ergasiakoinwniologias - ΘΕΜΑ: Ο χώρος ως...

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: ΘΕΜΑ: Ο χώρος ως πεδίο κοινωνικοποίησης του ατόµου Εισαγωγή Κάθε άτοµο αποτελεί µια ξεχωριστή µονάδα µέσα στο σύνολο. Άτοµα ολοσχερώς αποκοµµένα από αυτό δεν υπάρχουν. Στα πλαίσια µιας κοινωνίας βαρύνουσα σηµασία κατέχει η ενεργή συµµετοχή του ατόµου σε κάθε µορφή συλλογικότητας. Το άτοµο µαθαίνει και εσωτερικεύει, σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, τα κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία του περιβάλλοντος του υπό την επίδραση εµπειριών και σηµαντικών κοινωνικών παραγόντων και προσαρµόζεται στο κοινωνικό περιβάλλον που προορίζεται να ζήσει. Η διαδικασία αυτής της εκµάθησης ορίζεται ως κοινωνικοποίηση του ατόµου, φαινόµενο που µελετάται µε ιδιαίτερη προσοχή από πολλές κοινωνικές επιστήµες (ψυχολογία, παιδαγωγική, κοινωνιολογία). Η κοινωνικοποίηση καταλαµβάνει όλη την έκταση της ζωής του ατόµου αφού η ένταξη σε διάφορες κοινωνικές οµάδες δεν συντελείται σε µεµονωµένα σταδία του στίβου της ζωής. Έτσι λοιπόν το άτοµο αρχικά εντάσσεται στην οικογένεια και µέσω αυτής στο ευρύτερο κοινωνικό χώρο, στο σχολείο, στο πανεπιστήµιο, στον εργασιακό χώρο, στο στρατό, σε µια νέα οικογένεια. Είναι άρα εύλογο πως ο βαθµός κοινωνικοποίησης του ατόµου εξαρτάται άµεσα από τον χώρο ως πεδίο εκµάθησης τρόπων συµπεριφοράς αλλά και ανταπόκρισης του ατόµου στις κοινωνικές επιταγές. Η κοινωνικοποίηση του ατόµου ακολουθεί κάποια γενικά βήµατα κοινά σε κάθε περίπτωση, αλλά ταυτόχρονα διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία, από εποχή σε εποχή, από κοινωνική τάξη σε κοινωνική τάξη, από οικογένεια σε οικογένεια, από άτοµο σε άτοµο. Μέρος 1: 'Οικογένεια-Οικία' Ο χώρος στον οποίο συντελείται για πρώτη φορά η έννοια της κοινωνικοποίησης ει ναι η οικία και ο φορέας αυτής η οικογενειακή αγωγή. Το νεαρό άτοµο αναπτύσσει ποικίλες σχέσεις µε τα υπόλοιπα µέλη της οικογένειας, µαθαίνει να κινείται σε οροθετηµένο χώρο, αναλαµβάνει ευθύνες και υποχρεώσεις. Με λίγα λόγια το άτοµο από την πρώτη στιγµή του ερχοµού του στη ζωή ακολουθεί ένα πρόγραµµα µέσα στον χωροχρόνο. Εξετάζοντας τον χώρο κοινωνικοποίησης του κέντρα διαπιστώνουµε χώρου που παλαιότερα της πρωτογενούς ατόµου στα σύγχρονα αστικά την αλλαγή στοιχείων του αποτελούσαν σηµεία αναφοράς. Το κατοικείν αντιπροσωπεύει την έµφυτη ανάγκη του ανθρώπου να παγιώσει την συνέχεια του να εξασφαλίσει την µονιµότητα της παρουσίας του. Ο οίκος υπήρξε ανέκαθεν το καταφύγιο της ανθρώπινης ύπαρξης. Ωστόσο, στην σύγχρονη ελληνική πραγµατικότητα, ο κατεξοχήν αυτός οικείος χώρος µετατρέπεται ολοένα σε ανοίκειο, άφιλο και εχθρικό. Η δυσµενής αυτή κατάσταση έχει τις ρίζες της στο φαινόµενο της αστυφιλίας και του έντονου συνωστισµού. Η ύπαρξη µεγάλου πληθυσµού σε ελάχιστο χώρο οδήγησε στην οικοδόµηση µεγαθήριων που ενώ στεγάζουν πολλά άτοµα στην πραγµατικότητα είναι άδεια. Ο τρόπος συνύπαρξης των ανθρώπων σε διαµερίσµατα στέκεται βασική τροχοπέδη στην κοινωνικοποίηση τους. Έτσι η αλλαγή της οικογενειακής δοµής (επικράτηση πυρηνικής οικογένειας, µονογονεϊκών νοικοκυριών) καθώς και ποιοτικές αλλαγές στην οικογενειακή οργάνωση (εργαζόµενη γυναίκα, ανεξαρτησία νεότερων µελών, διαφορετικές ώρες επιστροφής και αναχώρησης µελών από το σπίτι) οδήγησαν στο τερµατισµό του σηµαντικού ρόλου που έπαιζε η κατοικία στην κοινωνικοποίηση του ατόµου. Σήµερα το άτοµο δεν συνδέεται συναισθηµατικά µε το χώρο του αφού δεν αποτελεί επιλογή του και συχνά δεν του ανήκει. Νιώθει αδύναµος και αφιλόξενος στο κατά τα αλλά προσωπικό του περιβάλλον. Ένδειξη της µη κοινωνικοποίησης του σύγχρονου αστικού ατόµου είναι το γεγονός της αποξένωσης ακόµα και στα σύνορα της ίδιας πολυκατοικίας. Το άτοµο βρίσκεται σε πλήρη ανικανότητα να προσεγγίζει τον γείτονα του, που αποκαλεί ξένο. Η αποµόνωση (δίκην προστασίας από αθέλητες παρεµβάσεις) περιορίζει αντί να πλαταίνει τον ιδιωτικό χώρο που σιγά σιγά µεταβάλλεται σε χώρο ανέγγιχτης και αχάρακτης µοναξιάς. Μεγαλύτερα και αθώα θύµατα της νέας πραγµατικότητας είναι τα παιδία. Εγκλωβισµένα σε τέσσερις τοίχους προσπαθούν να νιώσουν τι είναι το παιχνίδι, η επικοινωνία, η φιλία, η οµάδα, η συνεργασία, ο τσακωµός! Καθώς η έννοια της γειτονίας και η εικόνα της αλάνας σβήνει, στεκόµαστε ανίκανοι οποιασδήποτε ενέργειας. Φυσικά δηλώνουµε ευτυχείς αν τύχει να έχουµε την δυνατότητα να προσφέρουµε στο παιδί το δικό του 'playroom' και τέλος ένα 'αδερφάκι' για να παίζει!! Μέρος 2: 'Πολίτης-Πόλη' Το άτοµο διαµορφώνει το χώρο, αλλά και ο χώρος µε τη σειρά του επηρεάζει, διαµορφώνοντας τη συµπεριφορά και τη ζωή του ατόµου. Η σχέση του ατόµου µε τον πρωταρχικό του χώρο (φυσικό περιβάλλον) υπονοµεύεται απ την επικράτηση του στείρου τεχνολογικού πνεύµατος και της Ψυχρής υπολογιστικής λογικής της τεχνοκρατίας που οδηγεί στην υπερβολή και στον εξανδραποδισµό του ατόµου στις ίδιες του και µόνο υλικές ανάγκες. Έτσι δηµιουργήθηκαν οι σύγχρονες αστικές πόλεις που ανταποκρίνονται παντελώς στην πνευµατική και χωρική ανελευθερία των κατοίκων τους. Η θεά µιας τέτοιας πόλης αναγκάζει το άτοµο να αντικρίζει τη ζωή µυωπικά και κοντόφθαλµα. Η έλλειψη πράσινου, χώρων συγκέντρωσης και επικοινωνίας, η άνετη και γρήγορη µετακίνηση και τέλος η ύπαρξη γιγάντιας κλίµακας των πραγµάτων οδηγεί το άτοµο στην αποξένωση και το υποτάσσει στο φόβο. Όταν η γειτονιά παύει να υπάρχει και η παιδική χαρά είναι µονίµως άδεια, η διάσταση του προβλήµατος της µη κοινωνικοποίησης είναι σίγουρα βαρυσήµαντη. Το άτοµο σε µια πόλη αφιλόξενη ζει παθητικά βλέποντας γύρω του να συντελούνται πράγµατα εξίσου αδιάφορα. Παύει να δρα συλλογικά και µετατρέπεται σε µη ενεργό κύτταρο της κοινωνίας. Αγνοεί τη δύναµη του λόγου, του διάλογου, της οµαδικότητας, της µάζας και της συλλογικής ενέργειας. Η αποµόνωση οδηγεί στη µοναξιά µες στον κόσµο και στη κληρονοµική θλίψη της σύγχρονης εποχής. Μέρος 3: 'Σχολείο' Το σχολείο ως φορέας κοινωνικοποίησης είναι άξιο προσοχής. Έργο του είναι να κοινωνικοποιήσει τους νέους, να τους µάθει από νωρίς να κρίνουν και να προβληµατίζονται ώστε αργότερα να αµφισβητούν υπεύθυνα και να αµύνονται στη µαζοποίηση και στη χειραγώγηση. Ένα τόσο λοιπόν σηµαντικό έργο οφείλει να συντελείται σε κατάλληλα διαµορφωµένο περιβάλλον που να υπακούει στις ανάγκες εξυπηρετώντας άριστα όλες τις λειτουργίες. Στη χώρα µας υπάρχουν σχολεία δηµόσια και ιδιωτικά. Στο ερώτηµα γιατί να πάει το παιδί σε σχολείο ιδιωτικό, συχνά η απάντηση έρχεται αβίαστα: για να µεγαλώσει σε ωραιότερο επιβάλλον. Πράγµατι πληθώρα ιδιωτικών σχολείων (και παιδικών σταθµών) χτίζονται έξω από τον πυρήνα της πόλης, έχουν ποικίλες εγκαταστάσεις και ανέσεις, διαθέτουν χώρους άθλησης και κολύµβησης, παιχνιδιών, βιβλιοθηκών, θεάτρων, αµφιθεάτρων, εικαστικών, µουσικής, εργαστηρίων κτλ. Άραγε η ύπαρξη όλων αυτών των χωρών είναι µια πολυτέλεια που κρίνεται ως υπερβολή για την ευτυχία και επιτυχία του παιδιού; Η µήπως όχι; Το παιδί σε ένα περιβάλλον που υποτάσσεται στις επιυµίες του, δοκιµάζει, κινείται, βλέπει, ερευνά πληθώρα πραγµάτων. Η σχέση του µε την οµάδα υποστηρίζεται από όσα το περιβάλλον του υπαγορεύει (π.χ. η ύπαρξη γηπέδου ποδοσφαίρου έπεται στη δηµιουργία οµάδας δηλαδή, στην εκµάθηση συνεργασίας του ατόµου και στην περαιτέρω κοινωνικοποίηση του). Τα δηµόσια σχολεία εξυπηρετούν τις βασικές ανάγκες των παιδιών (τσιµεντένια αυλή, απουσία γηπέδων, πράσινου, εργαστηρίων, κατάλληλων αιθουσών, βιβλιοθηκών). Ωστόσο η κοινωνικοποίηση των παιδιών αυτών ενισχύεται από το γεγονός ότι τα σπίτια των µαθητών είναι σε µικρή απόσταση. Συνεπώς όχι ο χώρος του σχολικού κτιρίου ως έχει, αλλά η θέση του στο πολεοδοµικό τετράγωνο ενισχύει την κοινωνικοποίηση των νεαρών ατόµων. Αντί Επιλόγου ∆ρόµοι παλιοί που αγάπησα και µίσησα ατελείωτα. κάτω απ' τους ίσκιους των σπιτιών να περπατώ Νύχτες των γυρισµών αναπότρεπτες κι η πόλη νεκρή. Την ασήµαντη παρουσία µου βρίσκω σε κάθε γωνία. Κάµε να σ' ανταµώσω, κάποτε, φάσµα χαµένο του πόθου µου. Κι εγώ ξεχασµένος κι ατίθασος να περπατώ κρατώντας Ακόµα µια σπίθα τρεµόσβηστη στις υγρές µου παλάµες. (Και προχωρούσα µέσα στη νύχτα χωρίς Να γνωρίζω κανένανε κι ούτε Κανένας µε γνώριζε) Μανόλης Αναγνωστάκης ...
View Full Document

Ask a homework question - tutors are online