Aydınlanma - AYDINLANMA AYDINLANMA...

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: AYDINLANMA AYDINLANMA Prof. Erdal YAVUZ Gelişme Gelişme • “gelişme fırsatları geri gelişme kalmışlıkla doğrudan oranlıdır” oranlıdır” •Alexander Gershenkron: Alexander Economic Backwardness in Historical Perspective Economic •“challenge and response” •Toynbee Merkantilizm • Bullion (külçe), bullionism Bullion bullionism • Ticaret fazlası • Kendine yeterlilik • Çözüm: Çözüm: – tasarruf ucuz – ucuz al pahalı sat ham – ham al mamul sat Aydınlanmanın tetikleyicileri Aydınlanmanın • Bilimsel devrim (Scientific Revolution) (Scientific • Matbaa ve bilginin yaygınlaşması • Gelişen orta sınıf (burjuvazi) Gelişen (burjuvazi) • “Aydınlatılmış” aristokratlar Siyasal felsefenin temel soruları Siyasal • Devlet nasıl var? • Devlet neden var? • Devleti meşru kılan nedir? • En iyi devlet biçimi nedir? AYDINLANMA YAKLAŞIMI YAKLAŞIMI • Devlet ve Otorite sorgulanır Devlet • “Sivil Toplum” • “Temsil” Edilme • “Seçme” Hakkı • “Doğal Haklar” Neden İngiltere’de? Neden • İngiliz siyasal geleneği – Magna Carta (1215) – Parlamento • İngiliz İç Savaşı (1642-49) – Charles I, Parlamentoya karşı – Thomas Hobbes düşünmeye başlar! – Leviathan (1651) • The Glorious Revolution (1688) – James II, Parlamentoya karşı – John Locke da düşünür! – Second Treatise of Civil Government (1690) Thomas Hobbes (1588-1679) Thomas • İnsan doğası bencildir İnsan • Çatışma > korunma > kurallar • Kural koyucu: devlet Kural (Leviathan) • Hakların bir kısmının devlete Hakların teslimi, • “birey” in itaat görev ve birey” yükümlülükleri yükümlülükleri John Locke John Second Treatise of Civil Government Second • Tüm insanlar doğadan özgür Tüm ve eşittir. (Kadınlar hariç ) • Hiç bir fert bir diğerinden Hiç üstün ve üstünde olamaz üstün • Doğa yasaları insan aklına da Doğa uygundur uygundur • Yaşama, özgürlük ve mülkiyet Yaşama, hakları insanın vazgeçilmez “doğal” haklarıdır “doğal” John Locke (1632-1704) • Doğa yasaları • İnsanın temel gereksinimi • • • • • John Locke (1632-1704) John – Yaşama ve mutluluğu arama hakkı “devlet” bunu gerçekleştirmekle GÖREVLİ Bu görev bir “SÖZLEŞME” dir Devletin varlık nedeni “meşruiyet” i dir Devlet görevini yerine getirmiyorsa Reddetme ve DEĞİŞTİRME hakkı vardır Hobbes versus Locke Hobbes • Ortaklıklar: – “doğa hali” – doğal haklar – toplumsal sözleşme Farklılıklar: İnsan davranışı? Duygular – Duygular (Hobbes) – Akıl (Locke) En iyi yönetim? – mutlak monarşi (Hobbes) – anayasal devlet (Locke) • • Hobbes • Locke Ve Newton Ve • Canlı varlıklar da fizik cisimlerin ve evrenin tabi olduğu yasalara tabidirler. • Bu yasaların bilinmesi ile toplumlar da aynı düzen ve belirlilikle sürdürülebilirler 1643-1727 Aydınlanma & Bilimsel Devrim Bilimsel • Evren, “AKIL”la çözümlenebilir Evren, • “DOĞAL YASALAR”la vardır • “BİLİM” bunları bulur ve kullanır • Tek OTORİTE bilim ve bilimsel deneyimdir • Bu yaklaşımda “bilinmeyen”e Bu “belirsizlikler”e ve • belirleyici bir “TANRI” ya yer yoktur yer İnsan ve toplum sonsuza dek geliştirilebilir COGITO COGITO • Gelenekler ve eski düşünceler : OUT • Pozitif ve deneysel bilgi : IN • “Açıkça ve bilimsel olarak Açıkça doğrulanmamış hiçbir bilgi doğru değildir” değildir • Rene Descartes: cogito ergo sum Rene “I think therefore I am” •Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir yetişkin olamama durumundan kurtulmasıdır. •Bu durum , insanın kendi aklını bir başkasının kılavuzluğuna başvurmaksızın kullanamayışıdır. •Bu duruma düşmesi kendi kabahatidir; bunun nedenini aklın kendisinde değil, aklını başkasının kılavuzluğu ve yardımı olmaksızın kullanmak kararlılığını ve yürekliliğini gösteremeyen insanda aramalıdır. •Aydınlanmanın parolası şudur: Sapere Aude! “Bilmeye cesaret et!” “Bilmeye Immanuel Kant What is Enlightenment? 1784 Jean Jacques Rousseau The Social Contract (1762) The • İnsan doğal halinde eşit ve İnsan özgürdür özgürdür • Bunu korumak toplumsal Bunu sözleşme sonucu devletin görevidir görevidir • Tarih boyunca güçlüler Tarih eşitsizliği sürekli kılmıştır eşitsizliği • Devlet güçlü ve zengin bir Devlet azınlığın değil herkesin hakları ve eşitliğini korumalıdır ve 1712 - 1779 Aydın “despot” luğu ! Aydın • Toplumu yönetmek “aklın yolu”ndan geçer • bizdeki “aklın yolu birdir” gibi değil • İnanılan tek şey “ gelişme” (progress) ve İnanılan “değişim” (change) • Osmanlıya yansıması: “terakki” • “AYDINLANMIŞ OLAN AYDIN AYDINLANMIŞ AYDINLATMAK ZORUNDADIR” AYDINLATMAK Tıp okuyanlar için Aydınlanma • Descartes : Rasyonalizm Descartes • Newton : Ampirisizm Newton • Voltaire : Hümanizm Voltaire • Rousseau : Ortak yarar Rousseau • Diderot : Ansiklopedi Diderot Klinik bulgunun analizi Vakadan teşhise Vakadan Hasta odaklılık Hasta “Hizmet” olarak sağlık Standartlaştırma • • THE END THE END Yeni gelenler için klavuz: “Humanities” ders notları ve konferans sunumlarına Yeditepe web de “Eğitim” sayfasından ulaşabilirsiniz. • Doğrudan adresi: http://hum.yeditepe.edu.tr • • Erdal Yavuz ...
View Full Document

This note was uploaded on 11/16/2010 for the course MECHANICAL HUM102 taught by Professor A during the Spring '09 term at Yeditepe Üniversitesi.

Ask a homework question - tutors are online