd.
"Byk Allah'm, bana yardm et!"
Kr Petro'nun gemisi, Kaptan Guidi'nin gemisine
68
SUNGUROGLU
rampa olmutu. Bunu, lklarn ve kl akrtlarnn artmasndan anlad. Dvn ok ksa sreceini biliyordu. Birka gemicinin tecrbeli korsanlara
kar direnmesine imkn yoktu. Kendisi gemide olsayd belki bir eyler dnrd. Ama bulunduu
yerden yardm edemezdi.
Biraz sonra ortalk duruldu. Geride yalnzca rzgrn armalara vuran slklamas kald.
"Guidi'nin ii tamam" diye dnd Sungurolu.
"Canm kurtarmann bir yolunu bulmalym artk.
Yoksa bu deniz ebediyen beni yutar."
Yaknnda bir ses duyunca hzla dnd. Dnmesiyle birlikte Kaptan Guidi'nin ban grd.
"Hey Kaptan, bu tarafa yz!"
Fakat ba dalgalarn arasnda tekrar kaybolmutu.
"Kaptan Guidi, Kaptan Guidi!.."
Onu grd tarafa yzd. Yeterince yaklatnda dald. Kaptan Guidi ar ar dibe srkleniyordu.
Hzl hareketlerle ona yetiti. Ceketinin yakasndan tutup yukar ekti. Sol kolundan yaralyd. Yetimese boulacakt.
Diree srkledi. Yar baygnd. Biraz kendine
geldiinde:
"ldm m?" diye sordu.
Sungurolu glmemek iin kendini zor tuttu:
GEMDE SYAN
69
"Henz yayorsun Kaptan. Daha dorusu yayoruz. Yarann hafif olduunu sanyorum."
Ac ac gld Kaptan:
"Yarann derini yreimde" dedi, "gemimden oldum. O an lmek istedim, ama denize dnce hayatta kalmak iin abaladm. ok tuhaf deil mi?"
"Deil" diye cevap verdi Sungurolu, "insan zaman zaman byle dnr, ama lmle yz yze
geldiinde hayata drt elle sarlr, her eye yeniden
balama azmiyle dolar."
"ok doru. Aynen dediin gibiyim."
Baknd. Korsan gemisinin yedeinde ekilen
teknesine bakt.
"Btn emeklerim" diye mrldand, "btn hayatm gidiyor ite. Bir anda her ey mahvoldu."
Toparlanmaya alt.
"Sana teekkr borluyum. Lkin syler misin,
bu durumda ne yapabiliriz?"
Sungurolu ne syleyebilirdi? Sadece teselli etmeye alt:
"midini kaybetme. Bir kapy kapayan Allah,
baka kaplar aar."
"Buna inanyorsun ha..."
"Elbette. Btn kalbimle inanyorum."
"Mslman olduun ne kadar da belli."
"Bak buna ok sevindim."
70
SUNGUROLU
"Evet. Sadece bekleyeceiz galiba. Talihimiz ya-
ver giderse rzgr bizi karaya srkler veya dost bir
gemi tarafndan grlrz."
"nallah."
Sungurolu, Kaptann bitkin hlini dnyordu.
Kollarndaki kuvvetin giderek tkendii belliydi.
Byle uzun sre diree tutunamayacakt.
armhlar kullanarak Guidi'yi diree balad.
"imdi oldu ite, kendimi de emniyete alp yarana bir bakaym."
Kaptann yarasn dikkatle muayene eden Sungurolu, fazla derin olmadn grd. Kanama zaten durmutu. Yaplacak bir ey kalmamt:
"Merak etme dostum, yaknda iyileirsin."
"Hangi yaknda? Bu deniz bizi yutar."
"Sanmam. Yine de bu meseleyi kurcalamak istemiyorum."
Kaptan tuhaf tuhaf bakyordu. Baklarnda bir
tereddt bulutu yerlemiti. Skntlyd. Bir eyler
sylemek istiyor, fakat nedense vazgeiyordu.
Sungurolu ise bunun farknda deildi. Gzleriyle
ufku taryordu. imdi ufukta bir yelkenli belirse ne
kadar sevinecekti. Arkadalar nasldlar acaba?
Herhalde vaziyetleri u iinde bulunduu vaziyetten
kt olamazd. "Kim bilir?" diye geirdi iinden,
"Sen-Jan valyeleri denizden besbeter insafszdr."
"Daldrdn Osmanolu..."
GEMDE SYAN
71
Kaptann sesine dnd:
"Biraz..."
"Sana Osmanolu diyorsam adn bilmediimdendir. Kusura kalma..."
"Yok canm. Osmanolu diye arlmak houma
gider. Rahmetli babam, Osman Gazi'nin can kardeiydi. Bir an bile yanndan ayrlmazd."
"Nasl ld? Herhalde denizde deil..."
"Karada. Kahpe bir Bizanslnn okuyla. Ama c-
n kat kat aldm."
"Kin gtmediini sanrdm."
"Daha gentim o zamanlar. iei burnunda bir
delikanlydm. Aka Dedem vard; beni byten
adam... Bir gn babamn lmn anlatnca beynimden vuruldum. Kapp koyverdim kendimi. Neyse, bunlar gemite kald."
Kaptan hl mteredditti. Hl bir karara varamamt.
"Adn sylemedin bile."
Glmsedi:
"Sungurolu derler. Sungurolu Aykut Bey. Tantk m?"
"Ya, tantk. Belki arkada bile oluruz."
Bir sre dndkten sonra devam etti Kaptan
Guidi:
"Senden af dilemeliyim. Ne de olsa hayatm kurtardn. Bir ey sylemek istiyorum..."
72
SUNGUROGLU
Sungurolu uzaklara bakyordu:
"Kamaram arattn m?"
Kaptan Guidi afallad:
"Nerden biliyorsun?"
"Bilirim. Keseme nasl baktn grdm. Ayrca
handa bama gelen o ite de parman var, deil
mi?"
Daha beter afallad adam... Diree bal olmasa
belki kollarn gevetir, bu utanca katlanmamak iin
intihar ederdi.
"Asl merak ettiim u" diye devam etti Sungurolu, "Senin, valye Don Piyer'le tankln var
m?"
"Niye sordun?"
"Arkadalarm kard. Onu bulmak iin yaamam lzm."
"valyeyi herkes tanr. Ben herkesten biraz fazla tanrm. Ama arkadalarnn karlmasyla bir il-
gim yok. nan bana."
"nanrm. Denizin ortasnda yalan syleyecek
deilsin herhalde."
Guidi utanla ban indirdi:
"Lanet olsun! Syledim bile..."
Sungurolu geri armamt, ama adam daha
fazla utandrmamak iin arm gibi yapt:
"Vay!.. Demek bu tarakta da bezin var!"
GEMDE SYAN
73
"Utanyorum. Hayatmda ilk olarak bugn utanyorum ve yaptklarmdan pimanlk duyuyorum.
valye Don Piyer denen eytann olu, patronum
olur. Aslnda gemiyi bana o ald. Grevim seni Rodos'a gtrmekti. phelenmemen iin handaki o
sahneyle kamaradaki oyunu tertipledim. Bizi hrsz
sanman iime geliyordu. valyenin adam sanmandan daha iyiydi."
"Fena bir pln saylmaz."
"Ama her ey berbat oldu. Yok, iyi oldu denebilir.
Biraz biraz insanln ne olduunu reniyorum galiba. Ne are, mrmn sonuna geldim."
74
SUNGUROLU
Kaptan Guidi derin bir soluk ald. Denizin engin
maviliini yudumlad deta...
"Her eyi rendin ite. Hadi, z bu halat belimden. Salver, olsun bitsin. Gebermeyi yz kere
hak ettim zaten."
Sungurolu susuyordu.
"zsene. Bunu hak ettiimi kabul ediyorum."
K mldamadn grnce bir daha solukland:
"Beklerim" diyerek omuz silkti, "naslsa o i kendiliinden olacak."
GEMDE SYAN
75
"KARA GRND!..
ki gn sonra gne yine dodu.
Susuzluk iki kazazedeyi fena hrpalamt. Alk
neyse, ama susuzluk dayanlr gibi deildi. Kaptan
Guidi yar baygn, direin stne ylmt. Sungurolu ise gcnn son krntlarn harcyordu. Aznn iinde banlar kmt. Az kuruduka deniz
suyuyla alkalamaktan olacakt. Kaptan Guidi birka kere deniz suyunu imeye kalkm, Sungurolu glkle engel olmutu.
Y ine gne domutu ite. Birazdan tepeye gelecek ve scaklk bsbtn dayanlmaz bir hl alacakt. Son anlarn yaadn hissediyordu. ocukluunu, genliini gryordu. Bazen dman ehreler
Deliriyordu gzlerinin nnde, bazen dost ehreler;
dman bomak, dostu kucaklamak iin uzanan
Kollar her seferinde denizin karanlna dalyordu.
Ufka bakt mitsizliin doruunda. Bir izgi; ef76
SUNGUROGLU
faf, mavi bir izgi... Hayr, mavi deil, krmz... Serap myd? Gzleri usuz bucaksz mavilikte bozulmu muydu? Hayal grmeye mi balamt?
Guidi'yi drtt:
"Hey Kaptan, uraya bak!.."
Fakat uyandramad. Gzleriyle birlikte beynini
de zorlayarak uzun uzun bakt. Gzleri acd. Ama
izgi daha da belirginleti. lgncasna bard:
"Kara grnd, kara grnd!.. Kurtulduk ok
kr!.."
lest, ayaklar kumsala demiti. Kendini direkten zd. Delilie kayan bir aceleyle hareket
ediyordu. Bunu fark edince durdu.
"Kendimi toparlamalym" dedi.
Diz kt ve ellerini at:
"Yceler Ycesi Allah'm, Sana sonsuz krler
olsun!"
Sakinlemiti. Acele etmeden Guidi'yi de zd.
Kumsala uzatt. Hemen su bulmas gerektiini biliyordu. Yeleini karp Guidi'nin bana rttkten
sonra, yrmeye balad.
Her adm atta yklacak gibi oluyordu. Bitkindi,
a ve susuzdu. Guidi'den kalr yan yoktu, ama dayanmaya alyordu. Fakat ne kadar daha dayanabileceini kestiremiyordu. Gzlerinin nnde ate
bcekleri uuuyordu sanki... Binlerce, milyonlarca
ate bcei... Etrafn saryorlard. Kocamanlayor,
devleiyor ve Sungurolu'nu yere ykyorlard. Birisi
GEMDE SYAN
77
de grtlana reklenmiti. Nefesini kesiyordu.
Dmanlar bu klkta gelmilerdi demek. Bu sefer
byle bir yola bavurmulard. Teslim olmayacakt.
"Hayr, teslim olmayacam! Gelin hainler, namertler gelin!.."
Bir adm daha att.
"Gelin bakalm!.."
Hl belinde duran klcn ekmeye alt. Fakat
kuvveti buna bile yetmiyor, kl binlerce batman
kadar ar geliyordu. nledi:
"Durun!.."
Yere kapakland ve hareketsiz kalakald.
K rmz kumsalda birbirine otuz krk adm mesafede iki siyah leke yatyordu imdi: Sungurolu ve
Kaptan Guidi...
78
SUNGUROGLU
KSE LE BRAHM NE LEMDE?
Ta oca...
nsafsz Sen-Jan valyeleri...
Ve ayaklarndan birbirlerine zincirlenmi olarak
krba altnda altrlan esirler...
Bunlardan biri brahim, br Kse...
ki haftada zayflamlar, tannmayacak hle gelmilerdi. Grtlaklarna kadar fke doluydular. Bir frsatn bulup u gaddar nbetilerden birinin boazna sarlmak iin tutuuyordu brahim. Hep frsat
gzlyordu. Frsat gzlemekten almaya zaman
bulamyor, bunun iin de sk sk krbalanyordu.
On be gn, her ikisine de on be yl gibi gelmiti. Burada geen her gnn bir yla bedel olduunda
mttefiktiler. Doyasya yiyecek vermiyorlar, ama
ldresiye altryorlard.
"Dayanamayacam" diye i ekti brahim, "u
heriflerden birini ayamn altna almam olmayacak."
GEMDE SYAN
79
Bunlar sylerken yal bir Osmanly krbalayan
nbetiye doru kin dolu gzlerle bakyordu.
"Kurban olduum, bakma" diye yalvard Kse,
"Bu baklarn bamza az dert amad."
Hasretle solukland ardndan:
"Sungurolu da nerelerde kald?"
"Gelir mi diyorsun?"
"Gelir. Ne yapar yapar, gelir."
"Zor gelir Kse Aam. Nereye gtrldmz
bile bilmiyor ki..."
80
SUNGUROGLU
Konumalar nbetilerden birinin dikkatini ekmiti. Krbacn slklata shklata zerlerine yrd.
"Dalga gemek ha! Lklk etmek, yle mi? Gsteririm size Osmanl maymunlar..."
"Maymun senin gibi olur" diye diklendi brahim.
Bereket versin, dilini bilmiyordu. Anlasa mutlaka
ldrrd. ldrmedi. Ama yle bir krbalad ki,
ikisini yar baygn vaziyette zindana kapadlar.
Geceyarsna doru biraz kendilerine geldiler.
Zindann kaps ar ar ald ve ieri bir glge szld.
Tekrar krbalanacaklarn zanneden brahim, duvara el ve ayaklarndan kelepelenmi olduunu
unutup dorulmaya kalkt. Zincirler sakrdad.
"Kahretsin!.." diye hnland.
"Sakin ol" dedi Kse, "Bakalm kimdir?"
Glgeye dnd. Karanlkta yz seilemiyordu.
Ancak sesini duyunca tandlar:
"Size kt bir haberim var Osmanl mezleri!
Arkadanz Sungurolu denizin yedi kat dibini boylad."
valye Don Piyer'den bakas deildi konuan.
brahim fke ve acdan mosmordu. Kse'nin hli
ise ondan daha beterdi. Sungurolu'nun boulmu
olduuna inanmak istemiyordu, ama aratracak
vaziyette deildi. Sadece:
"Yalan!" diye haykrd, "Yalan sylyorsun, bizi
mitsizlikten ldrmek iin uyduruyorsun."
GEMDE SYAN
81
valye Don Piyer slk gibi bir sesle gld:
"Ben de ok zldm duyunca; nk onu ellerimle ldrmek istiyordum! Adamm Guidi, arkadanz buraya getirecekti. anna yaraan bir karlama treni yapacaktm. Dilim dilim dorayacaktm
soysuzu! Yazk ki Guidi, korsanlarn en sersemi Kr
Petro'ya arpld. Artk sizi yem oiarak kullanamayacama gre..."
Sustu ve manl bir kahkaha patlatt.
Kse, soukkanlln elde etmeye alyordu.
Bunun iin byk bir gayret gstermesi gerekmiti.
Ama brahim fke kpyd. fkesine mitsizlik de
eklenmi, Sungurolu'nun yalan m, gerek mi ol-
duuna bir trl karar veremedii lm haberi ise
tuz biber ekmiti. ldracak gibiydi.
"Kalle!" diye barp atld.
Ne are, zincirler salamd. Kmldayamyordu
bile...
"stediin kadar tepinebilirsin soytar" diye grledi Don Piyer, "Naslsa size ihtiyacm kalmad."
Kse nihayet soukkanlln kazanmt:
"Sungurolu'nu niin ldrmek istiyorsun?" diye
sordu, "O seni tanmyor bile..."
valye Don Piyer hrsl hrsl cevap verdi:
"Zaten ben de nce kendimi tantacaktm. Diyecektim ki, bir vakitler impe civarnda klladn
Selikos'un yeeniyim. Siz hatrlar msnz valye
Selikos'u?"
82
SUNGUROLU
"Hem de nasl!" diye atld brahim. "O soy..."
Kse grltl ekilde ksrd. brahim'i valyenin duymamas iin vargcyle konumaya balad:
"valye Selikos mu dedin, kim bu adam? Adn
ilk defa senden duyuyorum. Necidir, nerededir?"
Tam vaktinde mdahale etmiti. brahim, Kse'nin ne yapmak istediini anlad. Ama ne fark
ederdi sanki? Naslsa buradan sa kurtulamayacaklard. Ha bir an nce olmu, ha birka gn sonra... Ne nemi vard? lm beklemek lmekten
daha da zordu. Kse bunu anlamyor muydu? Sanki niin geciktirmeye alyordu? "htiyarn bir bildii olmal" diye dnd, "Hele susalm bakalm."
Kse tekrar konumaya balamt:
"imdi bize ne yapmay dnyorsun Don Piyer?"
"Ne mi? Ta ocanda alyorsunuz ya, daha ne
yapaym? Dur bakalm, belki ldrrm. Dnmem lzm. Sungur olu'nun geberdiinden emin
olabilsem..."
Son cmle hem Kse'nin yreini ferahlatt, hem
de brahim'in... Derin derin nefestendiler. valyenin bu konuda tereddd olduuna gre, btn
mit klar snmemi demekti. Sungurolu pekl
yayor da olabilirdi. ayet yayorsa Rodos'a gelecek ve mutlaka kendilerini kurtaracakt.
Sevinten barmamak iin kendini g zapteden
Kse, valyeye biraz daha alayc bir sesle:
I
GEMDE SYAN
83
"Hani ya dilimizi bilmiyordun?" dedi, "handa bir
tercman araclyla konumutuk."
"Dilinizi biliyorum. Fakat Osmanlca konumay
sevmiyorum. nk Osmanllar sevmiyorum. Bir
gn hepinizi geberteceim."
Sylediklerinden memnun bir kahkaha daha att
ve zindandan kt.
84
SUNGUROGLU
HTYAR BALIKI
htiyar balk Herzel, o sabah kulbesinin damn
aktarmaya kmt. Ne zamandr sylenen karsna
srpriz yapacakt. Kardeini ziyarete giden kars
dndnde dam onarlm bulacak ve sevinecekti.
Birden gzleri kumsaldaki iki siyah lekeye taklnca duraklad. Elindeki ii brakt.
"Orada bir eyler oluyor galiba" diye sylendi.
Siyah lekelerden biri yalpalayarak yryor, dieri
kmltsz yatyordu.
"Korsanlarn ii olmal" diye sylendi, "Birilerinin
daha cann yaktlar."
Havay derin derin kokladktan sonra gld:
"Altn kokusu geliyor. unlara bir bakmak dam
aktarmaktan daha krl olabilir."
O srada yryen siyah leke de yere kapaklan-
mt. htiyar Herzel:
"Tamam" dedi, "altn kokusu iyice gelmeye balad, umarm lmemilerdir."
GEMDE SYAN
85
Damdan aceleyle inerken az daha dyordu.
Gc elverdii lde sahile doru komaya balad.
Sungurolu kendine geldii zaman eski bir yatakta yatyordu. Baknd. Az artk yanmyordu.
Gzlerindeki bulanklk da gemiti. lk fark ettii
ey duvara asl balk alaryd. kinci fark ettii ise
ihtiyar Herzel'in bumburuuk yz.
"Neredeyim?" diye sordu halsizce.
htiyar, buruuk yzn besbeter buruturup irkinletiren bir glle karlk verdi:
"Evimdesiniz. Buraya ev demek caiz deil ya,
86
SUNGUROGLU
neyse... Sizi kumsalda baygn buldum. Glsn
besbelli. Arkadan hl kendine gelemedi."
Ancak o zaman kaptan Guidi'yi hatrlad.
"Nerede o?.."
"Arkadan m? Nah, orada yatyor. Yarasn da
ykayp sardm. Tabi, bunlar karlksz yaplmaz.
Umarm kesenizi denize drmemisinizdir."
Sungurolu adamdan irendi birden. Byle durumlarda paradan baka dnecek eyler olmalyd. Ama ihtiyar umursamyordu bile...
"Yahudi misin?" diye sordu gayriihtiyari.
"Niye sordun? Yoksa Yahudileri sevmez misin?
Ben ise insanlar dinlerine, rklarna gre ayrmam;
sadece keselerine gre ayrrm! Kesesi ikinse
yardma deer demektir, kesesi bosa brak gebersin! Kendine hayr dokunmayann baka kime hayr
dokunur?"
Kaptan Guidi inlemeye balamt. htiyar, kalkp
yanna gitti.
"Biliyor musun? Arkadan beni sevmedi" diye
konutu, anlayp anlamadna aldrmadan... "Beni
para delisi olmakla suluyor iin iin; bu belli. Olsun, paray sevmek yalnz Yahudilere vergi deildir
ki... Sizi bu hallere koyan korsanlar da paray seviyor. yle deil mi dostum?"
Kaptan Guidi besbelli bu abuk sabukluktan sklmt. Kendisini kurtarmas iin yalvaran gzlerle
Sungurolu'na bakyordu. Sungurolu:
"Onu rahat brak" dedi emreder gibi, "MeraklanGEMIDE SYAN
87
ma, yardmnn karln alacaksn. Yiyecek bir
eyler var m?"
Herzel, Sungurolu'nun yanna dnd:
"Her ey var, her ey; yeter ki sen keseden haber
ver!"
Sungurolu elini kuana att. kard keseyi
ihtiyarn nnde birka kere akrdatt. Tekrar kuann arasna soktu.
"Yiyecek bir eyler hazrla" dedi serte, "Scak ve
sulu olsun."
htiyar Herzel yerlere kadar eildi:
"Emriniz can ba stne beyzadem, hemen geliyor."
"Dur ihtiyar!" diyerek durdurdu Sungurolu, "Burasnn neresi olduunu sylemedin hl..."
"Neresi mi? Bir ky, bir sahil ky; stelik de
ada... Kolay kolay gemi uramaz buraya. Yani emniyettesiniz. mparator bile sizi bulamaz, merak etmeyin. Tabi, kesenizde altn olduu mddete...
Balk Herzel emrinize amadedir."
Sungurolu sorusunu baka biimde sordu:
"Hangi milletin askeri var bu adada?"
htiyar kurnazca gzn krpt, aptalca da gld:
"Asker!.. Yoo, dorusu bu ilerden anlamam. Aklmda tutabilecek kadar da zek olduumu sanm-
yorum. O kadar hzl el deitiriyor ki bu ada, aklm
karyor. Hangi milletin askeri var, diye sormutun
deil mi? Yahudi olmadklar kesin; nk benden
88
SUNGUROLU
bolca balk alyorlar ve pazarlk etmeden de paray
dyorlar."
Sungurolu, kuandaki keseyi tekrar kard.
ki altn alp ihtiyarn nne att:
"imdilik yeter sanrm. Adada kimlerin bulunduunu sylemen iin yani..."
htiyar altnlar toplad gibi koynuna soktu, gld keyifli keyifli:
"Eli ak insanlar teden beri houma gider benim. Bu hesapa altn yumurtlayan iki tavuum var
demektir. Sahi, cevap bekliyorsun ha!.. Dinle yleyse. Ada hibir milletin deil."
"Ne demek bu?.."
"u demek, ada korsanlarn elinde!.."
Sungurolu dirseine dayanp doruldu:
"Adn da syle..."
"yleyse dikkat et dudan atlamasn delikanl,
adna valye Don Piyer derler. u sra Rodos'ta olduunu duydum. Bir sefer grmlm var. Sarayna balk gtrdmde kapda karlatk. Byle
pis kokulu kpekleri saraya sokmayn, diye halad
adamlarn. Ona gre ben pis..."
Sungurolu'nun kalkp hazrlanmaya baladn
grnce dehetle bard:
"Delirdin mi, ne yapyorsun?"
"Aklm bamda ihtiyar, Don Piyer'in senin hakkndaki dnceleri beni ilgilendirmez. Etrafa bir
gz atmam lzm."
GEMDE SYAN
89
"Bu hlinle ok yryemezsin..."
"ok yrmeye gerek grmyorum. Biraz yryebilsem yeter. Guidi, beni burada bekle, ben dn-
meden bir yere kmldama sakn!"
Herzel, altn yumurtlayan tavuklardan birinin
evinde kalacana sevinmiti. Ellerini ovuturarak
sokuldu:
"Ben bakarm" dedi, "evldm gibi bakarm. Arkadan hi merak etme, iini rahata gr..."
Arkasndan dar kt:
90
SUNGUROLU
"ey, arkadann da seninki gibi bir kesesi var
m acaba?"
Sungurolu, ihtiyar Yahudiyi tokatlamamak iin
kendini zor tuttu.
"Masraflar ben karlayacam. Kaptana bir ey
olursa canna okurum! Anlald m?.."
Herzel gln bir ekilde eildi:
"Emredersiniz beyzadem, anlatk. emredersiniz..."
"Pekl imdi ehre giden yolu tarif
et..."
Kumsaldan yukar uzanan darack bir yolu iaret
etti:
"Surdan gideceksin, dosdoru, saa sola sapmadan yryeceksin. Yolu tarif ettiim iin altn borlandn. Ayrca bir altnlk malmat vereyim sana:
Yabanclardan holanmazlar. Silhl yabanclardan
hele hi holanmazlar. Klcn alvarnda sakla.
K im olduunu sorarlarsa yardmcm olduunu syle. Param da pein de. Geri dnmezsen eer tek
kaybm olsun..."
"Avucunu yala" dedi Sungurolu, "Dnmezsem
paran alamazsn. Bu yzden eneni tut da kimseye
benden sz etme..."
Herzel'in tarif ettii yola girdi...
GEMDE SYAN
"RODOS'A BAKA TRL GDLMEZ!"
Bir sre yrdkten sonra klcn alvarna soktu. Zaten st ba dklyordu. Balknn yardm-
cs olduunu sylediinde kimse armayacakt.
Gerekten de sasnmadlar. Balar damal mendillerle rtl iki korsan ehir giriinde yolunu kesip
kim olduunu sorduklarnda "Balk Herzel'in yardmcs" dedi ve geti. lk rastlad hana girdi. Haber toplamak iin byle yerler birebirdi.
Birazdan yanlmadn anlad.
Yanbandaki masada oturan iki kii Rodos seferinden bahsediyorlard. Kulak kesildi:
"Yarndan sonra sefer var. Yeterince tayfa toplayamadk daha. Rodos'a drt kiiyle gidecek deiliz
ya..."
"Takma kafan Sr Misel, gzellikle olmazsa zor!a olur."
92
SUNGUROGLU
"Yani, gzmze kestirdiklerimizi sarho edip gemiye dolduralm..."
"Tabi, krba altnda usta denizci kesilir, gnde sana bana ta kartrlar."
"Baka da are yok..."
Sungurolu ar ar kalkt. Adamlarn masasna
sokuldu. Ellerini nnde balayp boynunu bkt.
Bu haliyle yiyecek ekmei olmayan birine o kadar
benziyordu ki...
"Efendilerim" diye sze balad, "Sylediklerinizi
istemeyerek duydum..."
Adamlardan biri frlad yerinden:
"Ne! Duydun mu? Hi iyi etmedin. Artk lmen
gerekiyor."
Sungurolu acele acele devam etti:
"Bana kymayn efendim. Aslnda gnll gemici
yazlmak istiyorum. Yannda altm ihtiyar Herzel her gn krbalyor beni. Ekmek vermiyor. Bir
gemide almak istiyorum."
Tepeden trnaa szyorlard Sungurolu'nu. Az
nce yerinden frlayan adam tekrar yerine oturmu-
tu. Glyordu.
"Pekl delikanl" dedi, "Geminin lostromosuyum, bu da kaptan. Adna Sr Misel derler. Bizimle
almak istiyorsan eer yarn sabah limanda ol.
Gemimizin ad Padima'dr."
Sungurolu hl el ovuturuyordu.
"ey, efendim..."
GEMDE SYAN
93
"Yine ne var?"
"Acaba arkadama da i bulunur mu?.."
Sr MieFin yz memnuniyetle aydnland:
"O da senin kadar gl grnyorsa al getir."
"Sa olunuz efendim, bu iyiliinizi hi unutmayacam. Arkadam adna da teekkr ederim. ok
iyisiniz."
Kapya doruldu. Sr Misel ve arkada, Sungurolu'nun arkasndan birer kahkaha attlar:
"Korkarm gemiye geldiinde bizi ok iyi bulmayacaktr" dedi Sr Misel.
"Hi nemli deil" diye karlk verdi lostromo,
"kisi yeter bize. Belki yarn sabah palamar zer,
yola koyuluruz."
"Ykleme ii biterse tabi..."
"Bitecei muhakkak. Don Piyer'in emriyle Rodos'a gidecek portakaln yklenmesini geciktirmeye kim cesaret edebilir?"
"yleyse ielim dostum..."
"elim. u kafasz delikanlnn erefine!.."
***
Sungurolu balk kulbesine dndnde Gu-
idi'yi olduka iyi buldu. htiyar Herzel ona gerekten
de ok iyi bakm olmalyd. Durmadan srtyordu.
"Sihirli merhemim tesirini gsterdi, yaras tertemiz oldu, birka gn iinde toparlanr."
94
SUNGUROGLU
"Birka gnlk vaktimiz yok ihtiyar, yarn yola
kyoruz."
"Ne?.. Bu kadar abuk gidemezsiniz!"
Sungurolu, Guidi'nin yatana oturdu:
"Rodos'a gidersek gemine rastlama ihtimalimiz
artar, yle deil mi?"
"yle" diye cevap verdi Guidi, "ama artk Rodos'a gitmek istemiyorum. eytan grsn Don Piyer'in yzn..."
"Yznden bize ne? Biz gemini geri almak istiyoruz sadece."
Gzleri parlyordu. Tekrar gemisini eline geirmeyi ne kadar istedii ilk bakta belli oluyordu. Yine de parltlarn ortasnda korku benek benekti:
"Baarabilir miyiz?"
Sungurolu ona cesaret vermek iin kesinlikle:
"Baarrz" dedi, "Hi meraklanma, gemini alacaz. Ondan sonra istersen yoluna gidersin."
"Rodos'a nasl gideceiz peki?"
"in o tarafn bana brak. Yarn sabah birlikte limanda olacaz. Padima isimli gemiye binip Rodos'a gideceiz."
Hayretten az bir kar ak kald Kaptan Guidi'nin:
"Sr Miel'in gemisi!"
"Tanyor musun?.."
GEMDE SYAN
95
"Evet, ama uzaktan. Sadece hretini duymuluum var. Eskiden ngiliz kralnn has adamym.
Sonra neden bilinmez, krala bakaldrm. Kral da
onu srgn etmi. Demek imdi valyenin emrin-
de alyor?.."
"Amma da esrarengiz adam ha!.. Peki valye
dediin kim ola?"
"Don Pyer tabi... Baka kim olacak?"
"Onun emrinde olduunu nerden kardn?"
"Rodos'a baka trl gidilmez de ondan!"
Sungurolu ban iki yana sallad:
"u Don Piyer denen herifin benimle ne alp veremedii olduunu hl anlayamadm. lle beni Rodos'a ekmekle eline ne geecek? Arkadalarm
neden kard?"
Guidi glyordu:
"Aslnda benim gemimi almak iin deil, arkadalarn kurtarmak iin gideceksin Rodos'a, biliyorum. Fakat seninle olmak houma gidiyor Sungurolu. Birisi, bir Mslmanla dost olacam syleseydi ikembesini dkerdim. Dnya ne tuhaf!"
96
SUNGUROLU
MANKAFA BURNO
Ertesi gn erkenden limana gittiler...
Guidi biraz daha kendini toparlamt. Yzsolgundu, ama yaral olduu beli. olmuyordu. Nitekim
lostromo da anlayamad.
Arkadan bu ha!" derken srtt, "Pek elimsiz.
e yarayacandan emin msn?
"Evet" dedi Sungurolu, "iyi denizcidir."
yleyse ibana! Bana bakn, dalga gemek
yok?Dalga gediinizi grrsem krbac yersiniz! bana dedim!.."
Yalnz kalr kalmaz Guidi dilerini skt:
"Bu herife Gaddar demekte ne kadar hakl olduklarn imdi anlyorum."
"Ad Gaddar m? Amma da tuhaf bir isim..."
"Asl adn bilmiyorum. Sanrm kimse de bilmi-
yor. Gaddar diye tannr."
GEMDE SYAN
97
"Senin de tanmadn kimse yok Guidi. yi ki tandklarn seni tanmyor. Yoksa bamz yz kere
belya girerdi."
Yanlarna birisinin yaklatn grnce sustular.
ok uzun boyluydu. Pazular derisini yrtp fkracakm gibi kabarkt. Omuzlarnn genilii rahatlkla kar gelirdi. Grn tam bir insan azman grnyd. Fakat vcuduna gre ince bir kafas vard. Kulaklar ar byk, gzleri ufackt.
"Adm Burno" dedi aptal aptal srtarak, "Bana
Burno diyeceksiniz. Tamam m? Her zaman Burno
diyeceksiniz, nk yenisiniz. Tamam m? Burno
demez de dierleri gibi Mankafa derseniz kemiklerinizi krarm! Tamam m? ok glym, ben ok
glym. Burno demezseniz kemiklerinizi krarm!
Tamam m?"
Birden Sungurolu'na sarld. Skt. Sungurolu
bir an kemiklerinin atrtsn duydu. Mengeneye kslm gibiydi. Kollarn da sarmaladndan kmldayamyordu. Bu Mankafa denen herif, biraz daha skarsa hli harapt. Cierleri paralanacakt.
Fazla dnmeden kasklarna doru bir diz att.
Bereket, Mankafa Burno, gc lsnde zek deildi. Mankafa adna tam tamna lykt. Ac kuvvetine ramen dv usullerinden habersiz bulunuyordu.
Brerek geri ekildi. Fakat kzmt. Gzlerinden alevler dklyor, kpk kpe soluyordu.
"Bana vurdun, vurdun bana. Tamam m? imdi
seni geberteceim! Seni geberteceim yabanc! Ta98
SUNGUROLU
mam m? Leini kpek balklarna atacam! Tamam m?.. Hoh hooo!.."
"Belnn by" diye sylendi Sunurolu. "Gel
bakalm!"
Mankafa Burno brerek atld. Sunurolu mesafeyi iyi hesaplayarak vaktinde yana srad. Mankafa arln tutamad. Sungurolu'nun ileri uzatt elmeye de taklnca gverteye kapakland.
"Kesin dv!.."
Sr Miel'in sesiydi. Kaptan setinde duruyordu.
Dn akam giydii ssl elbiseleri srtndan atm,
tam bir korsan gibi giyinmiti.
"Kesin dedim! Mankafa, buraya gel. Siz acemiler,
Mankafa ile uramayn. Geri zekldr o, ne yaptn bilmez."
Mankafa, Sr Miel'in sesini duyar duymaz dayak yemi kpee dnmt. Boynu bkk, kollar
sarkkt.
"Bastne Sr Misel" diye mrldand.
"Bir daha kavga ettiinizi grmeyeyim. bana!.. Sandklar istiflemeye girin. Haydi ambara dedim... Ambara!.."
O kamarann kapsnda gzden kaybolurken
Gaddar Lostromo yanlarnda bitti. Gelir gelmez bir
tekme yaptrd Guidi'nin bacaklarna:
"Sizinle uraacaa benzerim" diye kprd. "bana dendiini hl duymadnz m? Krbacm getirin!.."
GEMDE SYAN
99
Guidi az daha kapaklanyordu. Sunurolu vaktinde yetiip tuttu. Tabi olmaya alarak:
"Peki" dedi, "gidiyoruz."
Bir korsan gemisinin normal gemiler gibi olmayacan nceden biliyordu, ama bylesini de hi
dnmemiti. Gemiye kumanda edenler amma da
aksi heriflerdi. Yol boyunca nasl tahamml edeceini bilmiyordu. Yine de Guidi'ye:
"Sabretmemiz lzm" dedi, "gemini baka trl
bulamayz."
Ambara indiler ve portakal sandklarn istifleyen
gemicilerin arasna kartlar.
leye doru da palamar zp yelken atlar.
Deniz sakin, rzgr msaitti. Padima btn heybetiyle denizi yararak yol alyordu.
Gemide Sunurolu ve Guidi'nin dnda be gemici daha vard. Sr Misel ve Gaddar Lostromo hari, dierleri lesiye alyordu.
Sunurolu, Mankafa Burno'nun ikide bir kendisini szdn ve anlamad bir eyler mrldandn ka kere grd. Yzkoyun yere kapaklann
herhalde unutamyordu. Belki de intikam almaya
heveslenirdi. Tetikte durmas lzmd.
Gemicilerden birine sokuldu:
"Adm Kutsos" dedi, "Seninki ne?"
"Yakovas. Niye sordun?.."
"Niye mi?.. Arkada olmak istiyorum."
100
SUNGUROLU...............................................
"Benimle konutuunu grrlerse fena yaparlar."
"Konumak yasak m?.."
"Hem de nasl! arasnda konumak yasaktr.
Hadi artk iine..."
Tepeden bir ses patlad:
"aln hazr yiyiciler, soysuzlar, aln! Sen!.."
Sungurolu, Mankafa Burno'ya bakt. Parma
zerine dikilmiti.
"Ben mi?" diye sordu saf saf...
"Sen dedim, tamam m? Kabadayl gsterece
GEMDE SYAN
101
Hayretle Yakovas'a bakt Sungurolu. Bu aptaln
gemicilerin beki kpei olarak kullanldn ilk defa fark ediyordu.
Sungurolu gverteye kt. Ama Burno'nun yanna fazla sokulmad. An bir hamleyle beline sarlmasn ve kemiklerini gacrdatmasn istemiyordu.
Artk tedbirliydi.
"Evet, geldim. Ne istiyorsun?.."
"almyordun, tamam m? Burada almayan
yaatmam! Efendi Sr Misel dedi ki, almayanlarn kemiklerini kr dedi. imdi senin kemiklerini kracam!.."
Atlad...
Sungurolu sal sollu iki yumruk patlatt enesine. Burno duvara arpm gibi oldu birden. Sersemledi. Nereye arptn anlamak iin baknmaya
balad.
Sungurolu aknlktan aknla dyordu.
Att iki yumruk bir manday yere sermek iin yeterdi, ama Burno'nun kln kprdatmamt. Bu gidile dayak yiyeceebenzerdi.
Sr Miel'le Gaddar Lostromo kaptan setinde
peydahlanmlard. Sr Miel'in can galiba elence
istiyordu. Burno'nun diine mnasip biri kmt nihayet. Bakalm Burno bu adam da ac kuvvetiyle
yola getirebilecek miydi?
"Hadi bakalm Burno, gster kendini Mankafa!.."
Sungurolu, kaptan setine doru seslendi:
102
SUNGUROLU
"Kar koymam serbest mi Sr Misel?.."
Sr Misel elini sallad bolukta:
"Tabi serbest! Baka trl bu iin tad nasl kar?.."
"Pekl yleyse, hadi gel Mankafa!"
Burno kpkrmz kesildi. Hrlamaya balad:
"Bana Mankafa dedin, Mankafa dedin bana tamam m?.."
"Tamam!" diye karlk verdi Sungurolu glerek. "Sana Mankafa dedim. nk gerek bir mankafasn."
"Paralayacam seni! Tamam m?"
"Tamam aslanm, gel parala bakalm!"
Mankafa frlad. Ne are, ac kuvvetini denemeye
bile frsat bulamad. Yaklamasyla Sungurolu'nun
tekmesi kasklarna gmld. Bugn ikidir ayn yerine darbe iniyordu. Ama bu eskisinden beter bir
eydi. Ac btn vcuduna yaylmt.
Brd:
"Bin paraya bleceim, leini diree asacam
tamam m?"
"Tamam geri zek; nereye asarsan as!.."
Y ine saldrd...
Sungurolu tetikte bekliyordu. Belini kaptnrsa
kurtulu olmadn oktan biliyordu. Bu yzden yanna fazla yaklatrmamaya alyordu.
GEMDE SYAN
103
Burno'yu elmeledi. Mankafa Burno, Sr Miel'in
zevkten drtke kahkahalar arasnda yeni silinmi
gverteye boylu boyunca serildi.
Kafasn da hzla arpmt ya, yine bir ey olmamt. Gemiciler birikmi, seyrediyorlard. Guidi,
Sungurolu'nun kazanmas iin dua ediyordu. Fakat pek mitli deildi. Bu insan azman ne yapar
yapar Sungurolu'nu altederdi. Geri Sungurolu
da boylu bosluydu, ama Mankafa Burno'nun yannda ocuk gibi kalyordu.
Burno yerden kalkmt. Penelerini am, Sungurolu'nun grtlan hedefleyerek dalmt:
"Paralayacam tamam m?.."
Grtlan yakalayamad, ama omuzlarndan kavrayabildi. Sungurolu bir anda havalandn hissetti. Kpeteye doru srklendi. Burno'nun niyeti
ktyd anlalan... Sungurolu'nu denize atmay
ufack kafasna koymutu. Bunu becereceinden
emindi. Bryordu, kendince kahkahalar atyordu.
Sungurolu silkindi. Fakat ilk silkinite kurtulamad. Att tekmeler de hedefine ulamyordu.
Mankafa biraz olsun kafasn iletmi grnyordu.
Az zaman kalmt. Birka saniye iinde ya kur-
tulacak veya gerekten kpek balklarna yem olacakt. Bu sularda kpek bal olup olmadn bilmiyordu. Ama en azndan rezil, kepaze olacan biliyordu. Burno'ya yenilirse artk dndn de
yapamazd. O zaman arkadalarn kurtaramazd.
104
SUNGUROLU
Arkadalarn hatrlaynca kollarna yeni bir g
geldi. inden, "Allah" dedi ve tekrar silkindi. Kollarn kaldrmay baarmt bu sefer. ki avucunu birden Burno'nun yzne dayayp geri itti. Parmaklarn da gzlerine batrd.
Burno can havliyle penelerini gevetti. Bundan
faydalanan Sungurolu kendini kurtard. Annda toparlanp hcuma geti. Burno'nun yumuak karnna bir yumruk gmd. Ardndan bir yumruk da enesine att. Sonra yerinden srayp iki ayayla
Burno'nun gsne vurdu.
Burno yumruklara dayanmt, ama son darbe
ok iddetliydi. Srtst dt. Yine de kalkmaya
davrand. Sungurolu kendisi iin iyi bir frsat yakalamt. Deerlendirecekti. Burno'nun stne frlad. Sal sollu iki yumruk akt. Ellerini kenetleyip
suratna oturttu. Burno ac bir feryattan sonra bayld.
Sungurolu ayaa kalkt. Yorgun, fakat memnundu. nsan azmann yenmiti. Gemiciler krbalanmay dahi gze alarak lgncasna alklamaya
balamlard.
O srada Sr Miel'in kart sesi yankland:
"Yakalayn!.."
Gemiciler bir tereddt geirdiler. Fakat Gaddar
Lostromo krbala balarna dikilince hep birlikte
Sungurolu'nun stne gittiler. steksizdiler. Ama
baka yapabilecekleri bir ey yoktu.
Kaptan Guidi, Sr Miel'in yzne kar bunun
GEMDE SYAN
105
kallelik olduunu syledi. Buna mukabil Gaddar'n
krbac defa srtna indi. Zaten takatsizdi. Dayanamad, bayld.
"kisini de diree balayn!" diye emretti Sr Misel. "Ekmek ve su verilmeyecek, slanncaya kadar byle kalacaklar. Birisinin ekmek ya da su verdiini duyarsam denize atarm!"
Kamarasna ekildi.
Sungurolu yakalanmt. Mukavemet edebilir,
hepsiyle rahata dvebilirdi. Fakat bu, plnlarn
aksatrd. lerde dndklerini yapabilmek iin dayanacakt.
Diree balanmasna ses karmad. Ama Guidi'nin balanmamas iin Gaddar Lostromoya rica
etti. Ne are, adamn ricadan filn anlad yoktu.
"Bir kelime daha edersen derini yzerim!" diye
bard, "Sr Miel'i duydunuz, ikiniz de balanacaksnz."
106
SUNGUROLU
GEMDE SYAN
Geceyarsna doru mthi bir hararet bastrmt. leyin yedikleri tuzlu balktan olacakt. Dudaklar kurumutu. Hele Guidi'nin hli periand. Kendine gelince bal olduunu grm, her eye lanet
etmeye balamt. Sungurolu'nu da suluyordu.
Herzel'in evinde rahata dinlenmek varken Rodos'a
gitmeye kalkmann lemi var myd? Hi deilse
gemiyi semesine izin vermesi lzmd. Ama vermemiti ite. Vermemiti ve balarna bu bely sarmt.
"Sabrl ol Guidi. Her felketin iinde baz hayrlar
vardr. nsanlar gelecei gremediklerinden bir felket geldiinde sabr gsteremezler..."
"Mslmanca dnmeye alk deilim ben. Ne
dersen de, kafama girmez."
"Bir direk parasna tutunmu, azgn denizle bouurken de byle sylemitin Guidi, ama kurtulduk deil mi?.."
GEMDE SYAN
107
"Evet..."
"Sana kalsa mcadeleyi brakr, lm tercih
ederdin."
"Evet..."
"imdi de Allah'a gven. Allah'n izniyle kurtulacaz. ayet gnmz bitmemise tabi... Bitmise,
dnya birlese yine bizi kurtaramaz..."
Hafif ayak sesleri duyunca sustular.
zn bir glge fark ettiler...
Sungurolu, Mankafa Burno'yu glgesinden tand.
"Bal deilken yapamadn yapmaya geliyor"
diye dnd.
Sucuk gibi balanmt. Btn zorlamalara ramen ipleri gevetememiti. Burno rahata intikamn alabilirdi artk. Hibir engel yoktu.
Fakat o ne? Mankafa Burno ipleri kesiyordu.
Olur ey deildi.
"Burno!.."
"Susun tamam m?" diye fsldad. "Efendi fark
ederse beni diree asar. Sen iyi adamsn. Beni yendin, ama iyi adamsn. Erkeke dvtn. Efendi seni balamamalyd. Kuvvete saygs yok onun. Benim var. Hah, ipleri kestim. Artk serbestsiniz. Gelin,
sizi kamaraya gtreyim."
Sungurolu endieliydi:
"Ya gemiciler?"
108
SUNGUROGLU
"Onlar gnderdi beni. Anlatk. Sizden yanayz.
Efendi Sr Misel yanlyor. Tamam m?"
Sungurolu'nun kurduu plan kendiliinden ilemeye balamt. Bu gemiye girmesindeki maksat
gerekleiyordu. Gemiciler hi zahmetsiz kendi safna gemilerdi. Sr Miel'i altedip idareyi ele almak
kolaylamt.
Gemicilerin kamarasna girdiklerinde herkes
ayaktayd. Yakovas ar ar Sungurolu'na yaklat. Onu Kutsos olarak tanyordu.
"Bala Kutsos" dedi. "Seni yakaladmz iin
bala. Arkadalar adna da zr diliyorum. Sr
Misel bunu yapmamalyd. Daha neler neler yapmamalyd, ama yapyor. O asilzadedir, bir ngiliz
asilzadesi. Bu yzden bizi kmsyor. Asl korsan
olacak adam sensin! Bamza ge. Ha, geer misin? u gemiyi ele geirip korsanla svanalm. Bo
verelim Sr Miel'e de, valye Don Piyer'e de...
Olur mu?.."
Sungurolu bileklerini ovuturuyordu. pler actmt.
"nce bir su verin" dedi. "Arkadama da bakn.
Yaralyd. Yaras fenalasn istemem..."
Guidi'yi yatrdlar. Su verdiler ikisine de... Tekrar
etrafn aldlar.
"Kabul ediyor musun?"
Mankafa Burno ellerine sarlmt:
"Kabul et, tamam m? Klen olaym, kabul et!
GEMDE SYAN
109
Hepimiz bktk efendiden. Ben de bktm. Beni kpei gibi kullanyor. Arkadalarm krbalatyor bana. Can ektike de beni krbalyor. Her krbatan
sonra kahkahalarla glyor. Bak..."
Gmleini karp srtn gsterdi. Eski, yeni krba izleriyle doluydu. Bu kadarna dayanabilmek
iin Burno kadar gl olmak lzmd.
"Pekl ocuklar. Teklifinizi kabul ediyorum.
Ama silhmz yok. Sr Miel'le Lostromo ise silhl..."
"Meraklanma" diye gld Yakovas, "Borda gnderlerini sivriltip iyi kt kllar yaptk kendimize.
110
SUNGUROGLU
Ben eski korsanm. Bu gemi ticaret gemisi, ama
hepimiz eski korsanz. Zaten Sr Miel'in kamarasnda hepimize yetecek kadar kl var. Mhim olan
oraya ulamak..."
Sungurolu fazla dnmeye gerek grmedi. Daha nce dnm ve plnlamt. Tek fark vard:
Kendisinin teklif edecei eyi gemiciler teklif ediyorlard. Yoksa gemiye binme kararn verdii andan beri gemiyi nasl ele geireceini hesaplyordu.
"Tamam, uydurma silhlarnz karn. Benim de
bir klcm var."
alvarna gizledii klc kard. Prl prld. Ya
kandilinin nda yaldzlanyordu.
Gemicilerin yzlerinde beliren tereddt ve aknl datmak iin glmsedi:
"Bir yabanc gemiye giderken hep tedbirli olurum. nsan ummad bir eylerle karlaabiliyor." <
Rahatlamlard. Rahatladklar yzlerindeki ifadeden belli oluyordu.
Gidip derme atma silhlar getirdiler.
Bunlar sivriltilmi yarm boy uzunluunda demirlerden ibaretti. Ama byle bir isyanda rahatlkla i
grrd. stelik yenmek zorunda olduklar sadece
iki kii vard. Belki silha da gerek kalmazd.
"Mecbur olmadan kan dkmek yok" dedi Sungurolu.
"Niye?.. Yoksa kan tutar m seni?"
Sungurolu glerek konuan Yakovas'a dnd:
GEMDE SYAN
111
"Tutmaz" dedi serte, "fakat sylediklerimi yapmanz istiyorum. Tabi, beni reis setiyseniz... Yoksa, bildiinizi yapn. Beni de rahat brakn..."
"Tamam" dedi Yakovas, "hemen kzma. Dediini
yapacaz. Zor gelecek bana, ama yine de yapmaya alacam. Gaddar Lostromoyu ldrmeyi ylesine istiyorum ki..."
Kapda bekleyen gemici hafif bir slk ald:
"Biri buraya geliyor" diye fsldad ardndan.
"Herkes yataa" dedi Sungurolu.
Gemiciler yataa girerken kendisi kap arkasna
sakland.
Gaddar Lostromonun sesi gvdesinden nce girdi:
"O hainleri kim zdyse gstereceim! Hey geri
zekl Burno, hangi cehennemdesin be!.."
Kafasn kamaradan uzatmt. Herkesin ml ml uyuduunu grnce kprd:
"Burno dedim, k yataktan!.."
Sungurolu'nun elik bilei grtlana dolannca
brmek zorunda kald.
"Burno'nun selm var dostum" dedi, "seni bana
havale etti."
Kafasna okkal bir yumruk oturttu. Gaddar Lostromo boylu boyunca demeyeserilince, gemiciler
yataklarndan frladlar. Her kafadan bir ses kmaya balad:
112
SUNGUROLU
"O ne vurutu be!.."
"Bizim Gaddar gk diyemeden gt..."
"imdi ne olacak?.."
"yi olacak" diye karlk verdi Sungurolu. "Geriye sadece kaptan kalyor. Onu da rahatlkla haklar,
gemiyi ele geiririz."
Gemicilerden biri atld:
"Sonra da korsanlk yapar, keselerimizi doldururuz."
Bunu Yakovas sylemiti. Belli ki korsanla hevesliydi. Sungurolu, Yakovas'la bann derde girebileceini dnd. Ama stnde fazla durmad.
nce yaplacak i gemiyi ele geirmekti. Yakovas
fazlaca aztrsa yakalar, ambara kapatrd.
"Kaptana gidiyorum" dedi, "Burno, sen benimle
gel..."
"Bastne reis..."
Sungurolu iin iin gld. Galiba Burno'nun
gnlnde de korsanlk yatyordu. Ama Burno'yu
kandrmak kolayd. ylesine aptal grnyordu
ki...
Birlikte kaptan yerine ktlar. Ay ykselmiti.
Parlts direklerden szlp denizde ykanyordu.
Bu gzel gecede brahim'le Kse ne yapyorlard
acaba? Ay' grebiliyorlar myd? Bir zindana m
kapatlmlard? Yoksa ldrlmler miydi?
rperdi. Sonra dilerini skt. Don Piyer byle bir
cinayete kalkmsa sonu yaman olacakt. kzn
GEMDE SYAN
113
boynuzuna girse bulur, arkadalarnn cn alrd.
Bylece bilmesi lzmd.
Kapy yoklad. erden kilitliydi. Fakat klcnn
ucuyla amak zor olmad. Sr Misel kilidin hafif tkrtsn duymu olabilirdi. Tedbirli girmeliydi.
Ar ar kamaraya girdi. Gzleri karanla alnca Sr MiePi fark etti. Elbiseleriyle birlikte yataa
uzanmt. Sungurolu stne eildi:
"Sr Misel!" diye seslendi.
Bir iki sarsnca adam gzlerini aralad. Karanlkta
Sungurolu'nun yzn seemiyordu. Onu Lostromo sanmt:
"Ne var sersem herif, ne ekitiriyorsun?"
"Sen ekitirirken iyi de, biz ekitirince mi kt
Sr Misel? Kalk bakalm eytan soylu!.."
Durumu anlar gibi oldu:
"Ne, ne oluyor?.."
"Gemiye el koyuyorum" diye karlk verdi Sungurolu...
Duyduklarna inanamyordu, ama Sungurolu'nun sesini tanmt. Diree baladn hatrlyordu. Peki, ama nasl zmt ban? Syledikleri
gerek miydi? renmenin tek yolu vard:
"Hey Burnoo!" diye bard avaz kt kadar...
Burno, Sungurolu'nun arkasndan seslendi:
"Barma be, sar deilim!.."
114
SUNGUROLU
Bu karlk her eyi anlamas iin yetti. Ama bir
mit daha vard. Belki Burno'yu bu iten caydrabilirdi. yle ya, emrini almaya alkt ne de olsa...
"Beni dinle Burno, yakala u herifi! Yakalarsan
bir kese altn veririm. Haydi!.."
Burno kocaman azn sonuna kadar germi, srtyordu.
"Bouna Sr Misel!" dedi, "O benim arkadam.
nk beni yendi. Tamam m? Beni yenene el kaldrmam. Direkten zdm onu. Tamam m?"
midi birden snnce lgnlat. Sungurolu'nun
GEMDE SYAN
115
stne hamle etti. Sungurolu zaten bekliyordu.
Btn fkesini tek yumruuna yp Sr Miel'in enesine gmd.
"Bir daha kimseyi krbalatmaman iin bu!.."
Yere kapaklanan Sr Misel iki diini yuttu. Bir
kfr savurdu. Ama Burno'nun tekmesi beline inince can fazla yandndan rpnmay brakt.
"Peki" dedi inleyerek, "teslim oluyorum."
Srye srye gemicilerin bulunduu yere gtrdler. Sungurolu engellemeseydi paralayacaklard.
"Bana sz vermitiniz" diye konutu Sungurolu,
"Kan dkmek yok. Gemiyi ele geirdik ite. Biriniz
dmene gesin, dmendeki gemiciye de durumu
anlatsn. Zavallnn hibir eyden haberi yok."
"Ben giderim" diye atld Yakovas...
Sungurolu dierlerine emretti:
"Kaptan salam bir yere kapatn."
"Olur" diye karlk verdi bir gemici, "Lostromonun yanna kapatrz; gidene kadar dertleirler!"
Sungurolu, Guidi'nin yatana doru yrrken
Sr Misel avaz avaz baryordu:
"Bu isyandr; hepinizi sallandracam, sizi lm
bekliyor!.."
Sesi birdenbire kesildi. Belli ki biri azn balam veya eliyle kapamt. Gld:
"Naslsn Guidi, kendini toparlayabildin mi?.."
116
SUNGUROGLU
Gzleriyle Sungurolu'na teekkr etti.
"Evet" dedi sonra, "iyiyim. Sen olmasan nasl
olurdum, bilemem. Yiidim, kanm fena kaynad,
biliyor musun? Seni sevmeye baladm."
"Yeni yeni ha!.."
"Ne bileyim ite, he desem ayr, yok desem ayr!
Papazlar fena eyler syler hakknzda. Cehennemlik derler, kan iici derler, inanrz. Ama doru deil
bunlar. Zaten kiliseye pek gitmem. Ne adamsn
be!.. Dmann olduum sralar bile hayatm kurtardn. Ksacas, nasl teekkr edeceimi bilemiyorum."
"O zaman sen de teekkr etme. Bir gn bana
yardm edersin. Rodos'a vardmzda ok ihtiyacm
olacandan eminim."
"Bana m?.."
"Sana, tecrbene, klcna, kurnazlna, gemine... Daha saymam ister misin?"
"Hl arkadalarn dnyorsun, deil mi?"
"Bir an olsun unuttuum yok."
Guidi'nin gzleri doldu, hazin bir sesle mrldand:
"Seni ok iyi anlyorum. Keke bu ie hi toslamam olsam diyorum, ama yok, en azndan seni
tandm, krm bu oldu. Meraklanma yiidim, arkadalarn bulup kurtaracaz. Yeter ki Rodos'a varalm."
Ban kulana yaklatrd:
GEMDE SYAN
117
"Bunu kimseye syleme, ama olur mu? Rodos'a
gideceimizi yani... Syleme kimseye. Gemiciler
korsanla yatkn. Rodos'ta kendilerini lmn beklediini sanyorlar. Pek de hakszlar diyemem. Sr
Misel paay bir kurtarrsa hepsini astrr."
"En bata sen ve ben olmak zere..."
"Evet, yle..."
Guidi bir yandan lf yetitirirken kalkt.
"Beni kaptan kkne gtr yiidim" dedi, "Gemide baka kaptan olmadna gre ilere bakmam
gerek. Rota stne almalym."
?
-(18
SUNGUROGLU
KAVGADAN KAVGAYA
ki gn gemiti. Birinci gn olduka iyiydi. Deniz sakin, rzgr msaitti. Padima btn gn can-
lanm gibi dalgacklar stnde sekip durdu.
Ama ikinci gn berbatt. Deniz yine sakindi ya,
yelkenlere dolacak bir nefes rzgr bile yoktu. Yelkenler kurumaya aslm amarlar gibi patr patr
sallanyordu. Ve Padima olduu yerde sayyordu.
Scak da kt bastrmt. Gemiciler bunda bir
uursuzluk olduunu fsldamaya balamlard.
Ekseri denizciler gibi onlarn da btl itikatlar fazlayd. Cezalandrldklarn dnyorlard. Fakat bu
cezaya nasl mstahak olduklarn kestiremiyorlard.
Alda isimli bodur gemici:
"Eminim, Sr Misel bizi arpt" diye konutu.
"O arpn bizi arpacak hli mi var?" diye karlk verdi Yakavos, "Samalayp durma..."
GEMDE SYAN
119
En akl banda olan Yakovas't. lerin yolunda
gideceine kendini ylesine inandrmt ki, bunun
dnda ne sylense kulana girmiyordu. stelik
Sungurolu ile Guidi'ye gveniyordu. Guidi onun
nazarnda dnyann en iyi kaptanyd. Gemiyi ustalkla ynetiyor, her trl rzgrdan faydalanyordu.
Gemicileri arada bir olsun krbalamak gibi, denizcilikte sk grlen alkanlklar da yoktu. Bundan
iyisi can salyd. imdilik yiyecek ve bolca sular
bulunduuna gre, ikyete kalkmak ahmaklkt.
"yle deme" dedi Alda, "tekin deildir. ngiltere'den niin kovuldu sanyorsun?.."
Bu soru nedense hepsini ilgilendirmiti. Merakla
Alda'ya baktlar:
"Niin?.."
"Sihirbazl yznden. Bir by ile az daha kral
ldryormu. Rzgr da o durdurmusa amam!"
Yakovas'n tepesi bsbtn att:
"Soytarnn birisin Alda! Senin gibi ku beyinli
grmedim."
Alda hiddetle kalkt:
"Bana soytar deme, bir daha byle bir ey dersen barsaklarn karrm."
Yakovas gcne gveniyordu. Zaten Alda'y' Pek
o kadar sevmezdi. Hilekrn biriydi nazarnda. ki
defa mutfaktan et alarken yakalamt. kisinde de
kimseye bir ey anlatmamt, ama fena bozulmu120
SUNGUROLU
tu. Biraz daha horozlanrsa ald etlerin hesabn
da soruverirdi...
Azn arptarak konutu:
"Demi bulundum Alda, canm isterse yz kere
tekrarlayabilirim. Senden bir fare bile korkmaz.
Herkesin kafasna eeke eyler sokmaya alma.
Kaptana sylersem kemiklerini krar. Krbac elime
verirse, eh, bu ii zevkle yaparm, bilmi ol..."
"Yac kerata!" diye bard Alda, "kaptann ve
yanndaki herifin ispiyonu olduunu zaten bandan
beri biliyorum. Duyuyor musunuz arkadalar? Kendisi itiraf ediyor, kaptann ispiyonuymu."
Yakovas ar ar doruldu. Az dalann daha
bir sre devam edeceini sanp hazrlksz duran Alda'nn suratna bir tokat patlatt:
"Seni yalanc domuz seni. Seni soytarlarn at
ua!.. Bir daha azndan kan kulan..."
Szn tamamlamaya kalmad, Alda homurdanarak stne atld.
"ldreceim seni!.."
Birlikte yuvarlandlar. Alt alta, st ste boumaya baladlar. Gemicilerin sinirleri zaten harapt. Bu
kavga, stne tuz biber ekti. Sinirleri hepten gerildi.
"Brakn dala be, brakn!.."
"Ne var kavga edecek?.."
"Kendinize gelin heey!.."
Yavatan taraf tutmaya baladlar sonra:
GEMDE SYAN
121
"Alda hakl, ispiyonlamak ona kalmad..."
"Kim dedi ispiyonladn, uyduruyorsun!"
"Yakovas' hepimiz tanrz, byle ey yapmaz."
"Yapar, yaptn az nce kendisi syledi..."
"Hadi be!.."
"Bu szn yuttururum sana!.."
Birbirlerine girdiler. Grlt kaptan kamarasna
doldu.
"Rzgr kt galiba" diye sevinerek dar kotu
Sungurolu.
Fakat grd manzara cann skt. Gverteye
indi.
"Ayrln!" diye bard.
K imse dinlemedi onu. Hayret etti. imdiye kadar
bir dediini iki etmezlerdi. Ama imdi dinlemiyorlard. Bir eyler olmutu galiba. renecekti. Fakat
nce kavgaclar ayrmas lzmd.
Fazla dnmeden aralarna dald:
"Ayrln dedim!.."
O srada kof bir lk doldu kulaklarna. Kime ait
olduunu kestiremedi. Ama her kimse, can fena
yanm olacakt.
"Ayrlsanza be!.."
Denize parlak bir ey frlatldn grd. Baa
benzetti. Fakat yanlm olacakt. Gemiciler kendi
aralarnda kavga ederlerdi, ama birbirlerine kar b122
SUNGUROGLU
ak kullanmazlard. Yumruklar, sonra da barrlard.
Sille tokat girdi. Srtndan tuttuunu ekti, puruvaya frlatt.
"Ne oldu size yahu, kavga edecek ne var?.. O
ne?.."
likleri rpermiti. Biri yzkoyun yerde yatyordu. Etrafnda kan vard. ok kan! Biraz lumboz deliine doru akmt.
Gemiciler de manzaray grm, donakalmlard. Bylenmi gzlerle yerdekine bakyor, arada
bir i ekiyorlard.
GEMDE SYAN
123
Sungurolu diz kt. Omuzlarndan tutup evirdi:
"Yakovas!.."
Ban dizine koydu:
"Kim yapt bunu? Syle, kim yapt?.."
Yakovas'n az oynad, ama tek kelime kmad.
Birden ba yana dt. Gzleri direin tepe yerine
dikildi ve kalakald.
Sungurolu ar ar doruldu. Baklarn tek tek
gemicilere saplayp kard, her birini unufak edecek kadar uzun inceledi. Sonra orta yere sordu:
"Kim yapt bu kahpelii? Syleyin!.."
K imse sesini karmyordu. Birbirlerini ele vermek niyetinde olmadklar belliydi. Sungurolu,
Burno'ya yaklat:
"Syle Burno, bu vah cinayeti ileyen kim?.."
Burno bir sre yelkenlere bakt, sonra tahtalarn
stnde sereserpe yatan cesede evirdi gzlerini,
oradan da denizin usuz bucakszlna uzatt.
"Ben bilmem" dedi, azn kilitledi.
"Pekl, hepinizin stn yoklayacam. Kimde
bak, haner, yahut kama varsa o yapmtr."
Gemici Heston ne kt:
"Bende bir kama var" dedi.
E lini beline atp kard, Sungurolu'na uzatt:
"Ama hi kullanmadm. Hele Yakovas iin asla
kullanmam; o bizim arkadamzd."
124
SUNGUROLU
Kamaya bakt Sungurolu, prl prld. stnde
ya izleri vard. Yakovas bununla ldrlm olamazd. Geri uzatt.
"Baka kimde haner varsa karsn..."
Baka kimsede yoktu. Yine de zerlerini arad.
tiraz etmeden beklediler. Ama bir ak bile bulamad.
"Kavgay kim balatt?" diye sordu o zaman.
"Ben" diye srtt Alda, "ben balattm. Daha dorusu Yakovas'la ikimiz. O bana hakaret etti, tokatlad. Bylece kaptk."
"Demek, onu sen ldrdn!.."
Ban ilgisizce iki yana sallad:
"lp ldrecek kadar byk bir kavga deildi.
Hem onu ldrmekle de elime bir ey gemezdi."
Hepsini krba altna yatrp syletmek gibi delice
bir fikre kapld. Ama, hemen kafasndan uzaklatrd. inada binerse hi konumazlard. Aralarndan
biri katildi, biliyordu. Fakat kimseyi dorudan sulayacak delil yoktu elinde. Beklemekten baka bir
ey yapamazd.
Kaptan yerine dnd. Guidi parmaklklara dayanm, bekliyordu. Yaklanca:
"Sylemezler" diye konutu, "Birbirlerinin dman bile olsalar ele vermezler. Tuhaf bir dayanma var aralarnda, direnirler. Oysa gemide isyan kardlar, bizi isteyerek balarna geirdiler, yine de
kendilerinden saymyorlar. Deniz ii byledir yiidim Sungurolu..."
GEMDE SYAN
125
"Sus! Bana Sungurolu deme. Kutsos diyeceksin. Bu pis ismi ben de beenmiyorum, ama gemicilerin Osmanl olduumu bilmemesi lzm. Peki,
syler misin, onlar konuturmann bir yolu yok
mu?"
Guidi ufukta beliren krmz izgiye baktktan
sonra Sungurolu'na glmsedi:
"Az sonra rzgr kacak. Denizcileri yattrmann en iyi yolu altrmaktr. ler yoluna girsin hele,
birinden biri katili syleyecektir."
"Yakovas'n cesedini ne yapacaz?.."
"O ii bana brak! Kaptan olarak din merasimi
idare etmem lzm. Yakovas' kpek balklarnn
karnna gmeceiz!"
Rzgr ardan esmeye balamt. Guidi, ellerini
azna boru gibi yaparak emirler savuruyordu:
"bana, herkes ibana, skotay sancaa aln!
Ana yelkeni an!.. An dedim tembeller! Krbala
m gelmemi istiyorsunuz? Alda, hey Alda diree trman! abuk ol uyuuk herif!"
Rzgrn kmas gemicileri sevindirmiti. Kafalarn kurcalayan uursuz dncelerden syrlmlard. Son olay unutmak iin de kendilerini ie vermeleri gerekiyordu. Drt elle sarldlar. Kaptan Gu-
idi'nin her emrine kendilerini paralarcasna kotular.
Az sonra rzgr yelkenleri iirmi, Padima birka gcrtl kahkahadan sonra kpklerle kucaklap denizi yalamaya gemiti. Yunus balklar, en
akrak zplamalarla ona elik ediyorlard.
126
SUNGUROGLU
BR SYAN DAHA
"Rodos'ta lm var, eminim bizi asarlar. Niye asmasnlar ha? Bir kere, isyan kardk. syan karmann cezas lmdr. kincisi, portakallarn yarsndan ou dkld. Biliyorsunuz, bunun da cezas
lmdr. Daha ne diye gidelim Rodos'a ha, ne diye
gidelim?.."
Alda hayli uzun sren konumasn bu cmlelerle
noktaladktan sonra ayaa kalkt. Lumboz azndan
denize bakt. Akamn alacakaras suya inmiti. Yunus balklar gzkmyordu. Belki de Yakovas'n
cesedini paralamaya gelen kpek balklar tarafndan koyulmulard. Veya katil bir gemiye elik etmenin manaszln anlayp kendiliklerinden ekilmilerdi.
"Alda, idam sebeplerinin ncsn sylemeyi
unuttun dostum."
Alda dnd. Konuan adama bakt. Elli yalarnGEMDE SYAN
da bir korsan eskisiydi. Omuzlar km, yznn
krklklar rzgrsz yelkene dnmt. Banda,
yatarken bile karmad sivri yn klah vard.
"Yani ne demek istiyorsun Heston?.."
"unu ki, gemide bir de cinayet ilenmi. Bunun
dahi cezas idam olsa gerektir. Ama sadece cinayeti
ileyeni asarlar. Hepimizi deil..."
Burno oturduu keden homurdanmaya bala-
d. Alda btn sinirle Burno'ya bard:
"Sen niye homurdanyorsun geri zekl kpek?.."
Burno hakarete alkt. Ama Sr Miel'in veya
Lostromo Gaddar'n hakaretlerine. Kendi seviyesinde bir gemicinin deil.
K zmt. Azndan kpkler sayordu. Penelerini uzatp Alda'nn stne yrd. Alda gnder demirlerinden birini kapp havaya kaldrd:
"Gel bakalm, gel de Yakovas'n yanna gndereyim seni!"
"Brakn dala. Ne oldu bize yahu, birbirimizi niin yemeye baladk? Bamza ille de Gaddar gibi
bir oban kpei mi lzm? Kendi kendimizi idareden ciz miyiz? ki gn babo kaldk, iki defa kavga kardk. Bu yzden Yakovas ld yahu!.. Arkadamz ld, anlyor musunuz?.."
Alda, gnder demirini brakt, Burno tekrar yerine
dnd. Biraz sonra da gverteye hava almaya kt.
Aralarnda kalrsa boulacan sanyordu. Yakovas'n ldrlmesi yreini dalamt. Kendisine
128
SUNGUROGLU
en yakn onu bulur, dertlerini ona aard. Herkes
geri zekl kpek diye arkasndan konuurken, Yakovas onu dinler, yaknmalarna teselliyle karlk
verir, rahatlatrd.
Alda'y biraz daha ileri gitse ldrrd. Veya Yakovas gibi lrd. Alda kt yrekliydi. eytan
arpmt onu; denizlerin en byk eytan. Yoksa
insan baka trl Alda kadar kt yrekli olamazd.
Yakovas onunla dvyordu. Sonra istenince
hanerini vermemiti. Oysa Alda her zaman haner
tard. Arandnda da stnde bulunamamt. O
ldrmse haneri ne yapmt? "O ldrd, haneri de kaybetti. Ne bileyim. Att belki veya iyi saklad. Ah, ne olurdu sanki kafam biraz daha iyi ileseydi!"
Kaptan Guidi ile cesur arkadana, yani Kutsos'a
bildiklerini anlatmas lzmd. Alda'nn kt ruhlu
olduunu da sylemeliydi sz arasnda. Bir eyler
tasarladn hissediyordu.
Kaptan kamarasna doruldu. Merdiven bana
kadar yrd. Kaptan kamarasna drt basamakl
bir aa merdivenle klyordu. Birinci basaman
nnde ksa bir tereddt geirdi. Sinsi bir glgenin
sessizce arkasna sokulduunu fark edemedi. Glge, elindeki demir ubuu btn kuvvetiyle Burno'nun bana indirdi. Burno, geri dnmeye dahi frsat bulamadan ykld. Darbe ok iddetliydi. Burno'nun kaln kafasn bile ortadan ikiye blecek kadar iddetli. Glge baknd. Grlmediinden emin
olunca ubuu denize frlatt. Karanlklara doru
GEMDE SYAN
129
glmsedi. Sonra Sr Miel'le Lostromonun kapatldklar ambara doru seirtti.
Yanna gelen ikinci glgeye:
"Heston'un ii tamam m Lorel?" diye sordu.
"Tamam" diye fsldad Lorel, "sucuk gibi baladm herifi, ok tmt."
"Sonuna kadar benimle misin?.."
"phen mi var? Acele edelim hadi!.."
Ambar kapan ap girdiler. Kapkaranlkt ierisi. Gz gz grmyordu.
"Sr Misel, nerdesiniz?.."
Sr Misel kvrlm, uyuyordu. kinci seslenmeye
uyannca yemek getirdiklerini zannetti:
"Defolun!" diye aksilendi, "Verdiiniz yemei kpek bile yemez."
"Susun Sr Misel, sizi kurtarmaya geldik..."
yice uyand. Kulaklarna inanamaz gibiydi:
"Kurtarmaya m geldiniz, kimsiniz?.."
"Alda efendim, Alda ile Lorel, size balyz."
Balarn zerken anlatmaya balad:
"Sizinleyiz. Ama mdahaleye frsat bulamamtk. syan olduunda ben dmendeydim. Her ey
bittikten sonra haberim oldu Sr Misel. Beni affediyorsunuz, deil mi?"
Sr Misel uyuan bileklerini ovuturuyordu.
130
SUNGUROGLU
"Yabanclar ne oldu?" diye sordu.
"Henz bir eyden haberleri yok Sr Misel."
"Btn gemiciler bizden mi?"
"Evet efendim. Sadece Heston oyunbozanlk etti.
Yakalayp baladk. Btn i, o iki yabancy avlamakta..."
Lostromoyu da Lorel zmt. Dilerini gcrdatyordu durmadan. Fena kinlenmiti. ntikam nn
dnyor ve zevkleniyordu.
"Acele edelim" diye kalkt.
Sr Misel daha soukkanl ve tedbirliydi.
"Acele etmeyelim" diye konutu. "Yakovas da
bizimle mi? Konusana Alda, bizimle mi diye sordum aptal herif!.."
Alda umursamaz biimde omuzlarn silkti:
"oktan ld" dedi.
"Ya Burno?.. Benim aklsz canavarm bizden
mi?.."
"O da ld Sr Misel, yrei dayanmad zavallcn..."
Sr Misel, Alda'nn yzn seebilme midiyle
gzlerini sonuna kadar ap bakt, ama karanlktan
baka bir ey yoktu. Bo yere gzleri acm ve yaarmt.
"Btn bu cinayetleri tek bana m iledin Alda?" diye sordu hayretler iinde, "eytan seni!.."
GEMDE SYAN
..........................................
131
Memnun mu, kzgn m, belli olmuyordu. Bu yzden Alda tedbirli olmak gereini duydu:
"ldrdm sylemedim ki Kaptan, sadece
ldklerini syledim, umarm suu stme ykmaz sn. Ben size yardm etmek istiyorum."
"Anladk! Peki, mesele iki kiiyi altetmek ha!
Ama Kutsos denen yabanc tekin deil. Nasl dvtn grdk. Burno gibi bir azman bile yere
serdi."
"Bastrrz!" diye atld Lostromo, "Kamarada bastrrsak kprdayamaz bile Sr Misel, bence endieniz yersiz."
"Sana yle geliyor! Pekl, gidelim bakalm!"
Ar ar ambardan ktlar. Sivriltip silh hline
getirilen demirlerden birer tane alp kaptan kamarasna ktlar. Sungurolu dmendeydi. Foa seferi
srasnda dmen tutmay renmiti. Yine de bir gemide bulunmaktansa at ahin'in srtnda bulunmay tercih ediyordu. Ama arkadalarna ancak bu
yolla ulaabilecekti. Yarn sabah Rodos'ta olacakla-
rn Kaptan Guidi'den duymutu. Ondan sonras iin
bir pln hazrlayacaklard. u vardiyac da nerede
kalmt? oktan gelip dmeni teslim almas lzmd.
"Hah, galiba geliyor. Fakat..."
Birka glge birden fark edince phelendi. Kaptan kamarasna sokulmulard. Ellerinde uzun ubuklar vard. Bir eyler dnyordu.
"Haaayt, breee!.."
132
SUNGUROGLU
Dmeni brakt gibi frlamt.
"Kahretsin!.."
Sr Miel'in sesini tanynca her eyi anlad. Birinin kafasna indirmeye alt demir ubuktan, yana srayarak kurtuldu. Ayn anda klcn hzla ald:
"Kaptan Guidi!" diye bard, "Kapn kilitle..."
Karanlkta drt kiiyle dvmek kolay deildi.
Demir ubuklar ise olduka uzundu. Bereket versin,
ar olduklar iin rahat kullanamyorlard.
"Savulun!.."
GEMDE SYAN
133
Guidi darda olanlar bilmiyordu. Sadece Sungurolu'nun sesini duymu ve sylediini yapmt.
Merakla bekliyordu. lklar, kfrler geliyordu kulaklarna. Acaba ne olmutu? Eli kolu bal oturmak cann skyordu. Sungurolu'nun yardma ihtiyac olabilirdi. Grlt de artmt. Sungurolu'nu
sktrmlar myd? "Yok canm, o hepsini bastrr..."
Kapya doru bard:
"yi misin yiidim?.."
Sungurolu'nun karln alnca rahatlad:
"Sen kapy ama yeter Guidi..."
kisini safd brakm, sadece Sr Miel'le Gaddar Lostromo karsnda kalmt. Onlar da oktan
haklam olacakt. Ama korkularndan sokulmuyorlar, ellerindeki demir ubuklar rastgele sallyorlard.
Bir boluk aryordu Sungurolu, bulur bulmaz klc
indirecekti.
"Gelin, teslim olun" diye konutu, "Durumunuz
mitsiz, elimden kurtulamayacaksnz."
"Geber!" diye saldrd Lostromo.
Sungurolu oportalama gelen demir ubuu geri
ekilerek savuturdu. Fakat adam kendini tutamam, birka adm ne frlamt. Sungurolu'nun klc gbeine girdi.
Tek kalan Sr Misel, demir ubuu frlatp kollarn kaldrd:
"Teslim!..
134
SUNGUROLU
"Akln biraz ge bana geliyor Sr Misel, yine talihli ktn. Bir dahakine acmam, bilmi ol. Hey Guidi, kapy aabilirsin, misafirimiz var."
Guidi, ya kandilinin lgn nda grdklerine
afallamt.
"Sr Misel!" diye mrldand, "Nasl kurtuldu bu
herif?"
"Kendisinden duymal" dedi Sungurolu, "Eminim anlatmak iin sabrszlanyordun Hadi bala
Sr Misel!.."
Her eyi anlattktan sonra gtrp eski yerine
kapattlar. Guidi yarallara bakt. len yoktu. Sadece Lostromonun yaras ard.
"Klc dengeleyemedim" dedi Sungurolu, "Birden stne aband, yoksa ldrmek niyetinde deil-
dim."
Guidi hayretler iinde bakakalmt.
"Yani yiidim, seninkisi gibi bir merhamet de insanda maraz yapar ha! Biliyor musun, seni ellerine
geirseler belki bin paraya ayrrlard. Tuttun, merhamet etmektesin. Geberse ne lzm gelir?"
Cevap vermedi. slm dininin insan hayatna verdii deeri Guidi anlayamazd. Anlayabilmesi iin
Mslman olmas lzmd.
"Ben dmene geiyorum Guidi, yaralarn sar,
sonra beni ar, birlikte kamaraya tarz onlar."
Guidi ban iki yana sallad:
"Bana sorarsan atalm denize, gitsin. Eminim,
GEMDE SYAN
135
imdiye kadar kimseye hayrlar dokunmamtr.
Kpek balklarnn karnn doyurmakla bir hayrlar
dokunsun."
Sungurolu kzgn kzgn sylendi:
"Dediimi yap yeter Guidi, uzatma..."
"Peki yiidim..."
"Sonra da oturup Rodos iini grelim. Sahi, bir
gemici daha olacakt. u Heston mu, ne? Hi grmedim. in bitince arayver..."
"Olur..."
136
SUNGUROLU
i biter bitmez gemiyi dolat Guidi. Heston'u
baland yerde buldu. zp dmen bana getirdi.
"Balamlar yiidim. Burno da lm. Merdiven
banda yatyor. Kafatas paralanm zavallnn."
Heston dmene geti. Sungurolu ile Guidi yarallar kamaraya tadlar. Sonra da direk dibine oturup bir pln stnde konumaya baladlar.
Gkyz yldz yldzd. Geminin dalgalarla kucaklamasndan meydana gelen rltdan baka ses
yoktu. Kinat smskt olmutu.
Ay yava yava douyordu...
GEMDE SYAN
137
RODOS'TA DEHET
Sabahn erken saatlerinde Padima, Rodos'un
gzden uzak bir koyuna demir att. Sahilden hemen
sonra orman balyor ve adann ilerine doru uzanyordu. Rodos'u ok iyi tanyan Kaptan Guidi, limana girmenin tehlikeli olacan sylemiti. Liman
grevlileri Padima'nn bugnlerde gelmesi gerektiini mutlaka biliyorlard. Limana girer girmez gemiye kmak isteyeceklerdi.
"Ya yine isterlerse?" diye sormutu Sungurolu
endieyle...
Guidi glmsemiti:
"Krmz bayrak asacaz. Bu, gemide bulac
hastalk var demektir. Kimse gelmeye cesaret edemez."
K rmz bayra ekip Heston'u da baladktan
138
SUNGUROLU
sonra karaya ktlar. Heston ok mzmzland, ama
gvenemezlerdi. Don Piyer'in, adamlarna haber
vermeyeceinden emin olamazlard.
Ormanda bir hayli yrdler. Kaptan Guidi nerede bulunduklarn hesaplamt.
"Yolumuz uzunca" dedi. "Bir kye filn rastlayacamz umuyorum. ki at satn alabilirsek yaadk,
leye varmaz ehirde oluruz."
anslar yaver gidiyordu. Kuluk vakti bir kye
rastladlar. Kaptan Guidi iki at satn ald. Drtnala
mahmuzladlar.
Ve le vakti Rodos'un en byk liman ehrine
vardlar.
Sokaklarn kalabal artcyd. nsan sel gibi
akyordu. Grlt ise dayanlmaz hle gelmiti.
"Neler oluyor dersin?" diye sordu Sungurolu.
"Bilmiyorum" dedi Guidi, "ama reneceim.
nce seni bir hana yerletireyim."
"umarm bir aksilik kmaz..."
"umarm..."
"valye Don Piyer'le grebilecek misin?.."
"Bilmem. Olanlar duymamsa grebilirim.
Rodoslular gevezedir. Olan biteni renmeye alacam. unun bunun azn arayacam. Bakalm
ne kacak?.. Hah!.. urada bir han var..."
Sungurolu kendini rahatsz hissediyordu. Rodos'a ilk geldii iin olacakt. Her ey o kadar yaGEMDE SYAN
139
bancyd ki, insanlarn nasl olup da evlerini armadklarna hayret ediyordu.
Sonra, karncalar, arlar hatrlad. Onlar armadan yuvalarn bulurlard da insanlar bulamaz
olurlar myd? Kendi kendine glmsedi...
"Biliyor musun Kaptan Guidi, bu ehirde elim kolum bal kalabilirim. Bir adm bile atamam. Tek
bama gezmeye kalksam kaybolurum."
"Yok yiidim, birka gn kalsan alrsn. Zaten
tek bana gezmen gerekmeyecek. Hep birlikte olacaz. Hey hancba!.."
Avluda atlardan inip yular seyise verdiler. Birlikte hana girdiler. Bask tavanl, grltl bir yerdi.
Hanc ask suratl, a gzl, iman biriydi. Bir oda
istediklerini sylediklerinde surat daha da asld.
"Oda yok" dedi grltl sesiyle, "her taraf azna kadar dolu."
"Hi dolmazd" diye itiraz etti Guidi, "bildiim kadaryla sinek avlardnz. Ne oldu ki?.."
Hanc tuhaf tuhaf bakt:
"Yani enlie gelmediinizi mi sylemek istiyorsunuz?"
"Ne enlii?.."
"Esirlerin satndan nceki enlik tabi... Baka
ne enlii olur Rodos'ta?.."
"Esirler mi satlacak, ne zaman?"
"Yarndan sonraki gn. Satlmadan nce de
140
SUNGUROGLU
birbirleriyle dvtrecekler. Millet seyre geliyor. Bu
yzden odalar dopdolu."
"Demek bu yzden..."
ktlar. Tekrar atlanp yola koyuldular. Han bulmak zor olacaa benziyordu.
"Bu esir hikyesi nedir?" diye sordu Sungurolu.
"Berbat bir itir" derken yere tkrd Guidi, "berbatn da berbat. Eskiden tiksinmezdim ya, imdi
tiksiniyorum. Bir arenada esirler dvtrlr. Hangisi ampiyon olursa o en yksek fiyata satlr.
Dierlerine de gleri nisbetinde fiyat biilir. Bu
arada len mlen de oluyor tabi..."
"Korkun!.."
"Rodos'ta daha korkun eyler var yiidim...
Fakat kalabalk iimizi kolaylatrabilir."
"Ne gibi yani?.."
"Arkadalarn kurtarrken pek farkna varmazlar
belki... Ne bileyim, yle syleyiverdim. nk sat
gnnden nce herkes krktk oluncaya kadar
ier. Buna zindan nbetileri dahildir."
Bir mit daha yanmt. Guidi'nin bu ii
baarabileceine inanyordu. Bir oyunbozanla
svanmayacandan emindi. Ksa srede krk yllk
arkada gibi olmulard. Yannda bulunduu mddete azna bir damla bile iki koymamt. Dier
baz kt huylarn da terk etmiti. Yava yava s-
lm bir hayat yaamaya balyordu. Mslman
olacakt belki... Yoklasa myd acaba? Ama imdi
GEMDE SYAN
141
sras deildi. u ii yzlerinin akyla baarsnlar, o
zaman teklif ederdi.
Drdnc handa bir oda bulabildiler; ama iki
misli fiyata... Guidi ekie ekie pazarlk etti ya,
hancy yumuatamad.
"sterseniz tutmayn. Keyfiniz bilir. Birazdan yzlerce insan daha gelecek buraya. Fiyatlar daha da
artacak. Size oday kiralamakla aslnda enayilik ettiimi biliyorum."
Sungurolu hana yerletikten sonra Guidi kt.
Kse ile brahim'in ne olduunu renecekti. Bir
yolunu bulabilirse valye Don Piyer'le grecekti.
Sungurolu merakla bekliyordu...
Gecenin ge saatlerinde Guidi dnd. Yz
gleti. Baz iyi haberler getirdii belliydi.
"Ne haber Kaptan?.."
"Haberlerden bir ksm kt, bir ksm iyi... Hangisinden balamam istersin, ktlerden mi yoksa
iyilerden mi?.."
"Fark etmez, anlatmaya bala hele..."
K sa bir sessizlikten sonra Guidi pencereyi rtt:
"Rodos'ta yerin kula vardr yiidim, lf szmamal. stersen nce iyi haberleri vereyim: Arkadalarn sa. ki defa kamaya teebbs ettiler,
ikisinde de baaramadlar. ehre yakn bir ta
ocanda altrlyorlar. Geceleri zindana tklyorlar."
"Bu haberin neresi iyi?.."
142
SUNGUROLU
"Arkadalarnn sa olmas yetmez mi? Hem
daha bitirmedim ki... Zindancy tanyorum. araba
hi mi hi dayanamaz. Kendisiyle ayakst bir
grme yaptm. Zaten sylediklerimi de ondan rendim."
Sungurolu son habere ok sevindi. ocuk gibi
ellerini rpt:
"Yamansn Kaptan!.."
Guidi bykalt gld:
"martma, sadece benim iin yaptklarn
demeyealyorum. Hem onlar benim de arkadam saylr artk. Mademki seninle arkadaz..."
"Kt haberlere gelelim..."
"Kt haberlere, evet... Don Piyer portakallarn
gecikmesine pek sinirlenmi. Padima'y bulmalar
iin bir gemi gndermi. yi ki rastlamadk. Yoksa
hlimiz dumand. Ne dersin? Sence arkadalarn da
alp bu berbat yerden gidebilecek miyiz?"
"Elbette" dedi Sungurolu inanarak, "Sen u zindancyla ahbapl ilerletmeye bak. Bayram ncesi... Allah kahretsin, cinayet gnne Rodoslular
gibi bayram demeye baladm ben de... Neyse, o
gnn ncesi herkes krktk olur demitin ya, arkadalarm kurtarmak iin frsat saylr. Deerlendireceiz."
"Ben de ayn fikirdeyim dostum. imdi uyuyalm.
Sabah ola hayrola..."
Sungurolu, Guidi'nin srtn okad:
GEMDE SYAN
143
"yi bir dostsun Guidi, ataszlerimizi bile ezberlemeye baladn. Yaptklarn hibir zaman unutmayacam..."
Guidi omuzlarn silkti:
"Henz bir ey yaptm yok ki yiidim... Keke
yapabilsem..."
Sungurolu yats namazna kalkt. Guidi sonuna
kadar gzlerini ap seyretti onu. Eilip dorulmasn, secdeye gitmesini, namazn sonunda dua
etmesini, hepsini seyretti. i tutumu gibiydi.
144
SUNGUROGLU
Scaklk damarlarnda geziniyordu. Ka kere frlayp
yanbana durmak ve ona uyup namaz klmak istedi, ama yapamayacandan korktu. nce din
deitirmesi gerekiyordu. Henz buna gc yoktu.
Geceyarsna kadar ayn eyi dnd...
GEMDE SYAN
145
"MSLMAN OLMAK STYORUM...
Sungurolu uyandnda Guidi'nin yata bombotu. Nereye gitmi olabilirdi? Hibir fikri yoktu.
Belki uykusu kam ve dar kmt. Belki de...
Son ihtimali hemen kafasndan att. Guidi'ye
gveniyordu. Gveni sebepsiz deildi. Eline bir sr
frsat gemiti, ama Sungurolu'nu ihbar etmemiti.
stese bir kak suda bodurabilirdi.
"Gelir" dedi, "bekleyeyim..."
Gerekten de Guidi dnd. Hibir ey sylemeden yatan kenarna oturdu. Yz durgundu.
Bu durgunluk frtnadan sonraki durgunluktu. Sungurolu iyi tanrd. Kaptan Guidi ksa sre iinde
byk bir ruh frtna geirmiti. Ne olduunu sormayacakt. sterse kendiliinden anlatrd.
Fazla beklemedi. Guidi nce Sungurolu'na bakt, glmsedi ve:
146
SUNGUROGLU
"Kiliseden geliyorum" diye konutu.
Ban indirdi.
"Aslnda pek dindar saylmam. Hristiyanlk
konusunda bildiim birka ey var: Allah, sa ve
Meryem ls. Bu bana ters gelir. teden beri
byle. Ama stnde durmazdm. Zira, sylediim
gibi, dindar saylmam. olmu be olmu, pek ilgilendirmezdi beni. Yine de kafam kurcalard ite.
Seni tandktan sonra iyice dndm. Hele dn
gece... Sabahladm desem yeri. Erkenden kiliseye
kotum. man tazelemek ister gibiydim. Olmad bir
trl. Yabanclk ektim. O heykeller, resimler, tasvirler, aziz kabartmalar... Hepsi hikye. Kim grm, kim resmetmi? Hava hepsi. Senin dinini de
bilmiyorum. Fakat seni tanyorum. Bana tesir eden
de bu. Hele hele ibadet ediin... Bir anda btn
dnyay arkana atyorsun. Namazda iken Allah'nla
konuuyor gibisin. Bilmem gayrisini... Arada bir gittiim kiliselerde papazlar Mslmanlk aleyhine
verir veritirirlerdi. Neyse, duygularm anlatmak
zor. Zaten kaba herifin biriyim. Doru dzgn
konuamam. Anlayver gitsin be! Szn ksas..."
Derin bir nefes ald:
"...Mslman olmak istiyorum yiidim!"
Sungurolu ne zamandr bu n bekliyordu. Kalkt, kucaklad Guidi'yi.
"Tpk senin gibi biriyle tanacaksn" dedi,
"Papazd vaktiyle. Ad Jozef'ti. Mslman oldu,
Yusuf adn ald. Ama biz Kse der, geeriz."
GEMDE SYAN
147
"u kurtarmaya altn iki arkadandan biri
mi?.."
"Evet. Grnce ikisini de seveceksin..."
"Bundan eminim."
"imdi benim syleyeceklerimi syle..."
ahadet kelimesinin ince ritmi sard oday, sard
ve stt. ki kalb birbirine yaklat, tek kalb hline
geldi, arpt.
Nihayet Sungurolu:
"Adn mer olsun" dedi, "Hazret-i mer de Mslmanlara ktlk yapmak iin ayrlmt. Tekrar
evine dndnde ise granit kadar salam bir Mslmand. Adn beendin mi?.."
Kaptan Guidi ryada gibiydi. Bir gl bahesinde
dolayordu.
"Beendim" dedi, "hem de ok, ama almam
zaman alacak. imdi ykanp temizlenmek, abdest
alp namaz klmak istiyorum. Bana retir misin?.."
148
SUNGUROLU
ZNDAN
"Beni dinle O'nel, anladk zindancsn. Ama korsanlk yaptmz gnleri uvala sokmadn ya...
Sadece birka dakika diyorum. Yanlarna girip
kacam, o kadar."
Zindanc O'nel, rlandalyd. Korsanlktan emekli
olunca ona imdiki iini vermilerdi. valye Don
Piyer zindana indiinde "lm faresi" diye barrd
yzne kar. Hele kzdnda, lesiye krbalatrd.
Belki de bunun iin ok korkuyordu.
"Yapamam Guidi" dedi, "seninle az arkadalk
etmedik, ama istediini imdi yapmam imknsz.
valye haber alrsa ldrr beni. Kemiklerimi
krar. Zaten kzyor, byle bir ey yaparsam yaatmaz.
"Nerden haberi olacak sanki?.."
Kurnaz kurnaz gz krpt:
GEMDE SYAN
149
"Ne menfaatin var Guidi, niin bu kadar istiyorsun?"
ard birden:
"Ben mi? ey... Sadece grmek istiyorum. Sungurolu denen herifin namn ok duydum da,
bakalm arkadalar nasl? Osmanllarla bir hesabm
da var. zin ver O'nel, hadi nazlanma! Ne olsa rlandalsn. Rodos zindannda mr tketmek olacak
ey mi?"
htiyarn gzleri falta gibi ald.
"Yani bu bir davet mi?.."
"Olabilir. Yeniden denize almak istiyorsan eh...
Olabilir."
"Yani beni gemine alr msn?"
"Lostromo bile yaparm."
"Sz m Guidi?.."
"Sz ya, ne sandn? Sen zindanc olamayacak
kadar gensin be O'nel, inan bana! Daha ok i var
sende."
"Katm duyarsa valye derimi yzer..."
"Eskiden bu kadar korkak deildin be, zindanclk tabanszlatrm seni. Toparlan O'nel, eskisi
gibi olabilir her ey. Yeniden dalgalarda sekebilirsin,
direkten gzclk yapabilirsin..."
"Rya gibi geliyor, rya gibi..."
Zindancy zayf yerinden vurmutu. En zayf
yerinden. Adam denize kt. Bunun iin
yapamayaca yoktu.
150
SUNGUROLU
"Rya deil, gerek dostum; sana lostromoluk
teklif ediyorum. Gemim limanda. stersen gidip
grebilirsin. ster misin?"
Dnceliydi:
"Buraya kim bakacak? Yok, istemem. Ayrlamam zindandan. Bir sre daha lm farelii
yapmak zorundaym. Ne zaman gidiyoruz?"
"Bu sana bal O'nel..."
"yi yleyse. Yarn akamst gel. O zaman gr
istediklerini. Elence olacandan nbeti mbeti
kalmaz. Ben de kendimi skp imeyeceim. Hele
gemiye gidelim, hayfn karrz."
GEMDE SYAN
151
Bir kahkaha att yosunlu duvarlar nlatarak:
"Deil mi Kaptan?.."
"Elbette... Artk gideyim ben. Yarn akama
grrz."
"Tamam Kaptan Guidi, ge kalaym deme."
"Kalmam, merak etme..."
Zindandan kp hana gitti. Sungurolu merakn
doruunda onu bekliyordu.
"Basardn m mer kardeim?.."
Kaptan bir an anlayamad. Sonra yeni ismi olduunu hatrlaynca yrekten glmsedi.
"Evet candam, baardk saylr. Zindanc dostumuz denize k. Lostromo alacam duyunca
drtke oldu. Safn tekidir zaten, gemide de
iimize yarar."
"Bu durumda senin gemiyi nasl kurtaracaz?"
"Benim gemiyi geri seviyorum, ama Osmanl
mlknde kalmak istiyorum. Padima da fena saylmaz. Onunla dneriz. Gemi yerine gemi, baka ne
isteyebilirim?"
"Birka at gerekecek..."
"Bulurum. yle heyecanlym ki, hoplayp zplamak istiyorum. Hi bu kadar mutlu olmamtm.
Cennetin ortasnda gibiyim yiidim, cennetin ortasnda..."
enlik gn boyu srd gitti. Anlatld kadar vard. Herkes krktk oluncaya kadar iiyordu.
Sokaklar sarho nralaryla nlyordu. ehrin or-
152
SUNGUROLU
tasna oturulacak yerler yaplmt. valye Don
Piyer ve adamlar rahatlkla kanl dv seyredeceklerdi. Sungurolu bu cinayetlere ahit olmayaca iin memnundu. Arkadalarn kurtarp
bir an evvel gitmek istiyordu Rodos'tan.
nce at satn alp, kendi atlaryla birlikte ormann kuytuluuna ektiler. Sonra birlikte zindana
gittiler. Zindanc O'nel nazlanmad. Tekrar denize
alma merak ylesine basknd ki, Kaptanla birlikte gelen yabancy merak bile etmedi. Hemen nlerine dt ve anahtarlar akrdata akrdata
yrmeye balad.
Koridorun sonundaki kapnn nnde durdu.
enesiyle "buras" diye gsterdi. Anahtar kilide
soktu, evirdi. Kaln meeden yaplma kap ar
ar ald nlerinde. Zindanc duvardaki ray alp
nlerine dt.
Korkun bir yerdi. Maaradan farkszd. Duvarlarndan sular szyordu. Zincirler geliigzel aslmt.
"Onlar zincirlemem lzmd" diye konutu O'nel,
"valyenin emri byle. Ama zincirlemedim Guidi.
valyenin emrine kar gelmeye almak iin zincirlemedim. Bak, ikisinin de zincirleri yok."
Kse ile brahim'in gzleri kamamt. Krptrarak bakyorlar, bir yandan da grdklerinin
hayal olup olmadn dnyorlard.
"ldryor muyum Kse Karda?" diye sordu brahim fslth, "u grdklerimi sen de grmekte
misin?"
GEMDE SYAN
153
"Elbette" diye karlk verdi Kse, "beklediimiz
an geldi, kalk hadi!.."
Kollarn am, Sungurolu'na doru komak
zereydi. Sungurolu'nun bir el iaretiyle akld.
Elbette bir bildii olacakt.
"mer Karda" dedi Sungurolu, Kaptana, "arkadan zindancya derdimizi anlatabilir misin?.."
"Denerim. Bak O'nel, bunlar bizim arkadalarmzdr. Gerekten denize almak istiyorsan hep
birlikte gitmeliyiz."
O'nel yeni yeni uyanyordu:
"Cann cehenneme!" diye soludu, "Kandrdn
beni..."
"Hayr kandrmadm. stersen denize alabilirsin.
Sylediim gibi gemim bekliyor. Zaten bizi buraya
aldn valye duyacak, o zaman da hep birlikte
zindan veya idam sehpasn boylayacaz. Sence
hangisi daha iyi? Zindanda kalmak m, denize almak m?.."
"Gidelim..."
Sokaklar karanlk ve kalabalkt. Zindancyla
kanlara nbetiler dikkat bile etmiyorlard. Zaten
yklacak derecede sarhotular. Geri nbetilerin
imesi yasakt, ama bugnlk yasak filn dinleyen
pek yoktu.
Sokaklar ise ylesine kalabalk ve grltlyd
ki, bir ordu gese fark edecekleri pheliydi. Rahatlkla ormana ulatlar ve atlarna binip Padima'y
braktklar sahile indiler.
154
SUNGUROGLU
Her ey braktklar gibiydi. Padima onlar bekliyordu. Sandal bile baladklar yerde, baladklar
gibi duruyordu.
Gemiye bindiler. Ancak o zaman Sungurolu arkadalarn kucaklad. de alyordu. Kavumann heyecan Kaptan bile sarmt. Zindanc
O'nel ise anlamaz gzlerle bakyordu.
Kse ile brahim hayli zayflamlard. brahim
gle gle:
"Bir daha bu adaya admm atmam" derken
Kse sakaln ekitirerek:
"Ben geleceim" diyordu, "Hem de toptan
geleceiz bir gn. Rodos'u almak iin..."
Glyorlard...
"Hey yiidim, Heston'u zdm. Dierlerini ne
yapaym?.."
"Sonra dnrz" diye cevap verdi Sungurolu,
"hele yola kalm da..."
"Neler oluyor?" diye sordu Kse.
Sungurolu srtn okad:
"Merakn iine at ihtiyar, yola knca her eyi
anlatrm. mer Karda, harekete hazr myz?.."
"Hazrz evelallah!"
"Yollanalm yleyse, hadi bize uurola!.."
"uurola yiidim, uurola!.."
Zindanc O'nel hl bir ey anlayamam, ban
teye beriye sallayp duruyordu.
GEMDE SYAN
155
VALYE DON PYER
"ufukta bir yelkenli!.."
brahim'in gr sesi ufuklar bile nlatt. Kaptan
hzla diree trmand.
"Nerede?" diye sordu brahim'e...
brahim parmayla gsterdi:
"te orada Kaptan, hayal meyal seiliyor."
Biraz beklediler. Gemi sr'atli olacakt. Geen
ksa srede daha net grlmeye balanmt.
"Kahretsin!" dedi Kaptan, "Dman olabilir."
Aa indi. Sungurolu ile Kse merakla bekliyorlard.
"Bir yelkenli var arkamzda" diye anlatt, "valye Don Piyer olabilir. Sr Miel'i erken braktk
galiba..."
156
SUNGUROGLU
Rodos'tan hareket ettikten sonra Sr Miel'le
dier yarallar sandala bindirmi, biraz yiyecek ve
iecek verip denize brakmlard. Vaktinden nce
Rodos'a varabilirler miydi? Yoksa yaklaan gemi
alelade bir yk gemisi miydi? Ya da baka bir korsan?..
"Ne yapmalyz sence?" diye sordu Kse.
"Yedek iki yelkeni de aacaz. Rzgr msait.
Belki syrlrz."
"Rzgr onlar iin de msaittir Kaptan."
"Biliyorum. Fakat baka yapacak bir ey gelmiyor aklma. Hey O'nel, yardm et de yedek yelkenleri aalm."
O'nel hayatndan memnundu. Henz nereye gittiklerini bilmiyordu, ama umursad da yoktu. Eski
gnlerdeki gibi denizdeydi ya, bu yeter de artard.
"Bana Lostromo de Kaptan..."
mer gld:
"Peki Lostromo O'nel, yedek yelkenleri aalm."
O'nel birok gemiciye emreder gibi ellerini azna boru yaparak bard:
"Yelken alacak! Yelken dedim, sallanmayn
uyuuk herifler! Nerde benim anl krbacm!.."
Bir delikanl evikliiyle diree trmanrken brahim'in sesi direkten aa yuvarland:
"Hey Kaptan, geminin flamasnda apraz iki
klla bir kuru kafa var..."
GEMDE SYAN
157
Kaptan hnla ufka bakt:
"valye Don Piyer" diye kzd, "Alak herif!"
Yedek yelkenlerin almas da pek bir ie
yaramamt. Arkalarndaki gemi ok sr'atliydi.
Fakat yaklatka kk bir tekne olduu
grlyordu. Herhalde fazla uzaklamadan
Padima'y yakalamak istemilerdi. Bunun iin
kk, fakat hzl bir tekne semilerdi.
"Ne yapacaz?" diye sordu Sungurolu'na...
Sungurolu tereddtsz cevap verdi:
"O'nel'i saymasak bile drt kiiyiz. Dveceiz."
"Ya kalabahksalar?"
"Yine dveceiz! Peki, sen teslim olmamz m
istersin?"
"Asla! Sadece benim gibi dnp dnmediini renmek istedim yiidim, imdi ok
daha rahatm. Gelecekleri varsa grecekleri de vardr."
Kse bykalt glmsyordu. Kaptan gstererek:
"Ne kadar da heyecanl" dedi, "bana Mslman
olduum ilk gnleri hatrlatyor."
"Hadi ordan!" diye akalat Sungurolu, "O gnlerde kl tutmasn bile bilmiyordun. Hileyle i
gren berbat adamn biriydin..."
Kse'nin yz ekidi:
"Hatrlatmasan olmaz sanki" diye sylendi.
158
SUNGUROGLU
brahim'in l aralarna dt:
"zerimize geliyooor!.."
Direkten aa kayd.
"Tekne kk" diye anlatt, "iinde kprtlar grdm. Kalabalk olmallar. Hey Kse Birader, kllar
bilemenin vaktidir. Pasmz dksek iyi olacak."
"Ne demezsin? Onca zaman ta ektikten sonra
kl sallayacak g nerede? Pf deseler uacak
gibiyim."
"Eski topraksn sen; eminim, dmanla yz yze
gelince aslan kesileceksin."
Hzla hazrlandlar ve beklemeye baladlar.
Gemi yaklat, yaklat, yaklat...
Gvertesinde on kii saydlar. Onu da tepeden
trnaa zrhlyd. Fakat aralarnda korsan yoktu.
"Bu ok iyi" dedi Kaptan, "kara askeri denizde
pek vuruamaz. Ama zrhl olular yabana atlr
nesne deil."
Sungurolu klcn gsterdi:
"Burma telden Bursa iidir, en yaman zrhlar bile
bir vuruta deler, geer."
O'nel de heyecanlanm, klcn ekmiti. Bas
bas baryordu:
"Sen aptalsn Don Piyer, dnyann en byk aptalsn, anladn m?.. Beni krbalamann, bana
hakaret etmenin hesabn soracam!"
GEMDE SYAN
159
Dman iyice yaklat...
Bir ses geldi:
"Teslim olun!.."
Cevap vermediler. Az sonra ayn ses tekrar
duyuldu:
"valye Don Piyer emrediyor, teslim olun!
Kimin nesi olduunuzu biliyorum. Kurtulamazsnz."
Y ine cevap vermediler.
"Rampaaa!" diye bard ayn ses.
Dman gemisi, Padima'ya rampa oldu. Kancalar atld ve iki gemi kenetlendi.
Sungurolu mehur narasn att:
"Haaayt bre, ya Allah!.."
Dman gemisine frlad.
Ardndan brahim, Kse, mer ve nihayet
O'nel...
Denizin durgun yz naralarla kpk kpe
verdi. Sen-Jan valyeleri akn akn vurumaya
girdiler. Delilik sayyorlard. Kendileri gibi mehur
valyelere kar be kii ne yapabilirdi ki?.. Neye
gvenip dve girmilerdi? Bu kadar da aklszca
hareket edilir miydi?..
Byle dnmekle ne kadar yanldklarn az sonra anladlar. Sungurolu'nun burma telden dvlm klc her vuruta bir valye deviriyordu. elik
zrhlar kt gibi yrtlyor, elik, scack yreklerde
ateini sndryordu.
160
SUNGUROGLU
valye Don Piyer kaptan yerinde idi. Akl uuktu. Gzlerine inanamyordu. Be kii on zrhly teptirmeye balamt. u O'nel deil miydi? T kendisi...
"Hey O'nel, bize katl, seni affedeyim."
Eski zindanc, valyeyi duydu. Tepesi bsbtn
att. Kaptan yerine doru hamleye kalkt. Bir yandan da baryordu:
"Seni ben gebertmeliyim namussuz!.."
"Kendine gel O'nel, dmanla ibirliinden vazge-"
GEMDE SYAN
161
"yle yaptm kstebekler kral, benim dmanm
sensin!"
nne geleni biiyordu. lgn gibiydi. Her eyi
unutmu, btn ufkunu valyenin kanl srt doldurmutu. Onu gebertmeden rahat edemeyecekti.
Srtnda saklayan krbalarn, kalbini dalayan
hakaretlerin acsn imdi btn tazeliiyle hissediyordu.
"Gebereceksin Don Piyer!.." dedi, ama Don
Piyer'e ulaamayacan da anlad.
ki kii yolunu kesmiti. Tepelemesi zordu.
Dvmek deil, duygular onu yormutu. Btn
korkusu cesarete dnmt.
K lcn tersinden tutup Don Piyer'i hedefledi ve
kala gz arasnda frlatt. Hayret!.. Kl yerini bulmu, valye Don Piyer geri geri sendeleyip yuvarlanmt. Fakat O'nel klsz kalmt. Kendini
savunamad. Kimseden de yardm istemedi. ki
klcn ayn anda bana inmesiyle yere serildi.
Rodos valyelerinden bazlar Don Piyer'in dtn grm, merdivenlere atlmlard. Bir yandan da baryorlard:
"valyemiz vuruldu!.. valyemiz ld!.."
Zrhlarn iine bir tereddt girdi. Sonra da panik
kt. Hep birlikte merdivenlere kotular. Sungurolu da bu frsat karmamalyd.
"Haydaaa bre!" diyerek atld.
Arkadalar onu takip ettiler. arm, bozulmu
162
SUNGUROLU
valyeleri safd etmek g olmad. Sona kalan
drt kii Don Piyer'in sesine uyand:
"Gebertin!.."
Don Piyer lmemi, sadece gsne hzla arpan
darbenin tesiriyle dengesini kaybedip yuvarlanmt.
imdi ayaktayd. Klcn da ekmiti.
"Gebertin!.."
Sungurolu ise rahatt. Fazla gayret gstermeden
iin byk ksmn halletmilerdi. Geriye kala kala
valye Don Piyer'le drt adam kalyordu. Yani
bire bir dveceklerdi. Bu, canna minnetti.
GEMDE SYAN
163
Rodos'tan beri yreinde kvranp duran soruyu da
nihayet cevaplandrabilecek birini bulmutu.
K lcn Don Piyer'e kar karrken sordu:
"Ben Sungurolu'yum Don Piyer, imdi ne istediini syle de gnl huzuru iinde seni geberteyim."
"Katil!.."
Sungurolu alaycl ele almt yine:
"Adn katil demek, ben ise Don Piyer olduunu
sanmtm."
Don Piyer rpnyordu:
"Seni mahvedeceim!"
"Hadi ordan palavrac sen de!.. Ne yapacaksan
yap da grelim."
"Daymn intikamn alacam..."
"Dayn m, o da kim?.."
brahim bir yandan dvyor, bir yandan da
konumalara kulak veriyordu:
"valye Selikos" diye bard, "Hey Sungurolu
Beyim, bu herifin days vaktiyle hakladn valye
Selikos kfiridir."
Sungurolu bir an gemii hatrlad. valye
Selikos denen hilekr, babasn kallee oklamt.
Rumeli seferi srasnda Selikos'u kstrm, yaman
164
SUNGUROGLU
bir dvten sonra da haklamt. Kader imdi de
yeenini karmt karsna...
"Seninle bir al veriim yok Don Piyer" diye
konutu, "ekip gidersen cann balayabilirim."
brahim itiraz bast:
"Yumuayacaksan valyeyi bana teslim et
yiidim, yaptklarn deteyim."
"Sen sus brahim Can!.."
"Susamam Sungurolu Beyim. Ta ocanda ve
zindanda ektiklerimi unutamam. Bu herifi kpek
balklarna atmadan fkem dinmez."
"tme gen horoz" diye alay etti Kse, "Sungurolu ne yaptn iyi bilir. Akl satmak sana m
kald?.."
brahim kprd bu sze:
"eneni ileteceine klcn iletsene be, nah
byle!.."
Kaldrd klc yana ekip zrhn en nazik yerine
ald. Bir feryatla ykld rakibi.
"Hey Kaptan, yardma geleyim mi?.."
Kaptann ii zordu. Osmanllar gibi kl kullanamyor, ok zorlanyordu. Bununla birlikte yardm teklifini reddetti.
"stemem, kyda dur seyret!"
GEMDE SYAN
165
Sungurolu, valye Don Piyer'i kstrmt.
Gerilete gerilete bunaltmt. Kamaraya dayanmt
srt. Gerileyecek tek admlk yer bile kalmamt.
"nada devam m Don Piyer?" diye sordu, "Bir
hamlelik cann kald."
"Geber lanet!.."
Hzla eildi ve syrlp te tarafa geti.
Fakat bu tarz oyunlar Sungurolu'nu ancak gldrrd.
"Kurtulduunu zannetme Don Piyer, al bakalm!.."
Don Piyer tekrar gerilemeye balad. Parmaklklara kadar geriledi. Yine kstrlmt. Dorusu, karsndaki yaman kl kullanyordu. Days valye
Selikos'u hakladna gre, eh, iyi kl kullanmas
da lzmd. Ne yapacakt? Adamlarn birer ikier
kaybetmiti.
Artk Sungurolu'nu ldrmek deil, kap cann
kurtarmak istiyordu. Bu ite kesin baarszla uramt. Fakat bunu kimse bilmeyecekti. Adamlar
da ldne gre kimseye bir ey sylemeyeceklerdi. Denize atlarsa belki kurtulurdu...
Zrhn kard gibi kendini suya brakt.
"Yok yle yama!" diye bard Sungurolu...
Ardndan suya atlad.
166
SUNGUROGLU
Yzerek uzaklamaya alan Don Piyer'i ayandan yakalayp kendine ekti. Grtlana reklendi:
"imdi fkelendim ahbap!.. Sizin kallelikten
gayri yapacak bir iiniz yok mu? O zavall esirleri
birbirlerine krdrmak pek mi houna gidiyor? Arkadalarm karp gnlerce ikence etmenin
mns ne ha?.. Nasl valyesin byle? Dayndan
daha berbat birisin."
Batrd. Nefesi kesilen Don Piyer rpnyor, denizi
tekmeleyip kurtulmaya alyordu, ama sanki
banda tonlarca arlkta yk vard. Ne yapsa kurtulamyordu.
rpnd, rpnd, rpnd...
Boulma raddesinde kendinden geti...
Sungurolu eke eke bordaya getirdi.
"Heey!" diye seslendi, "Yardm edin bana da u
herifi yukar ekelim..."
Herkes iini bitirmiti. Kse nefes nefese kalmt.
Kaptan ise sol omuzundan yaralyd. Buna ramen
glyordu.
brahim uzun sapl bir kanca getirdi, uzatt. Kancay Don Piyer'in kemerine takp ekti yukar. Ardndan Sungurolu'nu da yukar ektiler. Gemiyi
yedeealdlar ve yola koyuldular.
Artk bir engel kalmamt. valye Don Piyer'le
GEMDE SYAN
167
gemisini de Orhan Bey'e armaan ederlerdi. Kaptan iin iin glyor:
"Gemimi kaybettim, ama iki gemiye birden sahip
oldum" diyordu.
Yalnz ileri biraz buruktu. O'nel sayesinde sava
kazanmlar, fakat O'nel'i kaybetmilerdi.
ufukta gne krmz krmz glmseyerek kaybolmak zereydi.