39689590 - ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ...

Info icon This preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΑΙ 43 Α´ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΣΥΝΟΡΟ ΚΑΙ Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ Β´ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ 11ΟΥ ΑΙ. ΤΟΜΟΣ Α´ ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ ΤΕΧTS AND STUDIES 43 Α´ GEORGIOS A. LEΒENIOTES THE POLITICAL COLLAPSE OF BYZANTIUM IN THE EAST THE EASTERN FRONTIER AND CENTRAL ASIA MINOR ΙΝ THE SECOND HALF OF THE 11TH CENTURY ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΚΕΝΤΡΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΚΔΙΔΟΜΕΝΑ ΩΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΩΝ «ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ» ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ, Πρόεδρος ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΡΡΕΣ, ΜΑΡΙΑ ΚΑΜΠΟΥΡΗ-ΒΑΜΒΟΥΚΟΥ, ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΑΜΟΙΡΙΔΟΥ, ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΟΥΡΚΑ-ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ, Μέλη BYZANTINE TEXTS AND STUDIES SUPPLEMENTARY PUBLICATIONS TO THE «BYZANTINA» PUBLISHED BY THE BYZANTINE RESEARCH CENTRE ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI, FACULTY OF PHILOSOPHY ADMINISTRATIVE COUNCIL VASILΙS KATSAROS, President THEODOROS KORRES, MARIA KAMBOYRI-VAMVOUKOU, EVAGGELIA AMOIRIDOU, DESPOINA TSOURKA-PAPASTATHI, Members ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΑΙ 43 Α´ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α. ΛΕΒΕΝΙΩΤΗΣ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΣΥΝΟΡΟ ΚΑΙ Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ Β´ ΗΜΙΣΥ ΤΟΥ 11ΟΥ ΑΙ. ΤΟΜΟΣ Α´ ΚΕΝΤΡΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ ΤΕΧTS AND STUDIES 43 Α´ SET 978-960-7856-21-0 ISBN 978-960-7856-22-7 ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΑΙ 43 Α´ Στην μνήμη της Χρυσούλας Καστρινού ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ ΤΕΧTS AND STUDIES 43 Α´ Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή vii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΣ Α´ Πρόλογος…………………………………………………………………………………..xix Βραχυγραφίες……………………………………………………………………………...xxi Βιβλιογραφία…………………………………………………………………………….xxxii Α. Πηγές………………………………………………………………………………..xxxii Β. Βοηθήματα………………………………………………………………….……...lxxvii Εισαγωγή……………………………………………………………………………………1 Μέρος πρώτο. ΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΕΣ ΕΠΑΡΧΙΕΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 11ΟΥ ΑΙ. ΚΑΙ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ………………………………………………………………9-52 1. Οι πηγές για την διοικητική και στρατιωτική οργάνωση και την πολιτική κατάρρευση της αυτοκρατορίας στην Ανατολή κατά το β΄ ήμισυ του 11ου αι. ………...11 2. Η διοικητική και στρατιωτική οργάνωση της Μικράς Ασίας κατά τον 11ο αι. Μία νέα δομή.…………………………………………………………………………....16 3. Η προσάρτηση των αρμενικών περιοχών στο ανατολικό σύνορο και η μετέπειτα διοικητική τους οργάνωση……………………………………………………25 4. Η εμφάνιση των Τούρκων στο ανατολικό ύνορο και η διπλωματική αντιμετώπισή τους από την αυτοκρατορία………………………………………………40 Μέρος δεύτερο. ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΣΥΝΟΡΟ……………………………….…….53-418 Α. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1001/22-1045) - ΚΛΕΙΣΟΥΡΑΡΧΙΑ/ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΤΖΙΛΙΑΠΕΡΤ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΜΕΛΤΗ ΔΟΥΚΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ - ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ (ca. 1045-1059) - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥΠΟΛΕΩΣ viii Γεώργιος Α. Λεβενιώτης ΔΟΥΚΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1059-1064;) ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΙΟΥ/ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ (ca. 1059-1064;) ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΚΑΡΣΙΟΥ-ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1064-1075) - ΔΙΟΙΚΗΣΗ ČΑΧΚΟΤΝ - ΒΑGREWAND - ΚΟΚΟΒΙΤ…………………………...55-125 1. Η συγκρότηση και η διοίκηση του κατεπανάτου Ιβηρίας (ca. 1000-1045)……………55 2. Η προσάρτηση του Širak/Ανίου (ca. 1045), η συγκρότηση του δουκάτου Ιβηρίας-Μεγάλης Αρμενίας και η διάλυση του «ιβηρικού» στρατού (ca. 1049-1052)…………………………………………………………………………73 3. Oι πρώτες τουρκικές επιδρομές στο δουκάτο Ιβηρίας-Μεγάλης Αρμενίας (ca. 1048-1049). Η καταστροφή του Άρτζε και η μάχη του Καπετρόν………………...90 4. Οι τουρκικές επιδρομές στην Ιβηρία-Μ. Αρμενία κατά την δεκαετία 1050-1059……..96 5. Η πιθανή διχοτόμηση του δουκάτου Ιβηρίας-Μεγάλης Αρμενίας και η πτώση του Ανίου (ca. 1059/60-1064)………………………………………………….106 6. Η συγκρότηση του κατεπανάτου Καρσίου-Ιβηρίας (μέσα δεκαετίας του 1060)……...116 7. Η κατάρρευση της κυριαρχίας κυριαρχίας στην βόρεια Αρμενία (ca. 1064/65-1076)……………………………………………………………………..118 Β. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΒΑΑΣΠΡΑΚΑΝΙΑΣ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΜΑΝΤΖΙΚΕΡΤ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΖΙΚΕ - ΑΡΚΕΡΑΒΟΥ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΠΕΡΚΡΙ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΖΕΣΙΟΥ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΓΩΤΩΡΩΖ - ΕΛΑΒΑΚΗΣ…………………………………………...126-180 1. Το αρμενικό βασίλειο του Waspurakan και οι πρώτες τουρκικές επιδρομές (9ος αι.-1021/22)…………….…………………… ………………………..126 2. Η βυζαντινή προσάρτηση του Waspurakan και η συγκρότηση του κατεπανάτου Βαασπρακανίας (ca. 1021/22)…………………………………………...134 3. Η διοίκηση της Βαασπρακανίας και η πόλη του Μαντζικέρτ………………………...140 4. Το Περκρί και η πρώτη τουρκική επίθεση στα εδάφη του δουκάτου της Βαασπρακανίας (δεκαετία του 1030)……………………………………………...145 5. Οι τουρκικές επιδρομές στην Βαασπρακανία κατά τις δεκαετίες του 1040 και 1050………………………………………………………………………………..147 6. Η κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Βαασπρακανία (ca. 1060-1071) και η μάχη του Μαντζικέρτ (26 Αυγούστου 1071)…………………..157 7. Η συνθήκη ειρήνης Ρωμανού Δ´-Alp Arslan και οι συνέπειες της μάχης του Μαντζικέρτ………………………………………………………………………..177 Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή ix Γ. ΘΕΜΑ ΤΑΡΩΝ(ΟΣ) - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΣΑΣΟΥΝ…………………………………………………………...181-195 1. Η συγκρότηση του θέματος και η ιστορική του πορεία ως τα μέσα του 11ου αι. …….181 2. Οι τουρκικές επιδρομές στο Ταρών (μέσα-β΄ ήμισυ του 11ου αι.) και η κατάρρευση της βυζαντινής διοίκησης στην περιοχή…………………………………187 Δ. ΘΕΜΑ/ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ - ΧΑΡΠΕΤΕ.………………………………………………………………………196-207 1. Η γεωγραφική έκταση και η διοικητική συγκρότηση του θέματοςκατεπανάτου-δουκάτου Μεσοποταμίας………………………………………………...196 2. Το κατεπανάτο/δουκάτο Μεσοποταμίας μετά τα μέσα του 11ου αι. ………………….202 3. Η κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Μεσοποταμία και το Χάρπετε (ca. 1071-1085)……………………………………………………….206 Ε. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΧΑΝΤΙΑΡΤΗ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)………………………….208 ΣΤ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΡΩΜΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ PΑŁΙΝ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)………………………….209-215 1. Η διοικητική και στρατιωτική οργάνωση της περιοχής………………………………209 2. Οι τουρκικές επιδρομές και η κατάρρευση της αυτοκρατορικής κυριαρχίας στην Ρωμανούπολη………………………………………………………..211 Ζ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΚΑΜΑ(Σ) (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)……………………………...216 Η. ΑΡΜΕΝΙ(Α)ΚΑ ΘΕΜΑΤΑ……………………………………………………….217-229 1. Η διοικητική και στρατιωτική οργάνωση των Αρμενι(α)κών θεμάτων και η γεωγραφική τους έκταση………………………………………………………...217 2. Οι πολιτικο-στρατιωτικές εξελίξεις στα Αρμενικά θέματα μετά τα μέσα του 11ου αι. …………………………………………………………………………….228 Θ. ΘΕΜΑ ΤΕΦΡΙΚΗΣ/ΛΕΟΝΤΟΚΩΜΗΣ (ΣΤΑ ΑΡΜΕΝ[Ι]ΑΚΑ ΘΕΜΑΤΑ)………..230-233 1. Η διοικητική οργάνωση της περιοχής κατά τον 10ο και 11ο αι. ……………………...230 2. H τουρκική διείσδυση στην Τεφρική επί Ρωμανού Δ΄ Διογένη………………………233 Ι. ΘΕΜΑ/ΔΟΥΚΑΤΟ (;) ΚΟΛΩΝΕΙΑΣ……………………………………………..234-239 1. Η διοικητική συγκρότηση του θέματος και οι εκεί αρμενικές εγκαταστάσεις …………………………………………………………………………234 Γεώργιος Α. Λεβενιώτης x 2. Η κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Κολώνεια μετά το 1071……………238 ΙΑ. ΘΕΜΑ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΧΑΛΔΙΑΣ - ΔΕΡ(Τ)ΖΗΝΗΣ………………………………240-251 1. Η διοικητική και στρατιωτική οργάνωση της Χαλδίας……………………………….240 2. Η τουρκική διείσδυση στην Χαλδία. Θεόδωρος Γαβράς…………………….….……245 ΙΒ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΣΩΤΗΡΟΥΠΟΛΕΩΣ (Ή ΒΟΥΡΖΩ) - ΑΝΑΚΟΥΠΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΧΑΛΔΙΑΣ)……………………………………………… …………252-254 1. Η διοικητική και στρατιωτική συγκρότηση της περιοχής…………………………….252 2. Η κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Ανακουπία…………………………254 ΙΓ. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΛΙΤΗΝΗΣ………………………….………...255-273 1. Το δουκάτο Μελιτηνής από την βυζαντινή επανάκτηση της πόλης (934) έως τα μέσα του 11ου αι. ………………………………………………………………255 2. Η περιφέρεια της Μελιτηνής μετά τα μέσα του 11ου αι. και οι πρώτες τουρκικές επιδρομές…………………………………………………………………...262 3. Η Μελιτηνή στα τέλη του 11ου και στις αρχές του 12ου αι. …………………………..270 ΙΔ. ΔΟΥΚΑΤΟ ΕΔΕΣΣΗΣ - ΘΕΜΑ/ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΧΑΣΑΝΑΡΑ - ΘΕΜΑ ΑΕΤΟΥ - ΘΕΜΑ ΛΙΜΝΙΩΝ……………………………………………………………….274-298 1. Η διοίκηση και η γενικότερη κατάσταση του δουκάτου Εδέσσης στα μέσα του 11ου αι. ………………………………………………………………………274 2. Οι πρώτες τουρκικές εισβολές στην περιοχή της Έδεσσας (δεκαετία του 1060)…….278 3. Το δουκάτο Εδέσσης κατά την δεκαετία του 1070…………………………………....281 4. Η κατάλυση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Έδεσσα……………………………….287 ΙΕ. ΘΕΜΑ ΣΑΜΟΣΑΤΩΝ - ΠΑΡΕΥΦΡΑΤΙΔ(Ε)ΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ…………………..299-307 1. Η διοικητική οργάνωση της περιοχής έως τα μέσα του 11ου αι. ……………………..299 2. Τα Σαμόσατα μετά την μάχη του Μαντζικέρτ (1071-αρχές 12ου αι.)………………...301 ΙΣΤ. ΘΕΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΙΑΣ………………………………………………………307-317 1. Η διοικητική συγκρότηση της περιοχής………………………………………………307 2. Η Γερμανίκεια μετά το 1071. Φιλάρετος Βραχάμιος…………………………………308 ΙΖ. ΘΕΜΑ ΤΕΛΟΥΧ…………………………………………………….…………...318-321 Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή xi 1. Η διοικητική συγκρότηση του θέματος Τελούχ και η ιστορική του πορεία έως τα μέσα του 11ου αι. ………………………………………………………………318 2. Η περιοχή του Τελούχ από την βασιλεία του Ρωμανού Δ΄ έως τις αρχές του 12ου αι. …………………………………………………………………………….321 ΙΗ. ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ………………………………………………………322-353 1. Η Aντιόχεια από την αρχαιότητα έως τα μέσα του 10ου αι. ………………………….322 2. Η διοικητικο-στρατιωτική οργάνωση του δουκάτου Αντιοχείας (ca. 969-1084)……..324 3. Οι τουρκικές επιδρομές στην Αντιόχεια κατά τις δεκαετίες του 1060 και 1070……..335 4. Οι πολιτικές εξελίξεις στην Αντιόχεια κατά την περίοδο 1071-1084………………...341 5. Η κατάληψη της Αντιόχειας από τον Kutalmişoğlu Süleymanşah (Δεκέμβρ. 1084)…347 ΙΘ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΙΕΡΑΠΟΛΕΩΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)……………………….354-363 1. Η διοικητική συγκρότηση και η ιστορία της περιοχής………………………………..354 2. Η Ιεράπολη επί Ρωμανού Δ΄ Διογένη…………………………………………………356 3. Η Ιεράπολη κατά την περίοδο 1071-1086…………………………………………….362 Κ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΑΧ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)………………………………..364-366 1. Η διοικητική συγκρότηση της περιοχής του Αρτάχ…………………………………..364 2. Η περιοχή του Αρτάχ μετά το 1060…………………………………………………...365 ΚΑ. ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΓΑΒΑΛΩΝ - ΤΟΥΡΜΑ ΠΑΛΤΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΒΑΛΑΝΕΩΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΜΑΡΑΚΕΩΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΑΝΤΑΡΑΔΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΣΕΖΕΡ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)………………………….367-378 1. Η αυτοκρατορική κυριαρχία στα νότια της συριακής Λαοδίκειας έως την εμφάνιση των Τούρκων…………………………………………………………...367 2. Η εμφάνιση των Τούρκων στα συριακά παράλια της αυτοκρατορίας………………..371 ΚΒ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΛΑΟΔΙΚΕΙΑΣ ΣΥΡΙΑΣ - ΤΟΥΡΜΑ INÂB (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΒΟΡΖΩ Ή ΒΟΡΖΕ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)……………….....379-381 1. Η στρατηγίδα της συριακής Λαοδίκειας………………………………………………379 2. Η στρατηγίδα Βορζώ ή Βορζέ…………………………………………………………381 xii Γεώργιος Α. Λεβενιώτης ΚΓ. ΘΕΜΑ ΑΝΑΒΑΡΖΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)……………………………..382-392 1. Η ίδρυση και η διοικητική συγκρότηση του θέματος Αναβάρζου……………………382 2. Η αρμενική παρουσία στην περιοχή κατά την περίοδο 1071-1099 και η τουρκική απειλή…………………………………………………………………383 3. Η αποκατάσταση της αυτοκρατορικής κυριαρχίας στις αρχές του 12ου αι. ………….389 ΚΔ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ/ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΜΟΨΟΥΕΣΤΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΔΑΝΩΝ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)…………………………...393-406 1. Η διοικητική οργάνωση της ευρύτερης περιοχής…………………………………….393 2. Η αρμενική και η τουρκική διείσδυση στην περιφέρεια Μοψουεστίας/Αδάνων μετά το 1073…………………………………………………………………………...398 3. Η εκ νέου εγκαθίδρυση της βυζαντινής κυριαρχίας στις αρχές του 12ου αι. …………405 ΚΕ. ΘΕΜΑ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΤΑΡΣΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ ΠΟΔΑΝΔΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)………………………407-418 1. Η διοικητική συγκρότηση της ευρύτερης περιοχής…………………………………..407 2. Η τουρκική και η αρμενική διείσδυση στην ανατολική Κιλικία και η άφιξη των Σταυροφόρων………………………………………………………...414 ΤΟΜΟΣ Β´ Μέρος τρίτο. Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ……………………………………...419-526 Α. ΘΕΜΑ ΛΥΚΑΝΔΟΥ - ΤΖΑΜΑΝΔΟΣ - ΚΥΖΙΣΤΡΑ - ΠΛΑΣΤΑ ………………………………………..421-434 1. Η διοικητική συγκρότηση και η ιστορία του θέματος έως τα μέσα του 11ου αι. ……..421 2. Οι αρμενικές εγκαταστάσεις στην Λυκανδό και η Τζαμανδός (μέσα 11ου αι. ……….425 3. Η προοδευτική κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στην Λυκανδό μετά το 1068 και η Μαρία της Τζαμανδού……….…………………………………...428 4. Η αρχή των αδελφών Μandalē» στα Κύζιστρα και η δολοφονία του Κακίκιου Ανιώτη (μέσα δεκαετίας του 1070)…………………………………….430 Β. ΘΕΜΑ ΧΑΡΣΙΑΝΟΥ……………………………………………………………..435-448 1. Η διοικητική συγκρότηση και η ιστορία του Χαρσιανού έως τα μέσα του 11ου αι. …435 Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή xiii 2. Η διοικητική έδρα του Χαρσιανού Καισάρεια………………………………………..436 3. Η αρμενική εγκατάσταση στο Χαρσιανόν……………………………………………439 4. Η υπονόμευση της βυζαντινής κυριαρχίας στο Χαρσιανόν μετά την δεκαετία του 1060……………………………………………………………………...442 Γ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΚΑΣ(Σ)ΗΣ………………………………………………….……….449-452 1. Τα προβλήματα της έρευνας σχετικά με την Κα(σ)σή και η διοικητική οργάνωση της περιοχής………………………………………………………………..449 Δ. ΘΕΜΑ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΛΟΥΛΟΥ - ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΡΟΔΑΝΔΟΥ………………………………………………………..453-491 1. Η διοικητική συγκρότηση του θέματος Καππαδοκίας και η ιστορική του εξέλιξη έως τον 11ο αι. ………………………………………………………………..453 2. Οι αρμενικές εγκαταστάσεις στο θέμα Καππαδοκίας στα μέσα του 11ου αι. ………...464 3. Η πολιτική του Ρωμανού Δ΄ Διογένη στην Καππαδοκία……………………………..472 4. Η ενδοβυζαντινή σύγκρουση του 1071-1072 και η υποστήριξη του Διογένη από τους Καππαδόκες………………………………………………………………….477 5. Τα τελευταία χρόνια της βυζαντινής κυριαρχίας στην Καππαδοκία………………….485 Ε. ΘΕΜΑ ΣΕΒΑΣΤΕΙΑΣ……………………………………………………………..492-517 1. Η διοικητική συγκρότηση του θέματος Σεβαστείας…………………………………..492 2. Οι αρμενικές εγκαταστάσεις στην Σεβάστεια, η διοίκηση της περιοχής και οι τουρκικές επιδρομές στα μέσα του 11ου αι. …………………………………….493 3. Η πολιτικο-στρατιωτική δράση του Ρωμανού Διογένη στην Σεβάστεια……………..506 4. Η κατάκτηση της Σεβάστειας από τον Melik Dānişmend (ca. 1075-1085) ………….511 ΣΤ. ΘΕΜΑ ΑΡΜΕΝΙΑΚΩΝ…………………………………………………………518-526 1. Η διοικητική και στρατιωτική συγκρότηση του Αρμενιακού………………………...518 2. Το στασιαστικό κίνημα του Νορμανδού Ουρσελίου και η κατάρρευση της βυζαντινής κυριαρχίας στο Αρμενιακόν (μέσα δεκαετίας του 1070)…………….521 Μέρος τέταρτο. ΚΑΤΑΛΟΓΟΙ ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΩΝ…………………………….527-662 Η εξέλιξη της απονομής των τίτλων στους αξιωματούχους των ανατολικών επαρχιών της αυτοκρατορίας κατά τον 11ο αι. ……………………………………529-533 Γεώργιος Α. Λεβενιώτης xiv 1. ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΟΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΟΡΟΥ……………………………………..534-630 Α. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1001/22-1045) - ΚΛΕΙΣΟΥΡΑΡΧΙΑ/ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΤΖΙΛΙΑΠΕΡΤ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΜΕΛΤΗ ΔΟΥΚΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ - ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ (ca. 1045-1059) - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥΠΟΛΕΩΣ ΔΟΥΚΑΤΟ ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1059-1064) ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΙΟΥ/ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΡΜΕΝΙΑΣ (ca. 1059-1064) ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΚΑΡΣΙΟΥ - ΙΒΗΡΙΑΣ (ca. 1064-1075) - ΔΙΟΙΚΗΣΗ ČΑΧΚΟΤΝ - ΒΑGREWAND - ΚΟΚΟΒΙΤ…………………………..534-543 Α.1. Δούκες-κατεπάνω-στρατηγοί………………………………………………………534 Α.2. Κριτές……………………………………………………………………………....541 Α.3. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….541 Β. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΒΑΑΣΠΡΑΚΑΝΙΑΣ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΜΑΝΤΖΙΚΕΡΤ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΖΙΚΕ - ΑΡΚΕΡΑΒΟΥ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΠΕΡΚΡΙ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΖΕΣΙΟΥ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΓΩΤΩΡΩΖ - ΕΛΑΒΑΚΗΣ…………………………………………..544-550 Β.1. Δούκες-κατεπάνω-«άρχοντες»-στρατηγοί………………………………………….544 Β.2. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….550 Γ. ΘΕΜΑ ΤΑΡΩΝ(ΟΣ) - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΣΑΣΟΥΝ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΣΘΙΑΝΗΝΗΣ……………………………………………………..551-553 Γ.1. Κατεπάνω-στρατηγοί-«πρίγκιπες»………………………………………………….551 Γ.2. Κριτές……………………………………………………………………………….553 Γ.3. Λοιποί αξιωματούχοι………………………………………………………………..553 Δ. ΘΕΜΑ/ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ - ΧΑΡΠΕΤΕ……………………………………………………………………….554-558 Δ.1. Δούκες-κατεπάνω-στρατηγοί……………………………………………………….554 Δ.2. Κριτές……………………………………………………………………………….557 Δ.3. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….558 Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή xv Ε. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΧΑΝΤΙΑΡΤΗ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)………………………….559 Ε.1. Στρατηγοί…………………………………………………………………………...559 ΣΤ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΡΩΜΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ PΑŁΙΝ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)…………………………560-561 ΣΤ.1. Στρατηγοί αυτοκράτορες-στρατηγοί ……………………………………………..560 ΣΤ.2. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………...561 Ζ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΚΑΜΑ(Σ) (ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΣΟΠΟΤΑΜΙΑΣ)……………………………...562 Ζ.1. Στρατηγοί…………………………………………………………………………...562 Η. ΑΡΜΕΝΙ(Α)ΚΑ ΘΕΜΑΤΑ……………………………………………………….563-568 Η.1. Στρατηγοί…………………………………………………………………………...563 Η.2. Κριτές-πραίτωρες-δικαστές………………………………………………………...564 Η.3. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….567 Θ. ΘΕΜΑ/ΔΟΥΚΑΤΟ (;) ΚΟΛΩΝΕΙΑΣ - ΜΑΥΡΟΚΑΣΤΡΟΝ……………………………………………………………...569-571 Θ.1. Δούκες-στρατηγοί-«διοικητές»…………………………………………………….569 Θ.2. Κριτές………………………………………………………………………………569 Θ.3. Τοποτηρητές…………………………………………………………………..……570 Θ.4. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….571 Ι. ΘΕΜΑ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΧΑΛΔΙΑΣ - ΔΕΡ(Τ)ΖΗΝΗΣ………………………………...572-577 Ι.1. Δούκες-κατεπάνω-στρατηγοί………………………………………………………..572 Ι.2. Κριτές-δικαστές……………………………………………………………………..574 Ι.3. Λοιποί αξιωματούχοι………………………………………………………………..576 ΙΑ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΣΩΤΗΡΟΥΠΟΛΕΩΣ (Ή ΒΟΥΡΖΩ) - ΑΝΑΚΟΥΠΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΧΑΛΔΙΑΣ)…………………………………………………………….578 ΙΑ.1. Στρατηγοί………………………………………………………………………….578 ΙΒ. ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ/ΔΟΥΚΑΤΟ ΜΕΛΙΤΗΝΗΣ……………………………….…...579-584 ΙΒ.1. Δούκες-κατεπάνω-στρατηγοί……………………………………………………...579 ΙΒ.2. Κριτές……………………………………………………………………………...582 ΙΒ.3. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………....583 Γεώργιος Α. Λεβενιώτης xvi ΙΓ. ΔΟΥΚΑΤΟ ΕΔΕΣΣΗΣ - ΘΕΜΑ/ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΧΑΣΑΝΑΡΑ - ΘΕΜΑ ΑΕΤΟΥ - ΘΕΜΑ ΛΙΜΝΙΩΝ………………………………………………………….…….585-591 ΙΓ.1. Δούκες-κατεπάνω-αμηράδες………………………………………………………585 ΙΓ.2. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………....591 ΙΔ. ΘΕΜΑ ΣΑΜΟΣΑΤΩΝ - ΠΑΡΕΥΦΡΑΤΙΔ(Ε)ΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ…………………..592-593 ΙΔ.1. Κατεπάνω-στρατηγοί………………………………………………………………592 ΙΕ. ΘΕΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΙΑΣ/ΜΑΡΑΣΙΟΥ……………………………………….594-595 ΙΕ.1. Δούκες-στρατηγοί………………………………………………………………….594 ΙΣΤ. ΘΕΜΑ ΤΕΛΟΥΧ………………………………………………………….…………596 ΙΣΤ.1. Στρατηγοί………………………………………………………………………...596 ΙΖ. ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ……………………………………………….……...597-610 ΙΖ.1. Δούκες-κατεπάνω………………………………………………………………….597 ΙΖ.2. Εκ προσώπου-«έπαρχοι»…………………………………………………………..607 ΙΖ.3. Πραίτωρες………………………………………………………………………….607 ΙΖ.4. Τοποτηρητές……………………………………………………………………….608 ΙΖ.5. Λοιποί αξιωματούχοι………………………………………………………………608 ΙΗ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΙΕΡΑΠΟΛΕΩΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)……………………………611 ΙΗ.1. Στρατηγοί………………………………………………………………………….611 ΙΘ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΡΤΑΧ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)……………………………………612 ΙΘ.1. Στρατηγοί………………………………………………………………………….612 Κ. ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΓΑΒΑΛΩΝ - ΤΟΥΡΜΑ ΠΑΛΤΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΑΤΟΝ ΒΑΛΑΝΕΩΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)…………… ……….613-614 Κ.1. Στρατηγοί…………………………………………………………………………...613 Κ.2. Κριτές………………………………………………………………………………613 Κ.3. Τουρμάρχες Παλτού………………………………………………………………..614 Η πολιτική κατάρρευση του Βυζαντίου στην Ανατολή xvii ΚΑ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΛΑΟΔΙΚΕΙΑΣ ΣΥΡΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)…………….615-616 ΚΑ.1. Δούκες-στρατηγοί………………………………………………………………...615 ΚΑ.2. Τουρμάρχες Inâb………………………………………………………………….615 ΚΑ.3. Kαδήδες (qādī)……………………………………………………………………616 ΚΒ. ΘΕΜΑ ΑΝΑΒΑΡΖΟΥ - TALL-HAMDŪN - VAHΚA - ANDRIUN (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)…………..617-619 ΚΒ.1. Δούκες-στρατηγοί………………………………………………………………...617 ΚΒ.2. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………..619 ΚΓ. ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ/ΚΑΤΕΠΑΝΑΤΟ ΜΟΨΟΥΕΣΤΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΑΔΑΝΩΝ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ)…………………………...620-622 ΚΓ.1. Κατεπάνω-στρατηγοί……………………………………………………………..620 ΚΓ.2. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………..621 ΚΔ. ΘΕΜΑ ΣΕΛΕΥΚΕΙΑΣ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΤΑΡΣΟΥ (ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ) ΚΛΕΙΣΟΥΡΑ ΠΟΔΑΝΔΟΥ (ΘΕΜΑ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ [10ος αι.], ΔΟΥΚΑΤΟ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ [11ος αι.])……………..623-630 ΚΔ.1. Δούκες-στρατηγοί………………………………………………………………...623 ΚΔ.2. Κριτές-δικαστές…………………………………………………………………..625 ΚΔ.3. Λοιποί αξιωματούχοι…………………………………………………………..629 2. ΑΞΙΩΜΑΤΟΥΧΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ…………………………………631-662 Α. ΘΕΜΑ ΛΥΚΑΝΔΟΥ - ΤΖΑΜΑΝΔΟΣ - ΚΥΖΙΣΤΡΑ - ΠΛΑΣΤΑ………………………………….……….631-636 Α.1. Κατεπάνω-στρατηγοί-διοικητές……………………………………………………631 Α.2. Κριτές………………………………………………………………………………634 Α.3. Λοιποί αξιωματούχοι………………………………………………………….……635 Β. ΘΕΜΑ ΧΑΡΣΙΑΝΟΥ……………………………………………………………..637-642 Β.1. Στρατηγοί αυτοκράτορες-μεγάλοι δούκες-στρατηγοί……………………………...637 Β.2. Κριτές……………………………………………………………………………….638 xviii Γεώργιος Α. Λεβενιώτης Β.3. Λοιποί αξιωματούχοι……………………………………………………………….641 Γ. ΘΕΜΑ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ - ΣΤΡΑΤΗΓΙΣ ΛΟΥΛΟΥ - ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΡΟΔΑΝΔΟΥ………………………………………………………....643-650 Γ.1. Στρατηγοί αυτοκράτορες-δούκες-στρατηγοί ………………………………………643 Γ.2. Τοπάρχες-«διοικητές» ……………………………………………………………...646 Γ.3. Εκ προσώπου………………………………………………………………………..647 Γ.4. Κριτές……………………………………………………………………………….647 Γ.5. Τοποτηρητές…………………………………………...
View Full Document

{[ snackBarMessage ]}

What students are saying

  • Left Quote Icon

    As a current student on this bumpy collegiate pathway, I stumbled upon Course Hero, where I can find study resources for nearly all my courses, get online help from tutors 24/7, and even share my old projects, papers, and lecture notes with other students.

    Student Picture

    Kiran Temple University Fox School of Business ‘17, Course Hero Intern

  • Left Quote Icon

    I cannot even describe how much Course Hero helped me this summer. It’s truly become something I can always rely on and help me. In the end, I was not only able to survive summer classes, but I was able to thrive thanks to Course Hero.

    Student Picture

    Dana University of Pennsylvania ‘17, Course Hero Intern

  • Left Quote Icon

    The ability to access any university’s resources through Course Hero proved invaluable in my case. I was behind on Tulane coursework and actually used UCLA’s materials to help me move forward and get everything together on time.

    Student Picture

    Jill Tulane University ‘16, Course Hero Intern