02les - A07C8A Religie, zingeving en levensbeschouwing en...

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: A07C8A Religie, zingeving en levensbeschouwing en Faculteit Economie en Faculteit Bedrijfswetenschappen Bedrijfswetenschappen 2007-2008 Prof. Dr. Reimund Bieringer “Als ik een mens te eten geef, Als noemen ze mij een heilige; als ik vraag waarom hij honger heeft, noemt men mij een communist” noemt Dom Helder Camara Dom Rechtvaardigheid als participatie participatie Naar een theologie van Naar rechtvaardigheid rechtvaardigheid Vijf presupposities Vijf 1. opvattingen over God of een absolute 1. werkelijkheid (theo-logie) werkelijkheid 2. opvattingen over de mens (antropologie) 3. opvattingen over de wereld (sacrament) 4. opvattingen over de toekomst 5. opvattingen over de ethiek Vijf presupposities Vijf 1. opvattingen over God of een absolute 1. werkelijkheid (theo-logie) werkelijkheid immanent, transcendent, relationeel drievuldigheid: Schepper Bevrijder Parakleet Vijf presupposities Vijf 2. opvattingen over de mens (antropologie) het personalisme van Louis Janssens Louis Janssens (1908-2001) 1942-1978 professor, Faculteit 1942-1978 Godgeleerdheid, KULeuven Godgeleerdheid, zijn antropologie is best verwoord in: Louis Janssens, Kunstmatige inseminatie. Louis Ethische beschouwingen, iin Verpleegn VerpleegEthische kundigen en Gemeenschapszorg 35 (juli 1979) 220-244. 1979) Personalistische mensvisie: Louis Janssens Louis 8 fundamentele dimensies van de persoon 1) subject (relatie met zelf) 2) in lichamelijkheid 3) lichaam als stuk van de materiële wereld 4) ik-gij-verhoudingen (korte relaties) 5) ik-wij en wij-wij-verhoudingen (lange relaties) 6) relatie met God 7) historische wezens (historiciteit) 8) fundamenteel gelijk maar ieder in 8) oorspronkelijkheid oorspronkelijkheid Personalistische mensvisie Personalistische 8 fundamentele dimensies van fundamentele de persoon de 1) subject (relatie met zelf) 2) in lichamelijkheid 3) lichaam als stuk van de 3) materiële wereld materi 4) ik-gij-verhoudingen (korte korte relaties) relaties 5) ik-wij en wij-wij-verhoudingen 5) (lange relaties) (lange 6) relatie met God 7) historische wezens 7) (historiciteit) (historiciteit) 8) fundamenteel gelijk maar 8) ieder in oorspronkelijkheid ieder 5 fundamentele dimensies van de persoon verantwoordelijk handelen belichaming (embodiment) belichaming, sociale context relationaliteit relationaliteit relationaliteit sociale context verschil, differentie Wie is de mens? Wie fundamentele veranderingen voor het fundamentele mensbeeld: mensbeeld: 1) Nikolaus Kopernikus (1473-1543) 2) Karl Marx (1818-1883) Wie is de mens? Wie fundamentele veranderingen voor het fundamentele mensbeeld: mensbeeld: 3) Charles Darwin (1809-1882) 4) Sigmund Freud (1856-1939) Wie is de mens? Wie Verlichting: “anthropologische Wende” antropocentrisme: antropocentrisme: wetenschappen wetenschappen menswetenschappen theologie als menswetenschap? theologie mens theologische antropologie Wie is de mens? Wie antropologie: antropologie: leer van de mens (Grieks: anthropos) anthropos) theologische antropologie theologische antropologie mensbeeld(en) humanisme personalisme Wie is de mens? Wie uiteenlopende antwoorden zoon politicon (Aristoteles, c. 530-c.468) sociaal wezen wezen simul iustus et peccator (Martin Luther, 148314831546): tegelijk zondaar en rechtvaardige; homo homini lupus (Thomas Hobbes, 15881679): de mens is voor de mens een wolf animal rationale een met verstand uitgerust animal wezen wezen Wie is de mens? Wie uiteenlopende antwoorden een sprekend dier vrijheid persoon - subject “die Frage nach sich selbst” (Karl die Rahner, Duitse theoloog, 1904-1984) Rahner, Wie is de mens? Wie dimensie lichaam ziel geest Grieks soma psyche pneuma hulp geneeskunde psychologie, psychiatrie religiewetenschap, theologie Wie is de mens? Wie Dualistische visies: llichaam en ziel als twee van elkaar ichaam gescheiden delen van de mens gescheiden Gevolgen: Gevolgen: ascetisme (mbt. voedsel, seksualiteit) ascetisme dood als scheiding van lichaam en ziel Wie is de mens? Wie niet-dualistische visie lichaam als oersymbool het lichaam als symbool van het ik/zelf het (ziel) (ziel) betekenis van symbool? verschil tussen de betekenis van verschil “symbolisch” in het alledaagse leven en in filosofie en theologie in Wie is de mens? Wie “symbolisch” in het alledaagse leven schijn (doen als of) b.v. een symbolische prijs (b.v. 1 €) een symbolisch cadeau “symbolisch” in filosofie en theologie realiteit “Realsymbol” b.v. wereld lichaam brood en wijn in de Eucharistie/Mis Wie is de mens? Wie Dimensies van de realiteit: zichtbaar: onzichtbaar: wat is de relatie tussen de zichtbare en de wat onzichtbare dimensies van de realiteit? onzichtbare het antwoord op deze vraag verschilt volgens het verschillende levensbeschouwingen verschillende Wie is de mens? Wie Verschillende benaderingen van de realiteit (de Verschillende wereld en het leven): wereld 1) Materialisme 1) Materialisme 2) Spiritualisme 2) Spiritualisme 3) Don Juanisme 3) Don 4) Symbooldenken 4) Symbooldenken Wie is de mens? Wie Het symbool en het gesymboliseerde: symbolisant het symboliserende symbool zichtbaar toegankelijk voor zintuigen b.v. lichaam symbolisé het gesymboliseerde onzichtbaar niet toegankelijk voor zintuigen b.v. ziel, geest Wie is de mens? Wie Symbool: Symbool: 9 kenmerken van de relatie tussen het symbool en het gesymboliseerde Wie is de mens? Wie Relatie tussen symbool en gesymboliseerde, Relatie b.v. tussen lichaam en zelf/ik: b.v. 1) reëel, niet figuurlijk re in en door (niet achter) het lichaam ontmoeten we de persoon (ik, zelf, ziel) ontmoeten reëel. re gaat in tegen: “symbolisch” als schijn (token) gaat “symbolisch” Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en gesymboliseerde, relatie tussen lichaam en zelf/ik: tussen 2) primordiaal primordiaal symbolen gaan de individuële mens vooraf symbolen we ontvangen symbolen gaat in tegen: symbolen maken Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en relatie gesymboliseerde, tussen lichaam en zelf/ik: zelf/ik: 3) exclusief en uniek exclusief een particulier lichaam en een een particulier ik horen exclusief bij elkaar en kunnen niet apart van elkaar bestaan en gaat in tegen: reïncarnatie Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en relatie gesymboliseerde gesymboliseerde 4) actief en dynamisch: gebeuren actief de symboolhandeling staat centraal gaat in tegen: statisch opvatting statisch Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en gesymboliseerde 5) performatief (performance > uitvoering) „Das Symbol zeugt, was es zeigt“ (Jörg Das Splett) Splett) “we zijn lichamelijk” (“we are embodied”) Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en relatie gesymboliseerde gesymboliseerde 6) interactief, communicatief, dialogaal interactief, symboolhandelingen zijn gericht op de anderen, symbolen vragen om interpretatie interpretatie dialoog: „Am Du wird das Ich zum Ich“ dialoog: (Martin Buber) (Martin Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en relatie gesymboliseerde gesymboliseerde 7) konstitutief voor ons zijn in de wereld: wereld de „Kontur“ van het leven, mogelijkheidsvoorwaarde van ons bestaan bestaan Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en gesymboliseerde 8) Symbolen openbaren en verbergen (ontopenbaren hullen en verhullen) (reveal and conceal) het hullen het gesymboliseerde. gesymboliseerde. In en door het lichaam leren we iemand In kennen, maar de persoon is meer dan wat we in en door de lichamelijke aanwezigheid te weten komen weten Wie is de mens? Wie relatie tussen symbool en gesymboliseerde 9) Symbool als 9) de ontmoetingsplaats met het mysterie de mysterie gedeeltelijke ontoegankelijkheid van het gedeeltelijke mysterie mysterie symbool als manier om met mysterie in symbool contact te treden contact geleidelijk proces: dynamisch open naar de toekomst toe De personalistische maatstaf De “Ook in het sociaal-economisch leven Ook dienen de waarde van de menselijke persoon, zijn onverkochte roeping en persoon zijn het welzijn van de hele maatschappij … welzijn gehonoreerd en bevorderd te worden” (Gaudium et Spes 63) (Gaudium De personalistische maatstaf De “De fundamentele zin van deze productie (van De goederen in landbouw en nijverheid en van de dienstverlenende sector) is niet louter de toeneming van producten, noch de winst of macht, maar de dienstbaarheid aan de mens en wel de mens in zijn totaliteit …, volgens de hiërarchie van zijn materiële totaliteit ële behoeften en van de vereisten van zijn intellectuele, morele, geestelijke leven. En dan bedoelen we zonder meer elke mens, elke mensen-groepering, elke van welk ras en welk gebied ook ter wereld” van (Gaudium et Spes 64) (Gaudium Vijf presupposities Vijf 3. opvattingen over de wereld (sacrament) Schepping als “lichaam” (symbool) van God Incarnatie als vleeswording van het Woord Incarnatie (Jezus Christus als symbool of sacrament van God) van Vijf presupposities Vijf 4. opvattingen over de toekomst visioen/visie van de Stad van God: nieuwe schepping (Paulus) Koninkrijk van God (synoptici) eeuwig leven (Johannes) Stad van God (Jesaja, Apokalyps) Jes 2,4; 65,19-24 Opb 21,10-23 Vijf presupposities Vijf 5. opvattingen over de ethiek verantwoordelijkheidsethiek op verantwoordelijkheidsethiek personalistische grondslag personalistische de neerdalende stad van God criteria waaraan ons ethisch handelen moet criteria voldoen voldoen Onze visie op rechtvaardigheid in tien punten punten gemeenschap staat centraal 2. concreetheid wordt benadrukt 3. dynamisch handelen 4. contributieve rechtvaardigheid 5. ook de privésfeer 6. structuren en procedures 7. zelfkritische mechanismen 8. bemiddelende principes 9. geen definitie 10. een theologie van rechtvaardigheid 1. “llife is painting a picture, ife not doing a sum” not ...
View Full Document

This note was uploaded on 03/23/2010 for the course FEB A07C8A taught by Professor Bieringer during the Spring '10 term at Katholieke Universiteit Leuven.

Ask a homework question - tutors are online