06les - A07C8A Religie, zingeving en levensbeschouwing en...

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: A07C8A Religie, zingeving en levensbeschouwing en Faculteit Economie en Faculteit Bedrijfswetenschappen Bedrijfswetenschappen 2007-2008 Prof. Dr. Reimund Bieringer “Te totum applica ad textum; rem totam applica ad te” (Johann Albrecht Bengel) Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Religiestudie: wetenschappelijke Religiestudie wetenschappelijke benadering van religie van buiten af als van een louter menselijk gegeven of product. louter De wetenschapper blijft toeschouwer. De toeschouwer De waarheidsvraag wordt niet gesteld. De Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Vaak wordt “godsdienstwetenschappen” synoniem gebruikt met “religiestudie” synoniem In Leuven betekent “godsdienstwetenschappen” echter traditioneel theologische schappen” studie met bijzondere nadruk op de godsde dienstwetenschappelijke inbreng van de sociologie, psychologie en antropologie. Daardoor functioneert “godsdienstwetenDaardoor schappen” als een brug tussen theologie schappen” brug en religiestudie. en Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Wat is theologie? Wat klassieke definitie van Anselmus van klassieke Canterbury, 1033-1109: Canterbury, fides quaerens intellectum geloof op zoek naar rationeel verstaan geloof Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Theologie: wetenschappelijke benadering van religie van binnen uit als een gave van van gave God en als opgave van mensen. opgave Theologie is zelfreflectie van het geloof, zelfreflectie geloof dat over zichzelf nadenkt. geloof De wetenschappers zijn deelnemers in de deelnemers geloofsovertuiging die zij bestuderen. geloofsovertuiging fides quaerens intellectum (Anselmus) fides Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Kritiek: Kritiek: bipolaire opdeling binnen- en bipolaire buitenperspectief te simplistisch buitenperspectief empiristen transcendentalisten verschillende soorten binnen- en buitenperspectief rol van het subject in het onderzoeksgebeuren: objectiviteit (van een subject) Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Subdisciplines van de theologie: Subdisciplines 1. Bijbelwetenschap 2. Systematische theologie (of dogmatische theol.) 3. Theologische ethiek (of moraaltheologie) 4. Geschiedenis van kerk en theologie 5. Pastoraaltheologie 6. Interlevensbeschouwelijke dialoog (of 6. interreligieuze dialoog) interreligieuze (7. Kerkelijk recht) Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 1. Bijbelwetenschap 1. Historisch-kritische, Historisch-kritische, lliterair-kritische en iterair-kritische theologische studie theologische van de bijbel in twee onderzoekseenheden: van Oude Testament en Oude Nieuwe Testament Nieuwe Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 2. Dogmatische (systematische) theologie 2. Historisch-kritische, Historisch-kritische, systematische en systematische bijbelse studie bijbelse van de leerstellige (dogmatische) uitspraken over het christelijk geloof (b.v. godsleer, scheppingsleer, christologie, triniteitsleer, sacramentenleer, ecclesiologie) sacramentenleer, Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 3. Theologische ethiek of moraaltheologie 3. Kritische studie van het menselijk gedrag Kritische (vaak gebruik makend van de mens(vaak wetenschappen): wetenschappen): sociale ethiek en sociale seksualiteitsethiek seksualiteitsethiek Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 4. Geschiedenis van kerk en theologie 4. Historisch-kritische studie Historisch-kritische van de geschiedenis van de kerk en de geschiedenis van de theologie Oudheid, Oudheid, Middeleeuwen, Middeleeuwen, moderne tijd nieuwste tijd Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 5. Pastoraaltheologie 5. Kritische studie van de praktijk van de gelovige Kritische gemeenschappen (vaak gebruik makend van psychologie en sociologie) psychologie Kritische reflectie over het pastorale handelen: catechese catechese godsdienstpedagogiek liturgie diakonie – caritas – sociale inzet Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 6. Interlevensbeschouwelijke dialoog (of interreligieuze dialoog) interreligieuze Kritische studie van de goddiensten/religies Kritische en levensbeschouwingen en hun onderlinge relaties onderlinge Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap 7. Kerkelijk recht 7. Kritische studie van de juridische traditie en Kritische het gecodificeerd recht van de kerk het (in Leuven in een aparte Faculteit) Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap “De heilige Schrift is, als ‘Woord van God in De mensentaal’ in al haar delen en al haar bronnen door mensenhand geschreven. Daarom is het gebruik van deze methode voor het goed verstaan van de Schrift niet alleen geoorloofd maar ook vereist” (p. 10 alleen van de cursustekst). van Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Autonomie van de natuurlijke orde autonomie van de natuurlijke toegang tot de religieuze dingen. Op grond van de scheppingstheologie moet men ervan uitgaan dat het ingrijpen door God in de wereld niet secundair de schepping probeert te verbeteren, maar zich van de normale wetten van de schepping bedient schepping Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Model van natuur en bovennatuur Model Inspiratie geen superadditum, maar in een Inspiratie door de historische realiteit zelf door Opwaardering van de historische realiteit autonomie menselijke auteurs van de Bijbel als echte menselijke auteurs auteurs historische kritiek - buitenperspectief Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Bijbel als Woord van God Woord in mensenwoord. Historische kritiek bestudeert mensenwoord, Historische maar hoe kan men de dimensie “Woord van God” bestuderen? van Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap De Protestantse discussie De scheiding exegese en theologie bijbelse theologie, nieuwtestamentische bijbelse theologie theologie Johann Philip Gaber Ferdinand Christian Baur Religionsgeschichtliche Schule William Wrede Rudolf Bultmann Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Dei Verbum 12 – katholieke discussie Dei tekst van DV 12: ARTIKEL 2: De methode van Schriftverklaring: DV 12,1-5: Aangezien echter God in de heilige DV Schrift door mensen op menselijke wijze heeft gesproken, moet de schriftverklaarder, om duidelijk te weten, wat Hij ons heeft willen meedelen, nauwgezet onderzoeken, wat de gewijde schrijvers in werkelijkheid hebben bedoeld en wat God door hun woorden heeft willen bekend maken. Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap DV 12,1-5: Wil men de bedoeling van de gewijde schrijvers achterhalen, dan dient men onder andere ook te letten op de "literaire genres". Want de waarheid wordt op verschillende wijze voorgehouden en uitgedrukt in teksten, die op verschillende wijze historisch zijn, of in profetische of dichterlijke teksten of in teksten van andere genres. De schriftverklaarder moet dus de zin onderzoeken die de gewijde schrijver in bepaalde omstandigheden, naargelang van de situatie van zijn tijd en cultuur, heeft willen uitdrukken en feitelijk heeft uitgedrukt met behulp van de literaire genres, waarvan men zich in die tijd bediende. Wil men immers juist willen zeggen, dat moet men nauwkeurig letten op de gebruikelijke en oorspronkelijke wijzen van denken, spreken en vertellen uit de tijd van de gewijde schrijver, en tevens op de uitdrukkingswijzen, die toen in zwang waren in het onderling verkeer van de mensen. Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap DV 12, 6: Omdat echter de heilige Schrift moet worden DV gelezen en verklaard in het licht van dezelfde Geest, door wiens werking ze geschreven is, moet men, om de juiste zin van de gewijde teksten te achterhalen, met niet minder zorg letten op de inhoud en de eenheid van de gehele Schrift en daarbij rekening houden met de levende Overlevering van de gehele Kerk en met de analogie van het geloof. Het is de taak van de exegeten, volgens deze regels te streven naar een dieper begrijpen en verklaren van de zin van de heilige Schrift, opdat deze studie als het ware de voorbereiding vormt, waardoor het oordeel van de Kerk kan rijpen. Want dit alles, wat betrekking heeft op de methode van Schriftverklaring, is uiteindelijk onderworpen aan het oordeel van de Kerk, die de goddelijke opdracht en de taak heeft om het woord Gods te bewaren en te verklaren. verklaren. Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Receptiegeschiedenis: Receptiegeschiedenis: DV 12,1-5 historische (en literaire) dimensies historische DV 12,6 theologische dimensies Welke relaties tussen deze twee dimensies? Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Alois Grillmeier en Beda Rigaux Alois Ignace de la Potterie en Josef Ratzinger Joachim Gnilka De interpretatie van de Bijbel in de Kerk De 1993 1993 hoe kan de interpretatie het theologisch hoe gehalte van de tekst als openbaringstekst recht doen? recht hoe kan men recht doen aan de in de Bijbel hoe uitgedrukte geloofswerkelijkheid en waarheidsclaims? waarheidsclaims? Hoofdstuk 1: Theologie en religiewetenschap Relatie van de bedoeling van God en de woorden van de menselijke auteurs als symbolische relatie: symbolische menselijke woorden: symbool Woord Gods: het gesymboliseerde vgl. menselijk lichaam geneeskunde ...
View Full Document

This note was uploaded on 03/23/2010 for the course FEB A07C8A taught by Professor Bieringer during the Spring '10 term at Katholieke Universiteit Leuven.

Ask a homework question - tutors are online