TNG 1. QUAN V PHN TCH TI CHNH DOANH NGHIP
1.1. Mc tiu v i tng ca phn tch ti chnh doanh nghip
1.1.1. Mc tiu ca phn tch ti chnh doanh nghip
Phn tch ti chnh l tng th cc phng php c s dng nh gi tnh
hnh ti chnh qua v hin nay, gip cho nh qun l a ra c quyt nh
qun l chun xc v nh gi c cc hot ng sn xut kinh doanh ca doanh
nghip, t gip cho nhng i tng quan tm i ti nhng d on chnh xc
v mt ti chnh ca doanh nghip, qua c cc quyt nh ph hp vi li ch ca
chnh h.
C rt nhiu i tng quan tm v s dng thng tin kinh t ti chnh ca
doanh nghip. Mi i tng li quan tm theo gic v vi mc tiu khc nhau.
Do nhu cu v thng tin ti chnh ca doanh nghip rt a dng, i hi phn tch
ti chnh phi c tin hnh bng nhiu phng php khc nhau t p ng
nhu cu ca cc i tng quan tm. Chnh iu to iu kin thun li cho phn
tch ti chnh ra i, ngy cng han thin v pht trin nhng ng thi cng to ra
s phc tp ca phn tch ti chnh.
Phn tch ti chnh i vi nh qun l doanh nghip nhm p ng nhng
mc tiu sau:
- To ra nhng chu k u n nh gi hot ng qun l trong giai on
qua, vic thc hin cn bng ti chnh, kh nng sinh li, kh nng thanh ton v
ri ro trong doanh nghip ...
- Hng cc quyt nh ca Ban gim c theo chiu hng ph hp vi tnh
hnh thc t ca doanh nghip, nh quyt nh v u t, ti tr, phn phi li
nhun ...
- Phn tch ti chnh doanh nghip l c s cho nhng d on ti chnh
- Phn tch ti chnh doanh nghip l mt cng c kim tra, kim sot hot
ng trong doanh nghip.
Nh vy phn tch ti chnh doanh nghip l cng c hu ch c dng
xc nh gi tr kinh t, nh gi cc mt mnh, cc mt yu ca mt doanh
nghip, tm ra nguyn nhn khch quan v ch quan, gip cho nh qun l la chn
v a ra c nhng quyt nh ph hp vi thc trng hat ng sn xut kinh
doanh ca doanh nghip.
1.1.2. i tng ca phn tch ti chnh doanh nghip
Ti chnh doanh nghip l cc mi quan h phn phi di hnh thc gi tr
gn lin vi vic to lp v s dng cc qu tin t ca doanh nghip trong qu trnh
kinh doanh. V hnh thc, ti chnh doanh nghip phn nh s vn ng v chuyn
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
1
ha ca cc ngun lc ti chnh trong qu trnh phn phi to lp v s dng cc
qu tin t thuc hot ng ti chnh ca doanh nghip.
Qu trnh vn ng v chuyn ha cc ngun lc ti chnh trong tin trnh
phn phi to lp, s dng cc qu tin t thuc hot ng ti chnh ca doanh
nghip din ra nh th no, kt qu kinh t ti chnh ca s vn ng v chuyn ha
ra sao, c ph hp vi mc tiu mong mun ca cc i tng quan tm n ti
chnh ca doanh nghip l i tng nghin cu c th ca phn tch ti chnh
doanh nghip
Kt qu kinh t ti chnh thuc i tng nghin cu ca phn tch ti chnh
doanh nghip, c th l kt qu ca tng khum, tng b phn, tng quan h kinh
t, tng quyt nh kinh t nh mua vo, bn ra, b phn A, B; quan h kinh t ni
snh, ngoi sinh, quyt nh s dng vn ch s hu, vn vay ... cng c th l kt
qu tng hp ca c qu trnh vn ng v chuyn ha cc ngun lc ti chnh DN.
Thng thng, mi hat ng kinh t ca mi i tng u c mc tiu, k hoch
c th. V vy phn tch ti chnh doanh nghip hng vo vic kt qu thc hin
cc mc tiu, k hoch t ra hoc l kt qu t c cc k trc ng thi
xc nh kt qu c t c trong tng lai hay khng.
1.2. Cc phng php phn tch ti chnh doanh nghip
phn tch ti chnh DN c th s dng mt hay tng hp cc phng php
khc nhau trong h thng cc phng php phn tch ti chnh doanh nghip.
Nhng phn tch ti chnh s dng ph bin l: phng php so snh, phng php
lin h i chiu, phng php phn tch nhn t, phng php th, phng php
tan ti chnh ... Tuy nhin hin nay khi phn tch ti chnh c th s dng mt s
phng php c bn sau
1.2.1. Phng php nh gi
y l phng php hay s dng trong phn tch ti chnh doanh nghip ng
thi c s dng trong nhiu giai on khc nhau ca qu trnh phn tch. Thng
thng nh gi ngi ta c th s dng cc phng php sau:
a. Phng php so snh: y l phng php c s dng phi bin trong
phn tch kinh t ni chung, phn tch ti chnh ni ring. Trong phn tch thng
hay s dng 2 k thut so snh
- K thut so snh bng s tuyt i: thy c s bin ng v s tuyt i
cu ch tiu phn tch
- K thut so snh bng s tng i: thy c thc t so vi k gc ch
tiu tng hay gim bao nhiu %
b. Phng php phn chia
y l phng php c s dng chia nh qu trnh v kt qu thnh
nhng b phn khc nhau phc v cho mc tiu nhn thc qu trnh v kt qu
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
2
di nhng kha cnh khc nhau ph hp vi mc tiu quan tm ca i tng phn
tch trong tng thi k. Thng thng trong qu trnh phn tch, ngi ta thng chi
tit qu trnh pht sinh v kt qu t c qua nhng ch tiu kinh t theo cc tiu
thc sau:
- Chi tit theo yu t cu thnh ca ch tiu nghin cu: l vic chia nho ch
tiu nghin cu thnh cc b phn cu thnh nn bn thn ch tiu
- Chi tit theo thi gian pht sinh qu trnh v kt qu kinh t: l vic chia nh
qu trnh v kt qu theo trnh t thi gian pht sinh v pht trin
- Chi tit theo khng gian pht sinh ca hin tng v kt qu kinh t: l vic
chia nh qu trnh v kt qu theo a im pht sinh v pht trin ca ch tiu
nghin cu.
c. Phng php lin h i chiu: l phng php phn tch s dng nghin
cu xem xt mi lin h kinh t gia cc s kin v hin tng kinh t, ng thi
xem xt tnh cn i ca cc ch tiu kinh t trong qu trnh thc hin cc hot
ng.
1.2.2. Phng php phn tch nhn t l phng php c s dng thit
lp cng thc tnh ton cc ch tiu kinh t ti chnh trong mi quan h vi cc nhn
t nh hng. Trn c s mi quan h gia ch tiu c s dng phn tch v
cc nhn t nh hng m s dng h thng cc phng php xc nh mc nh
hng ca tng nhn t v phn tch tnh cht nh hng ca cc nhn t n ch
tiu phn tch
a. Phng php xc nh mc nh hng ca cc nhn t: l phng php
c s dng xc nh mc nh hng c th ca tng nhn t n ch tiu
nghin cu. Thng thng trong phn tch ti chnh thng s dng 3 phng php
sau:
- Phng php thay th lin han: c s dng khi ch tiu phn tch c quan
h vi nhn t nh hng th hin di dng phng trnh tch hoc thng s.
- Phng php s chnh lch: y h qu ca phng php thay th lin han,
c p dng khi nhn t nh hng c quan h tch s vi ch tiu phn tch
- Phng php cn i: y l phng php c s dng xc nh mc
nh hng ca cc nhn t nu ch tiu phn tch c quan h vi nhn t nh hng
di dng tng hoc hiu s
b. Phng php phn tch tnh cht ca cc nhn t
Sau khi xc nh c mc nh hng ca cc nhn t, c th nh gi
v d on hp l, trn c s a ra cc quyt nh v cch thc hin cc quyt
nh cn tin hnh phn tch tnh cht nh hng ca cc nhn t. Vic phn tch
c thc hin thng qua vic ch r v gii quyt cc vn nh: ch r mc
nh hng, xc nh tnh cht ch quan, khch quan ca tng nhn t nh hng,
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
3
phng php nh gi v d on c th, ng thi xc nh ngha ca nhn t tc
ng n ch tiu ang nghin cu v xem xt
2. MT S NI DUNG PHN TCH TI CHNH DOANH
NGHIP
2.1. Phn tnh hnh ngun vn ca doanh nghip
Tnh hnh ngun vn ca doanh nghip th hin qua c cu v s bin ng
ca ngun vn. C cu ngun vn l t trng ca tng loi ngun vn trong tng
s. Thng quan t trng ca tng ngun vn chng nhng nh gi c chnh sch
ti chnh ca doanh nghip, mc mo him ti chnh thng qua chnh sch m
cn cho php thy c kh nng t ch hay ph thuc v ti chnh ca doanh
nghip. Nu t trng ngun vn ca ch s hu cng nh chng t s c lp v ti
chnh ca doanh nghip cng thp v ngc li.
Mi loi ngun vn ca doanh nghip li bao gm nhiu b phn khc nhau,
nhng b phn c nh hng khng ging nhau n mc c lp hay ph
thuc v ngha v ca doanh nghip i vi tng ngun vn y cng khng ging
nhau.
Vic t chc huy ng vn trong k ca doanh nghip nh th no, c p
ng nhu cu SXKD hay khng c phn nh thng qua s bin ng ca ngun
vn v chnh s bin ng khc nhau gia cc loi ngun vn cng s lm c cu
ngun vn thay i.
Phn tch c cu v s bin ng ca ngun vn khi qut nh gi kh
nng t ti tr v mt ti chnh DN, xc nh mc c lp t ch trong SXKD
hoc nhng kh khn m DN gp phi trong vic khai thc ngun vn.
Phng php phn tch l so snh tng loi ngun vn gia cui k vi u
nm c v s tuyt i ln s tng i, xc nh v so snh gia cui k vi u
nm v t trng tng loi ngun vn trong tng s xc nh chnh lch c v s
tin, t l v t trng.
Nu ngun vn ca ch s hu chim t trng cao v c xu hng tng th
iu cho thy kh nng t m bo v mt ti chnh ca DN l cao, mc ph
thuc v mt ti chnh i vi cc ch n thp v ngc li,
Tuy nhin khi xem xt cn n chnh sch ti tr ca DN v hiu qu KD
m DN t c, nhng thun li v kh khn trong tng lai...
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
4
V d: T s liu trn bng cn i k ton ca mt cng ty, ta tin hnh lp
bng phn tch c cu v s bin ng ca ngun vn nh sau:
PHN TCH C CU V S BIN NG NGUN VN
n v tnh: Triu ng
Bng 1
Ch tiu
S u nm
S tin
S cui k
T trng
S tin
T ng, gim
T trng
S tin
T l %
T trng
A. N PHI TR
7 650
27.47
6 780
23.40
- 870
-11.37
-4.07
I- N ngn hn
4 420
57.78
3 880
57.23
- 540
-12.22
-0.55
1. Vay ngn hn
1 900
42.99
1 570
40.46
- 330
-17.37
-2.52
2. N di hn n hn tr
100
2.26
150
3.87
50
50.00
1.60
3. Phi tr cho ngi bn
1 750
39.59
1 700
43.81
- 50
-2.86
4.22
4. Ngi mua tr tin trc
100
2.26
50
1.29
- 50
-50.00
-0.97
5. Thu v cc khan phi np NN
150
3.39
100
2.58
- 50
-33.33
-0.82
50
1.13
40
1.03
- 10
-20.00
-0.10
7. Phi tr cho cc n v ni b
150
3.39
120
3.09
- 30
-20.00
-0.30
8. Cc khan phi tr, phi np khc
220
4.98
150
3.87
- 70
-31.82
-1.11
II- N di hn
2 830
36.99
2 600
38.35
- 230
-8.13
1.35
1. Vay di hn
2 700
95.41
2 500
96.15
- 200
-7.41
0.75
2. N di hn
130
4.59
100
3.85
- 30
-23.08
-0.75
III- N khc
400
5.23
300
4.42
- 100
-25.00
-0.80
1. Chi ph phi tr
200
50.00
150
50.00
- 50
-25.00
0.00
50
12.50
30
10.00
- 20
-40.00
-2.50
3. Nhn k cc, k qu di hn
150
37.50
120
40.00
- 30
-20.00
2.50
B. NGUN VN CH S HU
20 200
72.53
22 200
76.60
2 000
9.90
4.07
I- Ngun vn, qu
20 100
99.50
22 050
99.32
1 950
9.70
-0.18
1. Ngun vn kinh doanh
15 190
75.57
16 600
75.28
1 410
9.28
-0.29
2. Chnh lch nh gi li ti sn
150
0.75
200
0.91
50
33.33
0.16
3. Chnh lch t gi
100
0.50
150
0.68
50
50.00
0.18
4. Qu u t pht trin
250
1.24
350
1.59
100
40.00
0.34
5. Qu d phng ti chnh
150
0.75
200
0.91
50
33.33
0.16
6. Li nhun cha phn phi
460
2.29
550
2.49
90
19.57
0.21
3 800
18.91
4 000
18.14
200
5.26
-0.76
100
0.50
150
0.68
50
50.00
0.18
100
100.00
150
100.00
50
50.00
1 130
4.06
6. Phi tr cng nhn vin
2. Ti sn tha ch x l
7. Ngun vn u t XDCB
II- Ngun kinh ph, qu khc
1. Qu d phng v tr cp mt vic lm
2. Qu khen thng v phc li
TNG CNG NGUN V N
27850
28 980
S liu trn bng 1 cho ta thy:
- Tng ngun vn ca Cty trong k tng 1130 triu ng vi t l tng l
4,06% trong ngun vn CSH tng 2000 triu ng vi t l tng l 9,9%. N
phi tr gim 870 triu ng vi t l gim 11,37%. T trng ngun vn ca CSH
u nm l 72,53%, cui k l 76,60% tng 4,07%. iu cho thy chnh sch ti
tr ca cng ty l s dng ngun vn ca bn thn v tnh hnh ti chnh ca cng
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
5
ty c ci thin vo cui nm. S vay mn gim i trong khi ngun vn ca
bn thn cng ty th tng.
- Ngun vn CSH tng tt c cc b phn nhng ch yu v nhiu nht l
ngun vn kinh doanh (tng 1410 triu vi t l tng l 9,28%), tip sau l
ngun vn u t XDCB (tng 200 triu ng vi t l tng l 5,26%) iu th
hin cng ty ch n t chc khai thc v huy ng cc ngun vn ca chnh
mnh . Tuy nhin trong thi k li sut kinh doanh cao hn li sut vay mn th
iu ny khng khuych i t sut li nhun ca CSH
- Ngun vn CSH tng, cng ty gim c cc khan n c ngn hn (n ngn
hn gim 540 triu ng vi t l gim 12,22%), n di hn (gim 230 triu vi t
l gim 8,13%) ln n khc (gim 100 triu). c bit l vay ngn hn (gim 330
triu vi t l gim 17,37%) v vay di hn (gim 200 triu vi t l gim 7,41%)
Nu khng c khon n phi tr no qu hn thanh ton th iu cho thy
cng ty chp hnh tt k lut thanh ton, k lut tn dng, quan tm ti vic gi
uy tn trong quan h vi khch hng ... Tuy nhin, khan n di hn n hn tr
cui k l 150 triu, Cng ty cn phi thanh ton ngay
2.2. Phn tch tnh hnh m bo ngun vn cho hot ng kinh
doanh
tin hnh sn xut kinh doanh cc doanh nghip cn c ti sn bao g m
TSL v TSC. hnh thnh 2 loi ti sn ny phi c cc ngun vn ti tr
tng ng bao gm ngun vn ngn hn v ngun vn di hn.
Ngun vn ngn hn l ngun vn m DN s dng trong khong thi gian
di 1 nm cho HSXKD, bao gm cc khan n ngn hn, n qu hn, n nh
cung cp v n phi tr ngn hn khc. Ngun vn di hn l ngun vn DN s
dng lu di cho hot ng kinh doanh, bao gm ngun vn ch s hu, ngun vn
vay n trung, di hn ...
Ngun vn di hn trc ht c u t hnh thnh TSC, phn d ca
ngun vn di hn v ngun vn ngn hn c u t hnh thnh TSL. Chnh
lch gia ngun vn di hn vi TSC hay gia TSL vi ngun vn ngn hn
c gi l vn lu ng thng xuyn.
C th khi qut ngun vn m bo cho hot ng sn xut kinh doanh qua
s sau:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
6
TSC
Tng ti
sn
TSL
- TSC hu hnh
- TSC v hnh
- TSC thu mua
- u t di hn
- v.v...
- Tin
- N phi thu
- u t ngn hn
- Hng t n kho
- v.v...
V n ch s hu
- Vay di hn, trung hn
- N di hn, trung hn
- Vay ngn hn
- N ngn hn
- Chim dng bt hp php
Thng
xuyn
Ngun
ti tr
T m
thi
Mc an tan ca ti sn ngn hn ph thuc vo mc ca VL thng
xuyn. Phn tch tnh hnh m bo ngun vn cho HSXKD ta cn tnh ton v so
snh gia ngun vn vi ti sn
+ Khi Ngun vn di hn < TSC hoc TSL < Ngun vn ngn hn c
ngha l ngun vn thng xuyn < 0, ngun vn di hn khng u t cho
TSC, doanh nghip phi u t mt phn ngun vn ngn hn, TSL khng p
ng nhu cu thanh ton n ngn hn, cn cn thanh ton ca doanh nghip mt
thng bng, DN phi dng 1 phn TSC thanh ton np ngn hn n hn tr.
Trong trng hp nh vy, gii php ca DN l tng cng huy ng vn ngn hn
hp php hoc gim quy m u t di hn hoc thc hin ng thi c hai gii
php .
+ Khi Ngun vn di hn > TSC hoc TSL > Ngun vn ngn hn c
ngha l ngun vn thng xuyn < 0 c ngha l VL thng xuyn > 0, ngun
vn di hn d tha sau khi u t vo TSC, phn d tha u t v TSL.
ng thi TSL > Ngun vn ngn hn do kh nng thanh ton ca doanh
nghip tt. Vn lu ng thng xuyn = 0 c ngha l ngun vn di hn ti tr
cho TSC, TSL thanh ton cc khon n ngn hn, tnh hnh ti chnh ca
DN nh vy l lnh mnh
Ngoi vic phn tch VL thng xuyn, khi phn tch tnh hnh m bo
ngun vn cho HSXKD ta cn phn tch thm ch tiu nhu cu VL thng
xuyn
Nhu cu VL thng xuyn l lng vn ngn hn DN cn ti tr cho mt
phnn TSL, l hng tn kho v cc khan phi thu
Thc t c th xy ra cc trng hp sau y
+ Nhu cu VL thng xuyn > 0 iu c ngha l hng tn kho v cc
khon phi thu > n ngn hn. Ti y cc ti sn ngn hn ca DN ln hn cc
ngun vn ngn hn m DN c c t bn ngoi, do DN phi dng ngun vn
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
7
di hn ti tr vo phn chnh lch. Gii php trong trng hp ny l nhanh
chng gii phng hng tn kho v gim cc khon phi thu khc hng
+ Nhu cu VL thng xuyn < 0 iu c ngha l ngun vn ngn hn t
bn ngoi tha ti tr cc s dng ngn hn ca doanh nghip. Doanh nghip
khng cn nhn vn ngn hn ti tr cho nhu cu kinh doanh.
Nh vy, m bo ngun vn v s dng vn kinh doanh , m bo s lnh
mnh v ti chnh DN, trc tin DN phi c VL thng xuyn >=0 ngha l m
bo ti tr TSC bng ngun vn di hn. Nu nhu cu VL thng xuyn > 0 thi
phi tm cch gim hng tn kho, tng thu t cc khan phi thu ca khch hng;
Nu nhu cu VL thng xuyn < 0 th phi c cc bin php hn ch vay ngn
hn t bn ngai.
phn tch ta lp bng phn tch sau:
Bng phn tch tnh hnh m bo ngun vn cho SXKD
vt: Tr.
- V vn lu ng thng xuyn
Ch tiu
u nm
Cui nm
1. Ti sn c nh
2. Vn ch s hu
3. N di hn
VL thng xuyn
- V nhu cu vn lu ng thng xuyn
Ch tiu
u nm
1. Khon phi thu
2. Hng tn kho
3. N ngn hn
Nhu cu VL thng xuyn
- Vn bng tin
Ch tiu
1. VL thng xuyn
2. Nhu cu VL thng xuyn
Vn bng tin
u nm
Cui nm
Cui nm
2.3. Phn tch s bin ng v c cu phn b vn
Tng s vn ca DN bao gm 2 loi: Vn c nh v vn lu ng. Vn nhiu
hay t, tng hay gim, phn b cho tng khu, tng giai on hp l hay khng s
nh hng ln n kt qu kinh doanh v tnh hnh ti chnh ca DN. Phn tch s
bin ng v tnh hnh phn b vn l nh gi tnh hnh tng gim vn, t
nh gi vic s dng vn ca DN c hp l hay khng. phn tch c th tin
hnh theo cc bc sau:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
8
- Th nht: xem xt s bin ng ca Tng ti sn (vn) cng nh tng loi
ti sn thng qua vic so snh gia cui k vi u nm c v s tuyt i ln s
tng i ca tng ti sn cng nh chi tit i vi tng loi ti sn. Qua thy
c s bin ng v quy m kinh doanh, nng lc kinh doanh ca DN.
Khi xem xt vn ny, cn quan tm n tc ng ca tng loi ti sn
i vi qu trnh kinh doanh v chnh sch ti chnh ca DN trong vic t chc huy
ng vn. C th l:
+ S bin ng ca tin v u t ti chnh ngn hn nh hng n kh nng
ng ph i vi cc khan n n hn
+ S bin ng ca hng tn kho chu nh hng ln bi qu trnh SXKD t
khu d tr sn xut n khu bn hng
+ S bin ng ca cc khan phi thu chu nh hng ca cng vic thanh
ton v chnh sch tn dng ca DN i vi khch hng. iu nh hng ln n
vic qun l v s dng vn
+ S bin ng ca ti sn c nh cho thy quy m v nng lc sn xut hin
c ca DN
- Th hai: xem xt c cu vn c hp l hay khng? C cu vn tc ng
nh th no n qu trnh kinh doanh. Thng qua vic xc nh t trng ca tng
loi ti sn trong tng ti sn ng thi so snh t trng ca tng loi gia cui k
vi u nm thy c s bin ng ca c cu vn. iu ny ch thc s pht
huy tc dng khi n tnh cht ngnh ngh kinh doanh ca DN, xem xt tc
ng ca tng loi ti sn n qu trnh KD v hiu qu KD t c trong k. C
nh vy mi a ra c quyt nh hp l v vic phn b ngun vn cho tng
giai on, tng loi ti sn ca DN
thc hin hai ni dung phn tch trn ta lp bng phn tch s bin ng v
tnh hnh phn b vn (c cu vn). Khi phn tch cn kt hp phn tch tnh hnh
u t trong DN
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
9
V d:
T s liu trong bng cn i k ton ca mt cng ty, lp bng phn tch s
bin ng v tnh hnh phn b vn nh sau:
PHN TCH S BIN NG V TNH HNH PHN B VN
Bng 2
VT: Triu ng
Ch tiu
A. TSL v u t ngn hn
S u nm
S tin
S cui k
T trng
S tin
T ng, gim
T trng
S tin
T l %
T trng
16 200
58.17
16 190
55.87
- 10
-0.06
-2.30
I - Tin
4 550
28.09
5 050
31.19
500
10.99
3.11
II - u t ti chnh ngn hn
2 800
17.28
3 100
19.15
300
10.71
1.86
III - Cc khon phi thu
2 340
14.44
1 820
11.24
- 520
-22.22
-3.20
IV - Hng tn kho
6 210
38.33
6 020
37.18
- 190
-3.06
-1.15
300
1.85
200
1.24
- 100
-33.33
-0.62
11 650
41.83
12 790
44.13
1 140
9.79
2.30
I - Ti sn c nh
8 900
76.39
9 800
76.62
900
10.11
0.23
II - u t ti chnh di hn
2 000
17.17
2 340
18.30
340
17.00
1.13
III - Chi ph XDCB d dang
600
5.15
500
3.91
- 100
-16.67
-1.24
IV - CK k cc, k qu di hn
150
1.29
150
1.17
V - TSC khc
B. TSC v u t di hn
Tng cng ti sn
27 850
28 980
-0.11
1 130
4.06
Qua bng phn tch trn cho ta thy
- Cui k tng ti sn ca DN ang qun l v s dng l 28980 triu ng,
trong TSL v TNH l 16190 triu chim 44,13%. So vi u nm, tng ti
sn tng ln 1130 triu ng vi t l tng l 4,06% (TSC v TDH tng 1140
triu cn TSL v TNH gim 10 triu). iu cho thy quy m v vn ca DN
tng ln v cui k, quy m sn xut kinh doanh ca DN c m rng.
- Xem xt tng loi ti sn ta thy:
+ TSC v cc khan TDH ca DN tng ln, c bit l TSC ca DN tng
900 triu vi t l tng l 10,11%, ring TSC hu hnh tng v nguyn gi l 400
triu, iu ny cho thy c s vt cht k thut ca DN c tng cng, chi ph
XDCB gim 100 triu cho bit mt s cng trnh XDCB han thnh, c bn
giao v a vo s dng lm tng gi tr TCS. Khon u t ti chnh di hn tng
340 triu ng vi t l tng 17% th hin tim lc ti chnh hin ti ca DN kh
di do, DN dng vo vic u t ti chnh di hn v hy vng tm kim ngun
li tc lu di v iu ny cng ph hp vi xu th chung l a dng ha cc hot
ng gim ri ro ti chnh
T trng ca TSC v u t di hn trong tng TS tng 2,30% (t trng ca
TSC v TDH u nm l 41,83%, cui k l:44,13% ) cho thy DN quan tm
n u t tng NLSX. l hin tng kh quan i vi DN sn xut
+ Trong khi TSC ca DN tng th TSL v TNH cui k so vi u n m
gim 10 triu ng vi t l gim 0,06% nhng quan bng phn tch cho thy s
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
10
gim ch yu l do gim cc khan phi thu, cn tin v u t ti chnh ngn
hn li tng ln v cui k. iu ny cho thy thi im cui nm, kh nng thanh
ton nhanh ca DN c tng ln, DN c iu kin thun li thc hin cc
giao dch cn tin. Tuy nhin d tr tin qu nhiu v lu di th cha hn tt.
Cc khan u t ti chnh ngn hn cng tng th hin DN ch n iu ny,
khng d tr qu nhiu tin. Cc khon phi thu gim nhiu (520 triu ng vi t
l gim 22,22%) dn n t trng cc khan phi thu u nm l 14,44% trong tng
TSL v TNH cui k ch cn 11,24% , gim 3,20%. iu ny th hin DN
tch cc thu hi cc khon n phi thu, gim bt hin tng ng vn trong khu
thanh ton, hn ch vic chim dng vn.
+ Hng tn kho gim 190 triu vi t l gim 3,06% ch yu l gim thnh
phn tn kho v hng gi bn, iu ny chng t DN ch trng n vic bn
hng thu hi vn. Nguyn vt liu trong kho tng, iu ph hp vi vic tng
TSC v NLSX tgn th mc tiu hao vt liu cng tng ln v nh vy vic tng
nguyn liu d tr l ng n. iu to iu kin cho SX c lin tc v nhp
nhng.
Kt lun: Nh vy vic phn b vn DN c s ci thin r rt: tng cc loi
TS cn thit m rng quy m, tng NLSX, gim cc loi TS khng cn thit, to
iu kin s dng vn hiu qu. Tuy nhin cng cn ch n kh nng thanh tan
ca khc hng c quan h lm n, hn ch ri ro pht sinh trong khu thanh ton, d
tr tin v hng tn kho va phi v ph hp vi nhu cu sn xut kinh doanh v
thc hin cc giao dch cn tin, tng tc lun chuyn vn ...
2.4. Phn tch tc lun chuyn vn lu ng
Vn lu ng l biu hin bng tin ca TSL. Trong qu trnh SX, vn lu
ng ca DN lin tc vn ng qua cc giai on khc nhau ca chu k sn xut
kinh doanh. Mi giai on hnh thc biu hin ca vn lu ng s thay i, u
tin l Vn tin t -> Vn d tr SX -> Vn SX -> Vn trong thanh ton v quay
tr li vn tin t. Qu trnh din ra lin tc v thng xuyn lp li tao thnh
mt chu trnh lun chuyn ca VL. VL ca DN quay vng nhanh c ngha
quan trng bi n th hin vi mt ng vn t hn, DN c th to ra mt kt qu
nh c hay cng ng vn nh vy, nu quay vng nhanh hn s to ra nhiu kt
qu hn.
phn tch tc lun chuyn VL, ngi ta thng s dng cc ch tiu
sau
a. S vng lun chuyn vn lu ng (V)
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
11
Ch tiu ny cho bit bnh qun trong k nghin cu, VL ca DN quay c
bao nhiu vng. S vng lun chuyn ca VL cng ln chng t tc lun
chuyn ca VL cng nhanh v ngc li. S vng lun chuyn ca VL cng cao
th s ngy cn thit VL quay c 1 vng cng gim v ngc li
b. S ngy lun chuyn VL
Ch tiu ny cho bit bnh qun VL ca DN quay 1 vng ht bao nhiu ngy.
Ngc vi s vng lun chuyn VL, s ngy lun chuyn VL cng nh chng t
tc lun chuyn vn cng tng v ngc li.
2.5. Phn tch kt qu kinh doanh ca doanh nghip
Phn tch kt qa kinh doanh, trc ht tin hnh nh gi chung bo co kt
qu kin doanh (BCKQKD), sau i su phn tch ch tiu li nhun gp v bn
hng v cung cp dch v
BCKQKD l bo co ti chnh tng hp, phn nh tnh hnh v kt qu hot
ng kinh doanh, kh nng sinh li cng nh tnh hnh thc hin trch nhim, ngha
v ca doanh nghip i vi nh nc trong mt k k ton
Thng qua cc ch tiu trn BCKQKD, c th kim tra, phn tch, nh gi
tnh hnh thc hin k hoch, d ton CPSX, gi vn, doanh thu sn phm vt t
hng ha tiu th, tnh hnh chi ph, thu nhp ca hot ng khc v kt qu kinh
doanh sau mt k k ton. ng thi kim tra tnh hnh thc hin trch nhim,
ngha v ca DN i vi nh nc, nh gi xu hng pht trin ca DN qua cc k
khc nhau
2.5.1. nh gi chung kt qu kinh doanh ca doanh nghip
nh gi chung kt qu kinh doanh ca DN c tin hnh thng qua phn
tch, xem xt s bin ng ca tng ch tiu trn BCKQHKD gia k ny vi k
trc da vo vic so snh c v s tuyt i v tng i trn tng ch tiu phn
tch.. ng thi phn tch cc ch tiu phn nh mc s dng cc khon chi ph,
kt qu kinh doanh ca doanh nghip. c bit ch n s bin ng ca doanh
thu thun, tng li nhun t hat ng kinh doanh, li nhun trc thu v li
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
12
nhun sau Xem thu. xt v phn tch cc nhn t nh hng n s bin ng ca
li nhun da vo cng thc:
Trong :
+ LN: Li nhun kinh doanh
+ DT: Doanh thu thun v bn hng v cung cp dch v
+ GV: Gi vn hng bn
+ Dtc: Doanh thu t hot ng ti chnh
+ Ctc: Chi ph hot ng ti chnh
+CB: Chi ph bn hng
+ CQ: Chi ph qun l doanh nghip
Nu thu thp c thng tin k hoch ca DN v cc ch tiu DT thun, gi
vn hng bn, chi ph bn hng v chi ph QLDN th c th tin hnh so snh gia
thc t vi k hoch
V d: T cc s liu v kt qu HSXKD ca 1 doanh nghip ta tin hnh
lp bng phn tch sau:
BNG PHN TCH KT QU HOT NG KINH DOANH
VT: Triu ng
T ng gim
Ch tiu
M s
K trc
K ny
S tin
T l
T ng doanh thu v bn hng v CCDV
01
14 000
20 000
6 000
42.86
Trong : DT hng XK
02
CK Gim tr
03
280
700
420
150.00
+ Gim gi hng bn
05
200
630
430
215.00
+ Hng bn b tr li
06
80
70
- 10
-12.50
1. Doanh thu thun
10
13 720
19 300
5 580
40.67
2. Gi vn hng bn
11
13 000
18 200
5 200
40.00
3. Li nhun gp
20
720
1 100
380
52.78
4. Doanh thu hot ng ti chnh
21
300
300
0.00
5. Chi ph ti chnh
22
200
210
10
5.00
Trong tr li vay
23
200
210
10
5.00
6. Chi ph bn hng
24
400
500
100
25.00
7. Chi ph qun l DN
25
200
200
0.00
8. Li nhun thun HKD
30
220
490
270
122.73
9. Thu nhp khc
31
260
260
10. Chi ph khc
3
180
180
11. Li nhun khc
40
80
80
12. Tng li nhun trc thu
50
220
570
350
159.09
13. Thu T NDN phi np
51
61.60
159.60
98
159.09
14. Li nhun sau thu
60
158.40
410.40
252
159.09
T bng phn tch cho ta thy:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
13
+ Tng li nhun sau thu tng 252 triu ng vi t l tng 159,09%, con s
ny cho thy kt qu kinh doang ca Cty nm nay tt hn nm trc. iu th
hin s c gng ca Cty trong qu trnh tm kim li nhun, ng thi n cng cho
thy s pht trin ca Cty trong qu trnh kinh doanh. Kt qu trong bng phn tch
cng cho thy cc ch tiu v li nhun u tng, c th nh sau
- Li nhun thun t HDKD tng 270 triu ng, tng ng vi t l tng
122,73%
- Li nhun khc tng 80 triu ng, tng li nhun trc thu tng 350 triu
ng vi t l tng 159,09%.
+ Xem xt cc ch tiu phn nh doanh thu v chi ph ta thy
- Doanh thu v bn hng v cung cp dch v tng 6000 triu ng vi t l
tng 42,86%. C th thy y l s c gng ca DN trong vic tiu th sn ph m
hng ha. iu ny chng nhng lm tng Dthu thun, to iu kin gia tng li
nhun kinh doanh m cn gip DN thu hi c vn, gia tng th phn tiu th sn
phm.
- Doanh thu thun tng 5.580 triu vi t l tng 40,67%, nguyn nhn l do
doanh thu bn hng tng tuy nhin gim gi hng bn li tng. iu ny chng t
trong chng loi sn phm ca doanh nghip ang bn cn nhiu sn phm km
cht lng buc DN phi gim gi hng bn tiu th.
- Do khi lng hng tiu th tng nn gi vn hng bn tng 5.2000 triu vi
t l tng 40%
- Doanh thu hot ng ti chnh khng thay i. Trong khi chi ph ti chnh
tng 10 triu ng vi t l tng 5%, iu ny chng t trong nm DN s dng
cc ngun vn vay vi li sut cao hn k trc.
- Chi ph bn hng tng 100 triu ng vi t l tng 25% lm li nhun
thun t HKD gim 100 triu ng. Chi ph bn hng tng nu khng c khan
chi no lng ph bt hp l th iu s lm gia tng doanh thu bn hng v thc t
doanh thu bn hng ca DN tng 42,86%
- Chi ph qun l DN khng thay i trong khi lng hng tiu th tng th
hin hiu qu qun l HSXKD ca DN l kh tt.
2.5.2. Phn tch cc ch tiu phn nh mc s dng cc khon chi ph v
cc ch tiu phn nh kt qu kinh doanh ca doanh nghip
2.5.2.1. Nhm cc ch tiu phn nh mc s dng chi ph
a. T sut gi vn hng bn trn doanh thu thun
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
14
Ch tiu ny cho bit trong tng s doanh thu thun thu c th gi vn hng
bn chim bao nhiu % hay c 100 ng doanh thu thun thu c doanh nghip
phi b ra bao nhiu ng gi vn hng bn. Ch tiu ny cng nh chng t vic
qun l cc khon chi ph trong gi vn hng bn cng tt v ngc li.
b. T sut chi ph bn hng trn doanh thu thun
Ch tiu ny phn nh thu c 100 ng doanh thu thun DN phi b ra
bao nhiu ng chi ph bn hng. T sut ny cng nh chng t DN tit kim
c chi ph bn hng , kinh doanh doanh ngy cng c hiu qu v ngc li
c. T sut chi ph qun l trn doanh thu thun
Ch tiu ny cho bit thu c 100 ng doanh thu thun th doanh nghip
phi b ra bao nhiu ng chi ph qun l DN. Ch tiu ny cng nh chng t hiu
qu qun l cc khon chi ph qun tr doanh nghip cng cao v ngc li.
2.5.2.2. Nhm cc ch tiu phn nh kt qu kinh doanh
Ngoi cc ch tiu th hin trn BCKQHSXKD nh: doanh thu thun, li
nhun t HKD,li nhun sau thu ... khi phn tch cn xc nh v phn tch thm
mt s ch tiu sau
a. T sut li nhun t HKD trn doanh thu thun
Ch tiu ny cho ta bit trong 100 ng doanh thu thun c bao nhiu ng li
nhun t hot ng kinh doanh.
b. T sut li nhun trc thu (li nhun k ton) trn doanh thu thun
T sut ny cho bit trong 100 ng doanh thu thun c bao nhiu ng li
nhun trc thu
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
15
c. T sut li nhun sau thu trn doanh thu thun
T sut ny phn nh kt qu cui cng ca HSXKD, ch tiu ny cho bit
trong 100 ng doanh thu thun c bao nhiu ng li nhun sau thu
2.6. Phn tch tnh hnh lu chuyn tin t ca doanh nghip
Ti liu phn tch ch yu l s liu trn bo co lu chuyn tin t. y l
bo co cung cp thng tin cho ngi s dng nh gi cc thay i trong ti sn
thun, c cu ti chnh, kh nng chuyn i thnh tin ca ti sn , kh nng thanh
ton v kh nng ca DN trong vic to ra cc lung tin trong qu trnh hot ng.
Bo co lu chuyn tin t (BCLCTT) lm tng kh nng nh gi khch
quan tnh hnh hot ng KD ca DN v kh nng so snh gia cc doanh nghip v
n loi tr c nh hng ca cc phng php k tan khc nhau cho cng mt
giao dch v hin tng.
Bo co lu chuyn tin t dng xem xt v d on kh nng v s lng,
thi hn v tin cy ca cc lung tin trong tng lai; dng kim tra li cc
nh gi, d on trc y v cc lung tin, kim tra mi quan h gia kh nng
sinh li vi lng lu chuyn tin thun v nhng tc ng ca thay i gi c. V
thc cht y l bng cn i thu chi tin t th hin vng lu chuyn tin t trong
doanh nghip,
Phng trnh cn i ca qu trnh lu chuyn tin t l:
Vng lu chuyn tin t doanh nghip c th biu din n gin qua s
sau:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
16
S trn cho thy: Li nhun khng ng nht vi tin mt, cc hnh thc
bin i theo thi gian ca tin nh hng tn kho, cc khon phi thu v quy tr li
thnh tin l mch mu ca doanh nghip,
Bo co lu chuyn tin t l ngun thng tin hu ch cho s nh gi v kh
nng to tin, kh nng thanh ton hoc nhu cu vay vn ca mt doanh nghip.
Bo co lu chuyn tin t l bng tr li tm tt cu hi " Tin t u mang li v
tin c chi cho mc ch g?" ng thi cng cho php l gii: Ti sao doanh
nghip ang lm n c li m vn phi i vay tin np thu, vn c th b ph sn
v khng c tin tr n ...
Trong phn tch BCLCTT thng tin hnh theo cc ni dung phn tch sau
2.6.1. Phn tch v nh gi kh nng to tin
Vic phn tch c thc hin trn c s xc nh t trng dng tin thu ca
tng hot ng trong tng dng tin thu trong k ca doanh nghip theo cng thc
T trng ny th hin mc ng gp ca tng hot ng trong vic to tin
ca DN, ni cch khc chnh l kh nng to tin ca tng hot ng
Nu t trng dng tin thu t HKD cao th hin tin c to ra ch yu t
HKD bng vic bn hng c nhiu, thu tin t khch hng ln, gim cc khon
phi thu trnh ri ro.
Nu t trng tin thu t hot ng u t cao chng t DN thu c li t
cc hot ng u t, nhng bn TSC ... nu do thu li th iu l bnh
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
17
thng, nu do thu hi tin u t hoc nhng bn TSC th iu chng t c
th DN ang chun b gim quy m SX hoc NLSX b thu hp
Nu tin thu c ch yu t hot ng ti chnh thng qua vic pht hnh c
phiu hoc i vay ... th iu cho thy trong DN s dng vn t bn ngai
nhiu hn ...
Vic nghin cu v phn tch cc nghip v thu chi ca tng hot ng cho
thy: nu dng tin thu vo trong k ch yu c to ra khng phi bi HSXKD
th l iu khng bnh thng, cn tm hiu k cc nguyn nhn khc.
2.6.2. Phn tch kh nng chi tr thc t trong doanh nghip
Ngi ta c th cn c vo Bng cn i k ton xem xt v nh gi khi
qut kh nng thanh ton ca DN, song nhng h s ny phn nh kh nng thanh
ton c tnh ton da vo s liu trn BCKT ch l nhng h s tnh ti, trong 1
thi im c th do khng xt n tc lu chuyn ti sn v tnh hnh thc t ca
doanh nghip.
Trong thc t, khi phn tch kh nng chi tr thc t thng s dng cc h s
thanh ton da vo lng tin thun nhiu hn bi n cho bit kh nng thc t v
cc ngun tin m DN c th huy ng tr cc khan n khi n hn
Cc ch tiu c s dng l
* H s kh nng tr ngn hn
H s ny cho bit doanh nghip c kh nng tr n hay khng t lng
tin thu c ca HSXKD. H s ny cng cao th kh nng tr n cng cao
* H s tr li
H s ny cho thy tnh hnh thc t DN c kh nng tr li vay hay khng?
Nu DN c vn vay nhiu th h s ny c gi tr thp v ngc li.
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
18
2.7. Phn tch tnh hnh v kh nng thanh ton
2.7.1. Phn tch tnh hnh thanh ton
Tnh hnh thanh ton ca doanh nghip phn nh r nt cht lng hot ng
ti chnh ca doanh nghip. Nu hot ng ti chnh tt, doanh nghip s t cng n,
t b chim dng vn cng nh t i chim dng vn. Ngc li, nu hot ng ti
chnh km s dn n tnh trng chim dng vn ln nhau, cc khon cng n phi
thu, phi tr s ko di.
phn tch tnh hnh thanh ton ta tin hnh tnh v so snh gia k gc v
k phn tch cc chi tiu sau
* T l cc khon n phi thu so vi cc khon n phi tr (%)
Ch tiu ny phn nh cc khon DN b chim dng so vi cc khon i chim
dng v c xc nh theo cng thc sau:
Nu t l cc khon n phi thu so vi cc khon n phi tr ln hn 100%,
chng t s vn ca doanh nghip b chim dng ln hn s vn m doanh nghip
i chim dng. Ngc li, nu ch tiu ny < 100% chng t s vn doanh nghip
b chim dng nh hn s vn i chim dng. Thc t cho thy, s i chim dng
ln hn hay nh hn s b chim dng u phn nh mt tnh hnh ti chnh khng
lnh mnh.
* T l cc khan n phi tr so vi cc khon n phi thu (%)
Ch tiu ny phn nh cc khon DN i chim dng so vi cc khon b chim
dng v c tnh theo cng thc sau:
Nu t l cc khon n phi tr so vi cc khon n phi thu ln hn 100%
chng t s vn ca DN i chim dng ln hn s vn m DN b chim dng v
ngc li.
Ngoi vic phn tch cc ch tiu trn, khi phn tch tnh hnh thanh ton cn
phi phn tch tnh hnh thanh ton cc khon phi thu v cc khon phi tr. Nu
hot ng ti chnh ca DN tt v lnh mnh th DN s thanh ton kp thi cc
khon n phi tr cng nh thu kp thi cc khon n phi thu, trnh c tnh
trng chim dng vn ln nhau cng nh tnh trng cng n dy da ko di, tnh
trng tranh chp, mt kh nng thanh ton. phn tch ta lp bng phn tch sau:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
19
Phn tch tnh hnh thanh ton cc khan n phi thu
S n phi thu
So snh
Ch tiu
u nm Cui nm
+/%
1. Phi thu ca khch hng
2. Tr trc cho ngi bn
3. Phi thu ni b ngn hn
4. Phi thu theo tin k hoch hp ng XD
5. Cc khan phi thu khc
6. D phng phi thu ngn hn kh i
Tng cng
Phn tch tnh hnh thanh ton cc khan n phi tr
S n phi tr
Ch tiu
So snh
u nm Cui nm
+/%
I. N ngn hn
1. Vay v n ngn hn
2. Phi tr ngi bn
3. Ngi mua tr tin trc
4. Thu v cc khan phi np NN
5. Phi tr ngi lao ng
6. Chi ph phi tr
7. Phi tr ni b
8. Phi tr theo tin KH H XD
9. Cc khan phi tr, phi np ngn hn khc
10. D phng phi tr ngn hn
II. N di hn
1. Phi tr di hn ngi bn
2. Phi tr di hn ni b
3. Phi tr di hn khc
4. Vay v n di hn
5. Thu thu nhp hon li phi tr
6. D phng tr cp mt vic lm
7. D phng phi tr di hn
Tng cng
2.7.2. Phn tch kh nng thanh ton
Xt v mt thi gian th doanh nghip c cc khan n sau: n ngn hn, n
trung v di hn. Vn quan tm hng u ca cc nh u t, cc ch n l liu
s vn h b ra u t c thu hi li c hay khng mc ri ro l bao nhiu.
tr li cu hi , trong phn tch thng s dng cc ch tiu sau:
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
20
a. H s thanh ton tng qut
Trong :
+ Tng ti sn bao gm ton b TSC v TSL, u t ti chnh ngn hn v
di hn phc v cho hot ng SXKD
+ N ngn hn: l tan b cc khan n c thi gian o hn (tr n) di 1
nm
+ N di hn: l ton b cc khan n c thi gian o hn (tr n) trn 1 nm
* ngha ca h s:
H s ny cho bit mi quan h gia tng ti sn m DN ang qun l, s
dng vi tng n phi tr (gm n ngn hn v di hn), n phn nh mt ng vay
n c my ng ti sn m bo.
+ Khi gi tr ca h s ny nh hn 1 ngha l Tng ti sn < Tng n, nh
vy tan b s ti sn hin c ca cng ty khng thanh ton cc khan n.
iu ny chng t cng ty mt kh nng thanh ton, gp kh khn trong ti chnh
v c nguy c ph sn
+ Ngc li, nu h s ny ln hn 1 ngha l Tng ti sn > Tng n v do
cng ty c kh nng thanh ton n. Nhng nu cao qu th cn phi xem xt li
v khi vic s dng n by ti chnh ca cng ty s km hiu qu
* V d phn tch:
- H s thanh ton tng qut:
+ Thi im u nm = (5.530/2.680) = 2,06
+ Thi im cui nm = (6.250/3.150) = 1,98
- Nhn xt:
Vo thi im u nm, bnh qun c 1 ng n phi tr c 2,06 ng ti sn
m bo, cn thi im cui nm ch l 1,98 ng.
Hay ni cch khc vo thi im u nm cng ty ch cn gii phng 48,5%
(= 2.680/5.530) tng ti sn hin c l thanh ton tan b n phi tr; cn thi
im ca nm phi gii phng 50,4% (=3.150/6.250). Nh vy hnh lang an tan
gim t 51,5% u nm xung cn 49,6 % thi im cui nm.
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
21
b. H s kh nng thanh ton ngn hn
H s kh nng thanh ton ngn hn l mi quan h gia ti sn ngn hn vi
cc khon n ngn hn. H s ny cho bit mc m bo ca TSL vi n ngn
hn. N ngn hn l nhng khan n phi thanh ton trong 1 nm, do vy cng ty
phi dng nhng ti sn c kh nng chuyn i thnh tin thanh ton.
* ngha ca h s:
+ Nu h s ny >= 1chng t s bnh thng trong hat ng ti chnh ca
doanh nghip. Trong trng hp ny doanh nghip c kh nng thanh ton cc
khan n ngn hn m khng cn phi i vay mn thm
Theo kinh nghim, v c a s cc ch n chp nhn khi cho doanh
nghip vay th h s ny phi 2.
Tuy nhin trn thc t, vic nh gi h s thanh ton ngn hn l cao hay
thp cn ph thuc vo nhiu yu t c th cn xem xt, nh:
Loi hnh kinh doanh ca doanh nghip
C cu ti sn lu ng.
H s lun chuyn vn lu ng.
i vi loi hnh sn xut khng cn d tr tn kho nhiu th h s ny c
th < 2 vn c coi l tt, trong khi i vi cc doanh nghip sn xut sn phm c
tnh thi v, th h s hp l phi l cao hn. Cc doanh nghip cn cn c vo cc
c im ring xy dng mt tiu chun nh gi thch hp.
+ Nu h s ny < 1 th cng ty ri vo tnh trng mt kh nng thanh ton,
y l tnh trng xu trong hot ng sn xut kinh doanh ca cng ty
* V d phn tch
- H s thanh ton ngn hn:
+ Thi im u nm = (1.910/1.730) = 1,1
+ Thi im cui nm = (1.990/2.060) = 0,97
- Nhn xt: Nh vy thi im cui nm, h s thanh ton ngn hn bng
0,97 < 1 c ngha l cng ty s dng vn sai mc ch. Do nguy c mt kh
nng thanh ton l hin thc
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
22
c. H s kh nng thanh ton nhanh (tc thi)
Th hin kh nng huy ng v tin mt v cc ti sn c th chuyn nhanh
thnh tin (c tnh thanh khon cao) p ng cho vic thanh ton n ngn hn m
cc ch n yu cu. So vi h s kh nng thanh ton ngn hn th trong cng thc
xc nh h s kh nng thanh ton tc thi khng tnh n cc khon tn kho, v
khng phi l loi ti sn c kh nng dng thanh ton cao (c bit l khi li
l hng ha m kh bn).
* ngha ca h s:
Nhn chung nu h s ny qu nh th cng ty s b gim uy tn vi bn hng,
gp kh khn trong vic thanh ton cng n. Nu h s ny qu ln li phn nh
lng tin tn qu nhiu lm gim hiu qu s dng vn.
Theo kinh nghim h s thanh ton tc thi c coi l bnh thng khi dao
ng t 0,5 1. Khi h s ny di 0,5 doanh nghip s tnh trng cng thng, kh
khn trong vic tr n ngn hn ng hn.
Ngoi ra, khi xem xt cc h s thanh ton cn phi xt n k hn thanh ton.
Nu k hn thanh ton theo cc hp ng kinh t l ln (s ngy ca k hn thanh
ton ln hn), th kh nng thanh ton (nu so snh cng mt tr s ca h s kh
nng thanh ton) l vn thun li hn, tt hn so vi khi k hn thanh ton l ngn.
* V d phn tch
- H s thanh ton nhanh
+ Thi im u nm = [(1.910 - 980 )/ 1.730] = 0.54
+ Thi im cui nm = [(1.990 - 960 )/ 2.060] = 0.50
- Nhn xt: Nh vy h s thanh ton nhanh c u nm v cui nm l thp,
cng ty gp nhiu kh khn trong vic tr cc khan n ngn hn ng hn v c
th d xut hin cc khan n qu hn
2.8. Phn tch hiu qu s dng vn v kh nng sinh li ca vn
kinh doanh
2.8.1. Phn tch hiu qu s dng vn
Vic qun l v s dng vn hp l, tit kim v c hiu qu va l yu cu,
va l mc tiu ca cc nh qun l doanh nghip. y cng l vn c hu ht
cc i tng c li ch lin quan n doanh nghip quan tm v ch . Hiu qu
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
23
qun l v s dng vn doanh nghip nh hng n s sng cn ca doanh
nghip, nh hng n li ch kinh t ca cc i tng c lin quan
Hiu qu s dng vn ca doanh nghip th hin qua nng lc to ra gi tr
sn xut, doanh thu v kh nng sinh li ca vn. Khi phn tch hiu qu s dng
vn thng s dng cc ch tiu sau:
a. Vng quay hng tn kho
Vng quay hng tn kho l s ln m hng ha tn kho bnh qun lun chuyn
trong k. Ch s ny cng cao cng nh gi c nh gi l tt v s tin u t
cho hng tn kho thp m vn t c hiu qu cao, trnh c tnh trng ng
vn. Nu ch s ny thp phn nh hng tn kho d tr nhiu, sn phm khng tiu
th c do cht lng thp khng p ng yu cu ca th trng.
S vng quay
Gi vn hng bn
=
hng tn kho Hng tn kho bnh qun trong ky
T vng quay hng tn kho, ta tnh c s ngy trung bnh thc hin mt
vng quay hng tn kho:
S ngy mt vng
360
=
quay hng tn kho S vng quay hng tn kho
V d:
S vng quay hng tn kho bnh qun ca cng ty nm 2004 c xc nh
nh sau:
S vng quay
12 766
=
= 13,16 vng
hng tn kho (906 + 980)
2
Nh vy bnh qun trong nm 2004, hng tn kho ca cng ty lun chuyn
c 13,16 vng. iu ny chng t trong nm cng ty cn tn kho nhiu loi hng
ha, cn nhiu sn phm ca cng ty cha tiu th c. Con s 13,16 cn phn
nh s ngy bnh qun trong kho ca cc loi hng ha bng 27 ngy (=360/13,16).
iu ny c ngha l k t ngy hng ha nhp kho cho ti khi xut bn c di
bnh qun l 27 ngy.
b. Vng quay cc khon phi thu
Ch tiu ny phn nh tc chuyn cc khon phi thu ra tin mt. Vng
quay cng ln chng t tc thu hi cc khon phi thu nhanh, vn ca doanh
nghip khng b chim dng v khng phi u t nhiu vo vic thu hi cc khan
phi thu. Nu vng quay nh chng t doanh nghip b chim dng vn ln gy ra
thiu vn cho hot ng sn xut kinh doanh, buc doanh nghip phi i vay vn t
bn ngoi.
Vng quay cc
Doanh thu thun
=
khoan phai thu S du bnh qun cc khoan phai thu
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
24
c. K thu tin trung bnh
K thu tin trung bnh phn nh s ngy ca mt vng quay cc khon phi
thu. Vng quay cc khon phi thu cng ln th k thu tin trung bnh cng nh v
ngc li. K thu tin trung bnh cao c ngha l doanh nghip b chim dng vn
trong thanh ton, kh nng thu hi vn chm, doanh nghip cn phi c bin php
c th thu hi n. Khi xem xt ch tiu ny cng phi tm hiu chnh sch tn
dng ca doanh nghip i vi khc hng v chin lc kinh doanh trong thi gian
ti ca doanh nghip.
S du bnh qun
Ky thu tin
360 ngy
cc khoan phai thu
=
=
360
trung bnh
Vng quay cc khoan phai thu
Doanh thu thun
V d:
K thu tin trung bnh ca cng ty trong nm 2004 l
Ky thu tin (530 + 960 ) / 2
x 360 = 18 ngy
=
trung bnh
14 960
C ngha l trung bnh c 18 ngy cng ty c mt ln thu c cc khon n
thng mi
qun l cc nh phn tch cn chia n thnh cc loi n c k hn khc
nhau. V d c 80% doanh thu c thanh ton 15 ngy, cn 20% doanh thu c
thanh ton 30 ngy. Vy k thu tin trung bnh l:
15 ngy x 80% + 30 ngy x 20% = 18 ngy
Gi s con s 18 ngy l s ngy cng ty chp nhn cho thanh ton bn chm,
c ngha l c ti 20% doanh thu thanh ton qu hn 12 ngy. Gi s vi li sut
ngn hng l 10%/nm th s n qu hn ny lm li vay phi tr tng thm l:
14960 * 20% * (30-12) * (10%/360) = 9,97 triu ng
d. Vng quay vn lu ng
Ch tiu ny c ngha c bnh qun s dng mt ng vn lu ng trong k
s to ra c bao nhiu ng doanh thu thun, ch tiu ny o lng hiu qu s
dng vn lu ng trong doanh nghip. Nu h s ny cng ln, hiu qu s dng
vn lu ng cng cao v hng ha tiu th nhnh, vt t tn ng thp, t c cc
khon phi thu... Ngc li, nu h s ny thp phn nh hng tn kho ln, lng
tin tn qu nhiu, doanh nghip khng thu c cc khon phi thu ... t doanh
nghip phi xem xt li tnh hnh ti chnh ca minh c bin php khc phc.
Vng quay
Doanh thu thun
=
vn luu ng Vn luu ng bnh qun
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
25
Nu vng quay vn lu ng phn nh s ln lun chuyn vn lu ng th k
lun chuyn vn lu ng li cho bit s ngy thc hin mt vng quay vn lu
ng
Ky lun chuyn
360 ngy
=
vn luu ng
S vng quay vn luu ng
Ch tiu ny phn nh s ngy mt vng quay vn lu ng , ch tiu ny thp
l tt, nu cao chng t VL b ng hoc b chim dng t kh nng sinh li
ca VL l thp.
e. Vng quay ton b vn
Ch tiu ny phn nh c mt ng vn s dng bnh qun to ra c bao
nhiu ng doanh thu thun hay vn ca doanh nghip trong k quay c bao
nhiu vng. Qua ch tiu ny c th nh gi c trnh qun l vn c hiu qu
nh th no. Vng quay ton b vn cng ln th hiu qu cng cao, li nhun tng,
tng kh nng cnh tranh, tng uy tn ca doanh nghip trn th trng.
Vng quay
Doanh thu thun
=
ton b vn Vn san xut bnh qun
2.8.1. Phn tch kh nng sinh li ca vn kinh doanh
Kh nng sinh li ca vn kinh doanh l mt trong nhng tiu thc nh
gi ton b kt qu hot ng SXKD ca doanh nghip trong mt thi k nht nh
v cn c cc nh qun l a ra nhng quyt nh ph hp vi thc trng tnh
hnh SX v KD ca doanh nghip. Do phn tch kh nng sinh li ca vn kinh
doanh lun l mt yu cu t ra khi phn tch ti chnh ca mi doanh nghip.
phn tch kh nng sinh li ca vn kinh doanh, thng thng trong phn
tch thng s dng mt s ch tiu sau:
a. T sut doanh li doanh thu
Ch tiu ny phn nh c trong mt ng doanh thu thun m doanh nghip
thc hin trong k s thu c bao nhiu ng li nhun thun
Ty sut doanh loi Loi nhun thun
=
doanh thu thun Doanh thu thun
b. T sut sinh li ca ti sn
Ch tiu ny phn nh khi s dng bnh qun 1 ng ti sn th to ra bao
nhiu ng li nhun trc thu v li vay. Ch tiu ny l thc o cho bit ti sn
c s dng hiu qu nh th no.
Ty sut sinh loi Loi nhun truoc thu
=
cua ti san
Tng TS bnh qun
Bng vic cng tr li li vay vo li nhun trc thu, chng ta c tng thu
nhp trc khi phn phi cho c nh cho vay v c ng. S d phi lm nh vy v
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
26
mu s bao gm cc ngun do c ngi cho vay c c ng cung cp nn t s phi
bao hm ngun hon vn cho c 2.
Ch tiu ny rt quan trng i vi ngi cho vay bi l li nhun trc thu
v li vay l ngun tr li vay. Do nu t sut sinh li ca ti sn ln hn li
sut vay chng t doanh nghip s dng vn c hiu qu, c kh nng thanh ton
c li vay. Ngc li, nu t sut ny nh hn li sut vay, DN mt kh nng
thanh ton li vay, s dng vn khng c hiu qu.
c. T sut doanh li tng vn
Ch tiu ny dng nh gi kh nng sinh li ca ng vn u t, phn
nh s dng bnh qun mt ng vn kinh doanh s to ra bao nhiu ng li nhun
thun. Gi tr ca ch tiu ny cng cao cng chng t doanh nghip hot ng hiu
qu v ngc li cng thp cng km hiu qu.
Ty sut doanh loi Loi nhun thun
=
tng vn
Vn Sx bnh qun
Ngi ta tm ra mi lin h gia doanh li tng vn, doanh li doanh thu
thu v vng quay ca vn (Phng trnh han vn Dupont) nh sau:
V d: Ch tiu hon vn ROI nm 2004 ca cng ty c phn tch nh sau
ROI (2004) =
439 14970 439
=
x
= 2,54 x 2,93% = 7,45 %
5890 5890 14970
iu ny c ngha l: khi s dng bnh qun 1 ng vn to ra 0,0745 ng li
nhun sau thu l do cc nhn t sau:
- S dng bnh qun 1 ng vn ch to ra c 2,54 ng doanh thu
- Thc hin 1 ng doanh thu ch to ra c 0,0293 ng LN thun
d. Kh nng sinh li ca vn ch s hu
Kh nng sinh li ca vn CSH l ch tiu phn nh kh nng sinh li ca vn
CSH ni ring v kh nng sinh li ca ton b vn ca doanh nghip ni chung.
Thng qua ch tiu ny c th nh gi c kh nng sinh li v hiu qu s dng
vn, hiu qu kinh doanh ca doanh nghip. Kh nng sinh li ca vn CSH c
xc nh theo cng thc:
Li nhun
H s doanh li
=
ca vn CSH
Vn CSH bnh qun
Ch tiu li nhun y l li nhun thun trc hoc sau thu. Ch tiu ny
cng cao chng t kh nng sinh li ca doanh nghip cng cao v ngc li
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
27
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
28
Bi ging: Phn tch ti chnh doanh nghip. Bin son: ThS. o Anh Tun. H ni 2004.
29