Granice_terazniejszosci._Rozwazania_o_na.pdf - 1...

  • No School
  • AA 1
  • shadrack127878
  • 15

This preview shows page 1 - 3 out of 15 pages.

1 Prezentowany poniżej tekst jest wersją roboczą artykułu opublikowanego w tomie „ Historia filozofii. Meandry kultury pod r edakcją M. Karasa, Wydawnictwo Nomos, Kraków 2014. Poniższy tekst nie stanowi wersji refer- encyjnej artykułu. Pomiędzy wersją roboczą a opublikowanym tekstem mogą występować nieznaczne różnice w treści . Mateusz Zimnoch Instytut Filozofii UJ Granice teraźniejszości. Rozważania o naturze czasu Rozważania nad naturą czasu są w myśli zachodniej rozległe i trudne do syntetyczn e- go ujęcia. Jego znaczenie dla wielu systemów metafizycznych, często ufundowanych n a poj ę- ciu czasu jako podstawowej kategorii ontologicznej, przesądzają o szerokim w a chlarzu ujęć, w których niełatwo się odnaleźć. Choć jednak zagadnienia związane z porządkiem tempora l- nym doczekały się wielu zróżnicowanych interpretacji, wciąż nie podjęto dostatecznie szcze- gółowej refleksji nad istotnym aspektem czasowości: momentem „teraz”. Wydaje się, że p o- zostaje on jednym z najbardziej enigmatycznych pojęć zachodniej filozofii, którego apor e- tyczność trafnie i zwięźle ujęła Wisława Szymborska w jednym ze swoich wierszy: „Gdy wypowiadam słowo przyszłość | pierwsza sylaba odchodzi już do przeszłości” 1 . Za przyto- czonym dwuwersem kryje się trudne pytanie o istotę teraźniejszości – w jaki sposób m o że ona istnieć, skoro raz pomyślana natychmiast znika, by ustąpić miejsca temu, co nadch odzi. Za przełomową dla stwierdzenia problematyczności relacji temporalnych uznaje się często myśl św. Augustyna, który w księdze XI Wyznań sformułował koncepcję trzech teraź- niejszości, wyprowadzając wszystkie trzy czasy z momentu „teraz”. Szczególnie silne insp i- racje tą wizją widać w myśli fenomenologicznej, w ramach której powstało co najmniej kilka teorii czasu bazujących na perspektywie augustiańskiej. Ponieważ zainaugurowana przez fil o- zofa tradycja rozpatrywania problematyki te mporalnej przez pryzmat teraźniejszości znalazła szczególny wyraz właśnie w fenomenologii, nurt ten stanowi naturalny punkt wyjści a dla prowadzonych poniżej rozważań. Z drugiej strony, nie należy pomijać innej tradycji wyw o- dzącej się z kolei od Arystotelesa, którego wizja dała początek nie tylko wielu nowożytny m systemom metafizycznym , nie tylko zakorzeniła się w zachodniej myśli potocznej, lecz stw o- rzyła podwaliny pod fizykę, będącą współcześnie główną dyscypliną zainteresowaną bad a- niami nad czasem. Obydwa nurty myślenia będą osiami prowadzonych niżej rozważań, zaś 1 W. Szymborska, Trzy słowa najdziwniejsze , [w:] tejże, Wiersze wybrane , Kraków 2007, s. 332.
Image of page 1

Subscribe to view the full document.

2 ich ana liza w kategoriach historii idei pokaże, iż mniej lub bardziej świadomie pozostają one wzgl ędem siebie w relacji polemicznej co do natury momentu „teraz”.
Image of page 2
Image of page 3

What students are saying

  • Left Quote Icon

    As a current student on this bumpy collegiate pathway, I stumbled upon Course Hero, where I can find study resources for nearly all my courses, get online help from tutors 24/7, and even share my old projects, papers, and lecture notes with other students.

    Student Picture

    Kiran Temple University Fox School of Business ‘17, Course Hero Intern

  • Left Quote Icon

    I cannot even describe how much Course Hero helped me this summer. It’s truly become something I can always rely on and help me. In the end, I was not only able to survive summer classes, but I was able to thrive thanks to Course Hero.

    Student Picture

    Dana University of Pennsylvania ‘17, Course Hero Intern

  • Left Quote Icon

    The ability to access any university’s resources through Course Hero proved invaluable in my case. I was behind on Tulane coursework and actually used UCLA’s materials to help me move forward and get everything together on time.

    Student Picture

    Jill Tulane University ‘16, Course Hero Intern

Ask Expert Tutors You can ask 0 bonus questions You can ask 0 questions (0 expire soon) You can ask 0 questions (will expire )
Answers in as fast as 15 minutes