Christian ]acq - Ramses(full)

Christian ]acq - Ramses(full) - RAMSES: IŞIĞIN OĞLU...

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Christian ]acq RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Çeviren: A. Rıza Yalt 9. Basım Remzi Kitabevi RAMSES: IŞIĞIN OĞLU / Christian Jacq Orijinal adı: Ramses: Le Fib de la lumière © Editions Robert Laffont, S. A., Paris, 1995. Türkçe yayın hakları © Remzi Kitabevi, 1998. Yayın hakları, ONK Telif Haklan Ajansı aracılığıyla satın alınmıştır. Yayına hazırlayanlar: Ömer Erduran Olcay Kunal Kapak düzeni: Ömer Erduran ISBN 975 14 0632 3 BİRİNCİ BASIM: 1998 DOKUZUNCU BASIM: 1999 Remzi Kitabevi AŞ., Selvili Mescit Sok. 3, Cağaloğlu 34440, istanbul. Tel (212) 513 9424 25, 513 9474 75. Faks (212) 522 9055 WEB: http://www.remzi.com.tr E POSTA: post@remzi.com.tr Remzi Kitabevi A.Ş. tesislerinde basılmıştır. Önsöz "Ramses: Muzaffer komutanların en büyüğü, Gerçeğin koruyu cusu Güneş Kral." Hiyeroglif yazılarını çözerek Mısır'ın gizemli geçmişinin kapılarını açan Jean François Champollion, hayran ol duğu II. Ramses'i bu sözlerle tanımlamıştı. Ramses'in ünü, asırlar boyu hiç unutulmadan günümüze kadar gelmiştir. Ramses adı, tek başına batı uygarlıklarının esin kaynağı olan Eski Mısır'ın görkeminin ve gücünün canlı simgesi olmuştur. "Işığın Oğlu" diye tanımlanan Ramses, M.Ö. 1279 yılından M.Ö. 1212 yılına kadar, tam altmış yedi yıl boyunca ülkesini yönetmiş ve onu, politik gücünün ve kültürel etkisinin zirvesine oturtmuş tur. Mısır topraklarında gezen bir yolcu, bugün bile her adımda Ramses'le karşılaşır. Ramses, gerek hükümdarlığından önce, gerek se de kendi hükümdarlığı sırasında yapılmış, sayılamayacak kadar çok anıta damgasını vurmuştur. Bu yolcuların hiçbiri, Tanrı katına çıkarılmış Ramses ile eşsiz karısı Nefertari'den oluşan çiftin, son suzluğa dek hüküm sürdüğü Ebu Simbel'deki iki tapınağı, Karnak tapınağının büyük sütunlu salonu ile Luksor tapınağının oturmuş duran, güler yüzlü dev heykelini akıllarından çıkaramazlar. Ramses tek bir romanın değil; pek çok romanın kahramanıdır. O, kendisi gibi görkemli bir yapıya sahip olan babası Seti'nin yöneti minde Firavunluk görevine başlamasından, hayatı boyunca sayısız felaketi korkusuzca karşıladığı hükümdarlık döneminin son günleri ne kadar uzanan bir destanın başrol oyuncusu olmuştur. Belirli ara lıklarla yayınlanacak ve beş ciltten oluşacak bu roman, bu olağanüs tü yazgıyı okuyucuya aktarmak amacıyla yazılmıştır. Bu roman bo yunca Ramses'e, Seti ve karısı Tuya ile soylu Nefertari, Güzel İset, Şa ir Homeros, yılan oynatıcısı büyücü Setau, Yahudi Musa ve daha sayfalar boyunca yeniden yaşayacak olan birçok unutulmaz kahra man da eşlik edecektir. • 6 CHRISTIAN JACQ Ramses'in bugüne kadar korunan mumyasında, bu görkemli ih tiyarın yüz hatlarından kudretin muhteşem izleri okunmaktadır. Kahire Müzesi mumyalar salonunu gezen birçok ziyaretçi, onun bi raz sonra, uykusundan uyanacağı izlenimine kapılır. Bedensel ölü mün Ramses'ten aldığını, romandaki büyü ona geri verecektir. Ro man kurgusu ve Mısırbilimi sayesinde Ramses'in kaygılarıyla umutlarını paylaşmak, başarılarını ve yenilgilerini yaşamak, sevdiği kadınlarla karşılaşmak, uğradığı ihanetlerin acısını çekmek, sağlam dostlukların sevincini tatmak, kötülük güçlerine karşı koymak ve her şeyin ondan çıktığı ve her şeyin ona döndüğü bu ışığı elde et meye çalışmak olasıdır. Büyük Ramses... Bir romancı için ne mükemmel bir yol arka daşı! Burada anlatılan, bu büyük Firavun'un, vahşi bir boğaya karşı giriştiği ilk mücadelesinden, Batı akasyasının serin gölgesine kadar uzanan yazgısıdır. Bu yazgı, tanrıların sevgili ülkesi Mısır'la bütün leşmiştir. Bu su ve güneş ülkesi, doğruluk, adalet ve güzelliğin bü yük bir anlam taşıdığı ve günlük yaşantının temel öğeleri olduğu bir yer olmuştur. Ahret ve dünyanın iç içe olduğu bu ülkede, hayat ölümden yeniden doğmuş, göze görünmez bilinen şeyler kaderi yönlendirmiş, yaşam ve ölümsüzlük sevgisi insanların yüreklerini sarmış ve onları mutlu kılmıştır. İşte Ramses'in Mısırı. l Vahşi boğa, olduğu yerde durdu ve gözlerini genç Ramses'e dikti. Hayvan çok korkunç görünüyordu; bir sütun kadar kalın bacak ları, sarkık uzun kulakları, alt çenesinde sert bir sakalı, kahverengi ye çalan siyah renkli bir derisi vardı. Karşısındaki genç adamın var lığını yeni fark etmiş gibiydi. Ramses, boğanın boynuzlarından büyülenmişti. Hayvanın kafa sından önce ileri, daha sonra da yukarı doğru âdeta fışkıran ve kes kin uçlu mızrakları andıran iki boynuz, kim olursa olsun hasmının derisini parçalamaya hazır duruyordu. Delikanlı o güne dek böylesine büyük bir boğa görmemişti. En usta avcılar bile korkunç bir ırkın simgesi olan böyle bir hay vanla karşılaşmaktan kaçınırlardı. Sürüsü içinde yumuşakbaşlı, yar dımsever bir lider ve özenli bir baba olan bu boğa, kendi bölgesine bir yabancının girmesiyle birlikte korkunç bir savaşçıya dönüşürdü. En ufak bir kışkırtma, inanılmaz bir hız ve öfkeyle saldırmasına ve hasmını ortadan kaldırmadan geri çekilmemesine yeterdi. Ramses bir adım geriledi. Vahşi boğa kuyruğunu bir kamçı gibi şaklatırken, topraklarına girme cesaretini gösteren bu davetsiz misafire yırtıcı bir bakış fırlattı. Biraz ötede bir inek, hemcinslerinin arasında buzağılıyordu. Boğa, Nil kıyısındaki bu ıssız bölgede yaşayan sürünün lideriydi ve otorite sine karşı en ufak bir başkaldırıya bile izin vermemeye kararlıydı. Genç adam, ot yığınlarının arkasında fark edilmeyeceğini um muştu, ancak boğanın kahverengi gözleri Ramses'in üzerine kilitlen mişti. Ramses ondan kurtulamayacağını anlamıştı. Ramses yavaşça dönerek kireç gibi bembeyaz olmuş bir yüzle ba basına baktı. 'Yenilmez boğa' diye anılan Mısır Firavunu Seti, oğlunun on adım kadar arkasında duruyordu. Söylendiğine göre onu gören düş manları oldukları yerde donup kalırlardı. Bir şahin gagası kadar kes kin olan zekâsının erişmediği yer, bilmediği hiçbir şey yoktu. İnce 10 CHRISTIAN JACQ gövdesi, uzun boyu, sert yüz ifadesi, yüksek alnı, kemerli burnu ve çıkık elmacık kemikleriyle Seti, otoritenin canlı bir simgesiydi. İn sanların hem saygı duyduğu hem de korktuğu bu güçlü hükümdar, Mısır'ı geçmişteki görkemine kavuşturmuştu. Ramses on dört yaşındaydı ve babasını hayatında ilk kez görü yordu. O güne dek sarayda bir lala tarafından yetiştirilmiş, ülke yöneti minde önemli görevleri başarıyla yerine getirmek için bir kral oğlu nun öğrenmesi gereken şeyleri öğrenmişti. Ancak Seti, onu o gün hiyeroglif derslerinden koparıp almış, köylerden uzak, ıssız bir yere götürmüştü. Ve hiçbir açıklama yapmamıştı. Otlar sıklaştığı zaman kral ile oğlu iki atın çektiği arabadan inip yüksek otların arasına dalmışlardı. Otları geçip açıklığa çıktıkların da ise boğanın dünyasına adımlarını atmışlardı. Hangisi daha korkunçtu? Firavun mu, vahşi hayvan mı? Her ikisinde de öylesine bir güç vardı ki, genç Ramses soğukkanlılığını koruyamayacağını hissediyordu. Öykücüler, boğanın tanrısal bir hayvan olduğunu, öbür dünyanın ateşi ile canlılığım koruduğunu ve Firavunların da Tanrılarla dostluk kurduklarını kesin olarak söylemiyorlar mıydı? Uzun boyuna, güçlü vücuduna ve doğal cesa retine rağmen, delikanlı kendini sanki suç ortağı olan bu iki gücün arasında sıkışıp kalmış hissediyordu. Ramses, kendisinden emin görünmeye çalışarak: "Beni fark etti," dedi. "İyi ya..." Babasının ağzından çıkan bu sözcük, bir mahkûmiyet kararı gi bi yankılandı. "Çok iri..." "Peki ya sen, sen kimsin?" Bu soru Ramses'i şaşırttı. Boğa sol ön ayağıyla toprağı öfkeli öf keli eşeliyordu. Tepelibalıkçıllar, savaş alanını terk edercesine hava landılar. "Sen bir korkak mısın, yoksa bir kral oğlu mu?" Seti'nin bakışları delikanlının ruhuna işliyordu. "Dövüşten kaçmam, ama..." "Gerçek bir erkek, gücünün sonuna kadar gider; bir kral ise da ha ötesine geçer. Şayet sende bu yetenek yoksa insanlara hükmede RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 11 meyeceksin ve artık birbirimizi görmeyeceğiz demektir. Hiçbir sı nav seni ürkütmemeli. istersen gidebilirsin. Yok, gitmek istemiyor san, boğayı yakala." Ramses başını kaldırıp babasının bakışlarına direnme cesaretini gösterdi. "Beni ölüme gönderiyorsunuz." "Babam bana, 'hiçbir düşmanın yenemeyeceği, sivri boynuzlu, gözünü budaktan sakınmaz, gücü sonsuza kadar sürecek bir boğa ol,' derdi. Sen ise Ramses, ananın karnından gerçek bir boğa olarak doğdun. Bu nedenle, halkının iyiliği için ışınlarım yayan, çok par lak bir güneş olmalısın. Bugüne dek sen benim avucumun içinde bir yıldız gibi saklı duruyordun. Bugün parmaklarımı açıp seni ser best bırakıyorum. Ya parılda ya da ortadan kaybol." Boğa böğürdü. Davetsiz misafirlerin konuşması onu öfkelendir mişti. Çevrelerine giderek bir sessizlik çöküyordu. Kemirgenlerden kuşlara kadar bütün hayvanlar, biraz sonra patlak verecek savaşı âdeta sezinlemişlerdi. Ramses boğanın karşısına dikildi. Çıplak elle yaptığı dövüşlerle, lalasının öğrettiği yöntemler sayesinde kendisinden daha ağır ve daha güçlü hasımlarını hep yenmişti, ama bu boydaki bir canavara karşı nasıl bir strateji yarardı ki? Seti oğluna ucunda ilmeği olan uzun bir ip verdi. "Boğanın gücü kafasındadır. Onu boynuzlarından yakalarsan yenersin." Genç adam umutlandı; sarayın eğlence havuzunda yaptıkları ya rışmalarda kayık üzerinde rakibini düşürmeye çalışırken yüzlerce kez ip kullanmıştı. Firavun: "Boğa, kemendinin ıslığını duyar duymaz senin üzerine saldıra cak," diye açıkladı. "Sakın ıska geçme, çünkü ikinci bir şansın ol mayacak." Ramses, yapması gereken hamleyi zihninden tekrarladı ve için den "Göster kendini" diyerek cesaretini topladı. Yaşının genç olma sına rağmen boyu 1,70'in üzerindeydi ve gelişmiş adalelerinden bir çok sporu başarıyla yaptığı anlaşılıyordu. Hiç hoşlanmadığı halde, geleneğe uygun olarak çocuklara özgü bir biçimde bir tutam saçını kulağı üzerinde kurdeleyle tutturmuştu. Oysa bu geleneksel süs 12 CHRISTIAN JACQ Ramses'in san saçlarıyla mükemmel bir uyum sağlıyordu! Ramses sarayda bir görev alabilecek konuma geldiği gün başka bir saç şekli ni seçme hakkını kazanacaktı. Ancak alınyazısı ona bu olanağı tanıyacak mıydı? Hiç kuşku yok ki kanı kaynayan bu genç adam sayısız kez şanına layık engellerin üstesinden gelmişti ve bununla övünüyordu da. Ramses, Fira vun'un isteklerine bu istekler aşırıya kaçsa da karşı konulama yacağından emindi. İnsan kokusundan tahrik olan boğa fazla bekleyeceğe benzemi yordu. Ramses ipi sıkıca tuttu. Hayvanı yakaladığı anda, kıskıvrak tutabilmesi için sahip olduğunun çok daha ötesinde bir güç sarf et mesi gerekecekti. Bu durumda, kalbinin çatlaması pahasına kendi gücünü aşmak zorundaydı. Hayır, Firavun'u düş kırıklığına uğratmak istemiyordu. Ramses kemendi havada çevirmeye başladı; boğa, boynuzları önde, saldırıya geçti. Hayvanın hızına hayret eden delikanlı iki adım yana sıçradı, sağ kolunun ani bir hareketiyle, kemendi fırlattı. Bir yılan gibi kıvrılan ip korkunç yaratığın sırtına çarptı. Hamlesi boşa giden Ramses nemli toprak üzerinde kaydı ve tam hayvanın boynuzlan göğsüne batacağı anda yere düştü. Boynuzlar göğsünü sıyırıp geçerken, Ramses gözünü bile kırpmamıştı. Sanki kendi ölümünü seyretmek istemişti. Kudurmuşa dönen boğa, kamışlara kadar koştu ve bir hamleyle geri dönüp yeniden saldırıya geçti. O sırada ayağa kalkmış olan Ramses gözlerini hayvanın gözlerine dikti. Son anına kadar boğaya meydan okuyacak ve Seti'ye bir kral oğlu olarak şanına yaraşır bi çimde ölmeyi bildiğini ispatlayacaktı. Korkunç yaratık birden olduğu yerde çakılı kaldı; Firavun ke mendiyle onu boynuzlarından yakalamıştı. Çılgına dönen boğa, boynunun kırılmasını göze alarak başını olanca gücüyle salladı, ama kurtulmak için gösterdiği çaba boşa gitti. Seti tüm gücüyle ası larak, hayvanı yere yıktı. Oğluna: "Kuyruğunu yakala!" diye haykırdı. Ramses koştu ve ucu tüylü çıplak kuyruğa yapıştı. Bu, tıpkı fira vunun, boğa gücünün efendisi olduğunu göstermek için kemerine taktığı kuyruk gibiydi. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 13 Vahşi boğa, yenildiğini anlayınca sakinleşti, soluyup homurdan makla yetindi. Kral, Ramses'e arkasına geçmesini işaret ederek hay vanı salıverdi. "Bu tür boğaları ehlileştirmek imkânsızdır. Saldırıya geçtiler mi ne ateş ne de su onları durdurabilir. Gerektiğinde düşmanını ani den bastırmak için bir ağacın arkasına bile saklanırlar." Hayvan başını yana çevirip, bir an rakibine baktı. Firavunun gü cüne karşı koyamayacağını bildiği için kendi topraklarına doğru sa kin adımlarla uzaklaştı. "Ondan daha güçlüsünüz!" "Artık rakip değiliz, çünkü aramızda bir anlaşma yaptık." Seti hançerini deri kılıfından çıkardı, kararlı bir hareketle hızla Ramses'in çocukluk lülesini kesiverdi. "Baba..." "Artık çocukluk bitti; hayat yarın başlıyor Ramses." "Boğayı ben yenmedim ki." "Sen, bilgelik yolunda karşına çıkacak düşmanlardan ilki olan korkuyu yendin." "Daha başkaları da var mı?" "Belki de çöldeki kum tanelerinden daha fazla." Genç prensin âdeta dudaklarını yakan bir sorusu vardı. "Bundan, beni kendinizden sonra gelecek Firavun olarak seçti ğiniz anlamını çıkarabilir miyim?" "İnsanları yönetmek için cesaretin tek başına yeterli olduğunu mu sanıyorsun?" Ramses'in lalası Sari, öğrencisini bulabilmek için sarayın her kö şesini oflaya puflaya arıyordu. Bu ilk değildi. Ramses daha önce de atlarla oyalanmak ya da o haylaz ve huysuz arkadaşlarıyla yüzme yarışı yapmak için matematik dersinden kaçmıştı. Göbekli ve güleryüzlü bir adam olan Sari fiziksel faaliyetlerden hiç hoşlanmazdı. Öğrencisi Ramses'e her vesilede sövüp sayar, ama en küçük kaçamağında da endişeye kapılırdı. Kendinden yaşça kü çük olan eşi, Ramses'in ablasıydı. Bu sayede Sari, herkesin imrene rek baktığı lalalık görevine yükselmişti. Evet... Seti'nin küçük oğlunun çekilmez karakterini bilmeyen ler için belki de gerçekten imrenilecek bir görevdi bu! Oysa Sari, doğuştan sabırlı olmasaydı ve zaman zaman küstahlaşacak kadar kendine güvenen bir çocuğun zihnini açmak için işine dört elle sa rılan biri olmasaydı, bu görevi çoktan bırakmak zorunda kalırdı. Geleneklere uygun olarak Firavun, çocuklarının eğitimi ile hiç ilgi lenmezdi; oğullarının ülkeyi yönetmeye elverişli olup olmadığına karar vermek için onların ergenlik çağına ulaşmalarını beklerdi. Ramses'in durumunda karar çoktan verilmişti: ağabeyi Şenar tahta çıkacaktı. Bununla birlikte küçük oğulun, en iyi olasılıkla iyi bir ge neral, en kötü olasılıkla da halinden memnun bir saray nedimi ol ması için, coşkusunu yönlendirmek gerekiyordu. Otuz yaşına gelmiş olan Sari, yirmi yaşındaki karısıyla ömrünü gölün kıyısındaki villasında geçirmek isterdi elbette ama yalnızlık tan sıkılma korkusu onu alıkoyuyordu. Oysa, Ramses sayesinde hiçbir gün bir öncekine benzemiyordu. Bu çocuğun yaşama karşı duyduğu susamışlık yatıştırılamazdı. Hayal gücü ise sınır tanımaz dı. Ramses, Sari'yi kabul etmeden önce birçok lalayı usandırmıştı. Aralarındaki anlaşmazlıkların sıklığına rağmen Sari bir öğretmen olarak amacına ulaşıyordu: delikanlının zihnini, öğrenmek zorun da olduğu bütün bilimlere açmış, kâtiplik görevini yapacak duru RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 15 ma getirmişti. Kendi kendine itiraf etmese de, Ramses'in işlek zekâ sını ve olağanüstü sezgilerini geliştirmek gerçek bir zevkti. Delikanlı bir süreden beri değişiyordu. Bir zamanlar bir dakika bile hareketsiz duramayan Ramses, artık bilge Ptah hotep'in Öz deyişler'i üzerinde uzun uzadıya çalışıyordu. Sari bir gün onu, sa bahın ilk ışıklarında dans eder gibi uçuşan kırlangıçları seyreder ken düşüncelere dalmış bir halde bile görmüştü. Olgunlaşma sü reci başlamıştı. Birçok genç bu süreci hiçbir zaman tamamlaya mayacaktı. Lalası, Ramses'in gençlik ateşinin daha disiplinli, ama aynı ölçüde güçlü başka bir ateşe dönüşmesi halinde öğrencisinin nasıl bir kişiliğe bürüneceğini merak etmekten kendini alıkoyamı yordu. Bu kadar çok yeteneğin insanı endişelendirmemesi imkânsızdı. Toplumun herhangi bir bölümünde olduğu gibi sarayda da, yaşan tıları güvenlik altına alınan sıradan insanlar, değersizliklerini daha çok belirginleştiren güçlü kişiliklerden hoşlanmıyorlar, hatta onlara düşman kesiliyorlardı. Seti'den sonra tahta çıkacak kişinin hiçbir şaşkınlık uyandırmamasına ve Ramses'in iktidardaki insanların kış kırttığı kaçınılmaz entrikalardan gocunacak hiçbir şeyi olmamasına rağmen, gelecek yıllar onun için belki de öngörülenden daha az parlak olacaktı. Şimdilik hiç kimse onu önemli devlet görevlerin den uzaklaştırmayı düşünmüyordu, öz kardeşi de dahil olmak üze re. Uzak bir eyalete sürgüne gönderilecek olsa ne olurdu kim bilir? Kırsal yaşama, mevsimlerin akışından oluşan o sade hayata alışabi lir miydi acaba? Sari kaygılarını, gevezeliğinden dolayı güvenmediği için öğren cisinin ablasına açmaya cesaret edememişti. Bu konuyu Seti'ye aç mak ise olanaksızdı. Firavun çok çalışkan bir insan olduğu için ül kesinin yönetimi ile ilgili her konuyla çok ilgileniyordu. Bu konular ise her geçen gün daha da artıyordu. Bir lalanın aklını kurcalayan düşüncelere ayıracak zamanı yoktu. Baba ile oğlunun birbirlerini görmemeleri aslında daha iyiydi. Seti gibi güçlü bir kişinin karşısın da Ramses ya isyan edecekti ya da silinip gidecekti. Hiç kuşku yok ki çocukları babaların yetiştirmemesi akıllıca bir gelenekti. Kral karısı ve Ramses'in annesi Tuya'nın tutumu oldukça fark lıydı: tercihi belirgin bir biçimde küçük oğlundan yanaydı ve bunu ilk fark edenlerden biri de Sari olmuştu. Kültürlü, kibar bir kadın 16 CHRISTIAN JACQ olan kraliçe saraydaki her nedimin niteliklerini ve kusurlarını bilir di. Krallık sarayının gerçek hükümdarı olan kraliçe her fırsatta sa rayın büyüklüğünü vurgular ve halkın olduğu kadar soyluların da saraya saygı duymasını isterdi. Ancak Sari, Tuya'dan korkuyordu. Kaygılarıyla onu usandıracak olursa gözden düşebilirdi. Kraliçe ge vezelerden hoşlanmazdı. Dayanağı olmayan bir suçlama onun gö zünde yalandan da ağır bir suçtu. Sari için, kötü bir damga yemek tense susmak daha iyiydi. Sari hiç hoşlanmadığı halde ahırlara gitti. Atlardan ve çiftele rinden korkardı. Seyislerden ve saçma sapan maceralarını anlat maya pek meraklı olan süvarilerden nefret ederdi. Onların alayla rına aldırış etmeden öğrencisini aradı, ama nafile. İki günden beri onu gören olmamıştı ve bu durum oldukça şaşırtıcıydı. Sari, Ramses'i bulmak için saatlerce uğraştı. Öğle yemeğini atla dığının farkına bile varmamıştı. Çok yorulmuştu, toz toprak için deydi. Geç olunca saraya dönmeye karar verdi. Aradan fazla zaman geçmeden öğrencisinin kaybolduğunu bildirmesi ve bu korkunç olayla ilgisi olmadığını kanıtlaması gerekecekti. Acaba prensin abla sı bu durumu nasıl karşılayacaktı? Çok üzgün olan lala, dershaneden çıkan meslektaşlarını selam lamayı unuttu; ertesi sabahtan itibaren pek bir umudu olmasa da, Ramses'in en iyi arkadaşlarını sorguya çekecekti. Hiçbir ipucu elde edemediği takdirde korkunç gerçeği kabul etmesi gerekecekti. Sari tanrılara karşı nasıl bir kusur işlemişti ki kötülük perisinin gazabına uğramıştı? Mesleğinin bu şekilde mahvolması büyük bir adaletsizlikti; saraydan kovulacak, karısından ayrılmak zorunda ka lacak ve belki de ömrünün geri kalan kısmını bir temizlikçi olarak geçirecekti! Böylesi bir düşüşe dayanamazdı. Sari, her zamanki yeri ni buldu ve bir katibin klasik pozunda bağdaş kurup oturdu. Aslında şu anda karşısında Ramses'in oturuyor olması gerekir di. Bazen dalgın bazen de dikkatli bakışlarla onu izleyen ve her an beklenmedik bir yanıtla onu şaşırtmaya hazır olan Ramses. Daha sekiz yaşındayken, elleri titremeden hiyeroglif resimlerini çizmeyi, bir piramidin eğimini hesaplamayı biliyordu. Bunları, yapmak zo runda olduğu için değil, hoşlandığı için öğrenmişti. Lala, toplum içinde yükseldiği o güzel günleri son bir kez daha hatırlamak için gözlerini kapadı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 17 "Sari, hasta mısın?" Bu ses... bu sert, bu otoriter ses! "Sen misin, gerçekten sen misin?" "Uyuyorsan devam et; yoksa başını kaldır." Sari gözlerini açtı. Gerçekten de bu Ramses'di. O da toz toprak içindeydi, ama göz leri parıldıyordu. "Sen de ben de yıkansak iyi olacak. Nerelerdeydin lala?" "Ahırlar da dahil olmak üzere birçok tatsız yerde." "Yoksa beni mi aradın?" Sari şaşkın şaşkın yerinden kalktı, Ramses'in etrafında döndü. "Çocukluk lüleni ne yaptın?" "Babam kendi elleriyle kesti." "Olur şey değil! Geleneğe göre..." "Yoksa bana inanmıyor musun?" "Affedersin." "Otur lala ve beni dinle." Sari, prensin artık bir çocuğunkine benzemeyen sesindeki ifade den etkilenerek oturdu. "Babam beni vahşi boğa ile karşılaştırdı." "Ne... olur şey değil!" "Boğayı yenemedim, ama o korkunç hayvana kafa tutabildim ve sanırım babam, beni tahtın vârisi olarak seçti!" "Hayır, prensim. Bu göreve ağabeyin uygun görüldü." "Ağabeyim boğa ile karşılaştı mı?" "Seti bu tür şeylerden hoşlandığını bildiği için seni böyle bir tehlikeyle karşı karşıya getirmek istemiştir." "Bu kadar basit bir şey için onca zamanını harcar mı? Eminim kendine yaklaştırmak için çağırdı beni." "Bu düşünceleri aklından çıkar Ramses, bu bir çılgınlık." "Çılgınlık mı?" "Sarayda etkili birçok kişi senden hoşlanmıyor." "Peki benim kusurum ne?" "Kendin olmak." "Bu durumda beni hizaya sokmaya mı çalışacaksın?" "Akıl bunu gerektiriyor." "Ama akıl bir boğanın gücünden yoksundur." RIO 2 18 CHRISTIAN JACQ "İktidar oyunları sandığından çok daha acımasızdır. Bu oyunla rın içinden galip çıkabilmek için yiğitlik yeterli olmaz." "Öyleyse bana yardım et." "Nasıl?" "Sen saray adabını bilirsin. Bana dostlarımı, düşmanlarımı bil dir ve bana yol göster." "Benden bu kadar çok şey isteme... Ben sadece senin lalanım." "Çocukluğumun sona erdiğini ne çabuk unuttun? Bundan son ra ya benim öğretmenim olursun ya da birbirimizden ayrılırız." "Benim körü körüne tehlikeye atılmamı istiyorsun. Ağabeyin uzun zamandan beri seçildiği bu görev için hazırlanıyor. Ona karşı çıkacak olursan seni yok eder." Sonunda, büyük gece geldi çattı. Yeni ay doğuyordu. Gece tam Ramses'in istediği gibi karanlıktı. Ramses, kendisi gibi saray lalaları tarafından büyütülmüş olan di ğer arkadaşlarını bir toplantıya çağırmıştı. Acaba hepsi de nöbetçi leri atlatıp, içlerini kemiren ama hiçbirinin ortaya koymaya cesaret edemediği önemli sorunu görüşmek için kentin merkezinde topla nabilecekler miydi? Ramses odasının penceresinden çıkarak birinci kattan atladı. Çiçekli bahçenin yumuşak toprağı düşme hızım hafifletti. Genç adam sarayın duvarları dibinden ilerledi. Nöbetçiler onu korkut muyordu. Çünkü bir kısmının uyuduğunu, bir kısmının da zar at tığını biliyordu. İçlerinden görevini hakkıyla yapan birisiyle karşıla şacak olursa, onu ya çeneye tutacak ya da tepeleyecekti. Düşüncelere dalmış giderken, hiç hesaba katmadığı bir nöbet çiyle karşılaştı: tüyleri altın sarısı, bodur, adaleli ve kulakları sarkık bir köpekti bu, yolun ortasına oturmuş, havlamıyor ama geçişini engelliyordu. Ramses köpeğin gözlerine dikkatle baktı, hayvan arka ayakları nın üzerine oturdu, kuyruğunu sallamaya başladı. Aralarında he men bir dostluk kuruluvermişti. Köpeğin kırmızı tasmasının üze rinde Gece Bekçisi yazısı vardı. "Bana eşlik etmeye ne dersin?" Gece Bekçisi iri burunlu kafasını sallayarak Ramses'in teklifini kabul etti. Yeni efendisini, Mısırlı soylu ailelerin çocuklarının eğitil diği alanın çıkışına doğru götürdü. Gecenin geç vakti olmasına rağmen, ülkenin en eski başkenti olan Memfis'in sokakları hâlâ kalabalıktı. Güneydeki Teb kentinin zenginliğine rağmen Memfis hâlâ eski saygınlığını koruyordu. Ül kenin en büyük üniversiteleri Memfis'de kurulmuştu. Kral ailesinin çocukları ile ileride yüksek görevlere getirilecek nitelikteki çocuklar 20 CHRISTIAN JACQ bu üniversitelerde yoğun ve sıkı bir eğitim görüyorlardı. 'Kapalı, korunmalı ve besleyici yer' anlamına gelen Kap'a öğrenci olarak ka bul edilmek herkesin elde etmeye can attığı bir ayrıcalıktı, ama Ramses gibi küçük yaşlardan beri Kap'ta kalanların biricik istekleri de bir an önce oradan kaçmaktı! Ramses'in üzerinde kısa kollu, sıradan bir kumaştan yapılmış bir tunik vardı. Bu haliyle yoldan geçen herhangi birinden farkı yoktu. Tıp okulunun bulunduğu mahalledeki ünlü birahaneye geldi. Dok tor adayı öğrenciler yorucu bir günden sonra rahatlamak için bura ya uğrarlardı. Gece Bekçisi yanından ayrılmadığı için prens, köpekle birlikte 'Kap çocuklarına' yasak olan birahaneye girdi. Ramses artık bir çocuk değildi ve altın kafesinden çıkmayı ba şarmıştı. Birahanenin duvarları badanalı büyük salonu hasır sandalyeler ve taburelerde oturan, sert bira, şarap ve hurma liköründen hoşla nan neşeli müşterilerle doluydu. Birahanenin patronu, Delta'dan, vahalardan ve Yunanistan'dan gelen kaliteli içkilerini övünçle teş hir etmişti. Ramses kapıyı görebileceği sakin bir köşeye oturdu. Garson: "Ne istiyorsun?" diye sordu. "Şimdilik hiçbir şey." "Bizde bedavaya oturmak yok." Prens kırmızı akik bileziğini uzattı. "Bu yeter mi?" Garson bileziği inceledi. "Tamam. Şarap mı bira mı?" "En iyi birandan isterim." "Kaç kupa olacak?" "Henüz bilmiyorum." "Ben küpü getireyim. Tamam olduğunuzda ne kadar kupa ister sen alırsın." Ramses fiyatlarla uzaktan yakından ilgisi olmadığının farkına vardı. Adam belki de onu dolandırıyordu. Hiç kuşkusuz artık ger çek hayatla hiçbir ilgisi olmayan o büyük okulundan çıkmanın za manıydı. Köpek ayaklarının dibine oturdu. Ramses gözlerini birahanenin kapısına dikti. Bakalım okul arkadaşları arasından kimler bu serü RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 21 vene atılmaya cesaret edebilecekti? Bazı tahminlerde bulundu, en güçsüzlerle sadece kendi başarılarını düşünenleri yok saydı, üç kişi üzerinde karar kıldı. Bu üç kişi hiçbir tehlikeden kaçmazdı. Setau'nun kapının eşiğinden girdiğini gören Ramses gülümsedi. Kısa boylu, güçlü kuvvetli, adaleli, esmer tenli, siyah saçlı, koca kafalı biri olan Setau, denizci bir baba ile Nubyeli bir annenin oğ luydu. Olağanüstü dayanıklılığı, kimyaya ve bitkibilime yakınlığı nedeniyle dikkati çekmişti. Kap öğretmenleri ona yükseköğrenimin kapılarını açtıklarından hiç pişmanlık duymamışlardı. Konuşmayı pek sevmeyen Setau, sessizce Ramses'in yanına oturdu. İki delikanlı daha konuşma firsatı bulmadan, Ameni kapıdan girdi: zayıf, narin, soluk benizli ve genç olmasına rağmen seyrek saçlı bir delikanlıydı. Spor yapacak ya da ağır yükleri kaldıracak biri değildi, ama sınıf arkadaşları arasında, hiyeroglif yazı sanatında kimse onun eline su dökemezdi. Yorulmak bilmeden çalışır, gece ç ya da dört saat uyur, büyük yazarları edebiyat öğretmeninden daha iyi tanırdı. Bir alçı işçisinin oğluydu ve ailenin yegâne kahra manıydı. Gururlu bir ifadeyle: "Yemeğimi bekçilerden birine vererek çıkmayı başardım," dedi. Ramses onu da bekliyordu. Setau'nun gerekirse zor kullanacağı nı, Ameni'nin ise hileye başvuracağını biliyordu. Gelenlerin üçüncüsü prensi şaşırttı; zengin Aşa'nın böyle bir teh likeyi göze alabileceğini rüyasında görse inanmazdı. Varlıklı, soylu bir ailenin tek çocuğu olan Aşa için Kap'ta geçirdiği eğitim süresi, yüksek bir memuriyete atanabilmek için gerekli bir basamaktan baş ka bir şey değildi. İnce, uzun, narin yapılı delikanlının çok biçimli ke silmiş ince bir bıyığı, çoğu kez karşısındakini küçümseyen bir bakışı vardı. Yumuşak sesi ve zekâ parıltıları saçan gözleri, karşısındakini büyülerdi. Üçünün karşısına oturdu. "Ramses, beni görünce şaşırdın, değil mi?" "itiraf edeyim ki evet." "Hep beraber dışarıda bir gece geçirmek fikri hiç de kötü gelme di bana. Ne de olsa tekdüze bir hayatımız var." "Cezaya çarptırılma tehlikesiyle karşı karşıyayız." 22 CHRISTIAN JACQ "İyi bu da işin tuzu biberi olur; tamam mıyız?" "Henüz değil." "Yoksa en iyi arkadaşın sana ihanet mi etti?" "Gelecek." Aşa alaycı bir ifadeyle bira servisini Ramses kupasına elini sürmedi. Endişe ve düş kırıklığı, boğazında düğümleniyordu. Yoksa yanılmış mıydı? geldi!" diye haykırdı. Uzun boylu, geniş omuzlu, gür çenesinde çember sakalıyla Musa, on beş yaşındaki bir delikanlıdan çok daha yaşlı görünüyor du. Birkaç kuşak önce Mısır'a yerleşmiş Yahudi işçilerden birinin oğluydu. Dikkati çeken parlak zekâsı nedeniyle küçük yaşında kabul edilmişti. Beden gücü bakımından Ramses'den aşağı kalmadı ğı için, aralarında saldırmazlık paktı imzalayıp öğretmenlerine karşı bir cephe oluşturuncaya kadar, her alanda çatışmaktan geri durma mışlardı. "Yaşlı bir bekçi çıkmamı engellemeye çalışıyordu. Adamcağızı tepelemeye kıyamadığım için, çıkmam gerektiğine onu inandırmak zorunda kaldım." Birbirlerini kutladıktan sonra, yasak olanın benzersiz tadını ta şıyan içkilerini bir dikişte bitirdiler. Ramses: "Tek önemli soruya cevap arayalım," dedi. "Gerçek güç nasıl el de edilir?" Ameni hemen söz "Hiyeroglif yazmasını öğrenerek," dedi. "Bizim dilimiz tanrıla rın dilidir. Bilge insanlar, dinsel kuralları insanlara aktarmak için onu kullanmışlardı. insanların yolundan git, çünkü onlar ha yatı senden önce tanıdılar; iktidar bilgi sayesinde verildi, sadece ya zı her şeyi diye yazılmıştı." Setau: "Bütün bunlar aydınların zırvaları," diye itiraz etti. Ameni'nin yüzü kıpkırmızı kesildi. "Kâtibin elinde tuttuğu gücü inkâr mı edeceksin? Kılık kıyafet, nezaket, görgü kuralları, doğruluk, sözünde durma, kıskançlık ve namussuzluktan kaçınma, kendine hâkim olma, ilk sırayı yazıya RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 23 vermek için susma sanatını öğrenme, işte bunlar benim geliştirme yi arzuladığım Aşa: "Yetmez," diye düşüncesini açıkladı. "En üstün derecedeki ikti dar diplomasi, yani beceriklilik, kurnazlık bu nedenle ben yakında yabancı ülkelere gidip müttefiklerimiz ile mızın dillerini öğreneceğim, uluslararası ticaretin nasıl işlediğini in celeyeceğim, öteki yöneticilerin gerçek niyetlerinin ne olduğunu an lamaya çalışacağım ve böylece onlardan nasıl yararlanacağımı öğre neceğim." Setau üzüntüsünü, doğa ile ilişkisini tümden kaybetmiş bir kentlinin tutkusu," diye açıkladı. "Bize pusu kuran gerçek tehlike kenttir!" Aşa, alıngan bir ifadeyle, "Peki sen söyle o gerçek güç nasıl kazanılır," dedi. "Bunun tek yolu vardır ve bu yolda ölümle yaşam, güzellikle çir kinlik, ilaçla zehir durmadan birbirine karışır; işte bu, yılanların yo ludur." "Dalga mı geçiyorsun?" "Yılanlar nerde bulunur? tarlada, kı yısında, kanalların kenarında, harman yerlerinde, çobanların barı naklarında, hayvan ağıllarında, hatta evlerin nemli ve karanlık köşe lerinde! Yılanlar her yerdedir ve dünyanın yaratılışının sırrı onların elindedir. Ben de, bütün yaşamımı bu sırrı onlardan almaya adaya cağım." / Kesin karara vardığı anlaşılan kimse eleştirmeye kalkış madı. Ramses: "Ya sen Musa, sen ne dersin?" Dev yapılı delikanlı bir an durakladı. "Sizlere imreniyorum dedi, "çünkü ben bu soruya ya verebilecek durumda değilim. Kafam garip düşüncelerle dolu, ak lım daldan dala atlıyor, oysa yazgım hâlâ belirsiz. Büyük bir (1) Eski Mısır'da harem, güzel kadınlar için altın kafesi andıran bir hapishane değildi. Daha sonra hakkında ayrıntılı bilgi büyük bir ticari kurumdu. 24 CHRISTIAN JACQ de önemli bir görev verilmeli bana. Coşku verici bir serüvenin bek lentisi içinde böyle bir görevi kabul etmeye şimdiden hazırım." Dört delikanlının bakışları Ramses'e döndü: "Tek bir güç dedi Ramses, "o da gücüdür." 4 "Bu cevabın bizi pek şaşırtmadı doğrusu," dedi Aşa. Sesinde Ramses'e acıyan bir ton vardı. "Babam beni vahşi boğa ile diye açıkladı Ramses. "Beni firavun olmaya hazırlamıyorsa bunu neden ki?" Bu sözler prensin dört arkadaşım şaşkına kendine gelen Aşa oldu: "Seti, tahtını ağabeyine vermeyi kararlaştırmadı mı?" "Şayet öyleyse, neden ağabeyimi canavarla karşılaştırmadı?" sevinçliydi: "Bu olağanüstü bir Ramses! Müstakbel firavunun arkadaşı olmak, ne büyük mucize!" Musa: "O kadar heveslenme," diye uyardı. "Seti belki de henüz seçimi ni Ramses: benden yana mı, yoksa bana karşı mı olacaksınız?" diye sor du. Ameni: "ölünceye kadar senin yanındayım!" diye karşılık verdi. Musa olumlu bir biçimde başını salladı. Aşa: düşünmemizi gerektiriyor," dedi. "Senin şansın arttığı sürece ağabeyine olan inancım zayıflayacak Aksi takdirde yenilenin yanında olmayacağım." Ameni yumruklarını sıktı. "Şimdi bir yumruğu hak Geleceğin diplomatı: "Belki de aramızda en içten olan benim," dedi. Setau: "Aksi olsa şaşardım. Yine de en gerçekçi tutum benimki," diye karşılık verdi. 26 CHRISTIAN JACQ "Neymiş şu tutum?" "Güzel sözler beni ilgilendirmez. Ben yapılan işlere bakarım. Bir kral namzedinin yılanlara meydan okuması gerekir. Önümüzdeki gece, ay ışığında, bütün yılanlar yuvalarından çıktığı zaman ses'i oraya götüreceğim. Tutkularına layık olup olmadığını görece ğiz." "Kabul etme!" diye yalvardı. Ramses: "Kabul ediyorum," dedi. Bu rezalet, saygın bir öğretim kurumu olan büyük ölçüde kaygılandırdı. Kurulduğu günden bugüne kadar, dönemin en par lak öğrencileri, asla okulun iç tüzüğüne aykırı davranmamışlardı. Sari istemediği halde, meslektaşları tarafından beş suçlu öğrenciyi huzuruna çağırıp en ağır cezalarla cezalandırması için görevlendi rildi. Yaz tatilinden birkaç gün önce kendisine verilen bu görevin üstesinden gelemeyecek gibi görünüyordu, çünkü bu beş delikanlı da daha önce gösterdikleri gayret ve yeteneklerinin karşılığı olarak birtakım görevlere tayin edilmişti. Onlar için Kap'm kapısı gerçek hayata ardına kadar açılmıştı. Ramses'i köpeğiyle oynarken buldu. Hayvan, onunla yemeğini paylaşan yeni efendisine kolayca alışmıştı. Köpeğin, prensin fırlattı ğı bez topun ardında koşup durması lalaya gibi görün medi, ama Ramses, hayvanın eğlencesinin engellenmesini kabul et miyordu. Çünkü köpeğe daha önceki sahibinin iyi bakmadığına inanıyordu. Yorulan köpek nefes nefese, toprak bir çanağın içindeki suyu iç meye başladı. "Ramses, senin davranışın bir ceza gerektiriyor." "Hangi sebeple?" "Şu iğrenç firar..." "Abartma Sari; biz sarhoş olmadık ki." "Okulu bitiren arkadaşların için hiç de iyi olmadı bu yaptığın." Ramses lalasının omuzlarından tuttu. "Bana vereceğin güzel bir haber yok mu? Söyle hadi!" "Yalnızca RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 27 "Onu sonra konuşuruz! Musa'dan ne haber?" büyük haremine kâhya yardımcısı olarak atandı. Onun kadar genç bir adam için ağır sorumluluk ge rektiren bir "Eski ayrıcalıklı memurları itip kakacak desene. Ya "Saray kalemine tayin "Mükemmel, ya "Ona da üfürükçülerle yılan oynatıcılarının asası verilecek ye ilaç yapımında kullanılmak üzere yılan elde etmek için gö revlendirilecek. Yeter ki "Ya Aşa?" "Libya, Suriye ve Hitit dillerini iyice öğrendikten sonra Biblos'a gidecek ve ilk çevirmenlik görevine orada başlayacak. Ama bütün bu atamalar durduruldu!" "Kim tarafından?" rektörü, öğretmenler ve benim tarafımdan. Bu davranışı nız kabul edilir gibi değil." Ramses düşündü. Olay daha büyüyecek olursa önce vezirin, ondan sonra da Se kulağına kadar gidecekti. da bu işe çok kızacağı "Durum ne olursa olsun Sari, adil davranmak gerekmez mi?" "Elbette." "Öyleyse, tek suçluyu cezalandıralım: o da benim." "Ama..." "Bu toplantıyı ben düzenledim, toplantı yerini ben seçtim ve ar kadaşlarımı boyun eğmeleri için ben zorladım. Başka biri olsaydım reddederlerdi." "Herhalde, "Onlara hayırlı haberleri ver, önceden düşünülen ne kadar ceza varsa bana çektir. Mesele kapandığına göre, beni rahat bırak da şu zavallı köpeği biraz daha eğlendireyim." Sari, tanrılara şükretti; nazik bir durumdan kolaylıkla önerisi sayesinde böylesine öğretmenlerin gözünde Kahire'nin 100 km. kadar güneybatısında bir yer. 28 CHRISTIAN JACQ pek sevilmediğini bilen prens yıl temmuz ayında Nil'in taşması sırasında düzenlenen kutlamalar süresince okulda kapalı kalıp ma tematik ve edebiyat bilgisini derinleştirme ve ahırlara gitmeme ce zasına çarptırıldı. Kutlamalar sırasında yanında ses'in ağabeyi duracaktı. Ramses'in orada bulunmayışı da onun ne denli önemsiz olduğunu kanıtlayacaktı. yalnızca altın sarısı köpekle görüşebileceği bu yalnız lık döneminden önce okul arkadaşlarıyla görüşmesine izin veril mişti. coşkulu ve iyimserdi; görev yeri arkadaşı nın bulunduğu yerin çok böylece her gün onu düşü necek ve ona güzel haber verme olanağını bulacaktı. Özgür lüğüne kavuşur gelecek Ramses'in yüzüne gülecekti. Musa, kollarının arasında sıkmakla yetindi; gönderilmesi, var gücüyle savaşabileceği sorunlarla dolu bir serüve nin başlangıcı olacaktı. Birtakım rüyalar görüyordu bir süredir, ama bunları arkadaşına daha sonra, o kafesinden çıktığında anlata bilecekti ancak. Aşa, soğuk ve mesafeli davrandı; fedakârlığı için prense teşekkür etti ve eline fırsat geçecek olursa ona karşı aynı davranışta buluna cağına söz verdi, ama böyle bir fırsatın çıkacağına inanamıyordu; alınyazılarında tekrar karşılaşma olasılığı pek yoktu. Setau, Ramses'e yılanlarla karşılaşmayı kararlaştırdıklarını hatır lattı ve sözünde durmasını istedi. Ramses cezasını çekerken o da bu karşılaşmanın en uygun yerini bulmak için araştırma yapacaktı. Kentlerden uzakta yeteneklerini kullanabilme ve gerçek güçle her an ilişki kurabilme olanağını bulduğu için mutluydu ve bunu sakla ma gereğini duymadı. Ramses, lalasını oldukça şaşırtarak cezasını büyük bir metanetle kabul etti. Kendi yaşındaki gençler kutlamaların tadını çıkarırken Ramses kendini matematiğe ve eski adamak zorunda kal mıştı. Yanında köpeğiyle sadece bahçede dolaşabiliyordu. Sari ile yaptığı görüşmeler hep ciddi konular üzerinde oluyordu. Ramses bu süre içinde dikkatini bir nokta üzerinde toplama yeteneğini ve hafızasını mükemmel bir şekilde geliştirdi. Birkaç hafta geçtikten sonra delikanlı gerçek bir erkek oluvermişti. Artık, eski lalasının ona öğreteceği bir şey kalmamıştı. Ramses, bu zoraki RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 29 yeni bir dövüşün içinde bulmuştu kendini. Bu seferki rakibi kendi sinden başkası değildi. Vahşi boğa ile karşılaşmasından bu yana, dövüşmeyi istediği başka bir canavar vardı: kendini beğenmiş, sa bırsız ve taşkın bir genç. Bu çarpışma belki de boğayla karşılaşma sından daha tehlikeli olacaktı. Ramses her an babasını düşünüyordu. Belki de artık onunla karşılaşmayacaktı, belki de eşi benzeri bu lunmaz bir firavunun anısıyla yetinmek zorunda kalacaktı. Boğayı bıraktıktan sonra babası ona arabayı bir süre sürmesi için dizginleri vermişti. Sonra hiçbir söz etmeden dizginleri eline almıştı. Ramses babasına soru sorma cesaretini gösterememişti. Birkaç saatliğine de olsa onun yanında yaşamak bir şans, bir ayrıcalık olmuştu. Firavun olmak? Artık bu sorunun anlamı kalmamıştı. Her za manki gibi, gerçekleşmesi olanaksız bir hayale kaptırmıştı kendini. Bununla artık kullanılmayan eski bir töreye uygun bir şekilde boğayla karşılaşmak zorunda kalmıştı ve babası iyice düşü nüp taşınmadan bir işe girişmezdi. Ramses, boş konulara kafa eksikliklerini giderme ye, dostu Ameni'nin düzeyine çıkmaya karar vermişti. Gelecekte ona hangi görev verilirse verilsin, bu görevi gereğince yapabilmek için sadece cesaret ve atılganlık yeterli olamazdı. Seti de tıpkı öteki firavunlar gibi önce kâtiplik yolundan geçmişti. Firavun olma tutkusu yine benliğini sarmıştı. Kurtulmak için olağanüstü gayret sarf etmesine karşın bu tutku bir dalga gibi gelip gidiyordu. Bununla beraber Sari, Ramses'e, sarayda adının nere deyse unutulmuş olduğunu söylemişti. Aslında Ramses'in pek düş manı yoktu, ama herkes taşrada bir kente sürgün edildiğini sanı yordu. Ramses, hakkında böyle düşünülmesinden rahatsızlık duymu yordu. Zamanını derslerine veriyor, düşüncelerini ya bir tapınağın ara bölmesinin inşasında kullanılan kutsal üçgen üzerinde ya da uyumun ve gerçeğin zarif, olağanüstü Tanrıçası yasasına uygun bir yapı inşa etmek için gereken oranların kuralı üzerinde topluyordu. Ata binmeyi, yüzmeyi ya da güreş tutmayı o kadar seven Ram ses, bir bilim adamı yetiştirmekten pek hoşnut olan Sari'nin çoban değneği altında, dış dünyayı unuttu. Birkaç yıl daha sebat göstere 30 CHRISTIAN JACQ herkesi birbirine katan bir kimse olarak bilinen Ramses, geçmişin ustalarına layık bir insan olduğunu gösterebilirdi! ses'in işlediği kusur ve bunun karşılığında aldığı ceza, genç adamı doğru yola sokmuştu. Salıverilmesinden bir gün önce, prens akşam yemeğini Sari ile birlikte dershanenin çatısında yedi. Hasırların üzerine oturup so ğuk bira içtiler, kurutulmuş balıkla baharatlı bal yediler. "Kutlarım seni; büyük başarı gösterdin." "Geriye küçücük bir şey kaldı: bana hangi görevi verdiler?" Lala sıkıntılı görünüyordu. Gösterdiğin bunca gayretten sonra dinlenmeyi düşün melisin." "Ne anlama geliyor bu oyalama?" "Biraz nazik bir konu, ama... Senin gibi bir prens, bu duru mundan "Bana verilen görev ne Sari?" Öğretmen öğrencisinin bakışlarından kaçındı. "Şimdilik hiçbir şey." "Kim aldı bu kararı?" "Baban, kral Seti." sözdür," dedi Setau. "Sen misin, gerçekten sen misin Setau?" Setau Tıraş olmamıştı. Başında perukası yoktu. Üze rinde karaca derisinden yapılmış çok bir tunik vardı. Artık, ül kenin en iyi üniversitelerince kabul görmüş o eski öğrenci değildi. Saray muhafızlarından biri onu tanımamış olsaydı, kapı dışarı edil mesi işten bile değildi. "Hayrola?" "Mesleğimi yapıyorum ve sözümde duruyorum." "Beni nereye götürmeyi düşünüyorsun?" "Acele Korkudan yalan yere ant içmediysen mesele yok." gözlerinde bir şimşek çaktı. "Hadi gidelim." Eşeklerin üzerinde kentin güney kapısından çıktılar, kanal bo yunca ilerledikten sonra çöle saptılar ve eski yeraltı mezarlığına doğru gittiler. Ramses endişe verici bir dünyaya girmek için ilk kez vadiyi terk ediyordu. O dünyada insanların geçersizdi. Setau gözlerinde sevinç pırıltılarıyla: "Bu gece ayın on beşi!" dedi. "Bütün ylanlar randevuda hazır bulunacaklar." Eşekler, Ramses'in bilmediği bir yolu izliyorlardı. Rahat bir yü rüyüşle ve emin adımlarla, terk edilmiş bir mezarlığa girdiler. Uzaktan Nil'in maviliği, tarlaların yeşilliği görünüyordu. Bura da ise alabildiğine sessizlik ve rüzgâr vardı. Ramses, tapınak taki insanların çöle, fırtınanın ve gökteki ateşin tanrısının adını ve rerek kızıl demelerinin anlamım iliklerinde hissetti. Set bu ıssız yerlerde toprağı tutuşturmuş, ama aynı zamanda da insanları zamanın kötülüğünden ve ahlak bozukluğundan arındır Onun sayesinde insanlar, içinde mumyaların çürümediği anıt mezarları yapabilmişlerdi. Ramses, insanı dirilten serin havayı içine çekti. 32 CHRISTIAN JACQ Firavun, Mısır'a bol besin sağlayan alüvyonlu kara bu kırmızı toprakların sahibiydi. Bu nedenle bu top rakların sırrına ermek, onun gücünü tanımak ve onu yönetmek zo rundaydı. "istersen vazgeçebilirsin." "Gece insin tez elden." Sırtı kırmızımtırak, karnı sarı bir yılan, Ramses'in yanından ge çip iki taşın arasında kayboldu. Setau: "Zararsızdır," dedi. "Terk edilmiş binaların yakınları bu tür yı lanlarla doludur. Genellikle bu yılanlar gündüzleri kapalı yerlerde saklanırlar. Beni izle." delikanlı dik bir yokuşu indiler. Yokuşun dibinde yıkık bir mezar vardı. Ramses mezarın içine girmeden önce durakladı. "Burada artık mumya yok. içerisi serin ve kurudur. Sen de göre ceksin ya. Hiçbir şeytan sâna zarar vermeyecek." Setau yağ kandilini yaktı. Ramses, tavanı ve duvarları kabaca yontulmuş mağaraya benze yen bir yere girdi. Belki burası hiç kullanılmamıştı. Yılan oynatıcısı büyücüler buraya birçok sehpa yerleştirmişlerdi. Üzerlerinde taşı, bronz tahtadan bir tarak, bir tahta levhalar, bir yazı tahtası ile içlerinde merhem ve kremlerin bulunduğu birçok kavanoz vardı. Büyük küplerin içinde ilaçların hazırlanması için zorunlu olan hammaddeler saklanmıştı. Zift, eğe talaşı, kurşun ok sit, kırmızı toprak, şap, kil ile şeytan şalgamı, kokulu yonca, kene otu gibi sayısız bitki vardı. Akşam oluyordu. Güneş turuncu bir renk almıştı, çöl yaldızlan mış gibi ufka kadar uzanıyordu. Rüzgâr kum yığınlarını bir tepe den ötekine uçuruyordu. Setau: "Soyun," diye buyurdu. Prens çıplak kalınca Setau, ezilince suda eriyen soğandan oluşan karması ile Ramses'in vücudunu sıvadı. "Yılanlar bu koku dan nefret ederler," diye açıklama yaptı. Sonra da merak ettiği bir konuyu sordu. "Hangi göreve atandın?" "Hiçbir göreve atanmadım." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 33 "işsiz güçsüz bir prens, öyle mi? Lalanın bir kazığı da bu olsa ge rek." "Hayır, emri veren babam." "Boğa güreşini kaybetmiş sayılıyorsun herhalde." Ramses bu gerçeği bir türlü kabul etmiyordu; oysa bu değerlen dirme onun bir kenara atılışını açıklıyordu. "Sarayı, entrikaları, ayak oyunlarını unut; gel, benimle çalış. Yı lanlar korkunç düşmanlardır, en azından yalan Ramses âdeta yıkıldı. Babası neden ona gerçeği söylememişti? Demek ki babası ona değerini ispatlamak için en ufak bir şans tanı mamış, onunla alay etmişti. şimdi gerçek bir mücadeleye girişeceksin; yılan sokmasına karşı bağışıklık kazanmak için, ısırgangil soğancıklarından yapıl tadı hiç hoş olmayan tehlikeli bir ilacı içmek zorundasın. Bu kan akımını yavaşlatır, hatta bazen durdurur Kusacak olursan ölürsün. Bu deneyi Ameni'ye teklif edemezdim; ama senin yapın dayanabilir. Sonunda birçok yılanın ısırmasına karşı bağışıklık elde edeceksin." "Hepsine karşı değil mi?" "En irileri için her gün sulandırılmış bir miktar kobra kanı al man gerekecek. Meslekten biri olursan, bu ilacı sevmeye bile başlar bakalım." ilacın tadı korkunçtu. ilacın soğukluğu damarlarına kadar işledi, Ramses'in midesi bu landı, kusmuğu dudaklarının ucuna kadar geldi. "Dayan." içini kemiren bu acıyı kesmek, kusmak ve yere uzanıp uyumak Setau, Ramses'in bileğini tuttu. "Sıkı dur, gözlerini aç!" Prens kendini toparladı. Setau onu tutuştukları hiçbir güreşte yenememişti. Midesi soğukluk hissi hafifledi. "Gerçekten ama hükümdar olmak için hiçbir şansın yok." "Neden?" "Çünkü bana güvendin; seni zehirleyebilirdim." "Sen benim 34 CHRISTIAN JACQ "Nereden biliyorsun?" "Biliyorum." "Ben sadece yılanlara güvenirim. Onlar doğanın buyruklarına uyarlar ve asla ihanet etmezler. Söz konusu insanlar olunca durum bütün ömürlerini hileyle ve dolandırıcılıkla geçi rirler." "Sen de mi böyle yaparsın?" "Ben kenti terk ettim, burada "Peki benim hayatım tehlikeye düşseydi beni tedavi etmez miy din?" "Şu tuniği giy de çıkalım. Göründüğün kadar aptal değilsin." Ramses çölde görkemli bir gece geçirdi. Ne sırtlanların uğursuz gülüşlerine, ne de çakalların ulumalarına yenik düştü; başka bir dünyaya ait olan bu garip seslerin hiçbiri Ramses'in hayranlık duy gusunu etkilemedi. Tanrı Set'in kırmızı yeniden doğan ya ratıkların sesini iletiyor, öbür dünyanın gücü vadinin büyüsünün yerini alıyordu. Gerçek Setau bu gücü çölün hayaletlerle dolu yalnızlığın da keşfetmemiş miydi? Çevrelerinde hışırtılar durmak bilmiyordu. Setau önden yürüyor, elindeki bastonu yere vuruyordu. Dolun ayın ışıkları altında bir peri sarayına dönüşen bir taş yığınına doğru ilerliyordu. Kılavuzunun ardından giden Ramses artık tehlikeyi dü şünmüyordu. Kemerinde yılan ısırmasına karşı hemen kullanabile ceği ilaç kâseleri vardı. Taş yığınının dibinde durdu. Setau: "Benim hocam burada dedi. "Belki de dışarı çıkma yacak, çünkü yabancılardan hiç hoşlanmaz. Sabırlı olalım ve bize görünmesi için Setau ile Ramses birer kâtip gibi bağdaş kurup oturdular. Prens kendisini gibi hafif hissediyor, âdeta şeker çöl havasının keyfini çıkarıyordu. Binlerce yıldızla kaplı gök sanki ders hanelerin duvarlarının yerini almıştı. Taş yığınının arasından zarif ve bir karaltı yükseldi. Pulları parıldayan, bir buçuk metre uzunluğundaki kara bir kobra yuvasından çıktı ve soylu bir biçimde dikildi. Ay ışığı altında parla RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 35 van yılanın başı saldırıya hazır bir biçimde bir o yana bir bu yana sallanıyordu. ilerledi, kara kobranın dili ıslık çaldı. Yılan oynatıcısı bü yücü, eliyle işaret ederek yanına gelmesini istedi. Durumdan kuşkulanan sürüngen sallanmaya başladı. Davetsiz konuklardan hangisini ilk önce vuracaktı? adım daha atan Setau, kobranın bir metre kadar yanma ya naşmıştı. Ramses de aynı şeyi yaptı. Setau en ciddi sesiyle yavaşça ve her hecenin üstüne basarak: "Gecenin efendisi sensin ve daha verimli olsun diye toprağı dedi. Okuyup üflemesini en az on kez tekrarladı. Ramses'den de ilahi söylemesini istedi. Sözlerin musikisi yılanı yatıştırmışa benziyordu. kez ısırmak için uzandı, ama Setau'nun burnunun ucunda dur du. Setau elini başının üzerine koyunca hayvan hareketsiz kaldı. Ramses hayvanın gözlerinde kırmızı bir ışığın parıldadığını görür gibi oldu. "Sıra sende prens." Genç adam kolunu uzattı. Yılan üzerine atıldı. Ramses yılanın ısıracağını hisseder gibi oldu ama hayvanın ağzı kapanmamıştı. Soğan kokusu saldırganı rahatsız etmişti. "Elini başının üzerine koy." Ramses titremedi. Kobra geri çekilir gibi yaptı. Prensin parmak ları kara yılanın tepesine dokundu. Çok kısa bir süre için gecenin efendisi kralın oğluna boyun eğmişti. Setau Ramses'i geri çekti. Kobranın saldırısı boşlukta kayboldu. "Aşırı gittin, dostum. Karanlık güçlerin hiçbir zaman yenilme yeceklerini unutmuş olamazsın? Bir kobranın, yılan simgesi olarak Firavunların alınlarında yükseldiğini unutma. Seni kabul etmeseydi ne olabileceğini düşünebiliyor musun?" Ramses soluğunu bırakıp yıldızları seyretti. "Gözünü budaktan ama şansın da var. Bu yıla nın ısırığına iyi gelecek hiçbir ilaç yoktur." Ramses, papirüs demetlerinin birbirlerine sicimle bağlanmasıyla oluşturulan salın üzerine çıktı; dayanıksız ve hiçbir özelliği olma yan sal, o gün yapılan onuncu yüzme yarışına dayanacak durumda değildi. Ramses kendisini geçmeye çabalayan kalabalık bir yüzücü grubuna karşı yarışıyordu. Üstelik yarış, kanalın yamacına otur muş, yarışçıları coşturan kalabalık bir genç kız topluluğu tarafın dan seyrediliyordu. Genç yarışçılar yarışı kazanmak umuduyla bo yunlarına kimisi kurumuş kurbağadan, kimi sığır kemiğinden, ki mi nazar boncuğundan oluşan nazarlıklar asmışlardı. Ramses'in boynunda hiçbir nazarlık yoktu. O hiçbir sihirden yararlanmıyor, ama ötekilerden daha hızlı yüzüyordu. Yarışçıların büyük çoğunluğu hayallerinde canlandırdıkları bir kadından güç alarak yarışıyordu. Seti'nin küçük oğlu ise sadece ken disi için yarışıyordu. Tek amacı gücünün ötesine geçebilmek, kıyıya elini ilk dokunduran kişi olmaktı. Ramses ikincinin beş boy önünde yarışı tamamladı. Hiç yorul mamıştı, aksine, daha saatlerce yüzebilecek güçte olduğunu hissedi yordu. Kızgın rakipleri onu, zoraki bir şekilde kutladılar. Her biri onun hırçın karakterini, iktidardan sonsuza dek uzaklaştırıldığını, Güney'de, ve başkentten uzak bir yerde işsiz güçsüz bir aydın olarak ömür süreceğini biliyordu. On beş yaşında olmasına rağmen, daha şimdiden olgun bir kadın olmuş güzel bir esmer, Ramses'e sokuldu ve ona bir kumaş parçası verdi. "Rüzgâr serin esiyor, bu kumaşla kurulanın." "Böyle bir şeye gereksinimim yok." Çekici yeşil gözleri, küçük ve düzgün burnu, ince dudakları, kü çük çenesi ile ele sığmaz bir havası vardı. cıvıl cıvıl ve kibar tavırlı bu kız, lüks bir dükkândan çıktığı belli olan şeffaf bir ke ten elbise giymişti. Alnında, ile tutturulmuş bir çi çeği vardı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 37 "Hatalı davranıyorsunuz; en güçlü insanlar bile nezle olabilir." hastalık nedir bilmem." "Benim adım îset; bu akşam kız arkadaşlarımla birlikte küçük bir eğlence düzenliyorum. Benim konuğum olmayı kabul eder mi siniz?" "Kesinlikle etmem." "Şayet fikrinizi değiştirirseniz, başımın üstünde yeriniz olacak." Genç kız dudaklarında bir gülümsemeyle arkasına bakmadan uzaklaştı. Lala Sari, bahçenin ortasına dikilmiş büyük bir incir ağacının gölgesinde uyuyordu. uyuşuk uyuşuk şezlongun üzerine uzanmış ablası Dolant'ın önünde bir aşağı bir yukarı gidip geliyor du. Ne çirkin ne de güzel denebilecek bu kadın, sadece re fahını düşünürdü. Kocasının durumu, günlük sıkıntılardan uzak, rahat bir hayat sağlıyordu ona. Ramses'in, fazlasıyla uzun boylu, her zaman yorgun görünen, gün boyu yüzüne kollarına merhem sürüp duran ablası, yüksek tabakanın ufak sırlarını bildiğini söyle yerek ovunurdu hep. "Sevgili biraderim, hiç ziyaretime geliniyorsun." "Çok meşgulüm." "Dedikodulara kulak verecek olursak boş gezenin boş "Kocana "Herhalde beni hayran hayran seyretmek için "Haklısın, sana bir şey danışacaktım." Dolant buna çok memnun oldu. Ramses aslında hiç kimseden yardım beklemezdi. dinliyorum. Canım isterse, cevap veririm." diye bir kız tanıyor musun?" "Biraz tarif Ramses: "Güzel diyorlar!" dedi. "Baştan çıkarıcı bir kız. Genç olma rağmen talibi çok. Çok kişi onu en güzel kızı olarak görüyor. "Anası babası kimmiş?" "Zengin soylular. Birkaç kuşaktan beri saraya mensup bir aile." 38 CHRISTIAN JACQ "Yoksa Güzel îset seni de mi ağına düşürdü?" "Beni bir toplantıya çağırdı." "O toplantıda yalnız olacak değilsin! Bu kız her gece eğlence dü zenler, ona tutulmayasın "O bana yanaştı." adımı o attı değil mi? Sevgili çağının gerisinde kalma, Güzel îset senden hoşlanmış, hepsi bu!" "Öyle bir kız değil o." "Neden olmasın? Mısır'da yaşıyoruz, geri kalmış barbarların ül kesinde değil. Onu sana eş olarak münasip görmem, "Sus." "Güzel îset hakkında bilgi edinmek istemiyor muydun?" "Teşekkür ederim, Artık senin bilgine ihtiyacım yok." pek fazla oyalanma." "Ne demek şimdi bu?" "Sen artık buralarda bir hiçsin. Şayet burada sulanma yan bir çiçek gibi sararıp solarsın. Taşraya gidecek olursan saygın bir insan olursun. Güzel oraya götürmeyi aklından çıkar. O yenilenleri sevmez. Kulağıma geldiğine göre, Mısır'ın müstakbel kralı kardeşin onun cazibesine kapılmış. Ramses, olabildiğince ça buk bu kızdan yoksa büyük tehlikelerle karşı karşıya kala caksın." Bu alışılmış bir davet değildi. Birçok saygın ailenin birçok kızı, uzman bir dans öğretmeni yardımıyla geliştirdikleri dans yetenek lerini o gece sergilemeye karar vermişlerdi. Ramses yemekte yer al mamak için geç gelmişti. Elinde olmadan kendini kalabalık seyirci grubunun önünde buldu. On iki kız, içinde mavi beyaz nilüferlerin açtığı havuzun kena rında dans ediyordu. Bayrak direklerinin tepesine yerleştirilen me şaleler sahneyi aydınlatıyordu. Kısa tuniklerinin altında inciler dizilerek yapılmış bir file etek vardı. Başlarına üç sıralı saç örgüsünden oluşan bir peruka takmış lardı; her üç sırada değerli taşlardan süslemeler, lacivert taşından yapılmış halkalar vardı. Genç kadınlar şehvet uyandırıcı hareketler yapıyorlardı. Düzen li ve yumuşak bir biçimde yere doğru kollarını görünmeyen RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 39 dans arkadaşlarına uzatıyor ve onları kucaklıyorlardı. Hareketleri öylesine zarifti ki seyirciler soluksuz izliyordu. Birden dansözler peruklarını, tuniklerini, saç filelerini çıkardı lar Saçları topuz yapılmıştı, göğüsleri çıplaktı. Üzerlerinde kısa bir peştamaldan başka bir şey kalmamıştı. Sağ ayaklarını yere vuruyor lardı. Sonra hep birlikte geriye doğru mükemmel bir takla attılar. Seyircilerden bir hayret çığlığı yükseldi. Zarif biçimde eğilip bükü lerek değişik akrobasi hareketleri yaptılar. Manzara son derece göz aha, heyecan uyandırıcıydı. Dört genç kadın gruptan ayrıldı. Ötekiler şarkı söyleyip el çırpa rak tempo tuttular. Antik nakaratla coşan solistler güney, batı yönlerinden esen rüzgârların taklidini yapmaya başladı lar. Güzel îset kavurucu yaz gecelerinde esen ve insanlara soluk al ma olanağı sağlayan ılık kuzey rüzgârını temsil ediyordu. Yanında hepsini gölgede bırakmıştı. Bütün bakışları üzerinde topla maktan büyük hoşnutluk duyuyordu. Ramses bu büyüleyici manzaraya gerçek ten muhteşemdi ve rakip tanımıyordu. Vücudunu, melodilerini is tediği gibi yorumladığı bir çalgı gibi kullanıyor, hiçbir utanma duy gusuna kapılmadan sanki kendini uzaktan gibi ade ta ilgisiz bir ifadeyle hareket ediyordu. Ramses hayatında ilk kez kollarının arasında sıkmak arzusuyla bir kadına bakıyordu. Dans biter bitmez seyirci kalabalığını yararak çıktı, bir kenarda ki, eşekler için ayrılmış çitle çevrili arsanın bir köşesine oturdu. Güzel onu tahrik ederek eğlenmişti. Ramses'in ağabeyi ile evleneceğini bile bile, onun herkes tarafından dışlandığını kafasına öldürücü darbeyi indiriyordu. Genç adam mutlu bir yaşantının düşünü kurarken her gün küçük düşürüldüğünü, acı acı fark ediyordu. Bu cehennem azabından bir an önce kurtulmak, ayaklarına köstek vuran şeytanlardan yakasını sıyırmak gerekiyordu. Taşraya mı gönderilecekti? Varsın olsun. Orada da ne biçimde olursa olsun değerini kabul ettirecekti. Başarısızlığa uğra ması durumunda yanına gider, en tehlikeli yılanlara kendini kabul ettirirdi. "Kaygılı görünüyorsunuz." Güzel sessizce yanına gülümsüyordu. 40 CHRISTIAN JACQ "Hayır düşünüyordum." "Çok Bütün konuklar annem babam ve uşaklar Ramses vaktin nasıl geçtiğini anlamamıştı. Üzgün üzgün ayağa kalktı. "Özür dilerim, konutunuzu hemen terk ediyorum." "Size çok yakışıklı ve çekici olduğunuzu söyleyen bir kadın çık madı mı?" îset saçlarını çözmüştü. Göğüsleri meydandaydı. Gözlerinin de rinliklerinde büyük bir istek vardı. yolunu kesti. "Siz ağabeyimin nişanlısı değil misiniz?" "Bir kralın oğlu dedikodulardan hoşlanır mı? Ben kimi istersem onu severim. Ağabeyini sevmiyorum. Benim arzu ettiğim erkek sensin. Şimdi, burada." "Kralın Hâlâ kralın oğlu muyum acaba?" "Seviş benimle." anda ikisi de peştamallarını çözdüler. "Ben yakışıklılığa saygı duyarım Ramses ve sen yakışıklılığın ta kendisisin." Prensin elleri, genç kadının hiçbir girişimine olanak tanımadan okşamalara başladı. Vermek istiyor, ama almak istemiyordu. Bütün benliğini saran ateşi, bir anda sevgilisine aktarmak istiyordu. Genç kadın kendini bırakıverdi. Ramses içgüdünün verdiği olağanüstü sezgiyle genç kadının zevk duyduğu gizli noktaları keşfetmişti ve büyük coşkusuna rağmen şefkatli okşamalarla oyalanıyordu. Kız da Ramses gibi bakirdi. Gecenin derinliği içinde ikisi de tek rar tekrar canlanan cinsel isteğin dürtüsüyle vücutlarını birbirlerine sundular. Gece Bekçisi acıkmıştı. Kararlı bir uzun zamandan beri uyuyan sahibinin yü zünü yaladı. Ramses sıçrayarak uyandı. Rüyasında, göğüsleri yu muşak elmaları andıran, şeker kamışı kadar tatlı dudakları, sarma kadar oynak bacakları olan bir kadını kollarının arasında sı kıyordu. Rüya... yok, hayır bu bir rüya değildi! Bu kadın yaşıyordu ve adı da Güzel îset, kendisini ona teslim etmiş, genç adam zev kin ne olduğunu keşfetmişti. Prensin anılarına pek ilgi duymayan köpek umutsuzlukla havla dı. Ramses durumun aciliyetini kavradı ve köpeği sarayın mutfağı na götürüp karnını doyurdu. Çanak boşalınca onu ahırlardan tarafa doğru yürüyüşe çıkardı. Ahırda iyi beslenen, sağlıkları titizlikle kontrol edilen harikulade vardı. Köpek, bazen tepkilerinin ne olacağını bilemediği bu kocaman dört ayaklılardan çekiniyordu. Dikkati elden bırakmadan efendisinin ardından gidiyordu. Seyisler, içi tezek dolu bir küfeyi zorlukla taşımaya çalışan çırak la alay ediyorlardı. Seyislerden birinin çocuğun ayağına bir çelme zavallı çocuk küfeyi elinden düşürdü, küfenin içindeki tezekler önüne yayıldı. Elli yaşlarındaki meymenetsiz suratlı seyis; "Topla döktüklerini," diye buyurdu. Zavallı çocuk geri döndü. Ramses onu tanıdı. Prens ona doğru koştu, seyisi bir kenara itip korkudan tir tir tit arkadaşını kaldırdı. "Burada ne işin var senin?" Korku içinde sarsılmış olan delikanlı karşılık olarak bir şeyler ama ne dediği anlaşılmadı. Hırçın bir el Ramses'in om dokundu. 42 CHRISTIAN JACQ "Hey bana Sen kimsin ve bizi ne hakla rahatsız edi yorsun?" Ramses cevap vermek yerine adamın karnına bir dirsek atarak onu yere yıktı. Gülünç duruma düşürüldüğü için öfkelenen seyis pis pis sırıtarak kışkırttı. "Bu iki saygısıza kibarlık neymiş Köpek havlayıp dişlerini gösterdi. Ramses, "Koş," dedi. yerinden kımıldayacak halde değildi. Ramses altı kişiye karşı koyamazdı. Seyisler, kiminle dalaştıkla rını anlayıncaya kadar, bu arıkovanından çıkmak için pek şansları olmayacaktı. En iri yapılısı Ramses'e saldırdı. Salladığı yumruk bo şa gitti. Seyis bir an için kendini havada buldu sonra sırt üstü yere yuvarlandı. Arkadan gelen iki arkadaşı da aynı uğradı. Ramses güreş okuluna hiç aksatmadan devam ettiği için kendini kutladı. Bu adamlar sadece kaba kuvvetlerine güveniyorlar ve bir an önce delikanlının hesabını görmek istiyorlardı, ama dövüşmeyi bilmiyorlardı. Köpek de dövüşe dördüncünün baldırına dişlerini geçirip ölümcül bir darbe yememek için geri çekilmişti. Ameni yaşlar boşanan gözlerini kapamıştı. Seyisler bir araya geldiler, ama kararsızdılar. Sadece soylu bir ai lenin oğlu böyle oyunlar bilebilirdi. "Nereden çıktın sen?" "Altı kişi bir kişiye karşı dövüşmekten korkuyor musunuz yok sa?" en zorlusu sırıtarak bir bıçak çıkardı. "Güzel bir yüzün var, ama ufak bir kaza onu tanınmaz hale geti recek." Ramses o güne kadar silahlı bir adamla dövüşmemişti. "Tanıkları olan bir Hem şu ufaklık da canını kurtarmak için bizden yana olacak." Ramses gözlerini bıçaktan ayırmıyordu. Seyis onu korkutmak için bıçağını savurup duruyordu. Ramses hiç kımıldamadı, adamın çevresinde dönmesine engel olmaya kalkışmadı. Köpek efendisini korumak istedi. "Yat!" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 43 korkunç seviyorsun Öylesine çirkin ki ya şamayı hak etmiyor." "Sen önce kendinden güçlü olana saldır." "Kendini beğenmiş!" Bıçak Ramses'in yanağını yalayıp geçti. Ramses adamın bileğine tekme atarak elindeki bıçağı düşürmek istedi, ama bu amacına an cak kavganın sonunda erişebilecekti. "Çok ama tek öteki seyisler de bıçaklarını çektiler. Ramses'de hiçbir korku belirtisi yoktu. O ana kadar böylesine güçlü olduğunu, adaletsizliğe ve kalleşliğe karşı böylesine öfkelene bileceğini hiç bilmiyordu. Karşısındakilerin daha düzenli bir biçimde saldırmalarını önle mek için önce ikisini yere yıktı. Bu arada üzerine savrulan bıçaklar dan da ihmal etmedi. Seyislerden biri: "Durun arkadaşlar!" diye haykırdı. Bir tahtırevan ahırların giriş kapısından çıkmıştı. Tahtırevanın görkemli görünüşü önemli bir kişiye ait olduğunun kanıtıydı. Sırtı nı yüksek arkalığa dayamış, ayaklarını bir tabureye koymuş olan bu büyük zatın alnı, ön tarafa yerleştirilen kokulu bir kumaşa dayanı yordu. Yirmi yuvarlak şişkin yanaklı, kestane rengi gözlü, kalın ve midesine düşkün bir adamın dudaklarına ben dudakları ile bu soylu kişi, iyi beslendiği ve her türlü spora düşman olduğu için, hamalların zorlukla taşıdıkları bir ağırlığa ulaşmıştı. Bu nedenle hamallar ne denli hızlı giderlerse o kadar ödüllendiriliyorlardı. Seyisler ortadan kayboldular. Köpek, yatıştırmak için bacağını yalarken Ramses gelenin karşısında durdu. "Ramses! Sen gene ahırlarda Senin en iyi arkadaşların hayvanlar demek." "Kardeşim şöhreti kötü böyle bir yerde ne işi var?" buyruğu gereği denetleme yapıyorum. Bir kral namzedi, krallığı içindeki her şeyi bilmek zorundadır." "Seni Tanrı gönderdi." "öyle mi sanıyorsun?" • "Bir adaletsizliği önlemek konusunda değil mi?" 44 CHRISTIAN JACQ "Söz konusu olan şey nedir?" "Saray kâtibi Burada seyis tarafından ve yaralandı." Şenar sırıttı. "Zavallı Ramses, yeterli bilgi edinememişsin! Genç dostun çar pıldığı cezadan sana söz etmedi herhalde?" Ramses, konuşacak durumda olmayan döndü. "Bu acemi kâtip bir üstünün yanlışını düzeltmeye kalkışınca o da hemen bu küstahlıktan şikâyetçi oldu. Ahırlarda bir süre çalış manın bu küçük ukalanın burnunu sürteceğini düşündüm. Tezek ve ot taşımaktan beli kırılınca aklı başına gelecektir." bu zor işe dayanacak gücü yok." Şenar hamallara tahtırevanı yere indirmelerini buyurdu. Pabuç larını taşıyan hamal hemen bir tabure getirdi, pabuçları efendisinin ayaklarına giydirdi ve yere inmesine yardım etti. Şenar: "Yürüyelim," dedi. "Seninle özel olarak konuşacağım." Ramses, köpeğinin koruyuculuğuna bıraktı. îki kardeş, zemini taş döşeli avlunun sundurması altında yürü meye başladılar. Şenar beyaz tenli olduğu için gölgede kalmaya özen gösteriyor, güneşten nefret ediyordu. Birbirine böylesine zıt iki insan kırk yıl düşünülse akla gelmez di. Şenar kısa boylu, bodur, iyi giyimli, şişko bir soyluya benziyor du; Ramses ise uzun boylu, çevik, adaleli, gerçek bir genç adamdı. Şenar'ın sesi kararsızdı; Ramses'inki ise kalın ve erkeksiydi. Aralarında ortak hiçbir şey yoktu, çocukları olmaktan başka. "Cezayı iptal et," dedi. "Şu zavallıyı unut da, daha ciddi konular üzerinde duralım. Sen başkenti bir an önce terk etmek zorunda değil miydin?" "Kimse benden böyle bir şey istemedi." "Şimdi söylendi ya." "Sana neden boyun "Benim konumumu ve ne çabuk unuttun böyle." "Kardeşiz diye sevinmeli miyim?" "Bana üstünlük taslamaya çalışarak açıkgözlük etmeye kalkış ma. Koşarak, yüzerek, vücudunu geliştirerek yaşamakla yetin. Bir RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 45 babam ve ben karar verecek olursak muvazzaf orduda belki bir görev alabilirsin. Yurdu savunmak kutsal bir görevdir. Senin gibi bir delikanlı için havası zararlıdır." "Son haftalarda ona alışmaya başlamıştım." "Gereksiz bir mücadeleye girişme ve beni kışkırtıp, babamın sert bir karar almasına yol açma. Hiç gürültü patırtı etmeden hazır yap ve aynı biçimde ortadan kaybol. ya da üç hafta son ra nereye gideceğini bildireceğim." ne olacak?" "O küçük sefil casusu unut gitsin. Tekrarlamaktan bıktım. Son bir ayrıntı: Güzel îset'i görmeye çalışma. Onun yenilenleri hiç sev mediğini unuttun herhalde." 8 Ana Kraliçe Tuya'nın görüşmeleri dayanılması güç bir hal al mıştı. Kuzeydoğudaki sınır savunma hatlarını denetlemeye giden kocasının yokluğunda veziri, hazine müdürünü, iki taşra yöneticisi ile arşiv kâtibini huzuruna kabul etmişti. Derhal çözümlenmesi ge reken pek çok sorun vardı. Seti, Asya, Suriye ve Filistin'de bulunan küçük topluluklar ara sındaki bir türlü sona ermeyen daha çok ilgilenmek zorundaydı. bu toplulukları başkaldırmaya kışkırtıyordu. Her zaman olduğu gibi Firavun'un protokole uygun bir ziyareti, küçük kralların sakinleşmesine yeterli oluyordu. Tuya, soylu ya da saraya mensup bir ailenin çocuğu olmadığı halde, nitelikleri sayesinde saraya ve ülke sorunlarına kolayca uyum Doğal bir zarafete bir beden, uzun bir boy, ciddi ve delici bakışlı iri badem gözler, zarif bir burun ona kurumlu bir eda veriyordu. Kocası gibi o da saygı yor ve hiçbir ciddiyetsizliğe izin vermiyordu. Mısır sarayının güç kazanması onun biricik uğraşıydı. Halkının iyiliği ve ülkesinin bü yüklüğü onun sorumluluğundaydı. En çok sevdiği oğlu Ramses'i kabul edeceği düşüncesi ona yor gunluğunu unutturdu. Görüşme yeri olarak sarayın bahçesini seç mesine rağmen kenarları yaldız işlemeli keten elbisesini giymişti. Omuzlarından aşağı, pilili, kolsuz, kısa bir üstlük iniyordu. Boynu na ise altı ametist taşından bir kolye takmıştı. Başında, kulak larım ve ensesini örten bir peruka bulunuyordu. Tuya, akasyaların, söğütlerin ve nar ağaçlarının altında dolaşmaktan çok hoşlanıyor du. Ağaçların altına mavi kantaron çiçekleri, ve heza ren çiçekleri ekilmişti! Bundan daha güzel bir bahçe olamazdı. Ora da sanki bütün bitkiler mevsimler boyu övgüler düzüyor Hititler'in yerleşim bölgesi bugünkü Türkiye'ydi. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 47 günlük görevine başlamadan önce bu cennette birkaç da da olsa hayallere dalmayı hiç ihmal etmiyordu. Kendisine doğru gelen Ramses'in görünüşü onu şaşırttı. Birkaç ya içinde olağanüstü yakışıklı bir adam olmuştu Ramses. Daha ilk bakışta oğlunun güçlü bir kişiliğe sahip olduğunu anlamıştı. Davra nışlarında ve tavırlarında delikanlılığın izleri hâlâ vardı ama çocuk vurdumduymazlığı tümden kaybolmuştu. Ramses annesinin önünde eğildi. "Protokol beni kucaklamanı engelliyor mu?" dedi Tuya. , Ramses annesini kollarının arasında sıktı; nasıl da narin bir ka dındı annesi! "Üç yaşındayken diktiğin çınarı hatırlıyor musun? Gel de, nasıl büyüdüğünü gör." Tuya, ne yaparsa yapsın, oğlunun belli etmek istemediği öfkesi ni anladı. Ağaçlarla ilgilenmek için saatler ge çirdiği bu bahçe, şimdi tamamen yabancı geliyordu. "Çok zor bir denemeden geçtin." "Vahşi boğadan mı söz ediyorsun, yoksa yazı cezalı geçirmem den mi? Sonuç olarak hiç önemli değil, cesaret adaletsizliğin önün de yenildikten sonra." "Şikâyetçi misin yoksa?" "Arkadaşım haksız ve üstlerine hakaret etmekle suçlanıyor. Ağabeyimin müdahalesi yüzünden sa ray kaleminden ahırlardaki ağır işlere atandı. Bu ağır işi kaldıracak yok. Bu haksız ceza onu öldürecek." "Çok ağır suçlamalarda bulunuyorsun. Sen de bilirsin ki dedi kodulardan pek hoşlanmam." "Ameni bana yalan söylemedi. Saf ve doğru bir Be arkadaşlığı yüzünden ölmesi ya da Şenar'ın kinine hedef ol ması mı gerekir?" "Ağabeyinden nefret mi ediyorsun?" "Birbirimizi görmezden geliyoruz." , "O senden olarak en kısa zamanda terk etmemi istedi." "Güzel sevgilisi olmakla bunu yapmaya onu sen itmedin Ramses şaşkınlığını gizlemedi. 48 CHRISTIAN JACQ "Ne çabuk öğrendin?" "Benim görevim bu değil mi?" "Hep gözetlenecek miyim?" "Sen bir kral oğlusun; üstelik Güzel ağzında bakla ıslan mıyor." "Yenilmiş bir adama teslim etmekte övünecek ne var?" "Belki de ağabeyine değil, sana "Bu bence, ağabeyimi küçük düşürmek için basit bir oyun." "Bilmiyorum. Onu seviyor Ramses?" Genç adam "Fiziğinden hoşlanıyorum, onu yeniden görmek isterim, "Onunla evlenmeyi düşünüyor musun?" "Onunla evlenmek mi?" gidişi onu gösteriyor, oğlum." "Hayır, henüz değil..." "Güzel tset, tuttuğunu koparan bir kızdır. Mademki seni seçti, kolay kolay bırakmayacaktır." "Ağabeyim onun için iyi bir seçim değil mi?" "Öyle düşünmediğini sanıyorum." birden baştan çıkarmaya kalkışmasın da!" "Genç bir kadın bu kadar düzenbaz olabilir mi?" başına gelen felaketlerden sonra, kime inanabilirim ki?" "Bana da güvenmeyecek misin?" Ramses annesinin sağ elini tuttu. "Bana asla ihanet etmeyeceğini biliyorum." konusunda iyi bir çözüm var." "Nedir o?" "Kral kâtibi ol. Böylece kendi sekreterini kendin seçersin." Ameni, Ramses'in hayranlığını kazanan bir gücünün ye tersizliğine rağmen direniyordu. Seti'nin oğlunun yeni girişimlerin den korkan seyisler artık ona işkence bi ri, pişmanlık duygusuyla, taşıdığı küfeleri tam doldur muyor, çoğu kez de günden güne eriyen bu zayıf delikanlıya omuz veriyordu. Ramses yeteri kadar hazırlanamadan kral kâtipliği sınavına ka RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 49 için başvurdu. Sınav, vezirlerin bürosunun bitişiğindeki av yapılacaktı. Doğramacılar ağaç direklerin arasına bezler gerip yarışmacıların güneşten korunmasını sağlamışlardı. Ramses hiçbir ayrıcalığa sahip değildi. Ne babası ne de annesi onun lehinde bir girişimde bulunabilirdi. Maât yasasına göre bu cezalandırılırdı. Cezaya çarptırılmamış olsaydı aslında bu sınava Ameni katılacaktı. Ramses ne onun bilgisine sahipti ne de yeteneğine. Ama Ameni için savaşacaktı. Yaşlı bir kâtip, bastonuna dayanarak, merkezi yönetimin seçece ği iki kâtipten biri olmayı uman elli genç adamı toplayıp bir söylev çekti. "Birtakım yetkiler kazanacağınız bu görevi elde etmek için çalış ama nasıl davranacağınızı biliyor musunuz? Temiz elbiseler giyin, sandaletleriniz tertemiz olsun, papirüs tomarınıza göz kulak olun ve tembelliği sürgüne gönderin! Eliniz hiç duraksamadan yaz ağzınızdan düzgün cümleler çıkmalı. Öğrenmek sizi  mirinizin emirlerine itaat edin. Kafanızda tek ideal olmalı: doğru yapmak ve başkalarına yardımcı olmak. Disip etmeyin. Bir maymun kendisine söylenenleri anlayabilir, aslan terbiye edilebilir, ama haylaz bir kâtipten daha aptal bir kimse olamaz. Aylaklığın bir tek ilacı vardır: sopa! O kulağınızı açar ve düşüncelerinizi yerli yerine koyar. Şimdi, haydi iş başına!" Adaylara, üzeri sert ve ince bir alçı tabakasıyla kaplı, incir ağa cından yapılmış birer tahta verdiler. Tahtanın ortasındaki oyukta yazı yazmaya yarayan kamışlar vardı. Adaylar kırmızı ve siyah kalıplarını biraz su ile sulandırdılar ve âdet olduğu üzere birkaç damla mürekkep damlatarak kâtiplerin pîri birlikte dua ettiler. Saatler boyunca eski yazıtları kopya etmek, dilbilgisi ve sözcük (bilgisi sorularını yanıtlamak, matematik ve geometri problemlerini bir mektup örneği yazmak, klasikleri kopya etmek birçoğu sınavı terk etti. Bazıları da dikkatlerini bu çetin üstünde toplamada zorlandılar. Sonunda sıra, bulmaca iminde sorulan en son sorulara geldi. Ramses dördüncü bulmaca sorusunda takıldı: Bir kâtip ölümü yaşama dönüştürebilirdi? Ramses kâtip olmanın böyle bir şeyi yetebileceğinden emin değildi. Aklına tatmin edici bir ya 50 CHRISTIAN JACQ gelmedi. Bu sorunun cevabını bilememesi, daha önceki bölüm lerden çıkabilecek ufak tefek yanlışlarını da sayınca, başarısız olma sına yol açabilirdi. Büyük bir hırsla düşünmesi fayda sağlamadı; ak lına bir çözüm gelmiyordu. Bu sonuncu soruda başarısız olsa da Ameni'yi terk etmeyecekti. Onu da çöle, Setau ile yılanların yanına götürecekti. Burada bir mahpus gibi yaşamaktansa çölde her an ölümle burun buruna gel mek daha iyiydi. O sırada, bir şebek tünediği palmiye ağacından inerek sınav sa lonuna girdi. Gözcü öğretmenler engellemeye fırsat bulamadan, Ramses'in omuzlarına sıçradı. Ramses soğukkanlılığını maymun genç adamın kulaklarına bir şey fısıldadıktan sonra gel diği gibi gitti. Kısa bir an için, kralın oğlu ile hiyeroglif yazısının yaratıcısı tan rı Tot'un kutsal hayvanı şebek tek bir varlık gibi bütünleşmişlerdi. Düşünceleri birbirine eklenmiş, birinin aklı ötekinin elini yönet mişti. Ramses kendisine yanıtı okudu: ince yapılmış kazıma aletiyle, üzerine daha önce yazı yazılan alçı tabaka sını onun yerine yeni bir alçı tabakasının yerleştirilmesi ölü bir tahtayı yaşama döndürüyor, onu yeni bir yeniden kullanılabilir hale getiriyordu. öylesine acı çekiyordu ki küfeyi kaldıracak gücü bula mıyordu. Kemikleri kırılmak üzereydi; boynu ve ensesi kuru bir dal gibi kaskatıydı. Dayak yese bile artık tek bir adım atacak hali bulunduğu yaşam şartları çok acımasızdı! Oku mak, yazmak, hiyeroglif şekillerini çizmek, bilgelerin sözlerini din lemek, uygarlığın yaratıcısı metinleri kopya etmek... ne harikula de bir yaşam hayal etmişti! Son bir kez küfeyi kaldırmaya niyetlen di. Onun yerine güçlü bir el ağır küfeyi kaldırdı. "Ramses!" "Buna ne dersin?" Ramses arkadaşına, yazıtları güzelleştirmek için kullanılan fırça ların konduğu, ağaçtan, sütun biçiminde yapılmış bir fırça kutusu gösterdi. Sütunun ucunda koni biçiminde bir zambak vardı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Şahane!" "Üzerindeki yazıyı okuyabilirsen senin olacak." m aymunu kral kâtibini Okuması çok ko lay bu!" "Ben, Ramses, kralın kâtibi sıfatıyla, seni özel sekreterim olarak işe Buğday tarlasının kenarında yapılmış saz kulübe geceleri boş kalıyordu. Bu nedenle Güzel tset ile Ramses Gece Bekçi muhtemel bir gece ziyaretini engellemek için önünde bekle diği bu kulübede barındırıyorlardı. gencin cinsel şaşılacak derecede uyum içindeydi. Ya ratıcı, coşkulu, bitmez tükenmez aşkları sayesinde, hiç konuşma ge reği duymadan birbirlerine zevkli saatler sunuyorlardı. O gece, tatmin olma duygusu doruğa ulaşan yorgun bir ta vırla başını sevgilisinin göğsüne dayayarak şarkı söylemeye başladı. "Neden benimle birliktesin?" "Çünkü kralın kâtibi oldun." "Senin durumunda olan bir kimse iyi bir evliliği düşünmez mi?" oğullarından birinin yaşantısını Bundan daha masalsı bir şey düşünülebilir mi?" "Evet, müstakbel firavunla evlenmek." Genç kadın yüzünü buruşturdu. "Onu da düşündüm... Ama o benim hoşuma gitmiyor. Yağlı, çok şişko ve hileci. Onun bana dokunması beni tiksindiriyor. Bu nedenle seni sevmeye karar verdim." "Karar verdin?" "Her insan bir aşk gücüne sahiptir; kimileri baştan çıkarılmak tan, kimileri de baştan çıkarmaktan hoşlanır. Ben, kral da olsa bir erkeğin oyuncağı olmayacağım. Ramses, ben seni seçtim. Sen de beni seçeceksin, çünkü ikimiz de aynı soydanız." Hâlâ sevgilisinin kolları arasında geçirdiği coşkulu gecenin etki si altında olan Ramses, resmî dairesinin bahçesinden geçerken, Ameni süsen çiçeklerine bakan bürosundan çıkıp Ramses'in yolu nu kesti. "Seninle konuşmam gerek!" "Uykum Bekleyemez misin?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 53 "Hayır, olmaz! Çok önemli." "Öyleyse bana içecek bir şey ver." "Süt, taze ekmek, hurma ve bal: prensin kahvaltısı hazırdı öncelikle şunu haber vereyim: Kral kâtibi Ramses, meslektaşlarıyla birlikte saraydaki bir kabul törenine davet edildi." "Yani huzuruna mı demek istiyorsun?" "Sadece bir tane Seti var." "Saraya davetliyim ha! Bu senin o garip şakalarından biri olma sın?" "Sana önemli haberleri ulaştırmak benim görevlerimden biri." "Sarayda..." Ramses babasıyla yeniden karşılaşmayı hayal ediyordu; saray kâ tibi olarak babasıyla kısa bir görüşmeye hakkı olmalıydı. Ona ne söy leyebilirdi? açıklamalar istemek, davranışına karşı kendinden ne istediğini kendisini nasıl bir geleceğin beklediğini Bütün bunları düşünecek zamanı vardı. "Daha az iç açıcı bir haber daha var." "Söylesene." "Dün bana verilen siyah mürekkep kalıplarından ikisi çok kötü kalitedeydi. Aşırı tedbirli davranıp onları kullanmadan önce dene meye kalkıştım ve iyi ki de denemişim." "Ne var bunda?" "Bu işte bir art niyet var! Senin adına araştırma yapmak istiyo rum. Bir kral kâtibi böylesi davranışları hoş karşılamayabilir." "Nasıl istersen öyle yap; biraz uyuyabilir miyim?" Sari, eski öğrencisini kutladı. Bundan böyle Ramses'in öğretme ne ihtiyacı kalmamıştı, hele bu zorlu sınavı tek başına kazandıktan sonra. Böyle olmakla birlikte öğrencinin bu başarısı kısmen de olsa öğretmenine mal edilmişti; Sari yöneticiliğine atanmıştı. Bu görev ona gürültü patırtıdan uzak bir uğraş sağlıyordu. "itiraf etmeliyim ki beni şaşırttın; ama bu başarı başını döndür mesin. Bu, sana yapılan bir haksızlığın telafisi ile arkadaşın kurtulmasını sağladı; yetmez mi?" "Ne demek istediğini anlamadım." "Benden istediğin görevi yerine getirdim: dostlarınla düşman larını bulmamı istemiştin. Dostlarının arasında sekreterin 54 CHRISTIAN JACQ ni'den başkasını göremiyorum. Beklenmedik başarın bir yığın kıs kançlığa yol ama daha da önemlisi şu: terk edip gü neye yerleşmen isteniyor." "Seni ağabeyim göndermiş olmasın?" Sari'nin yüzünde canı sıkılmış gibi bir ifade belirdi. "Böylesi olmadık dalavereleri aklına Ama saraya git me. Bu toplantı seni ilgilendirmiyor." "Ama ben kralın kâtibi değil miyim?" bana: orada bulunman istenmiyor." "Ya diretirsem?" "Kral kâtibi olarak kalacaksın... ama silik bir kişi olarak. Şe nar'a karşı çıkma, kendi felaketini kendin hazırlamış olursun." Altı yüz çuval normal buğday ve bir o kadar da has buğday, bin lerce pasta ve her çeşitten küçük ekmek yapılması için saraya geti rilmişti. Bu pastalarla ekmekler, bira ve vaha şaraplarıyla birlikte ik ram edilecekti. Kral kâtipleri şerefine verilmiş olan toplantıya katıl mak üzere davet edilen konuklar, saray sakinlerinin hızlı hizmetleri sayesinde, gökte ilk yıldız görüldüğü andan itibaren pastacılarla ek mekçilerin şaheserlerini zevkle yiyeceklerdi. Ramses gece gündüz, Firavun'un özel muhafızları tarafından gözetim altında tutulan saray kapısına ilk gelenlerdendi. Muhafız lar, küçük oğlunu tanımalarına rağmen büyük bahçeye gir mesine izin vermeden önce, kral kâtibi olduğunu belirten diploma sını incelediler. Bahçede, gölgeleri büyük havuza düşen çok eski akasya ağaçlarının yanında yüzlerce başka ağaç vardı. Her yere, üzerine pasta, ekmek ve meyve sepetleri konmuş masalar yerleştiril mişti. Tek ayaklı küçük masaların üzerine de buket buket çiçekler konmuştu. Görevliler, yapılmış kupalara şarap ve bira koyuyorlardı. Prensin gözü merkez binadan başka bir şey görmüyordu. Top lantı salonlarını, renkleri sarayı gezenleri hayretler içinde bırakan vernikli seramiklerle kaplı duvarlarını aklından geçiriyordu. Yatılı öğrenci olarak gönderilmeden önce kral dairelerinde oyna mış, hatta taht salonunun basamakları üzerinde düşüncesizce ken dini tehlikeye atmıştı. Onu dolu dolu üç yıl olan süt an nesi tarafından da az mı azarlanmıştı? Firavun'un, Tanrı Maât'ın RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 55 doğruluğunu simgeleyen bir kaidenin üzerine oturtulmuş tahtını hatırlıyordu. Ramses, hükümdarın kâtipleri sarayın içinde kabul edeceğini ummuştu, ama gerçeği çabuk öğrendi: Seti, sarayın büyük avlusuna bakan pencerelerden birinden görünmekle avluda topla nacak olan kâtiplere, görevlerini ve sorumluluklarını belirtecek olan kısa bir söylev verecekti. Bu koşullar altında onunla nasıl baş başa görüşebilirdi? Bazen kral, kullarının arasına karışır, aralarında en parlak sonucu alanları şahsen kutlardı. Ramses, çalışmasını hatasız tamamlamış, yazı tahta sı üzerindeki son bilmeceyi çözen tek kişi olarak babasıyla karşılaş mak üzere kendini onun bu sessizliğini protesto etmeyi kararlaştırmıştı. Memfıs'i terk etmek zorunda kalacak olsa bu konudaki emri sadece Firavun'dan başkasından değil. Kraliyet aileleri ve bu düzeyde bir toplantıyı asla kaçır mayan kibarlar âlemi yiyor, içiyor, çene çalıyorlardı. Ramses, vaha da hazırlanmış şarapla biranın tadına baktı. Kupasını boşaltırken, çardağın altında oturmuş olan bir çifti fark etti. Bu çift Şenar ile Güzel Iset'den başkası değildi. Ramses onlara sokuldu. "Artık bir seçim yapman gerektiğini düşünmüyor musun, güze lim?" Genç kadın yerinden fırladı, Şenar sükûnetini muhafaza etti. "Çok saygısızsın, sevgili kardeşim; saygın bir hanımla görüşmek hakkım değil mi benim?" "O gerçekten saygın bir hanım mı?" "Kabalaşma." Yanakları kıpkırmızı olan Güzel iki kardeşi başbaşa bıraka rak oradan kaçtı. "Tahammül edilmez bir adam oluyorsun, Ramses. Artık senin yerin burası değil." "Kralın kâtibi değil miyim?" bir palavra daha; benim onayım olmadan sen hiçbir görev alamazsın." "Dostun Sari bunu bana bildirdi." "Benim dostum Asıl senin dostun! Senin yanlış bir adım atmanı önlemeye çalıştı." 56 CHRISTIAN JACQ "Bir daha bu kadına yaklaşma." "Beni tehdit etmek cüretini gösteriyorsun, ha!" "Şayet senin gözünde bir hiçsem, kaybedecek neyim olabilir ki?" Şenar birden tartışmayı kesti, sesinde bir yumuşaklık vardı. "Haklısın," dedi. "Bir kadının sadık olması istersen ka ran ona bırakalım, ne dersin?" "Kabul ediyorum." "Mademki geldin, eğlenmene bak." "Kral ne zaman konuşacak?" "Ha, sahi, senin haberin yok! Firavun şu anda bulunu yor. Kendi yerine kâtiplerini kutlama görevini bana verdi. Senin başarının da çölde bir avla ödüllendirilmesi kararlaştırıldı." Şenar uzaklaştı. Ramses o kızgınlıkla bir kupa şarabı sonuna kadar içti. Demek ki babasını göremeyecekti. Şenar onu daha iyi aşağılayabilmek için çağırmıştı. Alışık olduğundan daha fazla içen Ramses, boş konuş malarla vakit geçiren küçük gruplar kendisini öfkelendirdiği için aralarına katılmıyordu. Zihni iyice bulanmıştı. Kâtiplerden birine çarptı. "Ramses! Seni tekrar görmek ne güzel!" sen hâlâ misin?" gitmek üzere öbür gün yola çıkıyorum. Büyük haberi duymadın mı? Truva savaşı kesin sonuca varmış görünüyor. Barbar Yunanlılar, Priam'ın kentini zapt ettiklerini yalanlamıyorlar. leus'un Hektor'u öldürdüğü söyleniyor. Benim ilk görevim, tecrü beli diplomatların yanında, söylenenlerin doğru olup olmadığını saptamak olacak. Ya Yakında yüksek bir göreve getirilecek misin?" "Bilmiyorum." "Elde ettiğin başarı kimilerinin övgüsüne, kimilerinin kıskançlı ğına yol açtı." "Kendimi bu duruma "Yabancı bir ülkeye gitmeyi düşünmüyor musun? Ama sen ev lenecektin, değil mi? Düğününde bulunamayacağım, ama unutma, kalbim daima seninle olacak." Elçilerden biri Aşa'nın kolunu tutarak bir köşeye çekti. Henüz yeşermekte olan diplomatik görevi şimdiden başlamıştı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 57 Ramses aşırı sarhoşlukla kendinden geçer gibi olduğunu hisset ti. Kırık bir küreği, duvarları sallanan bir evi andırıyordu. Böylesine küçük düşmeye bir daha asla izin vermeyeceğine yemin ederek şa rap kupasını fırlatıp attı. 10 Sayıları bir hayli kalabalık olan avcılar, güneşin doğusuyla bir likte doğru yola çıktılar. Ramses köpeğini, kusurlu mürekkep kalıplarının esrarını aydınlatmaya karar vermiş olan emanet etmişti. Ameni bu hatayı kimin yaptığını bula bilmek için mürekkep yapımından sorumlu kişileri sorguya çeke cekti. Şenar, ava gidenleri tahtırevanın üzerinden uğurlamıştı. Avcıla rın tanrı tarafından sağlamak amacıyla dua etmekle ava katılmamıştı. Eski bir askerin çektiği arabada yer alan Ramses çölle karşılaşın ca neşesini buldu. Yabani karacalar, antiloplar, leoparlar, panterler, geyikler, sırtlanlar, tav şanlar, tilkiler... Bu hayvanların tek büyük korkusu insanların bu tür toplu Avcılar grubunun başkanı hiçbir şeyi tesadüfe bırakmamıştı. Arabaların arkasından iyi yetiştirilmiş av köpekleri geliyordu. Ara baların üzerine erzak ve su testileri konmuştu. Güzel bir av geceye kadar sürer diye, çadırlar da düşünülmüştü. Avcıların yanında ke mentler, yeni yaylar ve çok sayıda ok bulunuyordu. Araba sürücüsü: "Neyi seçersin," diye sordu, "öldürmek mi, canlı yakalamak mı?" Ramses: "Canlı yakalamak isterim," diye karşılık verdi. "O halde sen kement kullanacaksın, ben de yay. Hayatta kalmak için öldürmek bir zorunluktur. Hiç kimse bundan kaçamaz. Senin kim olduğunu biliyorum. Seti'nin oğlusun. Ama tehlike önünde ikimiz de eşitiz." "Bu söylediğin doğru değil." "Bu konuda üstün olduğuna mı inanıyorsun?" "Tecrübeli bir kişi olarak üstünlük sende; bu benim ilk avım." Tecrübeli avcı omuzlarını silkti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 59 "Bu kadar laf yeter. Şimdi gözlerini dört aç ve bir av hayvanı gö rünce bana haber Ne çılgına dönmüş bir tilki, ne de bir tavşan arabayı süren tec rübeli avcının dikkatini çekti, onları öteki avcılara bıraktı. Bir süre sonra avcılar birbirlerinden uzaklaşmaya başladılar. Prens bir ceylan sürüsünü fark etti. Sürünün peşine düşen avcı: "Fevkalade!" diye haykırdı. Hasta ya da yaşlı olan üç ceylan, hemcinslerinin yanından ayrı larak, iki kaya duvarının arasından kıvrılıp giden kuru bir dere ya tağına daldılar. Araba durdu: "Yürümemiz gerek." "Neden?" "Arazi çok tekerlekler "Ama ceylanlar bizden "Hiç de öyle olmayacak; buraları çok iyi bilirim. Sonunda bir mağaraya girip saklanacaklar. Biz de onları kolayca yakalarız." Üzerlerindeki silahla erzaka aldırmadan üç saatten fazla yürü düler. Akılları tek amaca yönelmişti. Sıcak tahammül edilmez bir hal alınca, bir taş sırasının gölgesinde durdular. Taşların arasında kalın yapraklı bitkiler yükseliyordu. Bir şeyler yiyip içip güçlerini topladılar. "Yoruldun mu?" "Hayır." . "Öyleyse çöle alıştın demektir. Çöl ya insanın ayaklarını keser ya da öyle bir enerji verir ki kızgın kuma değer değmez bu enerji yeniden Kaya parçaları çatlıyor, kaya duvarları üzerinden yuvarlanarak kuru derenin içine düşüyordu. Bu kırmızı ve verimsiz toprakların ortasında, çevreyi sulayan bir ırmağı, ağaçları ve işlenmiş tarlaları hayal bile etmek güçtü. Ramses varlığının geçici olduğunu hissetti. Tanrı çölü, insanlar sussunlar ve gizli ateşin sesini duysunlar diye yaratmıştı. Tecrübeli avcı, ucu sivri çakmaktaşıyla pekiştirilmiş oklarını gözden geçirdi. Okların diğer ucuna konmuş iki kanatçık, dengeyi sağlıyordu. 60 CHRISTIAN JACQ "Bu oklar en iyilerinden değil, ama bunlarla yetinmek zorunda yız." "Mağara uzakta mı?" "Yaklaşık bir saatlik yolumuz var. Geri dönmek ister misin?" "Yola devam." Ne bir yılana, ne bir akrebe Sanki bu ıssız yerde tek bir canlı yoktu. Belki de hayvanlar yuvalarından ya da taşların ara larından çıkmak için akşam sessizliğini bekliyorlardı. Ramses'in yol arkadaşı: "Sol bacağım ağrıyor," diye yakındı. "Eski bir yara depreşti her halde. Biraz durup dinlensek iyi olacak." Gece karanlığı çöktüğü zaman adam hâlâ ıstırap çekiyordu. "Uyu istersen," dedi. ağrı beni uyanık tutar. Uy kum gelecek olursa sana haber veririm." Önce bir okşama, hemen ardından bir yanma. Güneş doğduğu anda çok kısa bir süre hoşluk duygusu veriyordu ama sonra: karan lıklara, yaşamın yiyip ejderhasına karşı verdiği savaştan galip sevinciyle etkisini öylesine güçlü bir biçimde hissettiriyor du ki insanlar hemen bir gölgeye sığınma ihtiyacını duyuyorlardı. Ramses uyandı. Arkadaşı ortalarda yoktu. Prens azıksız ve silahsız, yapayalnız kal mıştı. dağıldığı yerden saatlerce uzaktaydı. Hemen yola ko yuldu. Gücünü boşa harcamamak için düzenli adımlarla yürüyordu. Adam onu terk etmişti. Bu zorlu yürüyüşten sonra sağ kalama yacağını düşünmüş olmalıydı. Bu adam kimin emrindeydi? önce den tasarlanmış bu ölüme bir av kazası süsü vermeyi amaçlayan tu zağın hazırlayıcısı kimdi? Herkes genç adamın atılganlığını bilirdi. Bir avın peşine düşmüş olan Ramses ihtiyatı elden bırakıp çölde kaybolmuştur, denecekti. Bu, kalleş ve kinci başkası olamazdı. Ma demki kardeşi Memfıs'i terk etmiyordu, o da onu ölüme gönder mez miydi? Ramses, bu düşünceyle öfkeden kudurdu, kendisine uygun görülen kadere boyun eğemezdi. Geçtiği yolları ayrıntısına kadar hafızasında tutma yeteneğine sahip olan bir fatihin hırsıyla yoluna devam etti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU î • ; önünden önce bir ceylan kaçtı, hemen ardından eğik ve sivri boynuzlu bir keçi belirdi; bu davetsiz misafire baktıktan sonra o da kaçtı. Hayvanların varlığı, yol arkadaşının kendisine söylemek iste mediği bir su kaynağının bulunduğu anlamına mı geliyordu? önünde iki şık vardı: ya susuzluktan ölme tehlikesini göze alarak yoluna devam edecek ya da hayvanlara güvenecekti. Ramses ikinci şıkkı yeğledi. Yabani keçileri, ceylanları, antilopları ve biraz uzakta da denen, on metre yükseklikteki ağacı görünce, Ramses her zaman önsezilerine uyacağına dair kendi kendine söz verdi. Bol dallı, gri gövdeli, kokulu renkli çiçeklerle süslü ağaç, yu muşak, şekerli, yumurta biçiminde bir meyve verirdi. Çöl avcıları bu ağaca adını takmışlardı. Bu ağacın başka özelliği de ucu açık yeşil, sivri ve uzun, korkunç dikenleri olmasıydı. Bu ağaç biraz gölge veriyor, Tanrı Set'in lütfü sayesinde çölün de fışkıran gizemli kaynaklardan birini koruyordu. Oturup sırtını ağaca dayamış bir adam, ekmeğini yiyordu. Ramses adama yaklaşınca onu tanıdı: bu adam, arkadaşı eziyet eden seyislerin başıydı. "Tanrı seni korusun, prensim. Yolunu mu kaybettin yoksa?" Dudakları kurumuş, dili sertleşmiş, başı ateşler içinde yanan sakalları uzamış, saçları kirpi gibi dikilmiş adamın sol bacağının yanında duran, serin suyla dolu tulumdan başka bir şey gördüğü yoktu. galiba? Çok yazık. Ölmek üzere olan bir adama bu çok değerli suyu vererek neden boşa harcayalım?" Prens, kurtuluş umudunun on adım gerisinde duruyordu. "Beni aşağıladın, çünkü sen bir kral oğlusun! Astlarım senin yü Zünden benimle alay "Yalan söylemene gerek yok. Sana parayı veren kim?" Seyis pis pis sırıttı. "Yararlı olan şey hoş olan şeyle Av arkadaşın senden kurtulmak için bana beş inekle on parça keten kumaş verince senin işini bitirmeyi hemen kabul ettim. Buraya geleceğini biliyordum. içmeden aynı yolu geri dönmek intihar etmek demektir. Ceylan antilopların ve keçilerin hayatını kurtaracağını sanıyordun, onlar seni bir ava 62 CHRISTIAN JACQ Adam elindeki bıçakla ayağa kalktı. Ramses, düşmanın kafasından geçen düşünceyi okudu. Adam daha önceki kavgalarına benzer bir kavga yapacaklarını umuyordu. Soyluların yarışmaları için kullandğı güreş tutuşlarıyla karşılaşaca ğını düşünüyordu. Oysa silahsız, yorgun ve susuzluktan kavrulmuş genç adam karşısındaki kaba güç karşısında yöntemsiz bir teknik geliştirecekti. Ayrıca delikanlının başka bir seçeneği de yoktu. Ramses bütün enerjisini toplayıp, öfkeli bir çığlıkla seyisin üze rine atıldı. Birden neye uğradığını anlamayan adam bıçağını kul lanma fırsatı bulamadı. Sırtüstü düşünce, hurması'nın vücu duna yüzlerce hançer gibi saplanan dikenlerine takılarak anında öl dü. Avcılar memnundular. Canlı olarak bir keçi, iki ceylan ve boy nuzlarından tuttukları bir antilop yakalamışlardı. Az çok rahatla mış görünen hayvanlar, hafifçe karınlarına vurulduğu zaman yürü meye razı oluyorlardı. Adamlardan birinin sırtında yavru bir ceylan vardı, bir başkası da şaşkına dönmüş bir tavşanı kulaklarından tu yardımcının taşıdığı sırığa bir sırtlanı ayaklarından bağlamışlardı. Zıplayıp duran bir köpek onu boş yere ısırmaya çalı şıyordu. Bu hayvanları, onların yaşamlarını inceleyen uzmanlara verecekler, onlar da bu hayvanları evcilleştirmeye çalışacaklardı. Daha önceleri sırtlanları besiye çekerek yapılan denemeler kötü so nuç vermiş olmasına rağmen bazıları hâlâ sırtlanlardan karaciğer ezmesi elde edilebileceğini umuyordu. Ava kurban giden öteki hay vanlar, tapınakların kasaplarına azık sağlıyordu; tanrılara adandık tan sonra insanları besliyordu. Avcılar toplanma noktasına varmışlardı. Eksik olan sadece Ramses ile arabacısıydı. Avdan sorumlu kâtip endişeye kapılmış, bu iki kayıp hakkında bilgi toplamaya çalışıyordu. Beklemek olanak sızdı. Kaybolanları aramak için bir araba gönderilmesi gerekirdi, ama hangi yöne? Bir felaketle takdirde sorumlu ola cak, mesleği tehlikeye düşecekti. Prens Ramses'in parlak bir gelece ği yoktu ama, kayboluşu görmezlikten gelinemezdi. Kendisiyle beraber iki avcı akşam üzerine kadar bekleyecekler, diğerleri ise, yakaladıkları hayvanlarla birlikte vadiye dönmek zo RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 63 oldukları için çölde bulunan bir polis haber vere Sorumlu kâtip endişe içinde bir levha üzerine raporunu yazdı, sonra vazgeçip alçı tabakasını kazıdı ve raporu yeniden yazmaya Bir süre sonra ondan da vazgeçti. Bu tip raporların basma kalıp ifadeleri ardına saklanıp gerçeği örtmesi imkânsızdı. Araların dan iki kişi eksikti ve bunlardan biri de kralın küçük oğluydu. Güneş göğün ortasında olanca gücüyle O sırada, sorumlu kâtip göz aydınlık içinde uzakta bir insan silu hareket halinde olduğunu fark etti. Çölde göz aldanmalarına sık rastlanırdı. Kâtip yanılıp anlamak için iki avcı ar kadaşına danıştı. Onlar da bir insanın kendilerine doğru geldiğin den emin olduklarını bildirdiler. Çölden sağ kurtulan insan adım adım yaklaşıyordu. Ramses bir tuzaktan başarıyla kurtulmuştu. 11 Şenar kendini, saray okulundan yetişmiş manikürcüsüyle pedi kürcüsüne bırakmıştı. büyük oğlu hep kendisiyle meşgul oluyordu. Ne de olsa güçlü ve zengin bir ülkenin müstakbel hü kümdarı ve yüksek görevli kişisi, sürekli olarak kendini göstermek zorundaydı. Hem, sağlığa, vücut bakımına, süslenmeye çok önem veren bir uygarlığın belirtici özelliği aşırı incelik, aşırı özen değil miydi? Şenar berberi gelmeden önce yaptırdığı bu vücut bakımın nadide bir heykel gibi el üstünde tutulup parfümler sürün mekten pek hoşlanıyordu. büyük villanın sessizliği haykırışlarla bozuldu. Şe nar gözlerini açtı. "Ne oluyor? Böyle bir şeye Ramses lüks tuvalet odasına girdi. "Gerçeği istiyorum Şenar. Hemen şimdi." Şenar manikürcüyle pedikürcüyü gönderdi. "Sakin ol, sevgili kardeşim. Hangi gerçekten söz ediyorsun?" "Beni öldürmeleri için parayla adam tuttun mu?" "Gene neler hayal ediyorsun? Böyle düşünceler kalbimi parçalı yor!" suç Biri öldü, ikincisi ise kayboldu." "Rica ederim, ne demek istediğini açıkla; kardeşin olduğumu unutuyor musun?" "Şayet suçlu sensen, bunu öğreneceğim." "Suçlu Ağzından çıkanı kulakların duysun." "Beni gönderdiğin çöl avında beni öldürme girişiminde bulu nuldu." Şenar, Ramses'in omuzlarını tuttu. "Birbirimizden çok farklıyız ve birbirimizi hiç sevmiyoruz, bu nu kabul ediyorum. Peki ama, daha önceden belirlenmiş kaderi ve gerçeği kabul etmek yerine neden çekişip duruyoruz? Senin burayı terk etmeni istiyorum, doğrudur, çünkü saray yaşamının gerekle RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 65 bağdaşmaz bir karaktere sahip olduğunu düşünüyorum. Ama sana haksızlık etmek niyetinde değilim. Rica ederim, inan bana: ben senin düşmanın "Mademki öyle, soruşturmayı yürütmek için bana yardım et. Beni bu tuzağa sürükleyen arabacıyı bulmak "Bana güvenebilirsin." Ameni yazı malzemesine gözü gibi bakıyordu. Boya hokkaları nı ve fırçalarını en az iki kez yıkıyor, pürüzsüz bir yüzey elde et mek için yazı tahtalarını kazıyor, kazıma aletiyle silgiyi beğenme diği zaman hemen değiştiriyordu. Kral kâtibi olmanın kolaylıkla rından yararlanacağı yerde, papirüsleri ziyan etmeden kullanıyor, kalker parçalarından müsvedde olarak yararlanıyordu. Eski bir kaplumbağa kabuğunun canlı bir kırmızı ve koyu siyah rengi elde etmek için madeni boya maddelerini kendi karıştırıyor du. nihayet geldiğini görünce sevinçten yerinden fırladı. "Sağ salim geleceğini biliyordum! Aksi olsaydı, bunu hisseder dim. Ben de bu arada zamanımı boşa Benimle gurur duyabilirsin." keşfettin?" "Yönetimimiz oldukça karışık, idari bölümler çok kalabalık ve şefler de oldukça Ama senin adın ve unvanın bana bir çok kapıyı açtı. Belki seni sevmiyorlar, ama senden merakı daha da arttı. "Daha açık konuş." "Mürekkep kalıpları ülkemiz için kaçınılmaz bir hammaddedir. Onlar olmazsa yazı yazılamaz; yazı yazılmazsa da uygarlık olmaz!" "Bakıyorum da artık özdeyişlerle konuşmaya başlamışsın." "Düşündüğüm gibi kontroller çok titiz bir şekilde yapılmakta. Hiçbir mürekkep kalıbı, gözden geçirilmeden çıkarılamaz. Kaliteli mallar birbirine "Yani..." kaçakçılık ve çalıp çırpma var." "Aşırı çalışmak senin kafanı karıştırmış olmasın?" Ameni bir çocuk gibi suratını astı. "Beni ciddiye 5 66 CHRISTIAN JACQ "Bir adamı öldürmek zorunda aksi takdirde o beni öl dürecekti." Ramses başına gelen feci olayı anlattı. Ameni'nin başı önündeydi. "Tüm bu yaşadıklarından sonra anlattığım mürekkep kalıpları hikâyesi sana gülünç Seni tanrılar korudu! Onlar seni hiç terk etmeyecek." "inşallah seni duyarlar." Ilık bir gece kamış kulübeyi sarmalıyordu. Yakınlarda, kanalın kurbağalar Ramses gece boyunca Güzel beklemeye karar vermişti. Şayet gelmeyecek olursa, onu bir daha göremeyebilirdi. Seyisi hurması'nın dikenleri üzerine ite rek canını kurtarmaya çalıştığı sahneyi gözünde canlandırdı. Bu ha reketi planlı değildi. Kaçınılmaz bir ateş sarmıştı benliğini, gücünü on katına çıkararak. Bu güç esrarengiz bir dünyadan mı geliyordu, yoksa babasının da adını taşıdığı tanrı Set'in gücünden mi kaynak lanıyordu? O zamana kadar Ramses, kendi yaşantısının mutlak efendisi her türlü kavgadan galip çıkarak insanlara ve tanrılara meydan sanıyordu. Unuttuğu şey ise, bunun karşılı ğında ödenecek bir bedel olduğuydu. Bu bedel ölümdü ve Ramses ölümün canlı şahidi olmuştu. Bundan pişmanlık duymuyordu. Tek düşündüğü bu yaptığının hayallerini sona mı erdireceği, yoksa bi linmeyen bir ülkenin kapılarını mı aralayacağıydı. Bir köpek havladı. Birisi yaklaşıyordu. Ramses ihtiyatsızlık etmemiş miydi? Seyise para veren arabacı bulunmadığı sürekli bir tehdit altındaydı. Belki adam pren sin peşinden gelmişti. Belki de, silahlıydı ve onu tenha bir köşede sıkıştırarak öldürmek niyetindeydi. Ramses yabancının sezinliyordu. Onu görmese de ne kadar uzaklıkta bulunduğunu biliyordu. Bütün hareketlerini bir bir anlatabilirdi. Sessiz büyük adımların uzunluğunu biliyordu. Kulü benin kapısının önüne gelince, prens dışarı fırladı ve onu yere yıktı. "Bu ne şiddet böyle prensim!" neden bir gibi sokuldun?" "Anlaşmamızı unuttun her şeyden önce ağız sıkılığı." Şimdiden kendisini arzu ettiğini gördüğü âşığına sarıldı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 67 "Durma, bana saldırmaya devam et." "Seçimini yaptın mı?" "Burada bulunmam sorunun yanıtı değil mi?" tekrar görecek misin?" "Neden konuşmana ara vermiyorsun?" Çırılçıplak vücudunu bol bir tunik örtüyordu. müstak bel kralıyla evlilik projelerini unutarak, delice âşık olduğu adamın okşamalarına sundu vücudunu. Ramses'in yakışıklılığı bu kadının tutkusunu açıklamaya yeterli değildi. Genç adam, kendisinin de farkında olmadığı öyle bir güce sahipti ki, bu güç, genç kadını aklı nı başından alırcasına Ramses bu gücü nasıl kullana caktı? Yok etmekten mi zevk alacaktı? da elinde bir güç vardı, ama ne kadar yaşlı, ne kadar can sıkıcı görünüyordu! Güzel aşkı ve gençliği, vaktinden önce yatışmayacak kadar seviyordu. Doğan güneş onları birbirine sarılmış buldu. Ramses, beklen medik bir şefkatle sevgilisinin saçlarını okşadı. "Avda bir adam öldürdüğün haberi kulaktan kulağa fısıldanı yor." "Beni öldürmeye kalkıştı." "Ne sebeple?" "intikam." "Senin kralın oğlu olduğunu biliyor muydu?" "Biliyordu, ama benimle gelen arabacı ona yüklüce bir para ver mişti." Endişeye kapılan Güzel doğruldu. "Arabacı tutuklandı mı?" "Henüz değil. Suç duyurusunda bulundum. Polis onu arıyor." "Eğer, bu mı demek istiyorsun? Şenar inkâr bana ciddi göründü." "Dikkat et, alçak ve zeki bir adamdır." Genç kadın, doğan güneşin gücüyle onu kucaklayıp öptü. bürosu boştu. Orada bulunmayışını açıklayan bir not bırakmamıştı. Ramses, sekreterinin kusurlu mürekkep kalıplarının bilmecesini çözmekten vazgeçmeyeceğine inatçı, titiz biri olduğu için böyle bir kusuru hoş karşılamayacak, gerçeği öğrenmek 68 CHRISTIAN JACQ ve suçluların cezalandırılmasını sağlamak için dur durak bilmeden çalışacaktı. Bu ateşli tutumunu yatıştırmaya çalışmak boşuna olur du. Çelimsiz bir vücut yapısına sahip olmasına rağmen ama ulaşmak için amansız bir gayret gösterecek nitelikte bir insandı. Ramses, polis müdürünü görmeye gitti. Müdür ne yazık ki ba şarısız memurlarını bir eşgüdüm içinde yönetmekte güçlük çeki yordu. Tehlikeli arabacı kaybolmuş, güvenlik güçleri ciddi bir iz bi le bulamamıştı. Prens, polis müdürünün araştırmaları dair söz vermesine rağmen, öfkesini gizleyemedi. Düş kırıklığına uğrayan Ramses soruşturmayı bizzat yürütmeye karar verdi. Memfis kışlasına gitti. Orada, bakımları yapılan savaş arabaları ile av arabaları toplanmıştı. Kraliyet kâtibi sıfatıyla değerli arabaların envanterini yapan bir arkadaşını görmek istedi. Kaybolan arabanın burada görevlendirilip görevlendirilmediğini öğrenmek için arabacıyı ayrıntılarıyla tarif etti. Görevli memur ahırların kontrolörü olan yanı na götürdü. Kontrolör, üzerine eyer vurulamayacak kadar küçük olan kır bir atı muayene ediyor, öte yandan da seyislerden birini, hayvanlara zulüm yapmakla suçluyor ve azarlıyordu. Yirmi yaşlarında görünen yapılı, dört köşe yüzlü, sevimsiz, kısa sakallı biriydi. Dol gun adaleli kolunda iki bilezik vardı. Ağırbaşlı ve boğuk sesiyle can sıkıcı ve uzun öğüdünü heceleyerek söylüyordu. Suçlu seyis uzaklaşınca atı okşadı. At da ona minnettar bir ba kışla baktı. "Ben prens dedi. "Aferin sana." "Bilgiye ihtiyacım var." "Polise "Bana yalnız sen yardım edebilirsin." "Buna hiç şaşmadım desem yalan söylerim." "Bir arabacıyı arıyorum." "Ben atlar ve arabalarla meşgul oluyorum." "Ama bu adam kaçak bir "Bu benim işim değil." "Kaçmasını arzu eder misin?" Bakhen, Ramses'e öfkeli bir bakışla baktı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 69 "Yoksa beni suç ortağı olmakla mı suçluyorsun? Ben prens falan dinlemem, hemen buradan "Sana yalvaracağımı umma." bir kahkaha attı. "Sen hâlâ burada mısın?" "Sen bir şeyler biliyorsun ve onu bana "Bakıyorum da, çok cesursun." Atın biri Endişelenen Bakhen, koyu kahverengi şahane bir ata doğru koştu. At çifteler savurarak ipleri koparmak ve özgür lüğüne kavuşmak istiyordu. "Sakin ol yavrum, sakin ol!" sesi damızlık aygırı benziyordu. Adam, güzelliği Ramses'i hayran bırakan ata sokuldu. "Adı ne atın?" "Onun yiğitliği Tanrı Amon'dan gelir ve benim en sevdiğim at tır." Ramses'e yanıt veren Bakhen değildi. Ardında duran kişinin sesi Ramses'in kanını dondurdu. Ramses dönüp arkasına baktı, babasının, Firavun önün de eğildi. 12 "Gidelim Ramses." Prens kulaklarına ama babasının az önce söyledikle rini tekrar etmesini istemesi olanaksızdı. Kendisini öylesine mutlu hissetti ki, bir an gözlerini kapadı. Seti şimdi iyice sakinleşmiş olan ata doğru yürüdü. Atın ipini çözdü, at onu izledi, sakin hafif bir arabaya koşulmayı bekle di. Kışlanın nizamiyesinde hükümdarın özel muhafızları nöbet tu tuyordu. Prens babasının soluna oturdu. "Dizginleri al." bir fatihin gururuyla arabayı, bir filonun güneye git mek için iskeleye doğru sürdü. Ramses, haber verecek vakit bulamamıştı. Ya Güzel kamış kulübedeki aşk randevusuna gelmediği zaman ne düşü necekti? Ama, Kraliyet gemisinde yolculuk etme şansını yakalamış ken bütün bunların ne önemi vardı? Ramses, kral kâtibi olarak, sefer boyunca hiçbir ayrıntıyı atlama dan seyir defterini tutmakla görevlendirilmişti. Yeni keşfettiği man zaralara hayran kalarak görevini büyük bir gayretle yerine getirdi. Hedefleri olan Cebel Silsile ile arasındaki sekiz yüz kilometreydi. Gemiyle yaptıkları on yedi günlük yolculuk sırasında Ramses, Nil kıyılarının güzelliği karşısında büyülendi. Irmağın ke narındaki tepeler üzerinde kurulmuş köylerin sakinliği, Nil'in o ışıl ışıl parıldayan suları unutulur gibi değildi. Mısır, mütevazılığı bir yana bırakmış, bütün güzelliklerini sunuyordu prense. Yol boyunca Ramses babasını hiç görmedi. Günler bir saat gibi geçti, seyir defteri giderek kalınlaştı. Firavun Seti'nin altıncı hü kümdarlık bin asker, taş yontucuları ve denizciler, Cebel Silsile bölgesine girdi. Ülkenin belli başlı burada işletili yordu. Sağlı sollu tepelerin yamaçları oldukça dar bir geçit veriyor; ırmak da, tehlikeli burgaçların etkisiyle çukurlar meydana getiri RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 71 yor, buralarda tekneler alabora oluyor, pek çok kimse boğuluyor du. Geminin ayakta duran sefere katılanların çalış malarını izliyordu. Ekip şeflerinin yönetiminde alet ve erzak san dıkları taşınıyordu. Herkes şarkı söylüyor, birbirine güç veriyor ve büyük bir ahenkle çalışıyordu. Akşam olmadan önce kraliyet Majestelerinin her işçi yi günde iki buçuk kilo ekmek, bir demet sebze, bir porsiyon kızar mış et, susam yağı, bal, incir, üzüm, kurutulmuş balık, şarap ve ay da iki çuval tahılla ödüllendireceğini bildirdi. Günlük ve aylık tahı lın artırılması işçilerin canla başla işe sarılmalarını sağladı ve her bi ri elinden geldiğince çalışmaya katılacaklarına dair söz verdiler. Taş kırıcıları taş bloklarını küçük oyuklar açtıktan sonra teker te ker meydana çıkarıyor, sonra onları ana kayadan ayırıyorlardı. Bu zahmetli iş çok düzenli çalışmayı gerektiriyordu. Ekip şefleri taşın damarlarını bulup işaretliyor, taş kırıcılarına yardımcı oluyorlardı. Bazen, çok daha büyük parçalar elde etmek için, yerde yatay olarak oluşmuş kertiklerin içine kuru ağaç kamaları sokup, onları ıslatıyor lardı. Ağaç kamalar ıslanınca genleşiyor ve öylesine güçlü bir basınç yapıyorlardı ki kaya bir anda ana kayadan kopuyordu. Bazı taş blokları orada taş kırıcılarına emanet ediliyordu. Bazıla rı da dik bayırda balçıktan oluşturulan bir rampa üzerinde kaydırı larak yamacın dibine indiriliyordu. Yük gemileri bu taşlan, kullanı lacakları yer olan tapınak şantiyesine götürüyorlardı. Ramses ne yapacağını bilemiyordu. Teknisyenlerin ardı arkası kesilmeyen çalışmalarım nasıl kaleme alacak, elde ettikleri ürünün dökümünü nasıl yapacaktı? Görevini hiç şaşmadan tamamlamaya karar verdiği için şantiyedeki usullere alıştı, işlerine engel olmadan burada çalışan sert tabiatlı insanlara yakınlaştı. Onların dillerini ve yaptıkları işin özelliklerini öğrendi. Bu öğrendiklerini uygulamaya koymak istediği zaman, kendisine verilen bir tokmak ve yontu ka lemi ile ilk taşım öylesine ustalıkla yonttu ki en kibirli ustalar bile hayretlerini gizlemediler. Prens bir süreden beri şık keten elbisesini deri bir iş tulumu giymişti. Sıcak ve ter onu rahatsız et miyordu. yaşantı, saraydaki yaşantıdan daha çok hoşuna gidiyordu. Bu içi dışı bir, sıradan insanlarla beraber oldu 72 CHRISTIAN JACQ ğu zaman aldatmacaya sapmanın olanaksız olduğunu fark etmişti. Bu nedenle Ramses zengin öğrenci övüngenliğinden yakasını sıyır dı. Kararını vermişti. Burada taşçılarla kalacak, onların sırlarını öğ renecek, onların yaşantısını paylaşacaktı. Kentten ve onun yararsız gösterişinden uzak gücünü ve bilgisini tanrılar adına taş seçerek artıracaktı. Babasının vermek istediği mesaj şu olmalıydı: parlak geçen bir çocukluğu, yapay bir eğitimi kendisinin gerçek kimliğini bulmak için, acımak bilmez güneşinin al tında yaşamalıydı. Ramses, vahşi boğa ile karşılaşmasının onu kral lığa yönlendireceğini sanmakla yanılmıştı. Şimdi ise, Seti, onu ger çek kapasitesi ile karşı karşıya getirerek bütün boş hayallerinden kurtulmasını sağlamıştı. Ramses, soylu kişilerin yaşadığı konforlu hayata hiç imrenmi yordu. Böyle bir rol için Şenar çok daha îçi biraz rahatla yan genç adam, gökteki yıldızlara giden gözlerini kapadı ve uyudu. Bir gün önce kaya parçasının çıkarıldığı taşocağında bu gün çok garip bir sessizlik vardı. Genellikle güneş doğarken, sabah serinliğinden yararlanmak için çalışma başlardı. Neden şimdi grup şefleri neden işçiler işbaşı yapmamışlardı? Çevrenin büyüsüne kapılan prens, taş ocağının dik kayalarla çevrili sessiz koridorlarında yürümeye başladı. Şimdi bütün bu çev re kişiliğiyle bütünleşmişti. Artık onun için başka bir ufuk söz ko nusu değildi. Aletlerin gürültüsü başlamadan önce çevredeki huzur ve sessizliğin tadını çıkarıyordu. Ramses taş ocağının içinde, her ekibin çalışma alanının sınırla rını belirlemek için taşların üzerine taş ustaları tarafından kazılmış özel işaretlere bakarak yönünü buldu. Kral kâtibi üniformasını bir an önce terk edip arkadaşları gibi yaşamak, onların acılarını ve se vinçlerini paylaşmak, işsiz güçsüz soyluların davranışlarını unut mak istiyordu. dibinde kayaların içine oyulmuş küçük bir tapınak vardı. Girişin solunda, üzerinde doğan güne saygı sözleri kazılmış bir mezar taşı bulunuyordu. Bu kutsal taşın karşısında Firavun Seti, RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 73 avuçları açık olarak ellerini taşocağını aydınlatmaya baş layan gün ışığının doğuşunu kutlayarak dua ediyordu. babasının mırıldandığı sözleri dinleyerek diz çöktü. Seti duasını bitirince oğluna doğru döndü. "Burada ne işin var?" "Burası benim hayatımın yolu." Firavun: "Yaradan dört mükemmel işini dedi. "Her canlı varlık yaşantısı boyunca solusun diye dört rüzgârı yarattı; fakirler de güçlüler gibi yararlansın diye suyu ve suların kabarmasını verdi in sanlara. Her insanı komşusuna benzer yarattı. Nihayet insanların kalbine öbür dünyanın anısını kazıdı ki, insanlar görünmeyene kur banlar versinler. Ama insanlar, yaradanm sözlerini hiçe saydılar ve onun eserlerini bozmaktan başka bir şey arzulamadılar. Sen de bun lar arasında mısın?" ben bir adam öldürdüm." "Senin hayatının anlamı yok etmek midir?" "Kendimi savundum, bir güç bana yol gösterdi!" "Bu durumda sorumluluğu yüklen, kendine acıma." "Gerçek suçluyu bulmak istiyorum." "Kendini kararsızlığa kaptırma; görünmez güce kendini adama ya hazır mısın?" Prens başını salladı. Seti küçük tapınağın içine girdi ve az sonra kollarının arasında sarı bir köpeği tutarak çıktı. Ramses'in yüzü bir gülümsemeyle ay dınlandı. "Yoksa Gece Bekçisi mi bu?" "Bu senin köpeğin mi?" "Evet, ama..." "Yerden bir taş al, köpeğin kafasını parçala ve onu bu ocağın kutsal ruhuna sun. Böylece öfkeden arınmış yere bıraktığı köpek sahibine doğru koştu ve yeni den buluşmalarını zıplayarak kutladı. "Baba..." "Hadi, durma." Gece gözleri okşama ve şefkat istiyordu. "Yapamam." 74 CHRISTIAN JACQ "Verdiğin yanıtın ne anlama geldiğinin farkında mısın?" "Taş kırıcıları birliğine gireceğim. Bir daha da saraya dönmek istemiyorum." "Bir köpek için bugünkü mevkiinden vazgeçmek mi istiyor sun?" "Bu köpek bana güvendi, benim görevim onu korumaktır." "Gel benimle." Ramses ve Gece Bekçisi, tepenin yamacındaki bir patika dan geçerek, taşocağını yukarıdan gören kayalık tepeye tırmandılar. "Şayet köpeğini öldürmüş olsaydın, yok edicilerin en aşağılığı olacaktın. Bir sınavı daha geçtin." Ramses buna çok sevindi. "Burada, değerimi kanıtlayacağım." "Yanılıyorsun." "Ağır işleri yapacak yeteneğe sahibim." "Bunun gibi bizim uygarlığımızın sürekliliğinin gü vencesidir. Bir kral bu ocakları sık sık ziyaret edip işçilerin çalışma larını denetlemeli, tanrıların yapılarının güzelliğinin artmasını ve yeryüzünde sonsuza kadar kalmalarını sağlamalıdır. Bu insanların başında olmak, yönetmek sözcüğüne anlam kazandırır, çünkü taş ve ağaç hiç yalan söylemez. Mısır, da Firavun ya ratmıştır. O hep bir şeyler inşa çünkü tapınağı ve halkı oluş turmak en büyük sevgi belirtisidir." Seti'nin her sözü, susuzluktan yanan bir yolcunun, suyu buz gi bi olan bir kaynaktan su içmesi gibi, güçlü bir ışık halinde, ses'in zihnini açıyordu. "Benim yerim gerçekten burası." "Hayır oğlum, Cebel Silsile, bir taşocağından ibarettir. Granit, kaymak taşı, kalker, öteki taşlar ve diğer malzemelerin başında bu lunmalısın elbette. Ama buradaki işin artık bitti. Kuzeye hareket et me zamanıdır." 13 Ameni kendisine verilen geniş bürosunda, elde ettiği bilgileri belli bir sıraya göre düzenliyordu. Ramses'in özel sekreteri sağda solda araştırma yaptıktan ve az çok geveze olan birçok küçük me muru sorguya çektikten elde ettiği sonuçtan pek memnun du. Bir av köpeğinin sezgisiyle gerçeğin elinin altında olduğunu hissediyordu. Hiç kuşku yok, birtakım dolaplar çevrilmiş, hile ya pılmıştı. Genç kâtip, eline bir kanıt geçirecek olursa sonuna kadar gidecek ve suçlunun cezalandırılmasını sağlayacaktı. Yazı tahtasının üzerine yazdığı notları yeniden okuyordu ki, bir den Güzel Ramses'in dairesine girdi ve sekreterinin kapısına dayandı. Ameni'nin keyfi kaçmıştı. Ayağa kalktı. Kendini herkesten üs tün gören bu kızın karşısında nasıl davranacağım bilemiyordu. Kız saldırgan bir ifadeyle: "Ramses nerede?" diye sordu. "Bilmiyorum." "Sana inanmıyorum." "Gerçeği söylüyorum." "Herkesin söylediğine göre Ramses'in hiçbir sırrı senden gizli değilmiş." "ikimiz arkadaşız ama bana haber vermeden terk et miş." "imkânsız." "Siz rahatlayacaksınız diye yalan söyleyemem." "Pek endişeli "Neden endişe edeyim?" "Nerede olduğunu biliyorsun ve bana söylememek için direni yorsun." "Beni haksız yere suçluyorsunuz." "O olmazsa, hiç güvencen kalmaz." "Emin Ramses Başına bir felaket gelseydi, hisse 76 CHRISTIAN JACQ derdim. Onunla benim aramda gizli bağlar dir ki endişeli "Benimle alay ediyorsun." "Gelecek." bu nedenle Sarayda ne olduğu anlaşılamayan çelişkili haberler kulaktan ku lağa dolaşıyordu. Bazıları Seti'nin Ramses'i Güney'e sürgün ettiği diğerleri de genç prensin, su baskınlarından önce bentlerin du rumunu inceleme görevini üstlendiğini ileri sürüyorlardı. Güzel îset'in öfkesi bir türlü yatışmıyordu. Sevgilisi onu hiçe saymış, onunla alay etmişti! Buluştukları saz kulübeyi boş bulunca şaka yaptığını sanmış, Ramses'e seslenmişti. Kurbağaların, yılanların ve başı boş dolaşan köpeklerin birden çoğaldığını hissetmiş, çılgına dönmüş haliyle oradan kaçmıştı. Bu kaba prens yüzünden kendi gözünde gülünç duruma düş A ma gene de onun için endişe ediyordu! Şayet ya lan söylemiyorsa Ramses bir tuzağa düşmüş demekti. Gerçekte ne olduğunu yalnızca bir tek kişi biliyordu. Şenar yemeğini bitirmek üzereydi. Kızarmış bıldırcın damak zevkine tat katmıştı. "Sevgili Sizi görmek ne büyük incir marmelatını benimle paylaşır mısınız? Övünmek gibi olmasın, ama en iyi "Ramses nerede saklanıyor?" "Bir tadın sevgili Nereden bilebilirim?" "Müstakbel kral bu tür ayrıntıları nasıl olur da bilemez?" Şenar kuşkulu bir ifadeyle güldü. "Hele bir oturma zahmetinde bulunun ve şu marmelatın tadına bakın; pişman olmazsınız." Genç kadın, yeşil rahat bir koltuğu seçti. "Kader bize ayrıcalıklı bir durum sağlamış. Neden şanslı oldu ğumuzu kabul etmeyelim?" "Sizi anlamakta güçlük çekiyorum." "Pek güzel anlaşıyoruz, yoksa siz böyle düşünmüyor musunuz? Kardeşimle birleşeceğinize bu konu üzerinde biraz daha fazla dur malı ve geleceğinizi düşünmelisiniz." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 77 "Siz benim için nasıl bir gelecek düşünüyorsunuz?" "Benim yanımda olursanız durumunuz mükemmel olur." Güzel îset, büyük oğluna dikkatle baktı. Zarif, çeki ağırbaşlı olmaya çalışıyor, şimdiden gelecekteki rolünü oynuyor, ama Ramses'in çekiciliğine ve vahşi güzelliğine ulaşamıyordu. "Gerçekten kardeşimin nerede olduğunu mu öğrenmek istiyor sunuz?" "Evet, tek arzum bu." "Neşenizi kaçırmaktan korkuyorum." "Dayanabilirim." "Bana güvenin. Sizi hayal kırıklığına uğratmak "Korkusuzca karşılayacak kadar güçlü olduğumu sanıyorum." Şenar üzgün göründü. Cebel Silsile bölgesindeki yapılan sefer de kâtip olarak görevlendirildi. Bir rapor hazırlamak, çalışmaların ayrıntılarım yazmak onun görevi. Böylesine sıradan bir görev onun aylar boyunca kalmasını sonunda ney'e yerleşecek. Babam bir kez daha insanları ne kadar iyi tanıdığı nı göstermiş oldu. Kardeşimi layık olduğu yere yerleştirdi. Şimdi bütün bunları bir kenara bırakıp ortak geleceğimizi düşünelim mi?" "Şenar, bu beni perişan "Sana daha önce söylemiştim." Yerinden kalktı, kızın sağ elini tuttu. Bu dokunma genç kızın içini bulandırdı. Evet, Ramses sahne den çekilmişti. Evet, Şenar durumun tek hâkimiydi. onun ta rafından sevilmek için seçilen mutlu kadın şeref ve servete kavuşa caktı; onlarca soylu genç kız, tahtın vârisi ile evlenmeye can atmı yor muydu?" Kaba bir davranışla Şenar'dan uzaklaştı. "Dokunmayın bana!" "Şansınızı zorlamayın." "Ben Ramses'i seviyorum." "Aşkın ne önemi var! O beni ilgilendirmiyor. Nasıl olsa bu aşkı unutursunuz. Ben sizden güzel olmanızı, bana bir oğul vermenizi ve birinci kadını olmanızı istiyorum. Bu konuda duraksa mak çılgınlık 78 CHRISTIAN JACQ "Öyleyse beni çılgın diye niteleyin." "Gitmeyin! "Yoksa ne?" Şenar'ın yüzünde endişeli bir ifade belirdi. "Düşman olmak, durumu karmakarışık Bunu sizin anla yışınıza bırakıyorum." "Elveda, Şenar. Siz kendi yolunuza gidiniz; benimki daha önce den çizildi." hareketli ve gürültülü bir kentti. Limanda daima bir fa aliyet olur, güneyden ve kuzeyden gelen birçok ticaret gemisi yana şırdı. Gemilerin limandan ayrılmaları ırmak trafiğini kontrol et mekle görevli resmi görevliler tarafından titizlikle düzenleniyor, yüklenen mallar bir kâtip ordusu tarafından kontrol ediliyordu. Sa yısız ambarlardan birinde aralarında onlarca mürekkep kalıbı olan yazı malzemeleri bulunuyordu. küçük oğlunun sekreteri olduğu için mürek kep kalıplarını inceleme görevini aldı. Bütün dikkatini fiyatları en yüksek birinci kalite ürünler bulmaya yönlendirdi. Ama inceleme leri başarısızlıkla sonuçlandı. Ufak sayesinde, işsiz güçsüz takımı ile yemiş, sebze ya da tahıl çuvalları yüklü eşeklerin tıkadığı dar sokaklarda rahatça ilerleyen Ameni, Seti'nin yeniden onardığı Ptah tapınağının yanın daki mahalleye kadar ilerledi. Yetmiş metre genişliğindeki anıtsal ana kapının önünde pembe granitten yapılmış dev kral heykelleri, kutsal varlığın mevcudiyetini ortaya koyuyordu. Genç kâtip, kuzey le güneyi birleştiren Menes'in kurduğu bu eski başkenti seviyordu. Ona göre bu kent, altın tanrıçanın himayesindeki kutsal çanağa içinde nilüferlerin açtığı gölleri seyretmek, her tarafı kaplayan çiçeklerin kokusunu solumak, altında gölgede, aylak aylak oturup Nil ırmağına hayran hayran bakmaktan daha güzel ne olabilirdi! Ama, ne yazık ki aylak aylak gezmenin sırası de ğildi. Ordunun çeşitli birlikleri için ayrılmış silahların saklandığı askeri donatım ambarlarından uzak durarak ilerleyen Ameni, ken tin en iyi okulları için mürekkep kalıpları üreten bir atölyenin kapı sında durdu. Çok soğuk karşılandı; ama Ramses adı, atölyenin eşiğinden içe RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 79 ri girmesine ve sorumlularla konuşmasına olanak sağladı. Emekli liğine çok az bir zaman kalmış olan ve işbirliği yapmaktan hoşla nan bazı imalatçıların işlerini savsaklamalarına ve standartları düşürdükleri halde hâlâ saraya mal satabilmelerine üzüldüğünü belirtti. Bu sözlerin doğruluğuna inanan kuzey mahallesin de, beyaz duvarlı eski hisarın ötesindeki bir adresi adamdan alabil di. Genç kâtip çok kalabalık olan rıhtımdan toprağın anlamına gelen Anktaui mahallesinin içinden geçti, kış lalardan biri boyunca ilerledi, çok kalabalık bir kenar mahalleye daldı. Büyük villalar, iki katlı küçük evler ve zanaatkar kulübeleriy yan yanaydılar. Birkaç kez yolunu şaşırdı. Bir yandan sokaklarını süpürüp, bir yandan sohbet eden hanımların yardımseverliği saye sinde, adresteki atölyeyi buldu. Ameni ne denli yorgun olursa ol sun, bilmecenin çözümünü mürekkep kalıplarının yapıldığı yerde bulacağına inandığı için dikkatle araştırmaya kararlıydı. Kapının eşiğinde, elinde bir sopa bulunan, kırk yaşlarında kaba bir adam yolunu kesti. "Selam. Girebilir miyim?" "Yasak." "Ben kral kâtibinin özel sekreteriyim." "Yoluna git, ufaklık." "Kral kâtibinin adı Ramses, yani Seti'nin oğlu." "Atölye kapalı." "Araştırmak için bundan daha iyi bir durum "Ben emir aldım." "Uysal davranacak olursan, resmi bir soruşturmadan kurtulmuş olursun." "Defol." Ameni çelimsiz olduğuna pek üzüldü. Ramses olsaydı bu terbi yesiz adamı kaldırdığı gibi kanala fırlatırdı. Genç kâtip güçsüz ol duğuna göre hileye başvuracaktı. Bekçiyi uzaklaşıyormuş gibi yaptı, bir merdivenden yararlanıp atölyenin arka tarafındaki bir tahıl ambarının çatısına Y ani Yukarı ve Mısır demek oluyor, ikisinin birleştiği yerde olan ülkenin dengesini sağlayan önemli bir noktayı simgeliyordu. 80 CHRISTIAN JACQ çıktı ve beklemeye başladı. Hava kararınca atölyenin pencereden içeri girdi. Bir etajerin üzerine bırakılmış lambayı kul lanarak ardiyedeki mürekkep kalıplarını dikkatle incelemeye başla sıradaki kalıplar onu düş kırıklığına uğrattı. Hepsi de mü kemmel kalitedeydi. Üzerlerinde kontrol damgası bu lunan ikinci sıradaki kalıplarda bir anormallik vardı; boyları daha kısa, renkleri belirsiz, ağırlıkları yetersizdi. Bir yazı denemesi Ame ni'nin kesin kanıya varmasına yetti. Kaçak imalatın merkezini orta ya çıkarmıştı. Keyfinden kabına sığamayan genç kâtip, bekçinin yaklaştığını duymadı. Kafasına inen bir sopa darbesiyle yere yıkıldı. Bekçi, Ameni'nin hareketsiz bedenini sırtlayıp yakındaki büyük çöplüğe bırakıverdi. Bu çöplükte biriken artıklar ertesi sabah erkenden yakı lırdı. Meraklı delikanlı konuşma fırsatı bulamayacaktı. 14 Çöplerin kaldırılmasıyla görevli memur, henüz uyku mahmur luğunu üzerinden atamamış küçük kızının elinden tutmuş onu sü rüklüyor, kuzey mahallesinin henüz uyuyan sokakların da ağır adımlarla ilerliyordu. Yönetim tarafından konulan sağlık kuralları uyarınca güneş doğmadan önce evlerin arasına yayılmış olan çöpleri yakması gerekiyordu. Bu tekdüze, sıkıcı bir görevdi ama hem ücreti iyiydi hem de insanda hemşehrilerine yararlı olma duygusu uyandırıyordu. Memurun sorumlu olduğu bölgede çok pis iki aile vardı. Onları daha önce uyarmıştı ama, durumda hiçbir düzelme görmediği için ceza vermek zorunda özünde olan bu tem belliğe karşı homurdanan memur, kızının elinden düşürdüğü bez bebeği yerden aldı ve onu teselli etti. bitince ona çok zengin bir kahvaltı hazırlayacak ve Tanrıça Net'in tapınağına bitişik bahçede ıl gın ağacının gölgesinde mis gibi bir uyku çekeceklerdi. bir rastlantı olarak pek fazla bir çöp birikmemişti. Elindeki meşaleyle çöpler çabuk tutuşsun diye birkaç noktayı ateşe verdi. ben büyük bebeği istiyorum." "Ne dedin?" "Şuradaki büyük bebeği dedim." Küçük kız insan şeklini andıran bir yığına doğru elini uzattı. Çöplerin arasından çıkmış bir kol görünüyordu. "Onu istiyorum, baba." içine kuşku düşen adam ayaklarının yanması pahasına çöplerin arasına girdi. Bir Bir delikanlının kolu! Büyük bir özen göstererek hare ketsiz vücudu çöplerin arasından çıkardı. Genç adamın ensesinde kurumuş kan izi vardı. Dönüş yolculuğunda Ramses'in yanında babası yoktu. Seyir def terinde hiçbir eksik yoktu. Bu yazılanların tümü Seti'nin 82 CHRISTIAN JACQ darlığının altıncı yılının başarılarını anlatacak olan yıllığa girecekti. Prens, kâtip giysilerini ve malzemesini terk ederek gemi senli benli yaşamayı ve geminin faaliyetlerine katılmayı yeğledi. Ge mici düğümü dümen kullanmasını ve özellikle de rüzgâ rı öğrendi. Söylendiğine göre, nasıl bir biçime sahip olduğunu hiç bir canlı varlığın bilmediği gizemli tanrı yelkenleri şişirerek yolcuları istenilen limana ulaştırmakla varlığını tanrısal bir açıkla mayla belli etmiyor muydu? Her ne kadar hiç kimseye görünmese de var olduğunu gösteriyordu. Kralın oğlu kim olduğunu unuttuğu ve ayrıcalıklarından yarar lanmadığı için, geminin kaptanı da duruma uygun davrandı. Bir tayfaya yüklenebilecek en ağır angaryayı onun sırtına yükledi. Ram ses bu tutumu olağan karşıladı ve hiç yadırgamadan kürekçilerin sı rasına oturdu. Kuzeye doğru gitmek, ırmak akıntılarım ve Mısır'ın cesur tayfalarını tanımasını sağlıyordu. Geminin su üzerinde kay masını hissetmek, hızını artırmak için onunla uyum sağlamak, Ramses için en yoğun zevk olmuştu. Böyle bir seferden dönüş, büyük bir bayram olarak kabul edili yordu. ana limanının rıhtımı üzerinde kalabalık bir top luluk onları bekliyordu. Denizciler ayaklan yeniden Mısır toprakla rına değer değmez, karşılayanların çiçek çelenkleri ve buz gibi so ğuk biralarıyla karşılaştılar. Denizcilerin şerefine şarkılar söylendi, dans edildi. Cesaretleri ve onlara yol gösteren ırmağın iyilikleri övülerek yüceltildi. Bir kadının zarif elleri Ramses'in boynuna mavi kantaron çiçek lerinden yapılmış bir çelengi geçirdi. Güzel bir ifadeyle: "Bu ödül prens için yeterli olacak mı?" diye sordu. Ramses huysuzluk etmedi. "Kızgın olmalısın," dedi. Genç kadını arasına o da karşı geliyormuş gibi yaptı. "Seni yeniden görmemin yaptığın kabalığı unutturacağını mı sanıyorsun?" "Suçlu değilsem neden olmasın?" "Aniden yola çıkmış olsan bile bana haber gönderebilirdin." b uyruğuna uymak her şeyden önemlidir." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 83 "Demek "Babam beni yanma alıp Cebel götürdü. Üstelik bu bir ceza değildi." Güzel îset hemen yumuşadı. "Onun yanında günlerce yolculuk Sana birçok konuda açılmıştır." "Sandığın gibi değil. Yolculuk sırasında kâtip, taş kırıcı ve tayfa olarak hizmet gördüm." "Peki seni yanında götürmesinin nedeni neydi?" "Bunu sadece o biliyor." "Kardeşini gördüm, senin gözden düştüğünü söyledi. Onun söy lediğine göre yerleşecek, önemsiz bir göreve "Kardeşimin gözünde her şey önemsizdir, yalnız kendisi hariç." "Ama Memfıs'e döndün. Ben sana "Güzel ve zeki bir kızsın. Kral karısı olabilirdin. Bunun için ge rekli niteliklerin ikisi de var sende." benimle evlenmekten vazgeçmiş değil." "Neden tereddüt ediyorsun? Böylesi büyük bir geleceği reddet mek hiç de bir şey değil." "Ben akıllı olmak yalnızca sana âşığım." "Sadece içinde yaşadığımız an beni ilgilendiriyor. Annem babam yazlıktalar, villa saz kulübeden daha rahat olmaz mı?" Güzel îset ile paylaştığı bu çılgın zevkin gerçek aşk olup olmadığını bilmiyordu, ama bu pek de önemli değildi. Tensel zevki yaşamak ona yeterli görünüyordu. Sarhoş edici bu anların tadını çı karmaktan, vücutlarının bir fırtınaya kapılmış tek bir vücut haline gelişini hissetmekten başka bir isteği îset, onu uyandırmasını çok iyi biliyordu. Kendisini tutmak, uzanan el leri itmek, çıplak ve aşktan bitkin düşmüş bu kadım terk etmek öy lesine güçtü ki! Güzel îset ilk kez evlenmekten söz etmişti. Prens hiçbir taşkınlık göstermeden buna karşı çıktı. Onunla birlikte olmaktan ne kadar hoşlanıyorsa, hayatlarım birleştirme düşüncesinden de o denli nefret ediyordu. Evet, yaşlarının genç olmasına rağmen ikisi de olgun birer 84 CHRISTIAN JACQ insandı ve birleşmelerine engel olacak hiçbir şey yoktu. Ama Ramses böylesi bir serüvene atılmaya hazır hissetmiyordu ona sitemde bulunmadı, ama kendi kendine onu ikna edeceğine söz ver di. Genç kadın Ramses'i daha yakından ona olan güveni artıyordu. Aklı hangi yolu gösterirse göstersin, o içgüdüsünün sesini dinleyecekti. Kendisine böyle bir aşkı tattıran insan, yeri doldurula mayacak bir hazine, hiçbir zenginliğin erişemeyeceği bir değerdi. Ramses sarayların bulunduğu, kentin merkezine gitti. Ameni onun dönüşünü sabırsızlıkla gözlüyor olmalıydı. Araştırmalarını sürdürüp bir sonuca varabilmiş miydi? Prensin dairesinin kapısının önünde silahlı bir polis vardı. "Hayrola ne oluyor?" "Prens Ramses siz misiniz?" "Evet, benim." "Sekreteriniz bir saldırıya uğradı. Bu nedenle bana onu gözetim altında bulundurma görevi verildi." Ramses arkadaşının odasına koştu. Ameni, başı sargılar içinde, yatağına uzanmıştı. Başucunda bir hemşire duruyordu. Hemşire: "Ses dedi, "uyuyor." Prensi odanın dışına çıkardı. "Ne yaptılar ona?" "Kuzey mahallesindeki bir çöplükte bulmuşlar. Görenler onu önce ölü sanmışlar." "Yaşayacak mı?" "Doktor bu konuda iyimser." "Hiç konuştu mu?" "Anlaşılmaz birkaç kelime söyledi. Verdiğimiz sakinleştirici ilaç lar acısını dindiriyor, ama derin uykusunun süresini de uzatıyor." Ramses, polis müdürü Güney'de bir soruşturma ile meşgul ol duğu için onun yardımcısı ile görüştü. Müdür yardımcısı çok üzün tülüydü, ama hiçbir bilgi veremedi. Olayın geçtiği mahallede hiç kimse saldırganı görmemişti. Arabacı konusunda da durum aynıy dı. Hiç kuşkusuz ya ortadan kaybolmuş ya da Mısır'ı terk etmişti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 85 Prens evine döndüğünde Ameni uyanıktı. Ramses'i görünce gözlerinde bir ışık parladı. "Döndün Biliyordum." Sesi titrekti, ama söyledikleri anlaşılıyordu. "Kendini nasıl hissediyorsun?" "Başardım başardım!" "Böylesi tehlikeli işlerin peşinden koşmayı sürdürecek olursan tek bir kemiğin sağlam kalmayacak." "Kemiklerim sağlamdır, bilirsin." "Sana saldıran kimdi?" "Hatalı mürekkep kalıplarının konduğu deponun gerçekten başarmışsın." Ameni'nin yüzüne bir canlılık verdi. Ramses: "Bu deponun nerede olduğunu söyle." "Tehlikeli bir Yanına polis almadan "Sen endişelenme, dinlenmene bak. Ne kadar çabuk ayağa kal karsan bana o kadar çabuk yardım etmiş olursun." Ameni'nin tarifi sayesinde Ramses, saldırının gerçekleştiği atöl yeyi kolayca buldu. Güneş doğalı üç saati geçtiği halde, kapı kapa lıydı. Kafası karışık olan Ramses mahalleyi dolaştı, ama kuşku uyandıracak bir şey göremedi. Depo terk edilmişe benziyordu. Bir tuzaktan kuşkulanan Ramses akşam oluncaya kadar bekledi. Birçok gelen giden olmasına rağmen, binaya giren olmadı. Yoldan geçen bir sakaya: "Bu atölyeyi biliyor musun?" diye sordu. "Orada mürekkep kalıpları yapılır." "Neden kapalı?" "Kapısı bir haftadır kapalı. Garip bir şey." "Sahiplerine bir şey mi oldu?" "Bilmiyorum." "Peki burası kime ait?" "Burada sadece işçiler görünürdü, patronlar değil." "Malları kime teslim ediyorlardı?" "Bu benim bileceğim bir şey değil." Saka uzaklaştı. 86 CHRISTIAN JACQ Ramses aynen uyguladığı stratejiyi uyguladı: Merdi venleri tırmandı, tahıl ambarının çatısından geçerek binaya girdi. Araştırma çok kısa sürdü. Depo bomboştu. Ramses, öteki kraliyet kâtiplerinin eşliğinde Ptah tapınağına da vet edildi. Ptah, dünyayı insanlara vermek için yaratan Tanrıydı. Her bir kâtip başrahibin huzuruna çıktı ve en son yaptığı işlerin bir özetini sundu. Zanaatkarların başı, onları, sözü bir malzeme gibi kullanmaları ve nutuklarım bilgelerin öğretisine göre hazırlamaları için uyardı. Tören sona erince Sari eski öğrencisini kutladı. "Lalan olduğum için gurur duyuyorum; kötü kişilerin senin aleyhinde yaptıkları dedikodulara rağmen, bilgi yolunu izlediğin anlaşılıyor. Öğrenmeye hiç ara bir gün saygın bir kişi ola caksın." "Bu, kendi gerçeğine ulaşmaktan daha mı önemli?" Sari hoşnutsuzluğunu gizlemedi. "Sonunda uslandığın şu anda bile hakkında şaşırtıcı dedikodu lar duydum." "Hangilerini?" "Kaçak bir arabacıyı arıyormuşsun. Özel sekreterin de ağır bir biçimde yaralanmış." "Bunlar dedikodu değil ki." "Bırak bu işlerle ilgililer uğraşsın. Polis senden daha yetkilidir. Sonunda suçluları bulacaktır, inan bana. Senin yapacak daha başka birçok işin var. Asıl önemli olan mevkiine saygı duyman ve ona gö re hareket etmendir." Annesiyle baş başa yiyeceği yemek çok ender ayrıcalıklardan bi riydi ve Ramses bunun öneminin farkındaydı. Ana Kraliçe çok meş guldü, devlet işleriyle ilgileniyor, günlük ve mevsimlik dinsel tören lere katılıyordu. Sarayın başka bir yığın görevinden söz etmesek bi le, kendisine ve yakınlarına ne yazık ki çok az zaman ayırabiliyordu. Kaymaktaşından yapılmış tabaklar, küçük sütunlardan oluşmuş gölgelikli bir sundurmanın altındaki sehpaların üzerine konmuştu. Sarayda ya da başkentte gerçekleştirilen dinsel müzik faaliyetlerin den sorumlu oğlu ile yiyeceği yemeğe, Tanrı kadın RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 87 şarkıcılarını atamak için düzenlenen kuruldan çıktıktan sonra gel mişti. Üzerinde kırmalı keten elbise, boynunda da enli bir altın kol ye vardı. Ramses annesine hayranlıkla karışık sınırsız bir sevgi du yuyordu. Hiçbir kadın onunla karşılaştırılamazdı. Hiçbir kadın kendini onunla karşılaştırma cesaretini gösteremezdi. Tuya, kendi halinde bir ailenin çocuğu olmasına rağmen, annesinden bir kraliçe olarak doğmuştu. Sadece o, Seti'nin aşkına karşılık verebilir ve onun yanında Mısır'ı yönetebilirdi. Yemek, marul, salatalık, dana pirzolası, keçi peyniri, ballı yuvar lak pasta, buğday galetaları ve şaraptan oluşuyordu. Kraliçe öğle ye meğine çok önem verir, usandırıcı kişileri ve yalvar yakar bir şeyler isteyen kimseleri çağırmazdı. Bir havuzun çevresinde düzenlenmiş olan özel bahçesindeki huzurlu hava onu, aşçısının özenle seçtiği yiyecekler kadar besliyordu. "Cebel yolculuğun nasıl geçti?" "Taş kırıcıların olduğu kadar denizcilerin de çektikleri sıkıntıla rı yaşadım." "Bu iki meslekten biri seni çekmedi mi?" "Babam izin vermedi." "Baban kolay beğenmeyen bir hükümdardır, senden daima ve rebileceğinden fazlasını ister." "Benim hakkımda ne karar verdiğini biliyor musun?" "Bugün pek iştahın yok." "Beni her şeyden habersiz bırakmak zorunda mısınız?" korkuyor musun, yoksa ona güveniyor musun?" "Benim kalbimde korkuya yer yoktur." "Bütün benliğinle sana teklif edilenlere sarıl, geriye dönüp bak ma, üzüntülerini ve azaplarını unut, kıskanç olma. Babanla geçirdiğin her tanrısal bir bağış olarak karşıla ve bunun tadını çıkar. Gerisinin ne önemi Prens tam kıvamında pişmiş, sarımsak ve tatlandırılmış dana pirzolasını yedi. Masmavi gökyüzünden bir kuşu geçti. "Yardımına ihtiyacım var, polis beni oyalıyor." "Bu çok ağır bir suçlama oğlum." "Bunun bir yerden desteklendiğini sanıyorum." "Elinde kanıt var mı?" "Hiçbir kanıt yok. Ben de bu nedenle sana başvuruyorum." 88 CHRISTIAN JACQ "Ama yasaların üstüne çıkamam ki." "Sadece gerçek bir soruşturma açılmasını istesen yeter. Hiç kim se bana saldıran adama kimin para verdiğini bulmak istemiyor. Ar kadaşım atölyeyi buldu diye az daha öldürülüyordu. Ma halleden hiç kimse sanık aleyhinde tanıklık etmeye cesaret edemi yor. Demek ki önemli bir kişi onlara baskı yapıyor." "Sen kimi düşünüyorsun?" Ramses yanıt vermedi. Tuya, "Harekete geçeceğim," diye söz verdi. 15 gemisi kuzeye doğru ilerliyordu. yola Nil'in ana kolu boyunca sonra Delta'nın tam ortası na yönelen yan kollarından birine sapmıştı. Ramses'in gözü kamaşmıştı. Burası çöl değildi. Bu topraklar Horus'a aitti, buna karşılık ırmağın iki kıyısı boyunca çölde bir geçit açan ve kuraklıkla mücade le eden mümbit vadide hüküm sürüyordu. Delta'nın bu vahşi bölü mü uçsuz bucaksız bir bataklığa içinde binlerce kuş, pa pirüs ormanları ve balıklar vardı. Hiçbir kent, hiçbir mahalle görün müyordu. Suların içinden yükselmiş tepeciklerde birkaç balıkçı ku lübesinden başka hiçbir şey yoktu. Gün ışığı, vadide olduğu gibi ha reketsiz değildi. Denizden gelen bir rüzgâr, duru yordu. Kara telli turnalar, ördekler, balıkçıl kuşları ve pelikanlar bu uç suz bucaksız toprakları paylaşıyordu. Yılankavi kanallar bataklığın derinliklerinde kayboluyordu. Bir köşede bir misk kedisi, yalıçapkı nı kuşunun yumurtaları mideye indiriyor; biraz ötede bir yılan, çevresinde rengârenk kelebeklerin uçuştuğu bitki yığını nın içine henüz bu topraklan fethetmemişti. Gemi, bu bölgenin değişken yapısına alışık kaptanın dikkatli yö netimi altında daha yavaş ilerlemeye başladı. Ülkenin efendisi, yir mi deneyimli tayfa ile birlikte, geminin pruvasında duruyor du. Oğlu gizlice onu seyrediyordu. Babasının heybetli görünüşü onu büyülemişti. Seti, Mısır'ın canlı simgesiydi, o Mısır'ın ta kendi siydi, bin yıllık geçmişe dayanan bir sülaleden geliyordu. Tanrının insanoğlunun küçüklüğünün farkındaydı. gözünde Firavun, gizemli bir kimseydi ve onun asıl ülkesi yıldızlarla bezenmiş Yeryüzünde bulunuşu aradaki (1) kardeş olan SET ile olarak paylaşmışlardı. evreni ve Mısır'ı, tanrıların yasasına uygun 90 CHRISTIAN JACQ sağlıyordu. Bakışları halkına öbür dünyanın kapılarını açıyor du. Şayet o ırmağın iki yakasında barbarlar hüküm sü rerdi. Onun sayesinde, gelecek, sonsuza kadar güven altındaydı. Geminin hangi amaçla yola çıktığını bilmemekle birlikte, Ram ses daha önceki gibi bu seferin de seyir defterini tutuyordu. Ne ba bası ne de tayfalar ona bu konuda bilgi vermişti. Prens belirsiz bir endişe içindeydi. Sanki gizli tehlikeler gemiyi tehdit ediyordu. Her an suların içinden bir canavar çıkacak ve gemiyi yutuverecekmiş gi bi geliyordu ona. yolculuğunda olduğu gibi Seti, Ramses'e, Güzel ile haber verme zamanı bırakmamıştı. Ramses, genç kadının öf kesini, arkadaşının endişesini düşünüyordu. Ama ne aşk, ne de ar kadaşlık, babasının onu götürmek istediği yere gitmesini engelleye mezdi. önlerinde küçük bir kanal açıldı; geminin ilerleyişi daha bir ra hatladı. Gemi otlarla kaplı küçük bir adaya yanaştı. Adanın üzerin de ağaçtan yapılmış garip bir kule vardı. ip merdivenden iskeleye indi. Ramses de babasını izledi. Firavunla oğlu çitle çevrili kulenin tepesine çıktılar. Kulenin tepe sinden bakınca gökten başka bir şey görünmüyordu. Seti öylesine dalgındı ki Ramses ona soru sormaya cesaret ede miyordu. Birden Firavun'un bakışları canlandı. "Bak Ramses, iyi Maviliklerin en üstünde, sanki güneşe dokunuyormuş gibi gö rünen bir göçmen kuş sürüsü V biçiminde bir uçuş düzeniyle güne ye gidiyordu. Seti: "Bu kuşlar bilinen dünyanın ötesinden geliyor," dedi. "Tanrıla rın her an bir varlığa can verdikleri Tanrılar güç ok yanusunda oturdukları zaman insan başlı kuş biçimine girerler ve ışıkla beslenirler. Sonsuzluğun sınırını aşıp dünyaya geldikleri za man bir kırlangıç ya da başka bir göçmen kuş kılığına girerler. On ları hayranlıkla seyretmeyi unutma, çünkü onlar bizim yeniden do ğan atalarımızdır ve güneşten bizi ateşiyle yakmaması için yardım dilemektedirler. Firavun'un düşüncesini onlar ilham eder ve ona öyle bir yol çizerler ki insan gözü o yolu göremez." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Gece olup yıldızlar parlamaya başlayınca Seti oğluna göğü öğ retti. Ona yıldız kümelerinin adlarını, yorulmak nedir bilmeyen ge zegenlerin hareketlerini, Güneş'le nasıl hareket ettiğini, gök yüzündeki Dekan bölgelerinin önemini açıkladı. Firavun iktidarını evrenin sonuna dek götürmek zorunda olan kişi olduğuna göre, dünyanın her bölgesinde gücünü hissettirmeliydi. Ramses bütün benliğiyle babasını dinliyordu. Babasının ona sunduğu bu bilgiyle, tek bir kırıntısını ziyan etmeden içini ruyordu. Tanyeri çok çabuk ağardı. Bitkilerin bolluğu ve sıklığı nedeniyle kraliyet gemisi ilerleyemi yordu. Seti, Ramses ve dört tayfa, mızrak, cirit ve yayları alarak pa pirüs ağacından yapılmış hafif bir kayığa bindiler. Kürekçilere gide cekleri yönü Firavun gösteriyordu. Ramses, vadiyle uzaktan yalandan bir benzerliği olmayan bu bambaşka dünyada kendini sarhoş olmuş gibi insanla ilgili hiçbir iz yoktu burada. Boyları sekiz metreyi bulan papirüsler bazen güneşi maskeliyorlardı. Şayet vücudu yağlı bir merhemle kaplı olmasaydı, prens binlerce böcek tarafından yenilip yutulurdu. Hareket halindeki bu böceklerin gürültüsü kulakları sağır ediyordu. Su içinde oluşmuş bir geçtikten sonra kayık, ortasında iki adacığın yükseldiği bir gölcüğe ulaştı. Firavun: "Bu iki ada Kutsal Pe ile kentleri," diye açıkladı. Ramses şaşkın bir ifadeyle: "Kentleri mi?" diye sordu. "Bu kentler hakbilir ruhlara tahsis edilmiştir; onların kentleri doğanın hayat okyanustan fışkırdığı zaman, suların içinden çıkan toprak parçası biçiminde bu gördüğün iki adacık kutsal topraklardır. Tanrılar burada oturmaktan hoşla nırlar." Ramses babasının yanında toprağına ayak bas tı ve sazdan yapılmış basit bir kulübeden oluşan tapınağın önünde saygı duruşunda bulundu. Tapınağın önünde tepesi sarmal biçim de yontulmuş bir sopa duruyordu. Kral bu sopayı gösterip: görevin simgesi," diye açıkladı. "Herkes, kendi nefsiyle il 92 CHRISTIAN JACQ önce yaşamdaki görevini bulmak ve gerçekleştirmek zorundadır. görevi ise tanrıların en başta gelen kulu ol maktır. Bir firavun sadece kendi yararına çalışmayı düşünecek olursa, despot bir kraldan başka bir şey olamaz." Sazlığın içinde yollarına devam ettiler. Çevreleri sayısız güçlerin etkisinde sürekli değişiyordu. Bu kaos içinde rahat olmak olanak sızdı. Her an tetikte olmak gerekiyordu. Sadece Seti kendini hiçbir heyecana kaptırmamış görünüyordu. Sanki sırrı çözülemez doğa onun iradesi önünde eğiliyordu. Babasının bakışlarında insanı ra hatlatan bir kesinlik olmasaydı Ramses, bu dev gibi papirüslerin arasında kaybolup giderdi. Birden ufuk göründü; kayık bir sahili yalayan yeşil suların üze rinde kayıyordu. Kıyıda balıkçılar oturuyordu. Çıplak ve yabani in sanlardı. Basit kulübelerde balık tutmak için ağ, olta ve se pet kullanıyorlardı. Tuttukları balıkların karnını uzun bıçaklarıyla yarıyor, kurusunlar diye güneşin altına koyuyorlardı. Aralarından ikisi çok uzun bir sırık Bu beklenmedik ziyaretten şaşkına dönen balıkçılar korkmuş ve düşmanca bir tavır almışlardı. Birbirlerine sokularak bıçaklarını havaya kaldırdılar. Ramses ilerledi; saldırgan bakışlar ona çevrildi. önünde eğilin." Bıçaklar aşağı indi, parmaklar gevşedi, silahlar süngerimsi top rağa düştü. Sonra Firavun'un kullan, yemeklerini paylaşması için kendisini davet etmeden önce, hükümdarlarının önünde secde etti ler. Balıkçılar askerlerle askerler de onlara kupayla bira ikram ettiler. Uykuları geldiği zaman, vahşi hayvanların sokulması nı önleyen meşalelerin ve ışığı altında Seti, oğluna döndü. bunlar insanların en fakirleri; ama işlerini ellerinden geldi ğince yapmaya çalışıyorlar ve senin desteğini bekliyorlar. Firavun zayıfın yardımına koşar, dul kadınları korur, yetimleri doyurur, ih tiyaç içinde olanlara yardım elini uzatır, gece gündüz herkesi kolla yan bir çoban, halkını koruyan bir kalkan olur. Tanrı en yüce göre vini yerine getirsin diye seçtiği kişi hakkında, hiç RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 93 kimse aç diye konuşulsun ister. Onun için artık Mısır'ın olmak, yani bütün ülkeyi beslemekten daha asil bir şey yoktur oğlum." Ramses birkaç hafta balıkçılar ve papirüs toplayıcıları ile yaşadı. Yenilebilir birçok balığı tanıdı, hafif kayıklar yapmasını öğrendi, avcılık yeteneğini geliştirdi, kanallarla bataklıkların labirentlerinde kayboldu, kocaman balıkları yakalamak için saatlerce boğuşan ba lıkçıların öykülerini dinledi. Bu insanlar yaşantılarının ilkelliğine rağmen, bunu değiştirmek istemiyorlardı. Vadide oturan insanlar onlara sıkıcı ve tatsız görü nüyorlardı. Vadinin uygar topraklarında kısa bir süre kalmak onla ra yetiyordu. Kadınların güzelliğinin tadına baktıktan ve etli seb zeyle karınlarını doyurduktan sonra bataklıklarına dö nüyorlardı. Prens bu insanların etkileriyle gelişti. Onların konuşmalarını ve bakışlarını benimsedi. Onlarla ilişki kurduktan sonra daha bir da yanıklılık kazandı. Yorgunluktan bitkin düştüğü anda bile sızlan madı ve bir kez daha bulunduğu konumun ayrıcalığım unuttu, gü cü ve becerisi kat kat arttı. Tek başına, deneyimli üç balıkçı kadar etkin olduğunu gösterdi. Ancak bu başarı, hayranlıktan çok kıs kançlığa yol açtı ve kralın oğlu dışlandı. Ramses'in, bir başkası gibi olmak, ona yön veren gizemli gücü nü taş yontucuları, tayfalar ya da balıkçılar gibi yaşamak hayali yıkılmıştı. Seti onu ülkenin en uzak sınırlarına, denizin top rağı içine alıp erittiği bu bölgeye getirmiş ve gerçek benliğini bul masını, çocukluk hayallerinden kurtulmasını sağlamıştı. Babası onu terk etmişti. Ancak oradan ayrılmadan bir gece ön ce, krallığa giden yolu çizmemiş miydi? Seti'nin sözleri sadece başka kimseye değil. Ama bu bir hayal, bir anlık lütuftu, başka bir şey değildi. Seti oğlu aracılığıyla aslında rüzgâra, heybetine konuş muştu. dünyanın bir ucuna göndererek onun kendini be ğenmişliğini ve boş hayallerini paramparça etmişti. Bu haliyle Ram ses bir hükümdar olamazdı. Bununla beraber babasının kişiliği her ne kadar ezici, erişilmez olsa da, Ramses kendini Seti'ye yakın hissediyordu. Öğreniminin 94 CHRISTIAN JACQ devam etmesini istiyor, yeteneklerini babasına kanıtlamaya, kendi ni aşmaya çalışıyordu. Hayır, içinde yanan ateş sıradan bir ateş de ğildi. Babası bunun ve krallık sırlarını birer birer ortaya çıkararak onu alıştırıyordu. Onu almaya hiç kimse gelmeyecekti. Yola çıkmak ona düşüyor du. Ramses güneş doğmadan, ateşin çevresinde uyumakta olan ba lıkçıları terk etti. küreğini kullanarak papirüsten yapılmış kayığı ile güneye doğru hızla ilerlemeye başladı. Yıldızlara dikkatle baka rak doğru yönü sonra içgüdüsüne güvenerek Nil'in önemli kollarından birine ulaşmayı başardı. Kuzey rüzgârının da yardımıy la yorulmaksızın hedefine doğru kürek çekiyor, yanına aldığı kuru tulmuş balıkla karnını doyuruyordu. Ramses, akıntıyla boğuşacağı yerde, ona uyum Karabataklar tepesinde uçuyorlardı. Gü neş onu ışınlarıyla okşadı. Herde, oluşmaya yerde beyaz sur ları göründü. 16 Sıcaklık dayanılmaz bir hal insanlar olsun, hayvanlar ol sun herkes çalışmasını yavaşlatmış, suların taşmasını bekliyordu. Bu, şantiyelerinde vasıfsız işçi olarak çalışanlar dışında herkes için istirahat dönemi demekti. Ürünler topraklar susuzluktan ölecek duruma gelmişti. Buna karşın Nil'in rengi de ğişmişti ve bu kahverengilik, zenginliğinin kaynağı olan verimli su baskınlarının işaretiydi. Büyük kentlerde herkes bir gölge arıyordu. Pazar yerlerindeki satıcılar, yüksek sopaların arasına gerilmiş büyük bezlerin altına sı ğınıyorlardı. Korkulan dönem başlamıştı: otuzar günlük on iki ay dan oluşan takvime dahil olmayan son beş gün. Normal bir döne min dışında tutulan bu beş aslan başlı korkunç Tanrıça Sek met'in yetki alanına giriyordu. Işığın düşmanı Sekmet tüm insanlı ğı ortadan kaldırmak istiyordu. yaradan insanlığın lehine araya girmiş, aslında kırmızı renkli kötü bir bira içen tanrıçayı in san kanı içtiğine inandırmıştı. Yine de insanlığın kökünü kurutma ya kararlı olan Sekmet, her yıl bu dönemde hastalıklara ve pisliğe, ülkeye dalga dalga yayılıp, dünyayı insanlardan temizlemelerini emrederdi. Tapınaklarda gece gündüz, Sekmet'i yatıştırmak için dualar ediliyordu. Firavun bizzat gizli dinsel törenleri yönetiyordu. Bu da kralın, adaletli olması ölümü yaşama dönüştürmesi için yeterli oluyordu. Bu korkunç beş gün boyunca ekonomik faaliyetler hemen he men sıfıra iniyordu. Yolculuklar ve tasarılar erteleniyor, gemiler li manlarda bekliyor, sayısız denecek kadar çok tarla boş duruyordu. Geç kalan birkaç kişi bentlerini sağlamlaştırmak için acele ediyor lardı. Şayet bu bentleri pekiştirmeyecek olurlarsa dişi aslanın gaza bının simgesi olan şiddetli rüzgârlara dayanamazlardı. Yıkıcı güç lerin saldırısına uğrayan ülkeden, Firavun araya girmese, geriye ne kalırdı ki? sarayının Emniyet Müdürü de, ötekiler gibi, bu beş gü 96 CHRISTIAN JACQ nü odasına kapanıp geçirmek, insanların korkularından arınmış olarak eski günlerin neşesine kavuştukları yeni yılın ilk gününü beklemek istiyordu. Emniyet Müdürü, Kraliçe Tuya tarafından çağrılmıştı. Bu dave tin nedenini bir türlü tahmin edemiyor, düşünüp duruyordu. Ge nellikle kralın eşiyle doğrudan bir görüşmesi olmaz, buyrukları ma beyinci aracılığıyla alırdı. Neden bu kez alışılmadık bir yönteme başvurulmuştu? bütün önemli kişileri olduğu gibi onu da korkutuyor du. Mısır sarayının örnek karakterine sahip olan kraliçe, yetenek sizliğe tahammül edemezdi. Onu kızdırmak demek bağışlanmaz bir hata işlemek demekti. Saray Emniyet Müdürü o güne kadar mesleğinin en sakin gün lerini yaşamıştı. Hiç kimseyi övgü almasa da kı nanmayarak, mesleğinin aşamalarını geçe geçe bugünkü durumuna gelmişti. Göze batmadan ve işgal ettiği mevkie iyice yerleşerek gü nünü gün etmesini iyi biliyordu. O, bu göreve başladıktan sonra sa rayın sükûnetini bozacak hiçbir olay olmamıştı. Kraliçenin bu daveti hariç. Bulunduğu yerde gözü olan biri kara çalmak mı is temişti? Yoksa kral ailesine yakın biri onun felaketini mi istiyordu? Ne gibi bir kusurla suçlanıyordu? Bütün bu düşüncelerden kurtula mıyor, başı çatlayacak gibi ağrıyordu. Korkudan titreyerek, gözünün seğirmesine yol açan bir tikle, kraliçenin bulunduğu salona alındı. Boyca kraliçeden uzun olması na rağmen, kraliçe ona çok heybetli göründü. Emniyet Müdürü secdeye kapandı. "Majesteleri, tanrılar sizi korusun "Boş sözleri bırakın da oturun." Kraliçe çok rahat bir sandalyeyi gösterdi. Polis gözlerini kraliçe ye doğru kaldırmaya cüret edemiyordu. Nasıl oluyor da böylesine ufak tefek bir kadın, böylesine otoriter olabiliyordu? "Sizin de bildiğiniz gibi, seyislerden biri Ramses'i öldürmeye kalkışmış sanırım." Majeste." "Av sırasında Ramses'e eşlik eden arabacının da arandığını ve belki de cinayete azmettiren kişinin o olduğunu biliyorsunuzdur." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 97 "Evet, "Herhalde soruşturmanın ne durumda olduğundan haberdarsı "Çok güç ve uzun sürecek bir soruşturmaya benziyor Çok şaşırtıcı bir ifade! Yoksa gerçeği ortaya çıkar maktan korkuyor musunuz?" Emniyet Müdürü sanki arı sokmuş gibi ayağa fırladı. "Elbette ki hayır! Ama "Oturun ve beni dikkatle dinleyin. Öyle hissediyorum ki bu olay örtbas edilmek ve basit bir meşru müdafaaya indirgenmek isteni yor. Ramses ama saldırgan öldü ve suç ortağı ortadan kayboldu. Neden etkin bir biçimde aranmıyor? Oğlumun ısrarına rağmen, yeni bir ipucu bulunamadı. Yoksa ülkemiz adalet kavramı olmayan barbar bir prensliğe mi dönüştü?" "Majeste! Polisin sadakatini bilirsiniz. Siz..." "Şu anda polisin etkisiz olduğunu görüyorum. Umarım bu geçi ci bir durumdur. Şayet soruşturmayı engelleyen biri varsa, onu or taya çıkaracağım. Daha doğrusu onun kimliğini siz ortaya çıkara caksınız." "Ben mi? Ama..." "Bu araştırmayı hızla ve kimseye bilgi sızdırmadan yürütecek kişi olarak, en uygun durumdasınız. bu tuzağa götüren arabacıyı bulun ve onu mahkeme huzuruna çıkarın." "Majeste, "itiraz mı ediyorsun yoksa?" Emniyet Müdürü yıkılmıştı. Tanrıça oklarından biri vücudunu delip geçmişti sanki. Başını derde herhangi birinin hoşnutsuzluğuna neden olmadan kraliçeyi nasıl memnun edebilirdi? Şayet saldırının gerçek sorumlusu çok önemli bir kişiy se, belki de Tuya'dan çok daha acımasız olabilirdi; ama kraliçe ba şarısızlığı asla kabul etmezdi. "Hayır, elbette Ama bu kolay olmayacak." "Bunu daha önce de söylediniz. Size başvurmamın nedeni bu nun sıradan bir olay olmamasıydı. Bununla birlikte size çok daha kolay ikinci bir iş vereceğim." Tuya hileli mürekkep kalıplarından ve imal edildikleri gizemli atölyeden söz etti. Ramses'in elde ettiği bilgiler sayesinde öğrendiği 7 98 CHRISTIAN JACQ atölyenin adresini açıkladı ve bu atölyenin sahiplerinin kim oldu ğunu öğrenmesini istedi. "Bu iki olay birbiriyle ilişkili Majeste?" "Az bir ihtimal, ama kim bilir? Sizin elinizi çabuk tutmanız sa yesinde öğreneceğiz." "Kuşkunuz olmasın," "Beni memnun edersiniz. Haydi bakalım, görev başına." Kraliçe çekildi. Kolu kanadı kırılmış olan kendi tek kurtuluş ça resinin büyü olup olmadığını sordu. Şenar keyfinden yerinde Sarayın kabul salonlarından birinde, kralın büyük oğlunun çev resinde dünyanın dört bucağından gelmiş on kadar tacir toplan mıştı. Kıbrıslılar, Fenikeliler, Egeliler, Suriyeliler, Lübnanlılar, Afri kalılar, Sarı Benizli Doğulular, Kuzeyin sisli ülkelerinin soluk tenli insanları, Şenar'ın daveti üzerine gelmişlerdi. Seti'nin Mısırı ulusla rarası alanda öyle etkiliydi ki, saraya bu şekilde davet edilmek bir şerefti. Bu toplantıda sadece Hitit temsilcileri yoktu. Çünkü Hitit ler, Firavun'un güttüğü politikaya, giderek artan bir biçimde düş manlıklarını sürdürüyorlardı. Şenar, insanlığın geleceğini uluslararası ticaretin oluşturduğuna inanıyordu. Fenike'nin, Ugarit'in limanlarına, Girit ada larından, ya da Uzakdoğu'dan gelen gemiler yanaşırdı. Neden Mısır, kimliğini ve geleneklerini koruma bahanesiyle, gittik çe gelişen bu ticarete ilgisiz kalmak istiyordu? Şenar babasına hay randı, ama onu gelişmeye sırt çevirmekle eleştiriyordu. Babasının yerinde olsaydı Delta'nın büyük bir bölümünü kurutur ve Akdeniz kıyılarında birçok ticaret limanı yaptırırdı. Seti de, ataları gibi Gü ney ve Kuzey topraklarının güvenliğinden başka hiçbir şeyi önem semiyordu. Savunma sistemini geliştirmek ve orduyu savaşa hazır lamak yerine ticareti geliştirse daha iyi olmaz mıydı? içine para kazanmak girince, en azılı düşmanların dost oluverdiği doğru değil miydi? Şenar tahta çıktığı zaman şiddeti ortadan kaldıracaktı. Ordu generallerden ve askerlerden, ateşli militaristlerin darkafalılı ğından, kaba kuvvetle hâkimiyet kurmaktan nefret ediyordu. Bu RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 99 yolla uzun süren bir egemenlik kurulamazdı. Günün birinde yeni lerek egemenlik altına girmiş bir ulus, ülkesini işgal edenlere karşı başkaldırarak galip gelebilirdi. Buna karşılık sadece küçük bir gru bun düzenlediği ekonomik yasalar ağının içine böyle bir ulusun bütün direnme girişimini ortadan kaldırabilirdi. Şenar, kralın büyük oğlu şansına sahip olduğu ve tahtın vârisi olarak belirlendiği için kaderine şükrediyordu. Bu büyük ha yallerinin gerçekleşmesini, bilgisiz ve yeteneksiz kardeşi Ramses ar tık engelleyemezdi. Mutlak efendisi dünya çapında bir tica ret şebekesi, kendi çıkarları doğrultusunda yapılacak ekonomik an laşmalar, geleneklerini ve özerkliğini koruma gibi düşüncelerin yok olduğu tek bir ulus... Bundan daha coşku verici bir şey olabilir miydi? Mısır'ın ne önemi Elbette o bir başlangıç noktası ola caktı, ama yakında Şenar için yetersiz kalacaktı; geleneklerine sıkı sıkıya bağlı hiç geleceği yoktu. Şenar başarıya ulaştığı za kendisine kucak açan bir ülkeye yerleşip imparatorluğunu or dan yönetecekti. Genellikle yabancı tüccarlar sarayda kabul edilmezlerdi. Seti'nin yerine tahta geçecek olan Şenar'ın daveti onlara ne denli ilgi duy duğunu göstermiş oluyordu. Böylece çok yakında gerçekleşmesini istediği bir geleceği hazırlıyordu. davranışını değiştirmesi ni istemek pek kolay değildi. Yine de, bir hükümdar, Maât'a ne ka dar saygılı olursa olsun, günün gereklerine uymak zorundaydı. Şe nar ikna edeceğine emindi; kralın önüne en iyi kanıtlarını koyacaktı. Toplantı tam bir başarı oldu. tüccarlar Şenar'a kendi ustaları tarafından yapılan en güzel vazoları gönderecekleri vaadin de bulundular. Böylece Şenar, Ortadoğu'dan Girit adasına kadar nam salmış koleksiyonunu daha da zenginleştirmiş olacaktı. Zarif hatları ve büyüleyici renkleri olan böylesine güzel eşyaları elde et mek için neyi feda etmezdi ki? Böyle bir koleksiyona sahip olma zevki, göz zevkini de iki katına çıkarıyordu. Şenar'ın, hazinesiyle baş başa kaldığında duyduğu zevki kimse elinden alamazdı. Habercilerinden biri Şenar'a sokularak, Asyalı bir tüccarla yap tığı görüşmeyi yarıda kesti. Haberci: "Can sıkıcı bir durum var," diye mırıldandı. 100 CHRISTIAN JACQ "Nedir?" "Anneniz resmi soruşturma sonuçlarından memnun değil." Şenar'ın yüzü buruştu. "Her zamanki huysuzluklarından biri olmasın?" "Bundan daha fazlası." "Soruşturmayı kendisi mi yürütmek istiyor?" "Sarayın Emniyet Müdürünü görevlendirmiş." "O beceriksizin biridir." "Köşeye sıkıştığına göre can sıkıcı olabilir." "Bırakalım da, ne yapacak görelim." "Ya bir sonuca ulaşırsa." "Pek olası değil." "Onu uyarsak daha iyi olmaz mı?" "Beklenmedik bir tepkiden korkuyorum. Bu tür aptalları man tıklı bir şekilde ikna etmek imkânsızdır. Üstelik ciddi hiçbir iz bula mayacak." "Emriniz nedir?" "Onu göz hapsine alın ve beni bilgilendirin." Haberci geri çekildi, Şenar konuklarına döndü. Kızgın olmasına rağmen, hoşnutmuş gibi göründü. 17 Irmak polisi, kuzey limanına girişleri sürekli olarak denetliyordu. Gemilerin geliş bir kazayı önlemek için bir düzene bağlanmıştı. Her gemi sıraya sokuluyor, tıkanıklık halinde, limana girmeden önce sabırla açıkta bekliyordu. Ana kanalın sorumlusu, yakıcı güneş ışınlarının altındaki beyaz kulenin tepesinden, biraz da gurur duyarak kanalları ve yeşer miş kırları dalgın dalgın seyrediyordu. Bir saate varmadan, güneş ufka doğru alçalırken kentin güney evine dönecek, çocuklarıyla oynamadan önce dinlenmek için uykuya dalacaktı. Midesi içinde bu sabah toplanmış kıvırcık maru lun bulunduğu bir ekmek parçasını çiğnedi. Yaptığı iş göründü ğünden de yorucuydu; dikkatini sürekli olarak yoğun tutma yete neğine sahip olması gerekiyordu. Birden garip bir şey dikkatini çekti. Önce yaz güneşinin ırmağın mavi suları üzerinde oluşturduğu bir ışık oyunu sandı; ondan sonra hafif yemeğini unutarak, amfora ve buğday çuvalları taşıyan iki mavnanın arasında ilerlemeye çalı şan garip bir tekneye dikkatle baktı. Evet, bu papirüsten yapılmış bir içinde ölesiye kürek çeken, atletik yapılı bir genç vardı. Genellikle labirentlerinden bu tür bir kayık çıkmaz Üstelik o gün oradan geçecek tekneler listesinde böyle bir ka yık yoktu! Sorumlu memur, bir ayna yardımıyla acil müdahale eki bine işaret verdi. yetiştirilmiş kürekçilerin çektiği üç sandal, delikanlının üze rine doğru gidip onu durdurdular. Ramses iki polisin arasında iske leye çıktı. Güzel öfkeyle patladı. "Neden Ramses benimle görüşmeyi kabul etmiyor?" Başı hâlâ ağrıyan 102 CHRISTIAN JACQ "Bilmiyorum," dedi. "Hasta mı?" "Sanmıyorum." "Sana benden söz etti mi?" "Hayır." biraz daha konuşkan olabilirsin!" "özel sekreterin böyle bir yönü olamaz." "Yarın tekrar geleceğim." "Siz bilirsiniz." "Daha uysal olmaya çalış. Kapısını açacak seni ödüllen diririm." "Maaşım bana yetiyor." Genç kadın omuzlarını silkip dışarı çıktı. Ameni şaşırıp kalmıştı. Ramses, Delta'dan döndükten sonra odasına ağzından tek bir sözcük çıkmamıştı. Arkadaşı nın getirdiği yemeklerden sadece bir iki lokma alıyordu. Ptah hotep'in özdeyişlerini tekrar tekrar okuyor ya da terasa çıkıp kenti seyrediyor, Gize ve piramitlerine bakıyordu. Ramses'in ilgisini çekmeyi başaramayan Ameni, onu mürekkep kalıpları konusundaki araştırmalarının sonunda edindiği bilgiler den haberdar etmişti. Kuşkulu atölyede bulduğu dokümanlardan buranın birçok işçi çalıştıran önemli bir kişiye ait olduğu kesindi, ancak daha fazla bilgi toplamaya çalıştığında Ameni yıkmayı başa ramayacağı bir sessizlik duvarına çarpıyordu. Sevincinden çılgına dönen Gece Bekçisi efendisini çok iyi karşı lamış, yeniden kaybeder korkusuyla yanından ayrılmamıştı. Okşan maya hasret kalan köpek, prensin ayaklarının dibine yatmış, sarkık ve kıvrık bekçilik görevini yapıyordu. Sadece o Ramses'in sırlarını paylaşıyordu. Yeni yıldan ve suların kabarmasından bir gün önce Güzel îset'in sabrı tükenmişti. Ramses'in yasaklarına rağmen, köpeğiyle birlikte terasta bulunan, düşüncelere dalmış sevgilisinin yanma gitti. Köpek dişlerini gösterdi, homurdandı, kulaklarını dikti. şu hayvanı!" Ramses'in buz gibi bakışları genç kadının yaklaşmasını engelledi. Rica ederim konuş." Ramses ilgisiz bir tavırla başını çevirdi. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Bana bu şekilde davranmaya hiç hakkın yok. Senin için endişe lendim, sen bana bakmaya bile tenezzül etmiyorsun." "Beni yalnız bırak." Genç kadın diz döktü. "Bir olsun söyle!" Gece Bekçisi daha bir yumuşadı. "Benden istediğin ne?" bak, "Senin yanına gelebilir miyim?" Ramses karşılık vermedi, ama ona doğru yürüdü. Köpek araya girmedi. Ramses: yıldızı karanlıkların içinden çıkacak," dedi. "Yarın doğu da güneşle beraber doğacak ve su baskını "Her yıl böyle olmuyor mu?" "Bu yılın hiçbir yıla benzemeyeceğini anlamıyor musun?" Ramses'in sesindeki ağırlık Güzel etkiledi, yalan söyleme gücünü bulamadı. "Hayır, anlamıyorum," dedi. "Nil'e bak." Genç kadın şefkatli bir şekilde Ramses'in koluna asıldı. "Bu kadar gizemli olma; ben senin düşmanın değilim. ne oldu sana?" "Babam benliğimle hesaplaşmam için beni tek başıma bıraktı." "Ne demek istiyorsun?" "Kaçmaya hakkım yok. Saklanmak da fayda etmez." "Başına ne gelirse gelsin, Ramses, sana güveniyorum." Ramses yavaşça sevgilisinin saçlarını okşadı. Şaşırıp kalan genç kız hayran hayran ona baktı. Uzaklarda, Kuzey topraklarında yaşa dığı serüven onu çok değiştirmişti. Ramses, delikanlılık çağını aşmış, olgun bir erkek olmuştu. büyüleyecek kadar yakışıklı olan bu adam, onun çılgınca sına âşık olduğu adamdı. Nü ırmağının derinliğini ölçen uzmanlar kıyılarına sal dıracak su baskınının günü konusunda yanılmamışlardı. Hemen ardından eğlenceler başladı. Her yerde Tanrıça 104 CHRISTIAN JACQ uzun bir arayışın sonunda Osiris'i bulup onu yeniden dirilttiği an latılıyordu. Güneşin doğuşundan az sonra kentin ana kanalının ka pakları açıldı ve sel suları olanca hızıyla kanaldan akmaya başladı. Suların tehlikeli öfkesini biraz olsun yatıştırmak için, binlerce kü çük heykel dalgaların arasına atıldı. Bu başında bir pa pirüs demeti bulunan ve elinde erzak dolu bir tepsiyi taşıyan erkek le simgelenen, dölleyici gücü temsil ediyorlardı. Her aile çini bir mataranın içine taşan suyunu dolduruyor ve bu nu, refahı güvence altına alan kutsal bir şey gibi evinde saklıyordu. Sarayda büyük bir kaynaşma vardı. Bir saate kalmadan, Nil ır mağının kenarına kadar gidilecek, başında Firavun'un bulunacağı bir tören alayı düzenlenecek ve Nil kıyısında bir kurban ayini yapı lacaktı. Herkes bu yürüyüş kolunda kimlerin bulunacağını merak ediyordu. Şenar içinde dört dönüyordu. Onuncu kez mabeyinciyi sorguya çekti. "Babam nihayet benim yerimi onayladı mı?" "Henüz onaylamadı." "Çok garip! Gidip başına sorun." "Tören alayının sırasını kralın kendisi bildirecek." de, herkes sırayı biliyor zaten!" "Özür dilerim, daha fazlasını bilmiyorum." Şenar sinirliydi, uzun keten elbisesinin gözden ge çirdi ve üç sıra kırmızı akikten kolyesini düzeltti. Daha da süslü ol mak isterdi, ama babasını gölgede bırakmamalıydı. Böylece dediko dular doğrulanmış oluyordu. Seti, kraliçeyle birlikte protokolde ba zı değişiklikler yapmak niyetindeydi. Peki ama neden onu bundan haberdar etmemişti? Şayet kralla kraliçe onu böyle bir kenarda bı rakacak olurlarsa, ufukta Şenar'ın gözden düşmesinin belirtileri gö rünüyor demekti. Peki bunu kim kışkırtıyordu, gözü yükseklerde olan Ramses mi? Şenar kuşkusuz küçük kardeşini küçümsemekle büyük hata işle mişti. Bu yılan, perde arkasından birçok dalavere çeviriyor, onu kö tüleyerek öldürücü darbeyi indireceğini sanıyordu. Tuya onun ya lanlarını dinlemiş ve kralı etkilemişti. Evet, Ramses'in planı buydu: Kral ve kraliçenin ardında, halka RAMSES: IŞIĞIN OĞLU yönelik törende ilk sırayı almak ve ağabeyinin ayağının kaydığını is patlamak. Şenar, annesiyle görüşme isteğinde bulundu. rahibe, kral eşini giydirmişlerdi. Kraliçenin başında, üzerin de iki tüy bulunan bir taç vardı. Bu haliyle, bütün ülkeyi verimli kılmak için gereken hayat soluğunun somut örneğini oluşturuyor du. Törene katılmasıyla kuraklık geçecek, bolluk ve zenginlik gele cekti. Şenar annesinin nünde eğildi. "Benim hakkımdaki bu belirsizliğin anlamı nedir?" "Şikâyetin ne?" kurban verme ayininde babama yardımcı olmayacak mıydım?" "Buna baban karar verir." "Onun kararının ne olduğunu bilmiyor musunuz?" "Babana olan güvenini kaybetmiş olmayasın? Babanın verdiği kararları, akla uygun kararlar diyerek ilk öven sen değil misin?" Şenar dondu kaldı. Annesiyle görüşmek istediğine pişman oldu. Onun karşısında kendisini rahatsız hissediyordu. Annesi, hiç saldır ganlığa başvurmadan, ama korkunç bir kesinlikle, oğlunun delip geçiyor ve tam on ikiden vuruyordu. "Evet, ben babamın kararlarını onaylıyorum, emin olunuz." "Öyleyse neden endişe ediyorsun? Seti, Mısır'ın menfaatlerini en iyi şekilde koruyacaktır. Asıl olan da bu değil mi?" Ramses, ellerini ve zihnini meşgul tutmak için bilge in özdeyişlerinden birini papirüsün üzerine kopya ediyordu: büyük bir kalabalığı yönlendirecek emirler vermekle görevlendiril miş bir kılavuz iseniz, etkili olmak için her fırsatı yönetim tarzında hiçbir hata Bu yaşlı bilge yazar, yüz yılların ötesinden sanki doğruca ona sesleniyordu. Bir saat dolmadan, bir tören görevlisi onu almaya gelecek ve ona tören alanı içindeki yerini bildirecekti. Şayet önsezisi yanılmı yorsa, normal olarak Şenar'a ayrılmış olan yeri o işgal edecekti. Mantık, Seti'nin kurulu düzeni altüst etmemesini gerektiriyordu; peki öyleyse Nil kıyılarına yığılmış binlerce kişiden oluşan kalabalı 106 CHRISTIAN JACQ merakla beklediği protokolün sırasındaki bu esrarlı hava neden dağılmamıştı hâlâ? Firavun bir skandal hazırlıyordu. Ayinde Şenar'ın yerini alması büyük bir Hiçbir yasada, kralı kendisinin yerine büyük oğlunu geçirmeye zorunlu kılan bir hüküm yoktu. Hatta kendinden sonra tahta geçe cek kişiyi hatırı sayılır kişiler arasından seçmek zorunda da değildi. Firavunlarla kraliçenin büyük çoğunluğu mütevazı ailelerden gel meydi ve sarayla hiçbir ilişkileri yoktu. Örneğin Tuya, zengin olma yan bir taşra ailesinin çocuğuydu. babasıyla yaşadığı dönemleri gözünde canlandırıyordu. Bu dönemlerin hiçbiri tesadüf sonucu olmamıştı. Seti, belirli ara hayret edilecek bir yöntem kullanarak onun hayallerini yık mış, gerçek benliğine kavuşması için onu aydınlatmıştı. Tıpkı bir aslanın, aslan olmak için doğması gibi, Ramses bir hükümdar ola rak doğduğunu hissediyordu. Daha önce sandığının tam aksine, seçme özgürlüğüne sahip de ğildi. Kader Ramses'in yolunu çoktan çizmişti ve Seti bu çizgiden uzaklaşmaması için ona göz kulak oluyordu. Kalabalık, saraydan ırmağa kadar giden yolun iki yanında itiş kakış yer bulmaya çalışıyordu. Yeni yılın başladığı ve suların kaba racağı bugün, eşini, çocuklarını ve başlıca yüksek onurlu kişileri görmek için az rastlanır bir firsattı. Şenar, dairesinin birkaç dakika sonra onun göz den düştüğünü görecek olan meraklı insanlara bakıyordu. Seti, ona kendini savunma olanağı vermediği gibi kardeşi Ramses'in kral ola cak nitelikler taşımadığını açıklama fırsatı da tanımamıştı. Hüküm dar, aklı başında olmadığı için, keyfi ve haksız bir karar vermişti. Saray eşrafı bunu kabullenmeyecekti. Bu adamları bir araya ge tirip kışkırtmak görevi ona düşüyordu. Seti, bu direnmeye kayıtsız kalamazdı. Birçok hatırı sayılır kişi Şenar'a güvenirdi. Ramses bir kusur işleyecek olursa ağabeyi hemen üstünlüğü eline geçirirdi. Şa yet Ramses böyle bir hatayı işlemezse de tuzak kuracak, o da bun dan kurtulamayacaktı. başı, kralın büyük kendisini izlemesini rica et ti. Tören alayı hareket etmek üzereydi. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 107 Ramses ardından yürüdü. Tören alayı, sarayın kapısından tapınaklar bölgesinin çıkışına kadar uzuyordu. Prens, en önde yol açıcı ve arkasında da kralla kra liçenin yer aldığı alayın başına doğru götürülüyordu. En önde yol açıcı ilerliyordu. Kafaları beyazlar giymiş rahipler Se ti'nin oğlunun geçişine baktılar. Ramses'in burada bulunuşu onları hayrete düşürdü. Çokları onu zevk ve safaya düşkün, gele cekte de sorumsuz ve sıradan bir hayat süreceğini tahmin ettikleri bir yeniyetme olarak görüyorlardı. Ramses ilerledi. Saray eşrafından birkaç etkili isim ve süslü, şık hanımları geçti. Küçük prens hayatında ilk defa halkın içine çıkıyordu. Hayır, hayal görmüyordu. Yeni yılın ilk günü babası onu tahta ortak edi yordu. Fakat birden durmak zorunda kaldı. Tören sorumlusu, prense büyük Rahip Ptah'ın arkasında yerini almasını rica etti. Bu yer kral ve kraliçeden, Şenar'dan oldukça uzak tı. Üstelik Şenar her zamanki gibi babasının sağında, tahtın vârisine ayrılan yerde duruyordu. 18 Ramses, iki gün boyunca ne ağzına bir lokma koydu ne de kim seyle konuştu. arkadaşının derin hayal kırıklığının farkındaydı. Bir göl ge gibi, hiç rahatsız etmeden ona göz kulak oldu. Evet, Ramses sade yurttaşlıktan çıkmış, Devlet'in törenlerine katılarak yeteneğini gös teren kişiler arasına girmişti, ama ona ayrılan yer, onu basit bir fi güran durumuna düşüyordu. Herkesin gözünde Şenar, kralın tacı nın mirasçısıydı. Kulakları sarkık sarı köpek efendisinin kederini sezmişti; ne gez mek istiyordu ne de oynamak. kendisini kapattığı hapisten bu sadık dostu sayesinde çıktı. Gece Bekçisi'ni doyurmak için yemek is tedi. Özel Sekreteri onun için de bir şeyler getirince sonunda yemek yemeyi kabul etti. "Budalanın ve kibirlinin biriyim ben Ameni. Babam bana güzel bir ders verdi." "Sana işkence yapması neye yarıyor?" "Kendimi daha az aptal sanıyordum." "iktidar olmak bu kadar önemli mi?" "iktidar olmak önemli değil, ama insanın gerçek kimliğini bul ması önemli! Ben bunun hükümdarlık olduğuna inanmıştım. Oysa babam beni tahttan da ben farkında "Kaderine boyun eğecek misin?" "Bir kaderim kaldı mı?" Ameni onun bir çılgınlık yapmasından korkuyordu. Ramses'in umutsuzluğu öyle derindi ki onu sonunda kendini öldürünceye dek didinip duracağı, acayip bir serüvene sürükleyebilirdi. Bu düş kırıklığını sadece zaman dindirebilirdi, ama sabır, prensin tanıma dığı bir erdemdi. Ameni: "Sari bizi bir balık avı partisine çağırdı," diye mırıldandı. "Bu eğlenceye katılmayı kabul eder misin?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Sen nasıl istersen." Genç kâtip sevincini belli etmedi. Şayet Ramses günlük zevkle rin tadına yeniden bakmaya başlarsa, çabucak iyileşirdi. Ramses'in eski öğretmeni ile karısı, iyi eğitilmiş gençler arasından en parlak olanlarını, ince bir zevke alıştırmak için, kültür balıklarını yetiştirdikleri havuzda oltayla balık avlamaya çağırmışlardı. Balık avına katılan herkese üç ayaklı bir tabure, akasya ağacından yapılmış bir olta kamışı verilmişti. En becerikli olan yarışmanın galibi ilan edi lecek ve ödül olarak, asırlar boyu okuma yazma bilen herkesin be ğendiği bir romanı, Sinue'nin serüvenlerini anlatan harika bir papi rüsü kazanacaktı. Ramses yerini, bu hiç duymadığı eğlenceden çok hoşlanan Ameni'ye bıraktı. ne kendisinin arkadaşlığının, ne de Güzel duyduğu aşkın, ruhunu kemiren bu ateşi söndüre meyeceğini nasıl anlayabilirdi? ne derse desin, vasat bir yaşantıyı asla kabul edemezdi. Sadece iki kişiye hayrandı: babası kral ile annesi kraliçe. Sadece onların görüşünü paylaşabilirdi, baş kasının değil. Sari elini, şefkatle eski öğrencisinin omzuna koydu. "Bu oyun canını mı sıkıyor?" "Başarılı bir davetti." "Senin varlığınla başka türlü olamazdı zaten." "Alay mı ediyorsun?" "Niyetim o değil, artık saraydaki konumun sağlam. Saray eşra fından tören sırasında seni müthiş bulmuşlar." Sari ciddi görünüyordu. Ramses'i soğuk bira ikram edilen bir çardağın altına götürdü. "Kraliyet kâtipliği çok arzu edilen bir görevdir," dedi coşkulu bir ifadeyle. "Kralın güvenini kazanıyorsun, hazine dairesine ve ta hıl ambarına girebiliyorsun, tapınaklara ayrılan bağışlardan sonra sen de iyi bir pay alıyorsun; giyim kuşamın güzel, atların ve bir ka yığın var, güzel bir villada oturuyorsun, tarlalarından edindiğin ge liri topluyorsun, çalışıp didinen uşakların senin rahatın için uğraşıyor. Kolların yorulmuyor, ellerinin beyazlığı ve yumu şaklığı bozulmuyor, sırtın pek, ağır yük taşımıyorsun, ne çapa kul lanıyorsun, ne kazma. Angaryadan kurtuluyorsun. Verdiğin emir 110 CHRISTIAN JACQ hemen yerine getiriliyor. Boya tablan, kalem kamışların ve papi rüs rulon senin sağlıyor ve seni zengin, saygıdeğer bir insan yapıyor. Ya şan, şöhret diye soracaksın? Ama o da senin! Kâtiplerin dışında herkes günün birinde unutulup gidecek, oysa gelecek ku şaklar kâtipleri övüp göklere Ramses durgun bir sesle: "Kâtip ol öyleyse," dedi, "çünkü bir kitap bir dikilitaştan ya da bir piramitten daha uzun ömürlüdür. Kitap senin adını herhangi bir yapıdan daha iyi koruyacaktır. Kâtiplerin mirasçıları bilgelik ki taplarıdır; cenaze törenlerini yapan rahipler, kendi yazdıklarıdır. Üzerine yazdıkları tahtalar oğulları, hiyeroglifle kaplı taşlar ise eşle ridir. En sağlam binalar bile zamanla ve yok oysaki kâtiplerin eseri çağları aşar." Sari: "Harikulade!" dedi hayranlıkla. "Benim öğrettiklerimin hiçbiri ni unutmamışsın." "Bunlar bize babalarımızdan kaldı." "Elbette, Ama onları sana ben aktardım." "Ben de onun için sana minnet duyuyorum." "Giderek seninle daha çok gurur duyuyorum! bir kraliyet kâ tibi ol ve başka bir şey düşünme." Sari ev sahibi olarak diğer davetlilerle ilgilenmek için ayrıldı. Soh bet ediliyor, içki içiliyor, oltayla balık avlanıyor, dedikodu yapılıyor du. Ramses'in canı sıkılıyordu, çünkü vasat yaşantılarından mem nun olan ve ayrıcalıklı durumlarıyla yetinen insanların bu küçük dünyasına yabancıydı. Ablası şefkatle kolundan tuttu. Dolant: "Mutlu musun?" "Belli olmuyor mu?" "Güzel miyim sence?" Ramses biraz uzaklaşıp ablasına baktı. Egzotik görünümlü elbi sesi aşırı canlı renkli, perukası çok karmaşıktı, ama ablası her za mankinden daha az bezgin görünüyordu. "Mükemmel bir ev kadınısın." "Nasıl oldu da böyle bir iltifat geldi senden?" "Öyleyse yaptığım iltifat daha da değer kazanıyor." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU kurban verme tören sırasında ettiğin bağlı lık yemini takdir topladı." "Ben orada hareketsiz durdum ve tek kelime söylemedim." "Doğru. Bu mükemmel bir sürpriz oldu! başka bir tepki beklemişlerdi." "Ne gibi bir tepki?" alaycı bakışlarında şeytanca bir ışık belirdi. "Mesela protesto Hatta bir saldırganlık. Arzu ettiğin şeyi elde edemediğin zaman, genellikle daha sert bir tepki gösterirdin. Aslan mı dönüştü yoksa?" Ramses ablasını tokatlamamak için yumruklarını sıktı. "Arzu ettiğim şeyi biliyor musun, "Ağabeyimin elde ettiği şeyi arzu ediyorsun, ama bunu asla elde ben kıskanç değilim. Ben yalnız kendi gerçekliği mi arıyorum, başka bir şey değil." "Tatil zamanı geldi, Memfıs boğucu bir yer oldu. yazlı ğımıza gideceğiz. Bizimle gel, ailemiz pek sık bir araya gelemiyor! Bi ze kürek çekmeyi öğretirsin, yüzeriz ve iri iri balıkları "Görevim..." "Gel, Ramses. Şimdi madem her şey açıklığa kavuştu, yakınları na özen göster ve onların şefkatinden Oltayla balık avının galibi bir sevinç çığlığı attı. Dolant ev sahi besi olarak onu kutlamak için yanından ayrılmak zorun da kaldı; bu arada kocası da Sinue'nin serüvenlerini anlatan papi rüsü ona veriyordu. Ramses Ameni'ye işaret etti. Genç kâtip: "Benim oltam kırıldı," dedi. "Gidelim." "Bu kadar erken mi?" "Oyun bitti, Çok şık giyinmiş olan Şenar, Ramses'in yanına sokuldu. "Çok geç geldiğim için üzgünüm. Senin tekniğini seyretme ola nağı bulamadım." "Benim yerime Ameni yarıştı." 112 CHRISTIAN JACQ "Geçici bir yorgunluk mu bu?" "Nasıl istersen öyle kabul et." "Çok iyi her geçen gün sınırlarını daha iyi anlıyorsun. Gene de ben teşekkür umuyordum." "Neden teşekkür "Törene kabul edilmeni ben söyledim de ondan. Seti seni atmak istiyordu. Haklı olarak senin bir taşkınlık yapmandan korkuyordu. Bereket versin ki sen iyi bir davranış sergiledin. Hep böyle devam edersen aramız iyi olur." Şenar, çevresindeki yandaş kalabalığıyla uzaklaştı. Sari ile karısı Şenar'ın önünde eğildiler. Bu beklenmedik ziyaretten pek memnun kalmışlardı. Ramses köpeğinin başını okşuyordu. Kendinden geçmiş olan kö pek gözlerini kapamıştı. Prens ölümsüz olarak nitelenmiş olan kutup yıldızlarına bakıyordu. Bilgelere göre bu yıldızlar, tanrısal mahkeme den geçip öbür dünyada yeniden dirilen firavunların kalpleriydi. Çırılçıplak Güzel îset sevgilisinin boynuna sarıldı. "Şu köpeğini unut Yoksa kıskanacağım. Benimle sevişi yorsun, ama başka yerdesin!" "Sen uyudun, ama benim uykum yoktu." "Beni kucaklarsan, sana ufak bir sır vereceğim." "Şantajdan nefret ederim." "Ablana kendimi Delta'daki yazlığa davet ettirmeyi başardım. Böylece sevgili ailenle tek başına kalmayacaksın ve bizi şimdiden evli gibi gören dedikoducuları da doğrulamış olacağız." Genç kadın öylesine yumuşak, öylesine sokulgandı ki, prens onun okşamalarını hatırlamaya başladı. kucağına alıp terası geçti, onu yatağa yatırarak üzerine uzandı. Ameni mutluydu. Ramses doymak bilmeyen iştahına yeniden kavuşmuştu. Gururlu bir ifadeyle: "Yola çıkmak için her şey hazır," dedi Ameni. "Bavulları tek tek kontrol ettim, bu tatil bizim için yararlı olacak." "Sen de bir tatili hak ettin. Biraz uyumayı düşünür muydun?" "Bir işe başladım mı, onu bitirmeden duramam." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Ablamın evinde yapacak işin "Korkarım ki hayır. Senin durumun sayısız dosyanın incelen mesini gerektiriyor Durmasını bilmez misin?" "Böyle efendiye böyle uşak yaraşır." Ramses onu omuzlarından tuttu. "Sen benim uşağım değilsin, arkadaşımsın. Öğüdümü dinle: birkaç gün dinlen." "Denerim, "Kafana takılan bir şey mi var?" "Şu bozuk mürekkep kalıpları, kuşkulu Gerçeği öğren mek "Bu gerçek bizim uzanabileceğimiz bir yerde mi?" "Ne Mısır böyle bir soygunu kabul ne de biz." "Gerçek bir devlet adamı gibi konuştun." "Eminim, sen de benim gibi düşünüyorsun." "Annemden bize yardım etmesini istedim." Bu harikulade bir şey!" "Ama şimdilik hiçbir sonuç elde "Nasıl olsa bir sonuç "Bu mürekkep kalıpları ile atölye beni pek ilgilendirmiyor. Be nim asıl aradığım seni öldürmeye çalışan adam ile ona öldürme emrini veren kişi." Ramses'in bu azmi, özel sekreterini titretti. "Merak etme, hiçbir şeyi unutacak değilim Ameni." Sari, otuz kadar davetlinin rahatça oturabileceği güzel bir gemi ayarlamıştı. Su baskını sonucunda âdeta bir denize dönüşen Nil üzerinde yolculuk yapmak ve bir tepenin üzerindeki hurma bahçeli yazlık evine gitmek fikri onu çok mutlu ediyordu. Orada sıcaktan bunalmayacaklar ve büyük bir rahatlık içinde çok güzel günler geçi receklerdi. Kaptan hareket etmek için acele ediyordu, çünkü ırmak polisi limandan çıkış iznini vermişti. Sırasını kaçıracak olursa saat beklemek zorunda kalacaktı. Prensin ablası: "Ramses gecikti," diye üzüntüsünü belirtti. 114 CHRISTIAN JACQ Sari: "Neyse ki Güzel îset gemide," dedi. "Ya eşyaları?" "Sabahın erken saatlerinde, sıcak basmadan yüklendi." Dolant heyecanla ayağını yere vurup sekreteri geliyor!" Ameni küçük adımlarla yürüyordu. Böylesi bir yürüyüşe alışık olmadığı için konuşmadan önce biraz soluklandı. "Ramses kayboldu," dedi. 19 Sarkık kulaklı sarı köpeği yanında olan yolcu, kayışla sırtına as tığı katlanmış bir hasır taşıyordu. Sol elinde, içinde sandaletleri ile peştamalı bulunan deri bir çanta, sağ elinde de bir değnek tutuyor du. Dinlenmek için durduğu zaman, bir ağacın gölgesine hasırını seriyor, sadık yol arkadaşının korumasında uyuyordu. Prens Ramses, yolculuğunun ilk bölümünü gemiyle, ikinci bö lümünü yaya olarak yapmıştı. Kıyı boyunca yer alan dar yollardan giderek birçok köyden geçmiş, köylülerle yiyip içip eski gücüne kavuşmuştu. Kent yaşantısından bıkmıştı. Yolculuğu boyunca bütünüyle kendi iç dünyasına benzeyen, mevsimlerin ve bayramların ayak uydurarak yaşayan sakin bir dünya keş fediyordu. Ramses, de, Güzel de haber vermemişti. Ailesini görmek ya da su baskınları sırasında açık olan şantiyelerden birine gitmek isteyen herhangi bir Mısırlı gibi tek başına yolculuk etmek istiyordu. Bazen, bir kasabadan diğerine giden sallara bindi. Bu sallar ilkel olsa bir kayığa sahip olmayan fakir insanları taşıyordu. Uçsuz bucaksız Nil'in yüzeyinde çeşitli türde çok sayıda sal gidip geliyordu. Bazılarında çocuklar vardı. Birbirleriyle sonunda suya düşüyorlar ve süratli bir yarışa girişiyorlardı. Dinlenme zamanları, oyunlar ve Ramses, Mısır halkının soluğunu, güçlü ve mutluluk dolu sevincini, olan güvenini hissediyordu. Sağda solda Seti'den saygı ve hayran lıkla söz ediliyor, Ramses oğlu olarak gurur duyuyordu, tahılın top lanmasını gözlemek ve toplanan vergilerin kayıtlarını tutmakla gö revlendirilmiş basit bir saray kâtibi olarak kalsa bile, babasına layık olmaya çalışacağına dair yemin ediyordu. Timsah tanrı hüküm sürdüğü yeşil eyalet girişinde, Mer Ur kraliyet haremi seçkin bahçıvanla rın ekip biçtiği birkaç hektarlık, geniş bir arazi üzerinde yayılmıştı. 116 CHRISTIAN JACQ Bilinçli bir biçimde düzenlenmiş sulama kanalları araziyi suluyor du. Herkes burasını Mısır'ın en güzel toprakları olarak kabul edi yordu. Yaşlı soylu kadınlar, burada sakin bir emeklilik geçiriyor, dokuma atölyelerinde, şiir, müzik ve dans okullarında çalışan güzel genç kadınları hayranlıkla seyrediyorlardı. Mine uzmanları ve mü cevherci kadınlar burada tekniklerini geliştiriyorlardı. Gerçekten de Mer Ur kraliyet haremi, sürekli çalışan insanlardan oluşan bir arı kovanı gibi giriş önüne gelmeden peştamalını değiştirdi, sandaletlerini giydi ve köpeğinin üzerindeki tozları silkeledi. Görü nümümün yeterince uygun olduğuna kanaat getirince asık suratlı bekçinin yanına sokuldu. "Bir arkadaşımı görmeye geldim." "Tavsiye mektubun var mı, delikanlı." yok." Bekçi omuz kaldırdı. "Bu çalım ne böyle?" "Çünkü ben Prens Ramses'im, Seti'nin oğlu." "Dalga mı geçiyorsun! Kralın oğlu yanında muhafızlar olmadan seyahat edebilir mi?" "Köpeğim bana yeter." "Sen yoluna devam et oğlum. Şakadan pek hoşlanmam." "Size yolumdan çekilmenizi emrediyorum." Ses tonundaki sertlik, bakışlarındaki kesinlik polisi şaşkına çevir di. Bu yalancıyı defetmeli mi, yoksa birtakım tedbirler almalı mıydı? "Arkadaşının adı ne?" "Musa." "Bekle biraz." Gece Bekçisi bir avokado ağacının gölgesinde arka ayaklarının üzerine oturdu. Havada güzel bir koku vardı. Buradaki yaşamı ter cih edercesine, yüzlerce kuş yuvalarım haremin ağaçları üzerine kurmuşlardı. "Ramses!" bekçiyi bir kenara iterek Ramses'e doğru koştu! arka daş sonra kapıdan içeri girdiler. Arkalarından gelen muhafızların mutfağından gelen hoş kokulara kapılmış, burnunu ne yöne çevireceğini bilemiyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 117 Musa ile Ramses taş döşemeli bahçe yoluna girdiler. Yol döne döne incir ağaçlarının arasından geçerek içinde açmış beyaz nilü ferlerin bulunduğu havuza ulaşıyordu. Üç kalker bloktan oluşan bir sıranın üzerine oturdular. "Bu ne sürpriz, Ramses! Buraya mı tayin edildin?" sadece seni görmeye geldim." "Yalnız mı geldin, muhafızların yok mu?" mı?" "Senin karakterin bu! Bizim küçük grubun dağılmasından son ra ne yaptın?" "Kraliyet kâtibi oldum ve babamın beni kendi yerine seçtiğini sandım." razı oldu mu buna?" "Elbette bu yalnızca bir düştü, ama ben inat ettim. Babam her kesin önünde bana beklediğim görevi vermeyince aklım başıma geldi, "Ama?" "Ama bir güç, beni yetenekli olduğum alanlara doğru iten o güç hâlâ yüreklendiriyor beni. Amaçsız biri gibi uyumaktan nefret ede rim. Hayatımıza nasıl bir yön vereceğiz, Musa?" "Haklısın, en önemli soru bu." "Peki sen bu soruyu nasıl karşılık veriyorsun?" "Senin gibi, yalnızca geçiştiriyorum. Ben bu haremin yöneticisi nin yardımcılarından biriyim. Dokuma atölyesinde çömlekçilerin çalışmasını kontrol ediyorum, bahçeli, beş odalı bir evim var. Nefis yemekler Haremin kütüphanesi sayesin de, bir Yahudi olmama rağmen, Mısırlıların bilgeliği konusunda çok şey öğrendim! Bundan âlâsı can sağlığı!" "Peki, güzel kadınlardan ne haber?" Musa gülümsedi. "Burada ondan bol bir şey yok; sen âşık oldun mu?" "Galiba." "Kim bu?" "Güzel "Herkesin söylediğine göre kralların ağzına layık bir lokma; neredeyse beni Peki ama neden de din?" CHRISTIAN JACQ "Harika bir kadın, çok iyi anlaşıyoruz, ama onu sevdiğimi söyle yecek durumda değilim. Ben aşkı başka türlü düşünüyordum, daha bir yoğun, daha bir çılgın, daha "Kendine işkence etme, yaşadığın ânın tadını çıkar. Büyük şö lenler sırasında kulaklarımızı büyüleyen arp sanatçıları böyle öğüt vermiyor mu?" "Ya sen, aşkı buldun mu?" "Aşklar demek, daha Ama hiçbiri beni hoşnut etmedi. Benim de içimde bir ateş tutuşuyor, ama buna ne ad vereceğimi bi lemiyorum. Onu unutmak mı daha iyi, yoksa geliştirmek mi?" "Seçeneğimiz yok Musa. Şayet kaçacak eriyen gölgeler gibi kaybolup gideceğiz." "Bu dünyanın ışık olduğunu mu düşünüyorsun?" "Işık dünyanın her Musa gözlerini göğe kaldırdı. "Işık güneşin içinde saklanmıyor mu?" Ramses gözlerini indirmesi için arkadaşını zorladı. "Güneşe doğrudan gözlerin kör olur." "Gizli olan şeyi keşfedeceğim." Ani bir korku çığlığı konuşmalarını kesti. Durduklarına paralel yolda, iki dokuma işçisi kadın olanca hızlarıyla koşuyorlardı. Musa: "Şimdi de seni şaşırtma sırası bende," dedi. "Hadi, bu zavallı ka dınları korkutan şeytanı cezalandıralım." Kargaşaya sebep olan kişi kaçmaya kalkışmamıştı. Bir dizini ye re dayadı, güzel koyu yeşil renkli bir sürüngeni yerden alıp çantası na koydu. Yılan uzmanı hiçbir heyecan belirtisi göstermedi. Ramses'in kendisini orada görmekten dolayı şaşırdığını fark edince, haremin laboratuvarlarına yılan zehri satarak bağımsızlığını sürdürdüğünü açıkladı. Ayrıca Musa'yla birkaç gün geçiriyor olmak onu çok se ikisi de sıkıcı ahlak dersleri vererek birbirlerinin kafa sını boş şeylerle doldurmaya kalkışmıyordu. Yolları yeniden ayrıla na kadar dolu dolu yaşayarak geçireceklerdi günlerini. bazı öğelerini öğrettim. Kapa gözlerini, Ramses." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 119 Prense gözlerinin açılması söylendiği zaman, Musa, sağ elinde, koyu kahverengi ve çok ince bir âsâ tutuyordu. "Bu büyük bir başarı değil." Setau: "Daha dikkatli bak," dedi. Sopa ve kıvrıldı. Musa, az önce yerden alıp torbasına koyduğu yılanı yere attı. "Güzel bir doğal büyü değil mi? Biraz soğukkanlı olmak yeter, kim olursa olsun, hatta bir kral oğlunu bile şaşırtmayı başarabilir sin!" "Şu sopa oyununu bana da öğret." "Neden olmasın?" Üç arkadaş bir meyve bahçesine çekildiler. Setau arkadaşlarını orada eğitecekti. Canlı bir sürüngeni hareketsiz kılmak için becerik lilik ve kararlılık gerekiyordu. uzun, narin genç kızlar, akrobasiyle karışık danslarına çalı şıyorlardı. Dar ve mini peştamalları göğüsten ve sırttan çaprazlama kuşakla tutturulmuştu. Saçları at kuyruğu yapılmış, ucuna tahta dan yapılmış küçük bir top tutturulmuştu. Kızlar, içinden çıkılması zor dans figürlerini eksiksizce ve uyum içinde tamamlıyorlardı. Ramses, Musa'nın arkadaşı olduğu için bu dansı izleme fırsatını bulmuştu. O, gösterinin tadını çıkarırken diğer taraftan Musa git tikçe suratını asıyordu. Setau, iki arkadaşın paylaşmı yordu. Ani ve kesin bir ölüme neden olabilecek yılanlarla her gün haşır neşir olması hayatına bir anlam veriyordu. Musa da böyle bir tutkuyu yaşamayı isterdi. Ama idari görevliler şebekesinin içinde bir tutsak olarak yaşıyordu. Bu işini hiç sevmediği halde öylesine mükemmel bir şekilde yapıyordu ki kısa bir süre sonra haremler den birinin yönetiminin kendisine bırakılacağına dair ona söz veril mişti. Ramses'e, "Bir gün her şeyi bırakacağım," dedi. "Yani ne demek istiyorsun?" "Ben de bilmiyorum, ama yaşadığım bu hayat giderek daha ta hammül edilmez oluyor." "Beraber gidelim." 120 CHRISTIAN JACQ Kokular sürünmüş bir dansöz yakına sokulup iki arkadaşa sür tündü, ama onları neşelendirmeyi başaramadı. Gösteri sona erdiği zaman iki arkadaş, genç kadınlarla birlikte suları mavimtırak bir havuzun kenarında düzenlenen yemeğe katılmaya razı edildiler. Genç kadınlar Prens saray yaşantısı, kraliyet kâtipliği ve gelecek hakkındaki tasarıları üzerine sorular sordular. Hırçın bir ta vır içinde olan Ramses sorulara kaçamak yanıtlar vermekle yetindi. Hayal kırıklığına uğrayan kadınlar, kültürlerinin ne denli geniş ol duğunu göstermek için, şiir yarışmasına başladılar. Ramses genç kadınlardan birinin sessiz sessiz oturduğunu fark etti. Ötekilerden daha genç olan bu kadın, parlak siyah saçları, gözleriyle, hayran olunacak kadar güzeldi. Ramses Musa'ya: "Adı ne?" diye sordu. "Bu mahcubiyetin nedeni ne?" "Fakir bir ailenin kızı ve hareme daha yeni girdi. Çok yetenekli bir dokumacı olduğu için herkesin dikkatini çekti. Ama zengin aile kızları bunu bir türlü kabul edemediler." Yeniden atağa geçen birçok Prens Ramses'in sevgisini kazanmaya giriştiler. Dedikodulara bakılacak olursa prensin Güzel îset ile evleneceği söyleniyordu, ama bir kral oğlunun yüreğinde öteki daha geniş yer olmaz mıydı? Prens onları bı rakıp yanına oturdu. "Yanınızda olmam sizi rahatsız eder mi?" Ramses'in bu tavrı genç kızı yatıştırdı, ama gene endişeli bakış larla baktı. "Kabalığımı bağışlayın, sizi o kadar yalnız gördüm ki." "Şey, "Aklınızı kurcalayan nedir?" "Bilge Ptah hotep'in özdeyişlerinden birini seçip yorumlama mız gerekiyor." "Bu esere büyük saygım vardır; hangisini seçtiniz?" "Henüz karar vermedim." "Siz hangi görevi seçmeyi düşünüyorsunuz, Nefertari?" "Çiçek sanatını. Tanrılar için buketler hazırlamak ve yıl boyun ca olabildiğince uzun süre tapınaklarda kalmaktan hoşlanıyorum." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Çok zor bir yaşantı değil mi?" "Düşüncelere dalmayı seviyorum. Bütün gücümü ondan alıyo rum. Sessizliğin, ruhu, çiçekli bir ağaç gibi geliştirip büyüttüğü kut sal yazılarda belirtilmez mi?" Dansözlerin gözetmeni onlardan toplanmalarını ve dilbilgisi dersine katılmadan önce üstlerini değiştirmelerini rica etti. ri kalktı. "Bir Bana bir bulunur musunuz?" "Gözetmen çok serttir, hiçbir gecikmeyi kabul etmez." "Hangi özdeyişi seçeceksiniz?" Nefertari'nin dudaklarında beliren en gözü dön müş savaşçıyı bile yatıştırırdı. "En mükemmel taştan da gizlidir; ama gene de o, değir mende hizmetçi yanında Bu, âdeta hava gibi hafif, pırıl pırıl genç kız, gözden kayboluver di. 20 Ramses, Mer Ur hareminde bir hafta kaldı, ama bir daha görme bulamadı. Musa, eline aldığı her işi en kısa sürede çözümlediği için, âmirleri ona durmadan yeni yeni işler yüklüyor, o da Ramses'e çok az zaman ayırabiliyordu. Bununla birlikte her konuşmaları onlara yeni bir güç veriyordu; birbirlerine bilinçlerini hiçbir zaman uykuya terk etmeyeceklerine dair söz ver diler. Kısa zamanda Seti'nin küçük oğlunun varlığı haremdeki en önemli olay oldu. Yaşlı soylu hanımlar onunla görüşmeye çok önem veriyor, bazıları onu anıları ve öğütleriyle bunaltıyorlardı. Birçok sa natkâr ve memur ona çok yakınlık gösterdiler. Bölgenin müdürü ise ona karşı son derece saygılıydı. Amacı Ramses'in babasına, kendisi nin iyi bir yönetici olduğunu söylemesini sağlamaktı. Ramses, bu cennette tutsak olduğunu hissederek, bir gün seyahat çantasını, hası rını ve asasını aldı hiç kimseye haber vermeden oradan uzaklaştı. Musa'nın bu davranışını anlayışla karşılayacağını biliyordu. Köpeği şişmanlamıştı. Birkaç gün yürüdükten sonra eski duru muna dönerdi. Saray Emniyet Müdürü tükenmişti. Meslek hayatı boyunca asla böylesine çalışmamıştı. Sağa sola koşturmuş, onlarca sorumluyu soruşturmaya çağırmış, ayrıntılı bilgileri yeniden gözden geçirmiş, tekrar tekrar sorgulama ağır cezalar vereceğini söyleyerek çevresine göz dağı vermişti. Böylesine bir çabayı daha önce hiç gös termemişti. Soruşturma birisi tarafından mı durdurulmuştu, yoksa ağır ak sak yürüyen bürokrasiden mi tıkanmıştı? Bunu ortaya çok güçtü. Kendisine de birkaç kez baskıda bulunulduğu bir ger çekti, ama bu baskının kimden kaynaklandığını bulamamıştı. Gene de ne kadar sert, ne kadar acımasız olursa olsun, hiçbir saray men subu kraliçe kadar korkutamazdı onu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Olanaklarının tükendiği ve daha fazla ilerleyemeyeceği kanaati ne varınca huzuruna çıktı. "Majestelerine olan sadakatimin sonsuz olduğunu arz ederim." "Beni ilgilendiren sizin etkin olmanız." "Bana sonu nereye varırsa gerçeği ortaya çıkarmamı bu yurmuştunuz." "Evet." "Hayal kırıklığına uğramamalısınız, "Bırak da ona ben karar vereyim. Biz olaylara geçelim." Emniyet Müdürü duraksadı. "Çok önemli olduğuna inandığımı belirterek söylemek isterim ki benim Kraliçenin bakışı Emniyet Müdürünün savunmasını ayrıntılı bir biçimde açıklamasını engelledi. "Majesteleri, bazen gerçeği duymak zordur." "Sizi dinliyorum." Adam yutkundu. "Pekâlâ, size iki felaketi bildireceğim." her kral kâtibinin bilmesi gereken kararnameleri özenle kopya ediyordu. Ramses'in, kendisine nereye gittiğini söyleyecek ka dar güvenmemesine üzülse de, tekrar geleceğini biliyordu. O neden le, sanki hiçbir şey olmamış gibi özel sekreterlik görevine devam etti. Gece Bekçisi dizlerine atılıp, yumuşak ve nemli diliyle yanakları nı yalayınca Ameni bütün üzüntüsünü unuttu ve büyük bir coş kunlukla geri dönüşünü kutladı. Prens: "Büronu boş bulacağımı sanıyordum," diye itirafta bulundu. "Peki dosyaları kim güncelleştirecekti?" "Senin yerinde olsaydım, böyle bir terk edilmeyi kabul etmez dim." "Ama sen benim yerimde değilsin. Tanrılar böyle olmasını iste diler. Ben bundan "Beni bağışla Ameni." "Sana sadık kalacağıma yemin ettim ve sözümde duracağım. Aksi takdirde cehennemin şeytanları boğazımı keserler! Görüyor musun hep kendimden söz ettim. Yolculuğun nasıl geçti?" 124 CHRISTIAN JACQ Ramses ona haremden, ve söz etti, ama Nefertari ile kısa karşılaşmasını atladı. O anlık Tanrı bir mücevher gibi, aklından çıkarmayacaktı. Ameni: "Tam vaktinde geldin," dedi. "Kraliçe seni en kısa zamanda gör mek istiyor ve Aşa bizi akşam yemeğine davet etti." Ramses ile Ameni'yi, Dışişleri kendisine verdi ği, kentin ortasındaki görev konutunda kabul etti. Bu daire, Aşa'nın bağlı olduğu yönetim binasının Aşa genç yaşına rağ men yumuşak tavırları ve uysal sesi ile deneyimli bir diplomat gibi görünüyordu. Giyimine kuşamına özen gösteriyor, şekil olarak kla sik, renk olarak aşırıya kaçan son moda kıyafetler giyiyordu. Doğuş tan var olan zarafetine şimdi de kendine güven duygusu katılmıştı. Hiç kuşku ki Aşa yolunu bulmuştu. Ramses: "Yaşamından çok memnun görünüyorsun," dedi. "Yönümü iyi saptadım, şans da bana yardım etti. Truva savaşı üzerine rapor, en uygun rapor olarak kabul edilmiş." "Gerçekte neler oluyor?" bozgunu kaçınılmaz. iyi yüreklili ğine inananların aksine ben bir katliam olacağını ve kentin yerle bir edileceğini tahmin ediyorum. Bununla beraber biz araya girmeye ceğiz. Bu çarpışma Mısır'ı hiç ilgilendirmiyor." "Doğru, barışı korumak Seti'nin en çok arzu ettiği şeydir." "O da bu yüzden endişeli." Ramses'le Ameni aynı anda sordular: "Bir çarpışma olmasından mı korkuyorsun?" "Hititler horozlanmaya başladılar." Seti, ilk hükümdarlık yılından itibaren bedevilerin isyanını bas tırmak zorunda kalmıştı. Hititlerin kışkırtmasıyla ayaklanan bede viler Filistin'i ele geçirip bağımsız bir krallık kurduklarını ilan et mişlerdi. Bunun hemen ardından kavimler birbirlerini öldürmeye başladılar. Olaylar yatışınca, Firavun, Fenike'yi yeniden barışa ka vuşturmak, Suriye'nin güneyini topraklarına katmak, Fenike li manlarını kontrol etmek için sefere çıktı. Hükümdarlığının üçüncü yılında, herkes Hitit birlikleriyle savaşılacağını sanmıştı, ama iki RAMSES: IŞIĞIN du, kendi mevzilerinde kalmış, sonra da gerideki kışlalarına çekil mişlerdi. Ramses: "Kesin olarak ne biliyorsun?" diye sordu. "Bunlar gizli belgeler; kraliyet kâtibi olsan da diplomatik hiz metlerle bir ilgin Aşa, sağ elinin kusursuz bir biçimde kesilmiş olan küçük bıyığım düzeltti. Ramses içinden, arkadaşının ciddi olup olmadığını düşündü, ama pırıltılı gözlerinde alaycı bir ifade görünce rahatladı. "Hititler, Suriye'de karışıklık yaratmak için her türlü kışkırtma yı yapıyorlar. Fenikeli bazı prensler hatırı sayılır bir ödül karşılığın da onlara yardıma hazırlar. Kralın askeri danışmanları hemen mü dahale edilmesini tavsiye ediyorlar. Son gelen haberlere göre Seti bu müdahaleyi zorunlu görüyormuş." "Sefere katılacak mısın?" "Hayır." "Bu kadar çabuk mu düştün gözden?" "Tam olarak değil." yüzü, son sorusunu yakışıksız bulmuşçasına buruştu. "Bana başka bir görev verildi." "Nasıl bir görev?" "Bu kez gerçekten ağzımı sıkı tutmam "Gizli bir görev!" dedi. "Büyüleyici, tehlikeli." "Devletin hizmetindeyim." "Gerçekten bize biraz bilgi veremeyecek misin?" "Güneye doğru gidiyorum; bana daha fazlasını sormayın." Gece Bekçisi kendisine tanınan imkânları takdir ediyordu. Kra liçenin bahçesinde önüne bol bol yemek konmuştu. Keyfi yerinde olan Tuya, sevgi dolu bir köpeğin ifade etmeye çalıştığı şefkat belir tilerinden çok hoşlanıyordu. Sabırsızlanan Ramses ağzına aldığı sa man parçasını çiğniyordu. "Çok güzel bir köpeğin var oğlum. Bu büyük bir mutluluktur. Onun değerini bil." 126 CHRISTIAN JACQ "Beni görmek istediğin için geldim." günlerin nasıl geçti?" "Her zaman her şeyi biliyorsun!" "Hükümdarlık etmesi için Firavun'a yardım etmek zorunda de ğil miyiz?" "Soruşturmadan ne haber?" "Emniyet Müdürü tahminimden daha becerikli çıktı. Oldukça ama haberler hiç de iç açıcı değil. Seni tuzağa sürükleyen arabacı güneyinde terk edilmiş bir tahıl ambarında ölü olarak bulundu." "Oraya nasıl gitmiş." "Güvenilir hiçbir tanık yok. Bozuk mürekkep kalıplarını yapan atölyenin sahibinin kim olduğunu belirlemek olanaksız. Üzerinde adının bulunduğu papirüsler arşiv servisinde yok edilmiş." "Böyle bir suçu ancak ileri gelenlerden biri işleyebilir." "Haklısın. Böyle bir suç ortağını satın alabilmek için zengin ve güçlü biri olması gerekir." "Böylesi bir ahlak bozukluğu midemi bu ka darla bırakmamalıyız! "Korkacağımı mı sanıyorsun?" "Anne!" tavırlarından çok hoşlanıyorum. Adaletsizliği asla ka bul etme." "Şimdi ne yapmam gerekir?" "Emniyet Müdürü soruşturmayı daha ileri götürecek yeteneğe sahip değil. Gerisini ben getireceğim." Emirlerinize gönülden itaat edeceğim." "Gerçeği elde etmek için böyle bir fedakârlığa hazır mısın?" Kraliçenin gülümsemesi hem alaycı, hem sevecendi. "Kendi gerçeğimi bile bulmaktan Ramses daha fazla içini açmaya, Tuya'nın gözünde gülünç du ruma düşmekten korktuğu için cesaret edemedi. "Gerçek bir erkek umut etmekle yetinmez, harekete geçer." "Ya yaver gitmezse?" "Şansını değiştirmek ona düşer; şayet bu beceriyi gösteremezse, yeteneksizliğini kabul eder ve felaketinden başkasını sorumlu tut maz." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 127 "Beni öldürmeye çalışan kişiyi yönlendirenin Şenar olduğunu varsayarsak?" Kraliçenin yüzünde bir keder ifadesi belirdi. "Korkunç bir suçlama." "Böyle bir şüphe senin de yüreğine işledi, değil mi?" "Sen de, o da benim ikinizi de seviyorum. Ka rakterleriniz farklı olsa da, ihtiraslarınız iddia edildiği gibi olsa da, kardeşinin bu denli alçak olabileceğini nasıl düşünürsün?" Ramses sarsıldı. Hükümdar olma arzusu komploların en kötü sünü düşünecek kadar gözlerini körleştirmişti. "Arkadaşım Aşa, barışın tehdit altında olduğunu söylüyor." "Çok iyi bir bilgi almış." "Babam Hititlerle savaşacak mı?" "Durum gösteriyor." "Onunla gitmek ve ülkem için çarpışmak istiyorum." 21 Sarayın Şenar'a ayrılan bölümünde, memurlar ve yüksek görev liler arasında ciddi bir hava hâkimdi. Herkes sorumlu olduğu büro da verilen yönergeleri harfi harfine uyguluyordu. Bu sıkıcı havayı dağıtacak ne bir gülüşme ne de bir konuşma duyuluyordu. Haber öğleye doğru gelmişti; ani bir müdahalede bulunulması için iki seçkin alay hemen seferber edilmişti. Durum açıktı: Hititle re karşı savaşa girilecekti! Şenar şaşkına dönmüştü. Bu ani tepki, Şenar'ın bir süreden beri canlandırmaya çalıştığı ticaret politikasını tehlikeye atıyordu. Oysaki bu girişimin meyvelerini yakında alacak tı. Bu saçma çarpışma, bir güvensizlik ortamına yol açacak, ticare te zarar verecekti. Seti de, kendinden önceki hükümdarlar gibi bir batağın içine saplanıp kalmıştı. Her zamanki gibi, modası geçmiş manevi duygular ağır basmış, Mısır topraklarının korunması ön plana çıkmıştı. Başka yerde kullanılsa çok daha yararlı olacak ener jiyi bir savaşta boşa harcayan bir ülke, uygarlığının büyüklüğünü nasıl ileri sürebilirdi? Şenar, kralın askeri danışmanlarının şöhretini yıkmaya, onların ne kadar saf olduklarını kanıtlamaya vakit bula mamıştı. Savaştan yana olan bu insanlar, kendilerini, bütün ulusla rın önlerinde eğilmek zorunda oldukları birer fatih sanarak sadece boğaz boğaza çarpışmayı düşünüyorlardı. Bu sefer bozgunla sonuç lanacak olursa Şenar, bu yeteneksizleri saraydan kovacağına dair kendi kendine söz vermişti. Firavun'un, başbakanın ve genelkurmay başkanının savaşta bu lunduğu sırada ülkeyi kim yönetecekti? Elbette ki kraliçe Tuya. Şe nar ile görüşmeleri ve hatta bazen sertleşse de ikisi de birbirlerine gerçek bir sevgi besliyorlardı. Şenar'ın annesinden açık ve kesin bir açıklama istemesinin zamanı gelmişti. Tuya bunu anla makla kalmayacak, belki de barışı korumak için etkide bulu nabilecekti. Bu yüzden, kraliçenin işlerinin yoğun olmasına rağmen onu bir an önce görmek için ısrar etti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Tuya onu öğleden sonra görüşme odasında kabul etti. "Beni resmi bir ortamda kabul ediyorsunuz, sevgili anneciğim!" "Bahse girerim ki benimle görüşme girişiminiz özel nedenlere dayanmıyor." "Her zaman olduğu gibi tahmininizde yanılmadınız. Bu güçlü altıncı hissiniz nereden geliyor?" "Bir oğul annesine dalkavukluk "Savaşı sevmiyorsunuz değil mi?" "Kim sever ki?" "Babamın verdiği karar biraz acele olmadı mı?" "Onun çılgınca bir hareket yapabileceğine mi inanıyorsun?" "Elbette hayır, ama Hititler. "Güzel giysilerden hoşlanır mısın?" Şenar afalladı. "Elbette, ama..." "Benimle gel." Tuya oğlunu bitişik salona götürdü. Alçak bir masanın üzerinde ondüleli lüleleri olan arkası uzun bir peruka, kollan bol bir gömlek, kıvrımları olan püsküllü süslü uzun bir etek, omuzlardan çaprazla ma takılan ve giysiyi belinden tutan bir kuşak vardı. "Çok güzel değil mi?" "Belli ki çok emek harcanmış." "Bu giysiler senin için hazırlandı. Baban seni Suriye'ye karşı ya pılacak seferde onun sağ tarafında sancaktar olarak görevlendirdi." yüzü kireç gibi oldu. kralın sağında ucunda Zafer Tanrısı Amon'un simgesi olarak bir koç başı bulunan bayrak direğini taşı yacaktı. Firavun'un büyük oğlu babasıyla birlikte sefere çıkacak ve savaşta ilk sırada bulunacaktı. Ramses tepiniyordu. neden, Seti'yle sefere gidecekleri açıklayan kararnameyi getirmekte bu kadar gecikiyordu? Prens kendisine verilen rütbenin ne olduğunu öğrenmek için sabırsızlanıyordu. Cafcaflı bir unvanın pek önemi yoktu onun için. Önemli olan savaşa katılmaktı. "Nihayet gelebildin! Liste nerede?" Ameni başını önüne eğdi. 9 130 CHRISTIAN JACQ "Bu hoşnutsuzluğunun nedeni ne?" "Kendin oku." Kral kararnamesiyle Şenar, kralın sağında sancaktar olarak tayin edilmişti, adı ise hiç yazılmamıştı. bütün kışlalarında büyük bir hazırlık vardı. Ertesi sa bah erkenden piyadelerle savaş arabalarından oluşan birlikler biz zat kralın komutasında Suriye yolunu tutacaklardı. Ramses bütün gününü merkez kışlanın avlusunda geçirdi. Ba bası akşam karanlığı basarken savaş kurulundan çıktığı sırada yanı na sokulma cesareti gösterdi. "Size bir şey arz edebilir miyim?" "Seni dinliyorum." "Sizinle sefere çıkmak istiyorum." "Kararım kesindir." "Subay olmak benim için önemli değil. Ben sadece düşmanı yenmek istiyorum." "Demek ki kararım doğruymuş." "An... anlamadım." "Garip istekler, zevzeklikten başka bir şey değildir. Düşmanı yenmek için bu işte yetenekli olmak gerekir. Sen bu durumda de ğilsin Ramses." Öfkesi ve hayal kırıklığı yatışan Şenar, yeni görevinden memnu niyetsizlik duymadı. Bu göreve ayrıca bir yığın da ekleni yordu. Gerçekten de, savaşçı niteliklerini gözler önüne sermeden tahta çıkmak Teb kralları döneminden beri kralın, ülke topraklarım korumak ve düşmanı püskürtmek için gerekli ni teliklerini kanıtlaması gerekiyordu. Şenar da kendisinin gözünde çok kötü, fakat halkın gözünde çok önemli olan bu geleneğe uyu yordu. Aralarında sancaktarın da bulunduğu öncü birliğinin geçişi sırasında, kızgın bakışlarını görünce beğenmediği bu ge lenek ona daha bir eğlenceli göründü. Ordunun sefere her önemli olayda olduğu gibi ortalık ta bir bayram havasının esmesine neden olmuştu. Halk, günboyu sürecek olan bu tatil fırsatından doyasıya yararlanıp, bira içerek eğ leniyordu. zaferinden kuşkulanan kimse yoktu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Şenar, kişisel zaferine rağmen kaygılarından kurtulmuş değildi. Çarpışma sırasında en iyi asker bile kötü bir durumla di. Kendini yaralı, küçük düşmüş ve sakat hayal etmek, içini dırıyordu. Cephede görevleri bırakarak, ken disini tehlikelere karşı koruyacaktı. Bir kez daha şansı onu Bu sefer sırasında babasıyla görüşme olanağı bulacak ve geleceğini belirleyecekti. Böyle bir gele cek büyük bir gayret göstermeye değerdi değmesine, ama sarayın rahatlığından uzaklaşmak katlanılması zor bir deneyimdi. orduya gönüllü olarak katılan taşralılardan pek hoş lanmıyordu. Bunlar, savaş tehlikesi baş gösterince, uzak topraklar da olma düşleriyle orduya gönüllü yazılan insanlardı. Böyle kaba köylülerden oluşturulan birlik daha kenar mahal lelerinden çıkmadan tarlalarına dönerdi. Kemikli yüzlü, kısa sakal lı ve çok kuvvetli bir adam olan Bakhen, kraliyet ahırlarının baş idarecisi yanı sıra, acemi erlerin eğitimi ile de ilgileni yordu. Bakhen sert ve boğuk sesiyle erlere, içi taş dolu çuvalları kaldırıp sağ omuzlarına koymalarını, dur emri verilinceye kadar kışla du varları boyunca koşmalarını emrediyordu. Eleme çok acımasız ve çok çabuk yapıldı. Çoğunluğu güçlerini ayarlayamadı, yüklerini yarı yolda bıraktılar. Bakhen sabırlı davran dı ve koşuda elli aday kalınca elemeyi durdurdu. Acemi erlerin arasında gördüğü bir genç, hayretten ağzının açık kalmasına neden olmuştu. birçoğunun en az bir boy ötesinde koşusunu sürdüren bu şaşırtıcı bir canlılık sergi liyordu. "Prens Ramses! Sizin yeriniz burası değil." "Bu denemeye girmek ve yeterlik belgesi almak istiyorum." Sizin böyle bir şeye ihtiyacınız yok ki! "Ben böyle düşünmüyorum; eminim sen de dur. Bir asker papirüs üzerinde Hazırlıksız yakalanan Bakhen, kaslarım daha da gösterişli kılan deri bilekliklerini çevirdi. "Çok dürüst bir davranış. mu yoksa, Bakhen?" 132 CHRISTIAN JACQ "Ben mi? Korktum mu? Öyleyse ötekilerle sıraya Geçmek bilmeyen üç gün boyunca adamları güçlerinin en son haddine kadar zorlayarak âdeta onlara işkence etti. En daya nıklı yirmi adamı seçti. Ramses bu yirmi kişi arasındaydı. Dördüncü gün silahları kullanmaya başladılar: cop, kısa kılıç ve kalkan. Bakhen bir iki öğüt vermekle sonra gençleri birbiri ne Aralarından biri kolundan yaralanınca, Ramses elindeki kılıcı yere bıraktı. Arkadaşları da onun gibi yaptılar. Bakhen: "Size ne oldu?" diye devam edin, yoksa çekip gi din!" Asker adayları eğitimcinin emrine uydular. Korkaklar ile bece riksizler reddedildiler. Geriye kala kala on iki aday kaldı. Bunların askerlik mesleğini icra edebilecekleri kanaatine varılmıştı. Ramses iyi dayanıyordu; on gün süren yoğun talim sırasında coşkusu hiç tükenmedi. On birinci günün sabahı Bakhen: "Bana bir subay gerekli," dedi. Aralarında biri hariç, adaylar oku elli metreye kadar atan yay germe denemesinde aynı yeteneği gösterdiler. Bu durumdan memnun olan Bakhen onlara ön tarafı boynuzla güçlendirilmiş büyük bir yay gösterdi. Sonra da okçulardan yüz elli metre uzağa üzeri deri kaplı bir hedef tahtası koydu. "Şu silahı alın ve hedefi delin." Adaylardan çoğu yayı geremediler bile. ikisi oku atabildi, ama okları yüz metreyi aşamadı. En son Ramses, Bakhen'in alaycı bakışları altında yerini aldı. Onun da arkadaşları gibi üç atış hakkı vardı. "Bir prens gülünç duruma düşmekten kaçınmalıdır. Sizden da ha güçlü olanlar bile başaramadılar." Düşüncesini yoğun olarak hedef tahtasının üzerine yoğunlaştı ran Ramses için yeryüzünde sanki başka hiçbir şey yokmuş gibiydi. Yayı germesi aşırı güç gerektirmişti. Kasları dayanılmaz derece de ağrıyan Ramses oku yerleştirip sığır sinirinden yapılmış yay kiri şini çekti. Birinci ok hedefin solundan geçti. Bakhen bıyık altından güldü. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU soluğunu sonra soluk almadı ve hemen ardından ikinci oku fırlattı. Ok hedef tahtasının üstünden geçti. "Sonuncu şans," dedi. Prens bir dakikadan fazla gözlerini yumdu, hedef tahtasını zih ninde canlandırdı. Hedefin yakında olduğunu ve kendisinin okun yerine geçtiğini ve okun hedefle birleşmek arzusu ile yandığını his setti. Üçüncü atışı başarılı oldu. Ok saldırgan bir gibi havayı yarmış ve deri hedefi delip geçmişti. öteki adaylar günün galibini alkışladılar. Ramses büyük yayı verdi. Eğitmen: "Bütün bunlara bir yarışma daha ekliyorum. Benimle çıplak elle güreş tutacaksınız." "Bu kural mı?" "Bu da benim Benimle güreşmekten korkuyor mu sun?" "Bana subay belgemi verin." "Dövüşün ve gerçek bir askerle güreş tutabilecek yetenekte olup olmadığınızı Ramses, daha uzun boyluydu, ama adaleleri onun kinden daha az gelişmişti ve onun kadar çalışmamıştı. Bu yüzden reflekslerine güvenmek zorundaydı. Eğitimci hiçbir haber verme den saldırdı. Prens yana kaçtı, ama yumruğu sol omzu nu sıyırıp geçti. Eğitimcinin üst üste beş kez yaptığı saldırı boşa git ti. Duruma sinirlenen Bakhen, prensin sol bacağına daldı ve denge sini bozdu. Ramses, hasmının yüzüne bir tekme atarak kurtuldu ve elinin yan tarafıyla Bakhen'in ensesine vurarak onu yere yıktı. Ramses düelloyu kazandığını sandı. Gururu kırılan Bakhen aya ğa kalktı, hız aldı ve prensin göğsüne kafa attı. Güzel sevgilisinin göğsüne çok etkili bir merhemi bolca sürdü. Ağrısı şimdiden hafiflemeye başlamıştı. "Elim çok hafif değil mi?" Ramses: "Çok aptallık ettim," diye mırıldandı. 134 CHRISTIAN JACQ "Bu hayvan seni öldürebilirdi." "O işini yapıyordu. Ben düelloyu kazandığımı sandım. Alnıma çarpsaydı ölürdüm." eli daha bir daha bir cüretli olmaya başladı. "Burada kaldığın için mutluyum! Savaş çok iğrenç bir şey." "Ama bazen zorunlu "Seni ne kadar sevdiğimi bilmiyorsun." Genç kadın nilüfer çiçeğinin sevgilisinin üzerine uzandı. "Savaşları ve şiddeti unut; beni onlara tercih etmez misin?" Ramses onu reddetmedi ve genç kadının ona sunduğu zevke kendini bıraktı. Ramses sevgilisine söylemediği daha yoğun bir mutluluk içindeydi. Subay belgesini almaya hak kazanmıştı. 22 Mısır ordusunun seferden dönüşü debdebe ile karşılandı. Saray da, savaşın gelişmesi endişeyle izlenmişti. Mısır'a bağlılık sözlerini ve sadık kulları olma yeminlerini bir yana bırakıp ayak lanan Lübnanlılar ancak birkaç gün dayanabilmişlerdi; Seti merha meti karşılığı Lübnanlılardan, birinci kalite sedir ağaçlarından bü yük miktarda istedi. Amacı, tapınakların cephelerine yeni direkler dikmek ve tören alayı halinde götüreceği birçok kutsal kayık yaptır maktı. Bunun üzerine, Lübnan'ın prensleri hep bir ağızdan, Fira vun'un, kutsal ışık olarak bilinen Tanrı Râ'nın dünyadaki bir görü nümü olduğunu ve kendilerine yaşam verdiğini kabul ettiler. Seti elini çabuk tuttuğu için, hiçbir dirençle karşılaşmadan Suri ye'ye girdi. Hitit kralı Muvattali usta askerlerini toplamaya vakit bu lamamış, durumu uzaktan gözetlemeyi yeğlemişti. Bu nedenle Hitit gücünün simgesi olan ve tahkim edilmiş olan Kadeş kentinin kapı larını açtı. Hazırlıksız yakalandıkları için, kent dalga dalga gelecek saldırıları durduramazdı. Seti, generallerinin şaşkın bakışları altın da, kentin surlarım yıkacağı yerde Kadeş'in ortasına bir dikilitaş diktirmekle yetindi. Yüksek sesle söylenmeyen bazı eleştiriler yapıl dı ve bu acayip stratejinin ne amaca hizmet ettiği düşünüldü. Mısır ordusu uzaklaşır uzaklaşmaz, Muvattali ile güç lü bir ordu kentin surlarını kuşattı ve böylece kent yeniden Hititle rin egemenliği altına girdi. O zaman müzakereler başladı. Kanlı bir çarpışmadan sakınmak amacıyla, iki hükümdar, elçilerin aracılığıyla anlaşmaya vardılar. Hititler artık Lübnan'da ve Fenike limanlarında hiçbir kargaşa ya buna karşılık olarak da Kadeş'e ve çevresine saldırmayacaktı. Bu pek güvenilmez bir barıştı, ama gene de barıştı. Kralın selefi olacağı açıkça ilan ve ordular komutanlığına yeni tayin edilen Şenar, binden fazla davetlinin bulunduğu bir 136 CHRISTIAN JACQ nin şeref konuğuydu. Titizlikle hazırlanmış yemeklerin tadına ba kan, ikinci hükümdarlık yılının tarihini taşıyan özel şarap ları içen, çıplak dansözlerin, flüt ve çıkardığı melodiye uy gun, kıvrıla büküle dans edişini seyreden konuklar pek memnun du. Kral davete kısa bir süre katıldı. Başarıyla sonuçlanan bir seferin şerefini büyük oğluna bıraktığını belirtti. iyi bir geleceği ol duğu anlaşılan eski öğrencilerinden Musa, Ameni ve hatta Setau, Ramses'in verdiği şatafatlı giysileriyle konukların arasındaydılar. inatçılığıyla tanınan Ameni, Memfıs'in hatırı sayılır kişileriyle görüşüyor ve onlara kısa bir süre önce kapanan mürekkep kalıpla rının yapıldığı atölyeler hakkında sorular soruyordu. Ama ne kadar inat etse de, hiçbir başarı elde edemedi. Setau, Şenar'ın yönetim görevlisi aracılığıyla acele çağrıldı. Bu davetin nedeni, süt güğümlerinin konduğu ardiyede bir yılanın gö rülmüş olmasıydı. Genç adam kuşkulu deliği buldu, içine sarmısak sıkıştırdı, ağzını da bir balıkla kapattı. Zavallı sürüngen bu kapan dan kurtulamayacaktı. Setau'nun kibirli bulduğu görevlinin sevinci pek uzun sürmedi. Yılan uzmanı, ardiyede dolaşan sivri dişli kırmı zı beyaz renkli başka bir yılanı gösterince, kasıntı görevli son süratle oradan uzaklaştı. Setau "Budala," diye aklından geçirdi. "Bu tür yı lanların zararsız olduğunu bilmiyor." Musa'nın etrafını çeviren güzel kadınlar onun heybetini ve er keksi görünümünü beğeniyorlardı. Bu kadınlardan birçoğu ses'e sokulmayı isterlerdi, ama Güzel onun çevresinde nöbet genç adamın şöhreti giderek artıyordu. Musa'yı yük sek düzeyde bir idari görev vaat ediliyordu. Ramses'in cesareti ilgi uyandırıyordu ve bunun sayesinde de kendisine sarayda verilmeyen görevi orduda elde edebilecekti. arkadaş iki dans gösterisi arasında kaçmayı başardılar, bah çede, bir avokado ağacının altında buluştular. "Şenar'ın konuşmasını dinledin mi?" "Hayır, tatlı nişanlım Iset'in başka işleri vardı. Onlarla ilgileni yordum." "Ağabeyin herkese bu seferin en büyük galibinin kendisi oldu ğunu söylüyormuş. Onun sayesinde Mısır ordusunun kayıpları çok az olmuş ve diplomasi kaba kuvvete galip gelmiş. Ayrıca, Seti'nin RAMSES: IŞIĞIN artık yorulmaya başladığını da Şenar'ın kral naibi olarak tayini Şimdiden kendince bir hükümet programı hazırlamaya başlamış. Bu programda uluslararası ticare te, çatışmaları önlemeye, en azılı düşmanlarımızla ekonomik anlaş malara öncelik "Bu adam midemi bulandırıyor." "Kişilik olarak pek parlak değil; bu konuda seninle aynı fikirde yim, ama projeleri yabana atılır gibi değil." "Musa, eğer Hititlilere elini uzatırsan, kolunu kesip alırlar." "Savaş hiçbir şeyi egemenliğini ve her şeyini yitirmiş bir ülke hali ne getirecek! Firavunların toprakları, ayrı, özel bir dünyadır. Eğer bu topraklar korumasız kalırsa Asyalılar ülkemizi işgal etmekte hiç gecikmezler. Ülkemizi işgal edenleri sınırlarımızın dışına atmak için de kahramanlık göstermemiz gerekir. Silahları bırakacak olur sak canımıza okurlar." Ramses'in coşkusu Musa'yı şaşırttı. "Bunları söylemek bize düşmez. Ben de aynen kabul ediyorum, ama gidilmesi gereken doğru yön bu mu?" "Topraklarımızın bütünlüğünü korumak ve tanrıların burada yerleşmelerine olanak sağlamak için başka çıkar yol peki tanrılar var mı?" "Ne demek istiyorsun?" Musa yanıt verecek zamanı bulamadı. Bir genç kız topluluğu Musa ile Ramses'in arasına girdi ve gelecek hakkında binbir soru sormaya başladılar. Güzel sevgilisini kurtarmakta gecikmedi. "Ağabeyin beni alıkoydu," diye itiraf etti. "Hangi konuda?" "Benimle evlenmek için ısrar edip duruyor. Sarayda her şey ke sindir. Dedikodular da bu yönde gelişir: Seti, Şenar'ı tahta ortak et mek üzereymiş. Bana kral karısı olmamı teklif ediyor." Garip bir şey oldu: Ramses'in aklı birden Memfıs'i terk etti ve uçarak Mer Ur haremine ulaştı ve yağ kandilinin ışığı altında hotep'in özdeyişini kopya eden, çalışkan genç kızı görür gibi oldu. bu Güzel gözünden kaçmadı ve kupkuru bir ifadeyle sordu: 138 CHRISTIAN JACQ "Keyifsiz misin?" Ramses soğuk bir sesle şöyle yanıt verdi: "Ben hastalık nedir bilmem." "Pek dalgın görünüyorsun "Düşünüyordum. Kabul edecek misin?" "Bu soruyu daha önce yanıtlamıştım." "Tebrikler îset. Sen benim kraliçem olacaksın ve ben de senin kölen olacağım." Genç kız Ramses'in göğsünü birkaç kez yumrukladı. Prens, genç kızın bileklerini tuttu. "Seni seviyorum Ramses ve seninle yaşamak istiyorum. Bunu, sana nasıl anlatmalıyım?" "Bir koca ve baba olmadan izleyeceğim yol hakkında açık seçik bir fikre sahip olmam gerekiyor. Bana biraz zaman ver." Güzel kokulu gecenin içinde yavaş yavaş her taraf sessizleşti. Müzisyenler ve dansözlerle birlikte yaşlı saray nedimleri de çekil mişlerdi. Sarayın bahçesinde, ötede beride birbirlerine bilgi akta ran, hasmını atlatarak daha yüksek rütbelere çıkmak için gülünç komplolar kuranlar vardı. Mutfak tarafından gelen yürek parçalayan bir çığlık sessizliği aniden bozdu. Mutfağa ilk koşan Ramses oldu. idare memuru uzun bir sopay la yaşlı bir adama vuruyor, adam da elleriyle yüzünü kapatmaya ça lışıyordu. Ramses, saldırganın üstüne atılıp boğazını sıkmaya başla dı. Nefesi kesilen idare memurunun elindeki sopa yere düştü, yaşlı adam kaçarak bulaşık yıkayanların arasına saklandı. Musa araya girdi. "Adamı Ramses elini gevşetti. Yüzü kıpkırmızı olan idare memuru zor lukla nefes alıyordu. "Bu yaşlı adam Hitit tutsaklardan biriydi," dedi. "Onu eğitmek zorundayım." "Emrinde çalışanlara hep böyle mi davranırsın?" "Sadece Hititlere!" Şatafatlı giyimiyle diğer herkesi gölgede bırakan Şenar, meraklı kalabalığı yararak araya girdi ben hallederim." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Ramses idare memurunu saçlarından yere yıktı. "Bu alçağı işkence yapmakla suçluyorum." "Kendini bu kadar kaptırma sevgili kardeşim! idare memurum bazen sertleşir, "Bu adamdan şikâyetçiyim ve onu mahkemede görmek istiyo rum." "Senin nefret ettiğini sanırdım?" "Bu Hititli senin hizmetkârın artık, düşman değil. Bizim ülke mizde çalışıyor ve saygı görmeyi hak ediyor. Maât yasası da em reder." "Büyük sözlere gerek yok! Bu olayı unut, ben de sana minnet duyayım." Musa: "Ben de katılıyorum," dedi, "hiçbir şey böylesi bir davranışı haklı gösteremez." "Durumu daha ağırlaştırmak şart mı?" Ramses, m emurunu götür," "onu dostumuz Setau'ya teslim et. Yarın sabah hemen yargılanmasını isteyeceğim." "Zor kullanarak ve tehdit ederek bir insanı alıkoymak suçtur." "idare memurunun mahkemede hazır bulunacağına söz veriyor musun?" Şenar boyun eğdi. Bunca tanık Kaybedeceği önceden belli olan bir kavgaya girişmemek en iyi davranış olacaktı. Suçlu, çöldeki bir vahada sürgüne gönderilme cezasına çarptırılacaktı. Şenar uysal bir tavırla: "Adalet güzel şeydir," dedi. "Adalete saygılı olmak bizim toplumumuzun temel direğidir." "Aksini söyleyen kim?" "Ülkeyi böylesi usullerle yönetmeye kalkacak olursan, karşında beni hasmın olarak bulacaksın." "Sen neler hayal ediyorsun böyle?" "Ben hayal etmiyorum, gözlemliyorum. Başkalarını küçük dü şürmek ideallerinin bir mı yoksa?" "Yanılgıya düşme Ramses; bana saygı borçlusun." "Ben hükümdarımıza saygı duyarım, Güney ve Kuzey Mısır'ın efendisi hâlâ Seti'dir, sanırım." 140 CHRISTIAN JACQ "Alay etmenin de bir haddi vardır. Yarın bana itaat etmen gere kecek." "Yarına daha çok "Böyle yanılgılara düşe düşe, sonun kötü olacak." "Bana da Hitit tutsağına yaptığını yapmaya mı niyetlisin?" Çok kızan Şenar tartışmayı sona erdirdi. Musa: "Ağabeyin hem güçlü, hem de tehlikeli bir adam," dedi. "Ona böyle kafa tutmak zorunda mısın?" "O beni korkutmuyor. Daha önce tanrılar hakkında konuşur ken ne demek istiyordun?" "Ben de tam bilmiyorum. Acayip düşünceler kafama üşüşüyor ve yüreğimi parçalıyor. Onların sırrını çözemediğim sürece huzura 23 Amend vazgeçmedi. Kraliyet kâtibi Ramses'in özel sekreteri ola rak birçok resmi daireye girebildi ve oralarda araştırmalarına yar dım edecek dostlar edindi. Böylece mürekkep imal eden atölyelerin listesini elde etti ve sahiplerinin adlarını öğrendi. Kraliçe Tuya'nın da Ramses'e söylediği gibi kuşkulu atölyeyle ilgili bilgiler arşivde gerçekten kaybolmuştu. Mademki bu yol tıkanmıştı, de yeni bir girişimde bu lundu: Kâtiplerle doğrudan ilgisi olan saray görevlilerinin listesini çıkardı ve bunların mal varlığı arasında sözü geçen atölyeyi bul maya çalıştı. Araştırmayla geçen uzun günler başarısızlıkla sonuç landı. Geriye tek bir yol kalıyordu, o da düzenli bir şekilde çöplükleri aramaktı ve önce kendisinin ölüm tehlikesi geçirdiği çöplükten baş layacaktı. Bir kâtip, elde ettiği bir belgeyi papirüse yazmadan müsvedde olarak bir kalker tabakasının üzerine Bu müs veddelerin yazıldığı kalkerler, binlercesi gibi büyük bir çukura atı lırdı ve bu çukur, idari çalışmalarla giderek dolardı. Ameni, atölyenin tapusunun bir kopyasının olabileceğinden emin değildi. Böyle olmakla birlikte, şansı olup olmadığını hiç dü şünmeden, günde iki saatini bu işe ayırarak çöplükleri araştırmayı sürdürdü. Güzel Musa'yla Ramses arasındaki dostluktan pek hoşlan mıyordu. karmaşık ve kararsız karakteriyle Mısırlı'nın üze rinde kötü etki yaratıyordu. Bu nedenle genç kadın, Ramses'i sık boğaz edip iyice bunaltmamak için, evlenme arzusunu hiç ortaya koymadan sevgilisini zevk fırtınalarına Ramses tuza ğa düşmüştü. Bir villadan ötekine, bir bahçeden başka bir bahçeye, toplantıdan toplantıya gidiyordu. Günlük işlerin yönetimini özel sekreterine bırakarak bir soylunun aylak yaşantısını sürdürmeye başlamıştı. 142 CHRISTIAN JACQ Mısır, gerçekleşmiş bir her gün harikalarını ortaya koyan bir cennetti. Tıpkı bir annenin bitip tükenmek bilmeyen cömertliği gibi. Hurma ağaçlarının gölgesini, hurma balının tadını, rüzgârın türküsünü, nilüferin güzelliği ile zambak kokusunun değerini bi lenler için bu ülkede mutluluk sel gibi akıyordu. Bütün bunlara bir de âşık bir kadının tutkusu eklenince her şey olağanüstü etkileyici olmaz mıydı? Güzel bütün aklının fikrinin kendisinde olduğu nu sanıyordu. Sevgilisinin keyfi yerindeydi, canlılığı erişilmezdi. Aşk oyunları devam ediyordu, paylaştıkları zevk onlara canlılık ve riyordu. Gece Bekçisi'ne gelince, en iyi ailelerinin aşçıla rının hazırladığı yemekleri keyifle yiyerek damağını engin deneyim lere açıyordu. Hiç kuşku yok Seti'nin iki oğlunun yolunu çizmişti: Şenar'a devlet işleri; Ramses'e parıltılı, fakat gününü gün etmesini sağlayan bir yaşam. Güzel bu görev bölüşümüne mükemmel bir biçimde uyum sağlamış oluyordu. Bir sabah, yatak odasını boş buldu. Ramses ondan önce kalk mıştı. Güzel tset endişelenmişti. Makyajını yapmadan bahçeye fır ladı ve sevgilisine seslendi. Yanıt vermediğini görünce şaşkına dön dü. Sonunda onu, kuyunun yanında, süsen çiçeklerinin ortasında düşünürken buldu. "Hayrola, ne oldu? Beni korkudan öldürdün!" Onun yanına diz çöktü. "Seni bu kadar endişelendiren "Senin benim için biçtiğin hayata uygun olarak yaratılmamışım ben." m utlu değil miyiz?" "Bu mutluluk benim için yeterli değil." "Hayattan daha fazlasını isteme; yoksa hayat senin aleyhine döne bilir." "Uyarın için teşekkür ederim." "Gururlu olmak bir erdem mi?" "Eğer kendini aşmak istiyorsan, evet. Babamla konuşmalıyım." Hititler ile yapılan ateşkesten sonra eleştiriler sona ermişti. Mı sır orduları Hitit kuvvetlerini yenecek güçte görünse de ba RAMSES: IŞIĞIN OĞLU şansı şüpheli bir savaşı Seti'nin çok iyi ettiğini dü şünüyordu. Sürdürdüğü propagandaya rağmen, Şenar'dan başka hiç kimse onu bu zaferin tek sorumlusu olarak görmüyordu. Üst rütbeli su baylara göre, kralın büyük oğlu hiçbir çatışmaya uzak tan seyretmekle yetinmişti. Firavun dinliyor ve çalışıyordu. Aralarında namuslu olanları da bulunan danışmanlarını dinli yor, haberleri inceliyor, iyiyi kötüden ayırıyor, hiçbir kararı aceleye getirmiyordu. sarayının geniş bürosunda çalışıyordu. Salon üç büyük pencereden gün ışığı alıyordu. Duvarlar beyaza boyanmıştı. Üzerle rinde hiçbir süs yoktu. Mobilya olarak sade, süssüz büyük bir masa, ziyaretçiler için hasır iskemleler ve papirüslerin konduğu bir dolap vardı. bu salonda, yalnızlık ve sessizlik içinde Kuzey top raklarının efendisi, dünyanın en güçlü devletinin geleceğini yönlen diriyor ve Mısır'ı evrensel yansıması yolunda maya çalışıyordu. Bu sessizlik, kral ve müşavirlerine ayrılmış arabaların beklediği iç avludan gelen bağırıp çağırmalarla bozuldu. Çalışma odasının penceresinden bakan bir atın çılgın gibi sağa sola saldırdığını gördü. Bağlandığı ipini kopardıktan sonra, kendisine yaklaşmak isteyenlere çifte atarak dört nala koşuyordu. Bir çifteyle güvenlik görevlilerinden birini, başka bir çifteyle de yaş lı bir kâtibi yere yuvarladı. Hayvanın soluk almak için durduğu andan yararlanan Ramses bir direğin arkasından çıkıp üzerine sıçradı ve dizginleri sıktı. Çılgına dönen at şaha kalktı, binicisini düşürmeye ama bu çabası bo şunaydı. Yenildiğini anlayınca soluklandı, hırladı, sonra Ramses atın üzerinden indi. Muhafız birliğinin erlerinden biri onun yanına sokuldu. "Babanız sizi görmek istiyor." Prens ilk kez çalışma odasına kabul ediliyordu. Aşırı bir lüksle karşılaşacağını umarken, hemen hemen boş, hiçbir çeki ciliği olmayan sade döşenmiş bir oda görünce şaşırdı. Kral otur muştu, önünde açık duran bir papirüs vardı. 144 CHRISTIAN JACQ Nasıl davranması gerektiğini bilemeyen Ramses, babasına iki metre kadar sokuldu. Kral oturmasını söylemedi. "Kendini tehlikeye attın." "Hem evet hem hayır. O atı tanıyorum. Huysuz değildir. Belki güneş onu öfkelendirmiş olabilir." "Gene de sen kendini tehlikeye attın. Muhafızım atı yatıştırabi bir iş yaptığımı sanıyordum." "Belki de göze girmeyi düşünüyordun, ne dersin?" "Eh "Açık yürekli ol, içten davran." "Çılgına dönmüş bir atı sakinleştirmek kolay bir iş değildir." "Kendini göstermek için bu olayı sen düzenlemiş Ramses öfkeden kıpkırmızı kesildi. "Baba! Nasıl oluyor da böyle "Bir firavun, iyi bir strateji uzmanı olmak zorundadır." "Peki bu bir strateji olsaydı beğenir miydiniz?" "Senin yaşında böylesine ikiyüzlü bir taktiğe başvurmak, gelece ğin için hiç de hayırlı olmayabilir. Ama tepkin, açık yürekli olduğu nu gösteriyor." "Ben aslında sizinle görüşmek için bir yol arıyordum." "Hangi konuda?" "Suriye'ye seferiniz sırasında bir asker gibi dövüşme yeteneğin den yoksun olduğumu söyleyerek beni kınamıştınız. Siz burada yokken ben bu eksikliği giderdim. Şimdi subaylık diplomasına hak kazandım." "Bana söylendiğine göre, çok iyi dövüşmüşsün." Ramses şaşkınlığını gizlemeyi başaramadı. siz biliyordunuz, değil mi?" "Demek subay oldun." "Ata binmesini bilirim; kılıçla, mızrakla ve kalkanla dövüşmesi ni de bilirim ve yayla ok atmasını da." "Savaşı seviyor musun, Ramses?" "Savaş zorunlu değil mi?" "Savaş birçok acılara yol açar; sen onların artmasını mı arzu edi yorsun?" "Ülkemizin özgürlüğünü ve kalkınmasını güvence altında tut RAMSES: OĞLU için başka bir yol var mı? Biz kimseye saldırmıyoruz, ama bi zi tehdit ettikleri zaman biz de karşılık veriyoruz. Bu hep böyle dir." "Benim yerimde olsaydın Kadeş'in surlarını yıkar miydin?" Genç adam düşündü. "Hangi bilgilere dayanarak sorunuzu yanıtlayacağım? Barışın yeniden sağlandığı ve Mısır halkının rahat nefes aldığı dışında sefe riniz hakkında hiçbir şey bilmiyorum. Hiçbir temele dayanmadan bir düşünce ileri sürmeye kalkışmak aptallığın ta kendisidir." "Başka konulardan söz etmek istemez misin?" Ramses günlerdir içindeki sabırsızlığı engellemeye çalışıyordu. Babasına Şenar'la aralarında geçen çatışmayı açıp, tahtına vâris ola rak düşündüğü bu adamın aslında kazanmadığı bir zaferle böbür lendiğini söylemeli miydi? Prens istese doğru sözcükleri kullanıp, hoşnutsuzluğunu güçlü bir biçimde ortaya koymasını bilirdi ve bu nun sonucunda da babasının, koynunda nasıl bir yılan beslediğini anlamasını sağlardı. Ama Firavun'un huzurunda böyle bir tutum ona saçma ve kü çültücü geldi. O ya dedikoducu gibi davranacak ya da Seti kadar aklı başında olduğunu gösterecekti. Ama yalan söyleme alçaklığını da gösteremezdi. "Evet, size açıklamak istediğim bir şey "Peki neden tereddüt ediyorsun?" "Ağzımızdan çıkan her şey, eğer dikkat etmezsek bizi lekeleyebi lir de "Daha fazlasını öğrenemez miyim?" "Söylemek istediğim şeyi siz zaten biliyorsunuz. Bilmiyorsanız, söylemek istediklerim kuruntudan öteye gitmez "Bir aşırılıktan ötekine geçmiş olmuyor musun?" "Adını bile bilmediğim bir istek, bir ateş içimi kemiriyor. Ne aşk, ne dostluk onu "Bu yaşta bu kadar kesin konuşmak ha!" "Yılların ağırlığı beni yatıştıracak mı?" "Kendinden başka hiç kimseden medet umma; hem bazen ha yat insana beklediğinden daha cömert "içimi kemiren bu ateş nedir baba?" "Soruyu iyi sorarsan, yanıtı da alırsın." 10 146 CHRISTIAN JACQ Seti incelemekte olduğu papirüsün üzerine eğildi. Görüşme so na ermişti. Ramses eğilerek selam verdi. Geri geri dışarı çıkarken babasının gür sesi onu olduğu yere çiviledi. "Atı yatıştırman tam zamanına denk geldi, çünkü ben de seni bugün çağıracaktım. Yarın, sabah ayininden sonra Sina yarımada sındaki firuze madenlerini denetlemek için yola çıkacağız." 24 sekizinci yılında, Ramses de herkes ta rafından çok iyi bilinen Serabit madenlerine giden do ğudaki çöl yolunun üzerinde on altıncı yaşını kutluyordu. Güvenlik güçlerinin dikkatli korumasına rağmen bu yol tehlikelerle doluydu ve hiç kimse bu verimsiz topraklarda kendi isteğiyle serüvene atıl mazdı. Çünkü bu bölge korkunç yaratıklarla ve soyguncu bedevi lerle doluydu. Bedeviler sık sık tutuklanıp hapse atılmalarına rağ men, Sina yarımadasını geçmek zorunda kalan kervanlara saldır maktan vazgeçmiyorlardı. Bu seferin, savaşmaya yönelik bir sefer olmamasına rağmen Fi ve madencileri, oldukça kalabalık bir askeri birlik koruyor du. Kralın mevcudiyeti bu yolculuğa olağanüstü bir nitelik veriyor du. Bu yolculuğa çıkacağı haberi, bir gün önce, akşam duasından sonra duyurulmuştu. Hükümdarın yokluğu sırasında kraliçe Tuya, devlet gemisinin dümenini tutacaktı. Ramses ilk önemli resmi görevini alıyordu: Seferin genel komu tanlığına terfi ettirilen Bakhen'in emri altındaki piyade birliğinin komutanlığını yapacaktı. Yola çıkış anında Ramses'in karşılaşmaları buz gibi bir hava estirdi, ama ne o ne de öteki kralın gözleri önünde bir çatışmayı göze alabilirdi. Görevlerinin devamı süresince birbirlerinin huylarına alışmak zorunda kalacaklardı. Ramses'e "yeni bir subayın emrindeki askerlere en az zarar verebileceği yer" olan artçı birliğin başına geçmesini emrederek araya mesafeyi koyuverdi. Altı yüzden fazla asker, Tanrıça Hator'un taşı olan firuzeyi taşı makla görevli birliği oluşturuyordu. Hator insan olarak ortaya çık mak için bu çorak ve ıssız toprakları seçmişti. Daha kolay anlaşılması için geçerli olan Sina ve Serabit adlarını kullanıyoruz. Serabit Sina yarımadasının güne Süveyş körfezinin 160 km. uzağında bulunmaktadır. CHRISTIAN JACQ Bu ilkel yol hiçbir zorluk göstermiyordu belirlenmiş ti, düzgün bir şekilde bakımı yapılıyordu, küçük tabyalarla ve su noktalarıyla pekiştirilmişti. Yol, yer yer san kırmızı dağların yüksel diği bölgelerden geçiyordu, bu dağların yükseklikleri ilk görenleri şaşkına çeviriyordu, bazıları da cinlerin tepelerden inip ruhlarını ele geçireceklerinden korkuyorlardı. Ama Seti'nin varlığı ve Ram yaydığı güven duygusu onları yatıştırmaya yetiyordu. Ramses, babasına gerçek değerini gösterme fırsatını verecek sert bir çarpışmayla karşılaşmayı umut etmişti. Bu yüzden görevinin çok kolay olduğunu öne sürerek yakınmaya başladı. Komutasına verilmiş olan otuz kadar piyadenin üzerindeki otoritesini zorlan madan kurdu. Hepsi de onun nasıl ok attığım, çılgına dönen bir kısrağı nasıl yola getirdiğini duymuştu. Hepsi de onun komutasın da terfi olanağı bulacaklarını umuyorlardı. Ramses'in ısrarları üzerine bu sefere çıkmaktan vazgeç mişti; bir yandan zayıf bünyesi çok büyük gayret göstermesi gere ken bu yolculuğa dayanmasını engelleyecekti, öte yandan da, kuş kulu atölyenin kuzeyindeki çöplükte, üzerinde garip bir işaret bulu nan bir kalker parçası bulmuştu. Bir iz üzerinde olduğunu söyle mek için henüz erkendi, ama genç kâtip bu konuda gösterdiği gay reti esirgemeyecekti. Ramses ona çok ihtiyatlı olmasını tembih et mişti. Gece Bekçisi, ihtiyaç duyulduğu za man, tapınaklara zehir satarak ve zengin istenilmeyen kobralardan temizleyerek servet yapmaya başlamış olan Setau'dan yardım isteyebilirdi. Prensin kulağı kirişteydi. Ölüm tehlikesi geçirmiş olduğu halde çölü çok seven Ramses, Sina çölünden hiç hoşlanmıyor du. Burada sessiz kayalar, insanı endişelendiren birçok gölge ve çok fazla karmaşa vardı. bedevilerin saldırmayacağını iddia edi yordu, ama Ramses yine de kaygılıydı. Elbette, Mısırlıların çok ka labalık olmaları nedeniyle cepheden saldırmaya ama geride kalmış birinin yolunu kesmeyi düşünmezler miydi? Da ha da kötüsü, gece karanlığında ordugâhın içine giremezler miydi? Kaygılı olan prens önlemlerini talimatlarını verdi. Bak hen'le bir ağız dalaşından sonra, Ramses'in uyarılarını dikkate güvenlik önlemlerine son olarak göz atması ka rarlaştırıldı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Bir kralın artçı birliğinden ayrıldı ve öndeki birlik ler arasında, adamları için şarap aramaya koyuldu; herkes ona çadı rında çalışmakta olan levazım sorumlusuna başvurmasını öğütledi. Ramses çadırın perdesini aralayıp eğildi, lamba ışığında bir haritayı incelemek için bağdaş kurmuş adamı görünce şaşırdı. "Musa, senin ne işin var burada?" emriyle geldim. Levazım hizmetlerini yürütmek ve bölgenin ayrıntılı haritasını yapmak için görevlendirildim." "Ben de artçı birliğine komuta ediyorum." "Burada olduğunu senden söz et mekten hazzetmediği ilk bakışta anlaşılıyor." "Giderek daha iyi geçiniyoruz." "Çıkalım bu daracık yerden." adamın vücut yapıları hemen hemen eşitti. Atletik yapıları ile doğal güçleri onları yaşlarından daha büyük gösteriyordu. Onlar artık yeni yetme iki delikanlı değil, ergin iki erkekti. Musa: "Benim için çok güzel bir sürpriz oldu," dedi. "Saraydan davet geldiği sırada haremde canım sıkılıyordu. Buradaki temiz hava ora da olmadığı için, neredeyse firar edecektim." harikulade bir yer değil mi?" "Benim için değil. Kendini beğenmiş gülünç kadınlar beni öfke lendiriyor. Sanatkârlar kıskançlıklarından sırlarını saklıyorlar; ida recilik görevi bana uygun değil." "Bu değişiklik sana bir şey kazandırdı mı?" "Bir değil bin şey kazandırdı! Ben buraları, bu acımasız dağlan seviyorum. Burada kendimi evimdeymişim gibi hissediyorum." "içini yakan ateş canlılığını yitiriyor mu?" "Aslında giderek azaldığı doğru. Sanırım benim ilacım güneşin altında cayır cayır yanan şu kayalarla, şu gizli dar vadilerde." "Buna pek inanmadım doğrusu." "Bu unutulmuş topraklardan yükselen çağrıyı duymuyor mu sun?" "Ben daha çok bir tehlike Musa birden coştu. "Bir tehlike ha! Bir asker gibi mi tepki gösteriyorsun yoksa?" "En azından ben görevimi yapıyorum. Sen ise levazımcı olarak 150 CHRISTIAN JACQ bazı görevlerini ihmal ediyorsun. Mesela benim artçı birliğin şarabı yok." Yahudi bir kahkaha attı. "Bundan ben sorumluyum. Onların dikkatlerini dağıtacak hiç bir şey olmamalı." "Ufacık bir miktar morallerini yükseltecektir." Musa: ilk çatışmamız," dedi. "Kim galip gelmeli?" "Hiçbirimiz; önemli olan grubumuzun iyiliği." "Kendi kendinden kaçmanın bir yolu da, sana dışardan kabul ettirilmek istenen bir görevde kalmak değil midir?" "Böyle bir alçaklığı yapabileceğime inanıyor musun?" Musa, gözlerinin içine baktı. "Az miktardaki şarabını ama Sina sevmesini öğren." "Buralar Mısır değil ki." "Ben değilim." "Ne demek Mısırlı değilim. Sen Mısırlısın." "Yanılıyorsun." "Sen Mısır'da doğdun, eğitildin ve burada geleceğini kuracaksın." "Bunlar Mısırlı Yahudi sözleri değil. Benim se nin ataların değil. Belki onlar burada Onlarm buralar dan geçerken bıraktıkları izleri, başarısızlıklarnı hisse diyorum." "Sina başım mı döndürdü?" b unu anlayamazsın." "Bana güven duymamaya mı başladın yoksa?" "Elbette ki hayır." "Ben Mısır'ı kendimden de çok seviyorum Musa. Hiçbir şey be nim için doğduğum topraklardan daha değerli değildir. Sen de ken di ülkeni bulmayı düşünüyorsan heyecanını anlayabilirim." Yahudi bir kayanın üzerine oturdu. "Bir Hayır, bu çöl bir vatan değildir. Ben de senin ka dar Mısır'ı seviyorum, bana sunduğu zevk ve eğlenceleri seviyo rum, ama başka bir ülkenin çağrısını hissediyorum." "Ve karşına çıkan ilk yabancı ülke seni allak bullak ediyor." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Pek de haksız değilsin." "Birlikte başka çölleri de aşacağız ve tekrar Mısır'a döneceğiz, çünkü sadece orada bir ışık "Bundan nasıl bu kadar emin olabiliyorsun?" "Çünkü bu artçı birliğinin başında geleceğimi düşünecek vakit bulamıyorum." Sina çölünün karanlık gecesinde iki kahkaha yıldızlara kadar yükseldi. Eşekler ağır adımlarla ilerliyor, askerler de onları izliyordu. Her biri gücüne göre yük hiçbirinin suyu ve erzakı eksik de ğildi. Kral birçok kez Musa'nın bölgenin ayrıntılı haritasını hazırla masına olanak sağlamak için yürüyüş kolunun durmasını emretti. Ona yardım eden geometri bilginlerinin yardımıyla Yahudi kuru muş derelerden yukarı çıktı, bayırlara tırmandı, yeni işaret noktala rı seçti ve böylece uzmanların çalışmasını kolaylaştırdı. Ramses, kendini pek açıkça belli etmeyen bir tedirginlikten kur tulamıyordu. Bu nedenle yanına üç usta piyade eri alarak, devriye görevini sürdürdü. Arkadaşının hırsızlık yapmaya çıkan bedevilerin saldırısına uğramasından korkuyordu. Musa kendini savunabilecek güce sahip olsa da her an için bir tuzağa düşürülebilirdi. Ama hiç bir olay olmadı. Musa harika bir iş başardı. Böylece daha sonra yol yapacak olan madencilerle kervancılara büyük kolaylık sağ lanmış oluyordu. Akşam yemeğinden sonra iki arkadaş, ateşin başında sohbet et tiler. Sırtlanların gülüşleriyle leoparların homurtularına alışık ol dukları için sarayı ile hareminin konforundan uzakta bu zahmetli yaşantı ile yetinmek hoşlarına gidiyordu. Az sonra doğacak güneşi sabırsızlıkla bekliyorlardı. Güneşin doğuşu onlara, çözmekten asla vazgeçmeyecekleri bir sırrın yeni bir görü nümünü gösterecekti, buna inanıyorlardı. Zaman zaman konuşma dan duruyorlar ve geceyi dinlemekle yetiniyorlardı. Gece onlara, gençliklerinin bütün engelleri aşacağını mırıldanmıyor muydu? Uzun yürüyüş kolu durdu. Bu saatte durmak hiç de olağan de ğildi. Ramses adamlarına yüklerini yere ve savaş du rumuna geçmelerini emretti. 152 CHRISTIAN JACQ Göğsünde büyük bir yara izi bulunan bir er: "Sakin olun," diye tavsiyede bulundu. "Bunu söylemek bana düşmez komutanım, ama bir barış duası için hazırlansak daha iyi olacak." "Neden durduk?" "Çünkü geldik." Ramses birkaç adım yana çekildi. Güneşin aşılması im kânsız gibi görünen kayalık bir yayla görünüyordu. Firuzeler diyarının ecesi, Tanrıça Hator'un arazisi Serabit Kadim önlerindeydi. 25 Şenar renk vermiyordu. Kraliçe, belki onuncu kez, oğlunun devlet işlerinin yönetimine ortak olma isteğini babasının bu konuda hiçbir kesin emir verme diğini bahane ederek reddetmişti. selefi olma konumu ona, altından kalkamayacağı dosyalara burnunu sokma hakkını vermiyordu. Kralın büyük oğlu annesinin iradesi önünde boyun eğdi ve düş gizlemesini bildi, ama dostlarının ve haberci şebekesinin, Tuya'ya etkili bir biçimde karşı koyamayacak kadar zayıf olduğunu anladı. Sonra da kendi çıkarı için çalışmaya karar verdi. Hiç gösterişe kaçmadan, sarayın geleneklerine bağlı birçok nü fuzlu kişisini akşam yemeğine davet etti. Alçakgönüllü, öğüt almaya susamış kişi rolünü oynadı. Gurur ve kibiri bir tarafa bırakarak, tek isteği babasının yolundan gitmek olan örnek bir oğul izlenimini ya rattı. Bu davranışları herkesin çok hoşuna gitti. Geleceği şimdiden belirlenmiş görünen Şenar, böylece birçok taraftar kazandı. Bununla beraber dış politikanın elinden kaçtığını gördü, oysaki düşman bile olsalar, öteki ülkelerle ticari ilişkiler ilk hedefini oluş turuyordu. Kendi takımında yetkili ve yararlanılabilir bir adamı ol madan diplomatik ilişkiler hakkında nasıl bilgi sahibi olabilirdi? Tüccarları dinlemek yeterli olmuyordu. Dar kapsamlı bilgilerle dü şünmek zorunda kalıyor ve o ülkenin yöneticilerinin gerçek niyet lerini bilmiyordu. yakın bir diplomatı kendi hesabına çalışması için ikna et mek. En ideal çözüm buydu, ama gerçekleşmesi hemen hemen im kânsız olan bir hayaldi bu. Bununla beraber Şenar'ın, stratejisini liştirmek ve en uygun zamanda Mısır'ın politikasını kökünden değiş tirmeye hazır olmak için ilk elden alınmış bilgilere ihtiyacı vardı. Aklına sözcüğü geldi, ama bu söz onu güldürdü. Geç mişten ve geleneklerden başka neye ihanet edebilirdi ki? 154 CHRISTIAN JACQ Serabit yaylasının çevresini saran dağlar ve vadilerden oluşan bir manzara görünüyordu. Bu karmaşık ve hırçın manzaranın ortasında bir tek firuze yaylası huzur ve barış dolu bir atmosfere sahipti. Ramses şaşkın şaşkın yere bakıyordu. Değerli taş yer yer dan oluşan bu yaylanın yüzeyine kadar çıkmıştı! Başka yerlerde ise bu kadar belirgin değildi. Kuşaktan madenciler yeraltında geçitler ve dar yollar kazmışlar, bir dahaki gelişlerinde kullanmak üzere aletlerini oralarda saklamışlardı. Maden ocaklarında kalmaya elverişli binalar yoktu, çünkü firuzenin çıkarılması işi sı cak mevsimde yapılamazdı. Madenin niteliği bozulur, rengi kaybo lurdu. Eski madenciler acemileri aralarına alarak hemen çalışmaya baş ladılar. Amaçları cehennemin dibindeki bu yerde olabildiğince az kalmaktı. Gecenin ayazına iyi kötü engel olmaya çalışan taşlardan yapılmış barınaklara yerleştiler ve onları iyi kötü onarmaya lar. Asıl işlerine başlamadan önce, Firavun küçük bir Hator tapına ğında dini tören yaptı. Bu dinsel duanın amacı göklerin tanrıçası nın himayesini ve yardımını istemekti. buraya dağlan ya ralamak için tanrıçanın doğurganlığının meyvelerini toplayıp tapınaklarına sunmak, yıldızların hükümdarının ölümsüz ve can landırıcı güzelliğini yaymak için gelmişlerdi. Kısa süre sonra kazı kalemleri, yontma kalemleri ve tokmakla rın şarkısı duyulmaya başladı. Küçük gruplara ayrılmış madencile rin türküleri de bu seslere karışıyordu. Seti de başlarında onları yü reklendiriyordu. gelince, o, göklerin ve yerin esrarlı güçle ri şerefine dikilmiş taşlan inceliyordu. Bu taşlar aynı zamanda yıllarca önce bu madeni bulanların anısını yaşatıyordu. Musa, levazım hizmetindeki rolünü pek ciddiye alıyor ve sin hakkını koruyordu. Hiçbir işçi aç susuz kalmıyor, ki sunaklarda buhur eksik olmuyordu. Çünkü insanlar, tanrılara saygıda kusur etmediği sürece, onlar da bunun karşılığında insanla ra harikulade şeyler veriyorlardı. Tıpkı şu genç maden işçisinin ta lihli eliyle havaya kaldırdığı kocaman firuze gibi. Buranın arazi yapısı nedeniyle, herhangi bir baskından kuşku duyulmuyordu. Hiç kimse nöbetçilere görünmeden dik yamaçları RAMSES: IŞIĞIN OĞLU tırmanamazdı. Bu durumda görevi çok günler askerlerini çok sıkı disiplin altında tutmuştu. Sonra gülünç duruma düştüğünün farkına vardı. Güvenlik önlemlerini hiç sav saklamadan askerlerin gevşemelerine ve isteyenlerin öğle yemeğin den sonra uyumalarına izin verdi. hiç katlanamayan Ramses, Musa'ya yardımcı olmak is tedi, ama arkadaşı uzlaşmaz bir adamdı. Kendi görevini tek başına yapmaktan hoşlanıyordu. Prensin şansı madencilerle de yaver git memişti. Yeraltındaki geçitlerde daha fazla kalmamasını öğütlediler ona, aksi takdirde kızacak, göreviyle yetinmesini ve şantiye çalışanlarını rahat bırakmasını Bunun üzerine Ramses sadece emrindeki askerle meşgul olma ya başladı. Onların sivillikteki meslekleri, aileleri ile ilgilendi, şikâ yetlerini dinledi, eleştirilerinden bazılarım kabul etmedi, bazılarını haklı buldu. Onlar iyi bir emeklilik istiyorlar ve devletin, doğduk ları yerlerden uzaklarda zor koşullar altında yerine getirmeye çalış tıkları görevlerini göz önünde bulundurarak durumlarıyla daha fazla ilgilenmesini arzu ediyorlardı. Aralarından çok azı savaşa ka tılma olanağı bulmuştu. Ama hepsi de, büyük şantiyelerdeki taşo ya da bunun gibi seferlere çağrılmışlardı. Görevin zorlu ğuna rağmen, yaptıkları işten gurur duyuyorlardı. Firavun'la bir likte yolculuk etme şansını elde edenlerin anlatacağı yığınla masalsı anı vardıi Ramses, gözlemler yapmaya başladı. Bir şantiyenin nasıl yönetilmesi gerektiğini öğrendi, edinilmiş haklara değil, yeteneğe dayanan gerçek bir hiyerarşinin zorunluğu nu fark etti. Cesurları tembellerden, kararlıları hercailerden, sessiz leri de gevezelerden ayırt edebilmeyi öğrendi. Gözlerini, ıssız çölün ortasında tekdüzeliğe meydan okurcasına yükselen, atalarının mira sı olan bu taşlara dikmişti. değil mi?" Babası şaşırtmıştı onu. Eski atalarının sarındığı türden basit bir peşta mala ve en az onlar kadar güçlü bir Firavun'du. Kişili ğinden yayılan bir güç, her karşılaşmalarında du. Seti, otoritesini belli edecek ayırt edici bir süse ihtiyaç duymaz dı. gücünü kabul ettirmeye yetiyordu. Başka kimse böyle 156 CHRISTIAN JACQ bir etkileme gücüne sahip değildi. Çoğunluk başvuru yor ya da kendini gibi göstermeye çalışıyordu. Seti gö ründüğü anda kargaşalık düzene dönüşüyordu. Ramses: "Bu taşlar beni derin düşüncelere sevk ediyor," diye itiraf etti. "Onlar vücut bulmuş insanlardan nokta yalan söylememeleri ve ihanet etmemeleridir. Bir yıkıcının anıtları yıkılır, bir yalancının davranışları geçicidir. tek gücü, Maât yasasıdır." Ramses allak bullak olmuştu. Bu özdeyişler ona mı sesleniyordu? Ramses yıkmış ihanet mi etmişti, yalan mı söylemişti? Fırlayıp yamacın kenarına geldikten sonra koşarak aşağı inmek ve çölde kay bolmak istedi. Ama hangi hatayı işlemişti? Daha kesin bir suçlama bekledi, ama böyle bir suçlama gelmedi. Kral uzaklara bakmakla ye tindi. Evet, babası kuşkusuz adım söylemeden Şenar'ı hatırla tıyordu! Onun nankörlüğünün farkına varmıştı ve böylece ses'i gerçek konumundan haberdar ediyordu. Yeniden kaderi deği şiyordu. Prens, Seti'nin kendisinden yana konuşacağını anlamıştı ve düş kırıklığı yeniden umuda dönüşmüştü. "Bu seferin amacı nedir?" Ramses duraksadı. Sorunun basitliği bir tuzak olduğuna mı işa ret ediyordu? "Tanrılar için firuzeleri götürmek." "Ülkenin kalkınması için gerekli midir bu taşlar?" "Hayır, Onların güzelliğinden nasıl vazgeçilir?" "Bizim zenginliğimizin kökeninde kazanç olmamalı, çünkü ka zanç düşüncesi bizi içten yıkar. Her insanda ve her nesnede özel olana itibar et; yani niteliğe, parıltıya ve dehaya. Eşi bulunmaz olan şey neyse onu ara." Ramses, kalbine bir ışığın girdiği ve onu güçlendirdiği hissine kapıldı. Seti'nin sözleri, sonsuza dek benliğinde yer etti. "Küçük olan da büyük olan gibi geçiminin payım alabilsin. Birinin zararına ötekini ihmal etme, insanlara, toplumun bireyden daha önemli olduğunu öğret. Kovana yararlı olan, arıya da yararlıdır. Ve arı, içinde yaşadığı kovana hizmet etmelidir." Arı, firavunun adını yazmaya yarayan simgelerden biriydi! Seti, RAMSES: IŞIĞIN OĞLU devletin en üstün görevinin nasıl uygulanacağını anlatıyor, azar azar krallık mesleğinin sırlarını açıklıyordu. Şaşkınlık dönemi yeniden başlıyordu. Seti: "Esas olan üretimdir," diye devam etti, "ondan daha da önem lisi üretilenlerin adil bir şekilde dağıtılmasıdır. Bir sınıfın lehine olan zenginlik felakete ve geçimsizliğe neden olur. bölüşülmüş az bir miktar sevinç yayar. Bir hükümdarlığın tarihi, bir bayra gibi olmalıdır. Böyle bir yaşam sağlamak için hiçbir karın aç olmamalı. Gözlem yap oğlum, gözlem yapmaya devam et, zira görülmezi bir insan olamazsan, sözlerimin anlamını sö Ramses uykusuz bir gece geçirdi. Gözlerini, yaylanın ucundaki, mavi bir taş damarına dikmişti. Bir saman çöpü gibi içinde çırpın dığı karanlıkları yok etmesi için Tanrı Hator'a dua etti. Babası kesin bir plan uyguluyordu, ama hangi planı? Ramses ge lecekte kral olacağına inanmıyordu artık. Peki ama, sır açıklama dan yana çok cimri olmakla tanınan Seti, onu böyle bir eğitimle mi ödüllendiriyordu? Belki de Musa hükümdarın niyetlerini daha iyi sezinlemiş olamaz mıydı? Ama prens tek başına mücadele edecek ve kendi yolunu kendi seçecekti. Güneş doğmadan az önce madenin ana girişinden bir gölge çık tı. Batmakta olan ayın solgun ışığı olmasaydı Ramses, inine girmek için acele eden bir şeytanla karşılaştığını sanacaktı. Ama bu şeytan insan biçimindeydi ve göğsünde bir şey taşıyordu. "Kimdir o?" Adam bir an duraksadı, başını prensten yana çevirdi, sonra yay lanın, madencilerin şantiye kulübelerini kurdukları en engebeli ta rafına doğru koştu. Ramses kaçanın arkasından fırladı. "Dur!" Adam daha da hızlandı, Ramses de hızlandı. Arayı kısa zaman da kapattı ve dik yardan aşağı inmeden adama yetişti. Prens atılıp adamın ayaklarına daldı; hırsız yükünü bırakmadan düştü; sol eliyle yerden bir taş aldı ve Ramses'in başına vurmaya ça lıştı. Ramses dirseğini adamın gırtlağına dayayıp nefesini kesti. 158 CHRISTIAN JACQ Adam gene de ayağa kalkmayı başardı, ama yeniden dengesini kay betti ve sırtüstü düştü. Bir acı çığlık, sonra ikincisi, arkasından da yamaçtan aşağı yuvar lanıp dibe çarpan bir vücudun gürültüsü. Ramses, onun yanına indiği zaman, adam ölmüştü. Göğsünde taşıdığı torba ağzına kadar firuze ile doluydu. Bu hırsız yabancı değildi. Çöldeki av sırasında Ramses'e tuzak kuran, onun ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına yol açan ara bacıydı. 26 Madencilerden hiçbiri hırsızı tanımıyordu. Bu, adamın ilk sefe riydi ve kimseyle arkadaşlık işinde dayanıklı, zamanı nın çoğunu madenin ücra köşelerinde geçiren bu adam arkadaşla rının saygısını kazanmıştı. Firuzeleri çalmak, ağır ceza gerektiren bir suçtu, ama yıllardan beri hiçbir madenci böyle bir suç işlememişti. Sefere katılanlar suçlu nun ölümüne üzülmediler. Çöl yasası, kendine yaraşan cezayı ver işlediği suçun büyüklüğü nedeniyle arabacı dinsel tören yapıl madan gömüldü. Ağzı ve gözleri öteki dünyada açılmayacaktı ve sıra sıra kapılardan yiyip bitirici zebaniye av olacaktı. Ramses, "Kim işe aldı bu adamı?" Yahudi listeleri inceledi. "Ben." "Ne sen?" "Haremdeki âmirim, burada çalışabilecek nitelikte birçok işçi önerdi. Ben de işe alma belgelerini imzalamakla yetindim." Ramses rahat bir nefes aldı. "Bu hırsız, çölde beni ölüme sürüklemek isteyen arabacıydı." Musa sapsarı kesildi. "Sanırım beni..." "Bir an bile düşünmedim. Sen de bir tuzağa düştün." "Haremdeki âmirim? Her şeyden korkan, zayıf karakterli bir in sandır." "Kolayca yönlendirilen bir insan. Ben acele Mısır'a dönüyorum Musa, bu adamın arkasında kimin saklandığını bulmak için sabır sızlanıyorum." "Böyle davranmakla iktidarın yolunu terk etmiyor musun?" "önemli değil, ben gerçeği öğrenmek istiyorum." "Gerçek hoşuna gitmese de mi?" "Benden sakladığın bir şeyler mi var?" 160 CHRISTIAN "Hayır, yemin ederim ki ama kim Firavun'un küçük oğluna saldırmaya cesaret edebilir ki?" "Belki hayal edebileceğinden çok kimse." "Şayet bir komplo varsa, bu işin başı erişilmez bir yerdedir." mı geçiyorsun, Musa?" "Bu tür çılgınlıklar bizi ilgilendirmez. Mademki Seti'nin yerini almayacaksın, neden sana zarar vermek istesinler ki?" Ramses arkadaşına babasıyla yaptığı görüşmenin içeriğinden söz etmedi. Ne anlama geldiğini anlamadığı sürece, bu görüşmeleri saklaması daha uygun olmaz mıydı? "Sana ihtiyacım olduğu zaman bana yardım eder misin Musa?" "Bu soruyu neden sordun?" Bu olaya rağmen Seti, programında bir değişiklik yapmadı. Kral dağdan çıkarılan firuze miktarının yeterli olduğuna kanaat getirdiği zaman Mısır'a dönüş işaretini verdi. Sarayın Emniyet Müdürü, kraliçenin görüşme salonuna kadar koştu. buyruğunu getiren görevli, kraliçenin davetine he men gitmesini bildirmişti. "Geldim Majesteleri." "Soruşturmanızdan ne haber?" "Ama... soruşturma bitmişti!" "Gerçekten mi!" "Daha fazlasını öğrenmek imkânsız." "Şu arabacıdan söz Size göre öldü değil mi?" "Ne yazık ki, zavallı. "Nasıl oldu da bu ölü, firuze madenlerine gidecek ve oradan kıymetli taşları çalacak gücü buldu?" Emniyet Müdürü çöktü. böyle bir şey olamaz." "Yani beni bunamakla mı suçluyorsunuz?" "Majesteleri!" "Üç yanıtı var bunun: ya sizi yoldan çıkardılar, ya beceriksizsi niz ya da ikisi birden." "Majesteleri..." "Benimle alay ettiniz." Polis şefi kraliçenin ayaklarına kapandı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Bayağı insanlardan nefret ederim. Kimin adına çalışıp, bana ihanet ediyorsunuz?" Emniyet Müdürünün ipe sapa gelmez konuşması o güne kadar saflık perdesi arkasına saklanmış olan beceriksizliğinin ortaya çık masına yaradı. Yerini kaybetmek korkusuyla etliye sütlüye karışma mıştı. O güne kadar iyi davranışlar sergilediğini belirterek kraliçe den merhamet diledi. "Büyük oğlumun kapı bekçiliğine tayin oldun; hiç olmazsa usanç verici kimseleri uzaklaştırmaya Memur, minnettarlığını sundu. O sırada kraliçe görüşme salo nunu çoktan terk etmişti. Ramses'le Musa'nın arabası, idari büroların baktığı Mer Ur hare minin avlusuna olanca hızıyla arkadaş yolda gelirken araba yı sırayla kullanmışlar, hünerlerini ve dayanıklılıklarını göstererek yarışmışlardı. Birçok kez at değiştirilerek alınan yo lunu hiç durmadan almışlardı. Gök gürültüsünü andıran bu geliş, öğle uykusunda olan harem yöneticilerini uyandırmıştı. "Çıldırdınız mı siz? Burası kışlaya benziyor mu!" Ramses: "Kraliçe bana bir görev verdi," dedi. Harem yöneticisi, titreyen ellerini oldukça şişkin duran karnı nın üzerine koydu. "Peki ama bu görev bu gürültüyü haklı çıkaracak kadar önemli mi?" "Çok acele etmemiz gereken bir durumla karşı "Burada mı, benim sorumluluğumda olan bu kurumda mı?" "Evet, tam burada, acele etmemiz gereken durum da sizin duru munuz." Musa başını sallayarak onayladı. Adam iki adım geriledi. "Muhakkak bir yanlışlık vardır." Musa: "Firuze madenlerine yapılan sefer için bana bir caniyi işe aldır dınız." "Ben mi? Saçmalıyorsunuz!" "Onu size kim tavsiye etti?" "Kimden söz ettiğinizi anlamıyorum." 162 CHRISTIAN JACQ Ramses: inceleyelim," dedi. "Elinizde yazılı emir var mı?" "Kraliçenin mührü yeterli mi?" Görevli daha fazla direnmedi. Çok heyecanlanan Ramses, hedefi on ikiden vurduğu kanısındaydı. Musa da aynı düşüncedeydi. O da coşkuluydu. Gerçeğin galip geldiğini görmek onu heyecanlandırı yordu. Firuze hırsızının dosyası tam anlamıyla bir düş kırıklığına yol açtı. Bu dosyada adamın arabacı olduğundan söz edilmiyor, daha önce birçok sefere katılmış tecrübeli bir madenci olduğu yazıyordu. b ulunmasının nedeni, mücevhercilere firuzenin nasıl iş lenmesi gerektiğini öğretmekti. Harem sorumlusu, göreve Musa ta yin edildikten sonra, böyle bir uzmanın Yahudinin ekibinde yararlı olacağını düşünmüştü. Hiç kuşku yok ki sorumlu aldanmıştı. Seyis le arabacının ölmüş olması komployu düzenleyen kişiye ulaşılması nı imkânsızlaştırmıştı. Ramses iki saatten fazla bir süre hedefleri delik deşik ederek ok atmıştı. Öfkesini, düşüncelerini yoğunlaştırmak, enerjisini dağıt mak yerine toplamak için kullanmaya çalışıyordu. ağrımaya başladığı zaman, haremin bahçeleriyle meyveliklerinde tek başına bir koşuya çıktı. Birçok düşünce kafasının içinde dolanıp duruyor du. Düşüncenin çılgın maymunu bu dereceye geldiği zaman, onu yatıştırmanın en iyi yolu bedeni zora koşmaktı. Prens yorgunluk nedir bilmiyordu. Onu üç yıldan fazla bir süre emzirmiş olan sütannesi o güne dek böylesine sağlam bir çocuk beslememişti. Çocuk hiç hastalanmamıştı. Soğuğa olduğu kadar sı cağa da aynı rahatlıkla dayanır, istediği kadar uyur ve doymak yerdi. On yaşından sonra, atlet yapılı vücudu her gün yaptığı çalışmalarla giderek gelişmişti. tarafı ılgın ağaçlarıyla çevrili yoldan geçerken, bir kuştan çık madığı belli olan ama yine de kuş sesini andıran bir ses duydu. Durdu ve kulak kabarttı. Bu çok güzel bir kadın sesiydi. Gürültü etmeden yanaştı ve onu gördü. Bir söğüt ağacının altında oturan Nefertari, Asya'dan getirilmiş RAMSES: IŞIĞIN OĞLU bir lavtanın eşliğinde bir melodiyi tekrarlıyordu. Güzel bir meyve nin tadını çağrıştıran yumuşak sesi, ağacın yapraklarını hışırdatan hafif ve serin yele karışıyordu. Genç kadının solunda, üzerinde ra kamlarla geometrik şekillerin bulunduğu bir yazı tahtası vardı. bir güzelliği vardı. Bir an Ramses "Acaba rüya mı gö rüyorum," diye düşündü. Yoksa müzikten korkuyor musunuz?" Ramses arkasında durduğu çalının yapraklarını araladı. "Neden saklanıyorsunuz?" "Çünkü..." Ramses devam edemedi. Ramses'in mahcubiyeti genç kadım gülümsetmişti. "Toz içinde kalmışsınız. Koşuyor muydunuz?" "Burada beni ortadan kaldırmaya çalışan adamın adını bulaca ğımı umuyordum." gülümsemesi kayboldu, şimdi de ağırbaşlılığıyla Ramses'i büyülemeye başlamıştı. "Demek başarısız oldunuz." "Ne yazık ki "Bütün umudunuz kayboldu mu?" "Korkarım ki öyle." "Araştırmanıza devam etmekten vazgeçmeyeceksiniz, değil mi?" biliyorsunuz?" "Çünkü hiç vazgeçmezsiniz." Ramses yazı tahtasına eğildi. "Matematik mi öğreniyorsunuz?" "Hacimleri hesaplıyorum." "Geometriyi meslek olarak mı seçeceksiniz?" "Bir sonraki günü düşünmeden kendi kendimi yetiştirmekten hoşlanıyorum." "Arada sırada eğlenmeyi düşünmez misiniz?" "Yalnızlığı tercih ediyorum." "Çok acımasız bir seçim değil mi?" Kızın gözleri ciddileşti. "Sizi rahatsız etmek istemezdim, Nefertari'nin alımlı bir şekilde boyanmış dudaklarında bağışla yıcı bir gülümseme belirdi. 164 CHRISTIAN JACQ "Haremde bir süre daha kalacak mısınız?" "Hayır, yarın gitmek için yola çıkacağım." "Gerçeği her ne pahasına olursa olsun ortaya çıkarmak için, de ğil mi?" "Bu yüzden beni kınıyor musunuz?" "Bu kadar çok tehlikeyi göze almak şart mı?" "Ben gerçeği istiyorum ve bana neye mal olursa olsun daima onu arayacağım." Ramses genç kızın bakışlarında cesaretlendirici bir anlam oku du. gelecek olursanız, sizi bir akşam yemeğine davet et mek isterim." "Bilgilerimi artırmak için birkaç ay daha haremde kalmak zo rundayım. Ondan sonra da memleketime döneceğim." "Sizi orada bekleyen bir nişanlınız var mı?" "Bu çok yersiz bir soru." Ramses kendini aptal gibi hissetti. Son derece sakin, kendinden son derece emin bu genç kadın onun keyfini kaçırmıştı. "Mutlu olun Nefertari." 27 Yaşlı uzun yıllar ülkesine hizmet ettiği ve üç firavuna, dış politikada neredeyse hiç hata yapmamalarını sağla yarak yardımcı olduğu için gurur duyuyordu. ihtiyatlı dav ranmasını, savaştan çok barışa önem vermesini çok beğeniyordu. Yakında mutlu bir emekliliğe ayrılacak, Karnak tapınağının ya kınlarında, Teb'de, sayısız seyahatleri yüzünden ihmal ettiği ailesiy le birlikte yaşayacaktı. Görevdeki bu son günlerini, çok zevk aldığı bir uğraşla geçiriyordu: göz kamaştırıcı bir yeteneği olan genç yetiştirmek. Delikanlı çabuk öğreniyor, önemli noktaları hiç unutmuyordu. Görevini mükemmel bir şekilde yerine getirdiği gü neydeki ülkelerden dönüşünde, kendiliğinden diplomata başvur muş, ondan kendisini yetiştirmesini istemişti. Diplomat onu öz oğ lu gibi bağrına bastı. Kuramsal verilerle yetinmeyen diplomat ona . idari işlemlerin inceliklerini göstermiş, ancak tecrübeyle kazanılabi lecek hünerlerini açıklamıştı. Bazen Aşa, tahminden de öteye geçi yor, uluslararası duruma, gerçeğin en keskin yönünü ya da ileri gö rüşlülüğünü katmasını biliyordu. Diplomatın sekreteri, bir görüşme isteğinde bulunan Şenar'ın ziyaretini haber verdi. Seti'nin, günü gelince kral olacak büyük oğ lunu başından savamazdı. Bundan ötürü bütün yorgunluğuna rağ men diplomat, kendini çok önemli ve üstün durumda gören bu yu varlak suratlı şahsiyeti kabul etti. Şenar'ın kahverengi küçük gözleri, tez kavrayışlı bir insan olduğunu gösteriyordu. Onu önemsiz bir ra kip gibi görenler büyük bir hata yaparlardı. "Gelişiniz benim için bir şeref." Şenar ateşli bir ifadeyle konuştu: "Size daima hayranlık duymuşumdur. Herkes babamın Asya si yasetini sizin yardımınızla yürüttüğünü biliyor," "Bu kadarı da fazla. Abartmışlar. Kararı bizzat Firavun verir." "Sizin elde ettiğiniz istihbarat sayesinde." "Diplomatlık zor bir meslektir. Elimden geldiğince iyi çalıştım." 166 CHRISTIAN JACQ "Büyük bir başarıyla." "Tanrılar benden yana olduğu zamanlarda. Soğuk bir bira içer misiniz?" "Memnuniyetle." adam Kuzey rüzgârının serinlettiği bir çardağın altına otur dular. Gri bir kedi diplomatın kucağına tortop olup uykuya daldı. Hafif ve sindirimi kolaylaştıran iki kupa birayı getiren uşak uzaklaştı. "Ziyaretim sizi şaşırttı mı?" "itiraf edeyim ki biraz şaşırttı." "Bu görüşmemizin aramızda kalmasını isterim." "Bana güvenebilirsiniz." Şenar dikkat kesildi; yaşlı diplomat ise daha ziyade işin Hizmetlerinden yararlanmak isteyenlerle defalarca karşılaş mıştı. Duruma göre ya onlara yardım ediyor ya da cesaretlerini kı rıyordu. Bir kral oğlunun böyle alçakgönüllülük göstermesi hoşuna gitti. "Söylendiğine göre emekliye "Gizli tutmadım bu kararımı. Bir ya da iki yıl sonra, kralın ona yını alınca görevimden ayrılacağım." "Canınız sıkılmayacak mı?" "Artık yoruldum. bir engel olarak karşıma çıkıyor." "Uzun yılların tecrübesi, değeri biçilemeyen bir hazinedir." "Ben de bu nedenle, Aşa gibi gençlere bu tecrübelerimi aktarı yorum. Yarın ülkemizin diplomasisinin sorumluluğunu onlar yük lenecekler." kararını tanı tamına onaylıyor musunuz?" Yaşlı diplomat sıkıldığını hissetti. "Sorunuzu pek anlayamadım?" "Hititlere karşı duyduğumuz düşmanlık hâlâ geçerli mi?" "Onları yanlış tanıyor "Bizimle ticaret yapmayı arzu etmiyorlar mı?" "Hititler, Mısır'ı ele geçirmek istiyorlar ve bu niyetlerinden hiç vazgeçmeyecekler. Kralın yönettiği etkili savunma politikasının ye rini tutabilecek bir seçeneğimiz yok." "Ya ben başka bir yol RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Bundan babanıza söz edin, bana "Benim konuşmak istediğim kişi ise sizsiniz." "Beni "Asya prenslikleri hakkında bana kesin bilgiler veriniz. Ben de size minnettarlığımı göstereyim." "Böyle bir şey yapmaya hakkım yok. Toplantılar sırasındaki ko nuşmalar gizli kalmak zorundadır." "Beni bu konuşmalar çok "Israr etmeyiniz." "Yarın hükümdarlık benim olacak, bunu hesaba katmalısınız." Yaşlı diplomatın yüzü kıpkırmızı kesildi. "Bu bir tehdit mi?" "Henüz emekli değilsiniz, tecrübeniz benim için yararlanılması gereken bir hazine. Gizli müttefikim olunuz. Pişman olmayacaksı nız." Yaşlı diplomatın kendisini öfkeye kaptırmak gibi bir alışkanlığı yoktu; ama bu kez öfkeye kapıldı. "Kim olursanız olun, istedikleriniz kabul edilir gibi değil! Nasıl olur da büyük oğlu kendi babasına ihanet etmeyi düşü nebilir?" "Rica ederim, sakin olun." "Hayır, sakin olmayacağım! Davranışınız müstakbel bir hüküm dara yakışmıyor. Babanızın bu durumdan haberi olması gerekir." "Fazla ileri gidiyorsunuz." "Çabuk terk edin burayı!" "Kiminle konuştuğunuzun farkında mısınız?" "Evet rezil bir kişiyle!" "Susmanızı emrediyorum." "Hiç beklemeyin." "O zaman, konuşmanızı engelleyeceğim." "Beni, engellemek ha..." Soluğu kesilen yaşlı diplomat ellerini kalbine götürdü ve yere yı kıldı. Şenar uşaklara seslendi. Diplomatı yatağa yatırdılar. Hemen çağrılan doktor diplomatın ağır bir kalp krizi sonucu öldüğünü söyledi. Şenar'ın şansı vardı. Tehlikeli bir hal alan girişimi mutlu bir sonla bitiyordu. 168 CHRISTIAN JACQ • •* • Güzel suratından düşen bin parçaydı. Annesiyle villasına kapandı, tenini yor gunluğu bahane ederek Ramses'le görüşmeyi reddetti. Bu kez, ken disine haber vermeden Memfıs'den ayrılmasının ve uzun süre dışa rıda kalmasının hesabını ona ödetecekti. Birinci kattaki perdenin ar kasına saklanarak oda hizmetçisiyle prensin konuşmalarını dinledi. Ramses: "Hanımefendinize, acil şifalar dilediğimi iletiniz ve ona artık gelmeyeceğimi söyleyiniz." Genç kadın: "Olamaz," diye haykırdı. Perdeyi araladı, merdivenleri dörder dörder indi ve sevgilisinin kollarına atıldı. "Görünüşe göre iyileşmişsiniz." yoksa gerçekten hasta düşerim." "Yani krala itaatsizlik etmemi mi istiyorsun?" "Bu seferler çok can Sen yokken, canım çok sıkılıyor." "Yoksa şölen davetlerini kabul etmiyor musun?" ama genç soyluların tekliflerini durmadan geri çevirmek zorunda kalıyorum. Sen benim yanımda olsaydın kimse beni rahat sız etmezdi." "Bazen, boş yere yolculuk yapılmaz." Ramses kenara çekildi ve genç kadına küçük bir kutu şaşkın bakışlarla Ramses'e baktı. "Bu bir emir mi?" "Keyfin istiyorsa öyle yap." îset kutunun kapağını îçindekini görünce hayranlıktan bir çığlık attı. "Bu bana mı?" "Sefer komutanının izniyle." îset coşkuyla sevgilisini kucakladı. "Boynuma taksana." Ramses söyleneni yaptı. Firuze kolye genç kadının yeşil gözleri ni sevinçten parıldattı. Şimdi artık gölgede bırakabile cekti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU • • • Ameni, hiçbir düş kırıklığının önleyemeyeceği bir inatla çöplük lerde araştırmalarını sürdürüyordu. Bir gün önce, bilmecenin birçok parçasını bulduğunu ve atölyenin adresiyle mal sahibinin adı arasın da bir ilişki kurduğunu sanmıştı, ama yelkenleri suya indirmek zo runda kaldı. Ele geçirdiği yazı okunaklı değildi, eksik harfler vardı. Sonuç alınamayacağı neredeyse yüzde yüz belli olan soruştur ma, genç kâtibin özel sekreterlik görevini gerektiği gibi yapmasına engel olmuyordu. Ramses her geçen gün daha çok mektup alıyor, hepsine, nezaket kalıplarına uygun yazılmış yanıtlar vermek gereki yordu. Ameni, prensin şöhretinin kusursuz olmasına çok önem ve riyordu ve onun firuze madenlerine yaptığı yolculuğa ilişkin rapo ru tamamlamıştı. Ramses, Ameni'ye: "Ünün giderek artıyor," dedi. "Kulis dedikoduları beni "Daha iyi bir göreve layık olduğun söyleniyor." "Ben sana hizmet edeceğime dair söz "Ameni, mesleğini düşün." "Benim mesleğim belli." Bu sürekli dostluk prensin yüreğini sevinçle kabartıyordu, ama ona layık olabilecek miydi? Ameni davranışıyla onun saygınlığım koruyordu. "Soruşturmada ilerleme kaydettin mi?" "Hayır, ama umudumu Ya sen?" "Kraliçenin araya girmesine rağmen, hiçbir ciddi ipucu elde edemedik." Ameni: "Bu işin sorumlusunun adını kimse almaya cesaret ede miyor," dedi. "Haksız da değiller aslında. Ortada kanıt yokken suçlamak, çok büyük bir hata olur." "Senin böyle konuştuğunu görünce çok seviniyorum. Giderek Seti'ye daha çok benzediğini biliyor musun?" "Onun oğluyum." da onun Yine de onun başka bir soya ait olduğu na dair herkes yemin 170 CHRISTIAN JACQ • • Ramses huzursuzdu. Musa tam Mer Ur haremine dönmek üze re iken neden saraya davet edilmişti? Sefer sırasında, arkadaşı hiçbir kusur işlememişti; tam tersine madencilerle askerler, onu eşsiz bir insan olarak övmüşler ve öteki levazımcıların onu örnek almalarını arzu ettiklerini söylemişlerdi. Ancak dedikodu ve iftira hiç durmu yordu. Musa'nın halkça tutulup yüksek seviyedeki yete neksiz bazı bürokratların konumlarına gölge düşürmüş olabilirdi. soğukkanlılığını yitirmeden yazılarını yazmayı sürdürü yordu. "Sen endişe etmiyor musun?" "Musa için endişelenmiyorum. O senin gibidir; felaketler onu yıkacağına daha da güçlendirir." Bu sözler Ramses'i pek tatmin etmedi. karakteri öy lesine şeffaftı ki saygı yerine daha çok kıskançlık uyandırırdı. Ameni: "Sıkıntıdan patlamak yerine, krallık kararnamelerini okusan da ha iyi olmaz mı?" Prens, canla başla çalışmaya başladı. Ama kendini işe vermek için zorlanıyordu. Belki on kez ayağa kalktı, terasa çıkıp gezindi. öğleden az önce Musa'nın, davet edildiği idari binadan çıktığını gördü. Prens sabır gösterecek durumda değildi, merdivenleri indi, arkadaşına doğru koştu. Yahudi, soğukkanlılığını yitirmiş gibi görünüyordu. "Anlat!" "Bana kraliyet şantiyelerinde ustabaşılık görevi teklif edildi." "Harem bitti mi?" "Saraylarla tapınakların inşaatına kentten kente git mek zorunda kalacağım. Görevim, ustabaşının yönetiminde çalış maları denetlemek." "Kabul ettin mi?" "Haremin uyuşturucu yaşantısına yeğlenmez mi?" "Öyleyse bu bir arkadaş toplantısına vesile olur. Aşa Se tau da. Bu akşam birlikte eğlenelim." 28 eski öğrencileri çok coşkulu bir gece geçirdiler. Profesyo nel dansözler, şarap, et, Her şey gayet mükemmeldi. Se tau birkaç yılan öyküsü anlattı ve özel dairelerine kendi eliyle koy duğu yılanlardan kurtardığı güzel kadınları nasıl baştan çıkardığını açıkladı. Biraz ahlaksızlık olarak nitelediği bu davranış onu sonu gelmez uğraşısının tekdüzeliğinden kurtarıyordu. Herkes kendi yazgısından söz etti. Ramses kendini orduya, kâtipliğe, Aşa diplomasiye adamıştı. Musa ise bayındırlık iş leriyle, Setau da sevgili sürüngen arkadaşlarıyla uğraşacaktı. Bun dan sonraki görüşmelerinde birbirlerini mutlu ve başarılı görebile cekler miydi? yanında Nubyeli bir dansözle ilk ayrılan Setau ol du. Musa ise, dev gibi bir proje inşa etmek istediği Kar hareket etmeden önce birkaç saat uyumak pek alışık olmayan Ameni, yumuşacık yastıkların üzerinde Geceye hoş bir koku yayılmıştı. Aşa, Ramses'e "Çok garip," dedi, "kent o kadar sessiz ki." "Daha değişik mi olması gerekiyordu?" ve yolculuklar beni daha bir uyanık yap tı. Sahte bir güvenlik içinde yaşıyoruz. Güneyde olduğu gibi kuzey de de tehlikeli uluslar bizim zenginliğimizi ele geçirmek istiyorlar." "Kuzeyde Hititler Ya güneyde?" unuttun mu?" "Onlar bizim egemenliğimiz altına gireli o kadar çok oldu ki!" "Oraya gitmeden ve keşif görevini yönetmeden önce ben de öy le düşünüyordum. Orada resmi olmayan birçok konuşmaya tanık oldum ve sonunda, sarayda söylenenlerin tersi bir gerçeklikle karşı laştım." "Bilmece gibi konuşuyorsun." Hassas ve kibar bir kişi olan Aşa'nın konuksever olmayan bölge 172 CHRISTIAN JACQ uzun süre görev yapmaya elverişli bir karakter yapısına sahip olmadığı görülüyordu. Böyle olmakla birlikte, en zor durumda bile mizacında bir değişiklik olmuyor, ses tonunu asla yükseltmiyor, her türlü felaket karşısında serinkanlılığını hiç kaybetmiyordu. Dışar dan hemen fark edilmeyen güçlülüğü ve kıvraklığı onu küçümse yenleri şaşkına çeviriyordu. O anda Ramses, hiçbir görüşü nün ihmal edilmemesi gerektiğini anladı. davranışları ya nıltıcıydı. Sıradan görünümünün altında kararlı ve kendinden emin bir adam saklanıyordu. "Devlet sırlarından söz ettiğimizi biliyor musun?" Ramses alaycı bir ifadeyle, "Bu senin uzmanlık alanın," dedi. "Bu kez doğrudan doğruya seni ilgilendiriyor. Bu nedenle, dost sıfatıyla söylüyorum, sana vereceğim bilgiyi önce öğren meye layık olduğunu düşünüyorum. Yarın sabah, top layacağı konsey üyelerinin arasında o da olacak." "Benim yüzümden, verdiğin söze ihanet mi edeceksin?" "Ben ülkeme ihanet etmiyorum, çünkü bu işte senin de bir rol alman gerektiğine kesinlikle inanıyorum." "Daha açık söyler misin?" "Uzmanların tam aksine, benim fikrime göre bir bölgesinde bir isyan hazırlanıyor. Bunu olağan bir protesto hareke ti olarak görmemek gerekir. Bu isyan sonucunda, Mısır ordusunun hiç gecikmeden müdahale etmemesi halinde sayısız kurban verile bilir." Ramses şaşkına dönmüştü. "Böylesi inanılmaz bir varsayımı sunma cesareti gösterebildin mi?" "Kanıtlarımı ortaya koyarak yazılı olarak bildirdim. Ben kâhin değilim, sadece uyanık ve aklı başında bir insanım." "Nubye'nin genel valisi ve generalleri, sayıkladığını öne sürerek seni suçlayacaklar!" ama Firavun ile müşavirleri benim raporumu okuya caklar." "Neden senin yazdıklarım kabul etsinler?" "Çünkü gerçeği yansıtıyorlar da ondan. Gerçek bizim hüküm darımızın kılavuzu değil mi?" l RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 173 «Evet, ama..." "Kuşkuyu bırak da hazırlan." "Hazırlanmak mı?" "Firavun isyanı bastırmaya karar verdikten sonra, yanında oğul larından birini götürecek. Bu sen olmalısın, Şenar değil. Gerçek bir asker olarak kendini kabul ettirmen için işte hayal ettiğin fırsat." "Buna imkân yok; yarın sabah erkenden sarayda ol." konsey üyelerini topladığı saray bölümünde alışıl madık bir canlılık vardı. Konsey üyeleri dokuz gene raller ve birkaç bakandan oluşuyordu. Genelde Firavun veziriyle görüşmekle yetinir, önemli olduğuna karar verdiği dosyalar üzerin de uzun uzun dururdu. O sabah tüm konsey üyelerini, hiçbir açık lama yapılmadan, aceleyle toplanmıştı; üstelik bu üyelerin dı şında başkaları da çağrılmıştı konseye. Ramses, vezir yardımcısına başvurdu ve görüşme is teğinde bulundu. Bir süre sabretmesini istediler. Seti, gevezelikten hoşlanmadığı için prens toplantının çok kısa süreceğini sandı. Du rum tam tersi oldu. Görüşmeler anormal bir biçimde öğle yemeği vakti geçmiş, toplantı öğleden sonra da sürmüştü. Anlaş mazlıklar toplantıya katılanları karşı karşıya getiriyor ve firavun, doğru yolu takip ettiğine kesin emin olmadan önce hiçbir şeyi kes tirip atmıyordu. Güneş batarken dokuz arkalarından gelen gene rallerle konsey salonundan çıktılar. Yüzlerinde endişeli bir ifade vardı. On beş dakika sonra, vezirin Ramses'i almaya geldi. Bu kez prensi Seti değil, Şenar kabul etti. görmek istiyorum." "Şu anda meşgul. Ne istiyorsun?" "Gene geleceğim." "Ramses, sana yanıt verecek yetkiye sahibim. Benimle konuş mayı reddedersen, rapor yazarım. Babam bu davranışından hoşlan mayacaktır. Bana saygı borçlu olduğunu defalardır unutuyorsun." Bu tehdit Ramses'i çünkü gerekirse her şeyini kay betmeye hazırdı. 174 CHRISTIAN JACQ "Biz kardeşiz Şenar; yoksa bunu unutuyor musun?" "Karşılıklı "Dostluk ve güven bize yasaklandı mı?" Bu açıklama Şenar'ı allak bullak etti, ses tonu biraz daha yumu şadı. "Elbette Ama sen bu kadar taşkınlık yapar, böylesine öf "Ben kendi yolumdan gidiyorum; sen de seninkinden. Yanılgı dönemi artık sona erdi." senin yolun ne?" "Ordu." Şenar çenesini okşadı. "Orada parlak görevler yapacaksın. Bu Hangi nedenle görmek istiyordun?" onun yanında çarpışmak için." Şenar yerinden sıçradı. "Nubye'de savaş olacağını kim söyledi sana?" Ramses soğukkanlılığını bozmadı. "Ben kral kâtibi ve üst rütbeli bir subayım. Sadece savaş alanın da yükleneceğim esas görevim belli değil. Bu görüşmeyi sağla ba na." Şenar ayağa kalktı, odanın içinde aşağı yukarı dolaştı, sonra ye niden yerine oturdu. "Aklından çıkar bunu." "Neden?" "Çok tehlikeli." "Sağlığım için mi endişe ediyorsun?" "Kanı asil olan bir prens yersiz tehlikelere atılmaz." "Firavun birliklerimizin başında olmayacak mı?" "Israr etme. Senin yerin orası değil." "Bilakis!" "Kararım karardır." "Bu kararı babamın vermesini isteyeceğim." "Rezalet çıkarma, Ramses. Ülkenin protokolle ilgili çatışmalar dan daha başka sıkıntıları var." "Yolumu kesmekten vazgeç Şenar." Tahtın mirasçısının yuvarlak yüzü sertleşti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Beni neyle "Tayinim yapıldı mı?" "Buna karar vermek krala aittir." "Senin teklifin "Düşünmeye ihtiyacım var." ol." Aşa çevresine bakındı. Oda oldukça pencere hava akımını sağlayacak biçimde karşılıklı yerleştirilmişti. Duvarlar ile tavan çiçekli kumaşlar ve geometrik motiflerle süslen mişti. Birkaç sandalye, alçak bir masa, kaliteli hasırlar, içine gerekli eşyaların yerleştirildiği çekmeceler, bir papirüs dolabı odanın başlı ca mobilyasıydı. Dışişleri Bakanlığı'nda verilen büro ona tamamen uygun göründü. Bakanlıkta bu kadar konfordan yararlanan genç memurların sayısı çok azdı. Aşa, sekreterine mektupları yazdırdı, bakanın bir dâhi olarak ni telendirdiği yeni arkadaşlarını merak eden meslektaşlarını kabul et ti. Sonra iyi bir gelecek vaat eden her yeni memuru tanımak isteyen karşıladı. "Memnun musunuz?" "Daha azı ile bile memnun "Firavun sizin çalışmanızı çok takdir etti." "Benim sadakatim Majestelerini memnun etsin yeter." Şenar büronun kapısını kapattı ve alçak sesle konuştu. "Ben de sizin çalışmanızı beğeniyorum. Sizin sayenizde Ramses farkına varmadan tuzağa düştü. Tek hayali Nubye'de savaşmaktı! Elbette onu daha fazla heyecanlandırmak için, önce isteklerini red dettim, sonra da azar azar razı "Tayinini elde edebildi mi?" "Firavun, ilk çarpışma deneyimini kazanması için onu Nub ye'ye götürmeyi kabul etti. Ramses, Nubyelilerin korkunç birer sa vaşçı olduklarını ve söz konusu isyanın kanlı geçeceğini bilmiyor. Firuze madenlerine yaptığı gezinti onu coşturdu. Kendisini şimdi den eski bir savaşçı sayıyor. Ona kalsaydı, böyle bir sefere katılma düşüncesi aklına bile gelmezdi. Bu işi iyi değil mi, dos tum?" "Umarım." 176 CHRISTIAN JACQ "Şimdi de sizden bahsedelim mi Aşa? Ben nankör değilim. Siz genç bir diplomatın yeteneklerini parlak bir biçimde sergiliyorsu nuz. Biraz sabredin, iki ya da üç önemli ve dikkat çekici rapordan sonra birbiri ardına gelecek." "Benim tek tutkum ülkeme hizmet etmektir." "Elbette, benim düşüncem de o, ama daha üstün duruma geç mek daha etkili olma olanağını sağlar. Asya ilginizi çeker mi?" "Bizim diplomasimizin öncelikli faaliyet alanı Asya değil mi?" sizin gibi değerli profesyonellere ihtiyacı var. Kendini zi geliştirin; öğrenin, dinleyin ve bana sadakat gösterin. Pişman ol mazsınız." Aşa eğildi. Mısır halkı savaştan pek hoşlanmamasına Nubye seferinden hiç endişelenmiyordu. Nasıl olur da zenci kabile leri düzenli ve güçlü bir orduya karşı koyabilirdi ki? Bu sefer, ger çek bir çatışmadan çok bir polis operasyonuna benziyordu. Sertçe cezalandırılan isyancılar kolay kolay başlarını kaldıramayacaklardı. Nubye bundan sonra sakin bir eyalet olacaktı. kaygı verici raporu sayesinde, Mısırlıların güçlü bir direnmeyle karşılaşacaklarını biliyordu. Ramses, kahramanlığı nı gençliğinin çılgınlığı ile kanıtlamaya çalışacaktı. Geçmişte Nub yelilerin oklarıyla baltalan; ihtiyatsız ve kendilerini herkesten üstün gören askerlerin varlığını sona erdirmişti. Ramses de aynı hatayı iş leyecekti. Talih Şenar'ın yüzüne gülüyordu. Piyonlarını iktidar oyununu kazanacak biçimde oynatıyordu. Firavun'un yoğun çalışmaları ken dini tüketmesine yol açıyordu. Çok yakın bir gelecekte, büyük oğ lunu krallık naibi olarak ilan etmek ve ona giderek daha çok giri şimde bulunma yetkisi vermek zorunda kalacaktı. Soğukkanlılığını korumak, sabırsızlık göstermemek, saman altından su yürütmek; işte başarnın anahtarları. ana iskeleye kadar koştu. Koşuya alışık olmadığı için çok yavaş ilerliyordu ve gemilerle giden askerleri uğurlayan kalabalığı zorlukla yardı. Yeni bir çöplüğü incelerken çok önemli, belki de ke sin bir ipucu bulmuştu. l RAMSES: IŞIĞIN OĞLU Ramses'in sekreteri unvanı, güvenlik kordonunu kolaylıkla geç mesini sağladı. Rıhtıma ulaştığı zaman nefes nefeseydi. "Prensin gemisi hangisi?" Görevli subay: "Gitti," diye yanıt verdi. 29 hükümdarlığının sekizinci kış mevsiminin ikin ci ayının yirmi dördüncü gününde gemiler içinde terk eden Mısır ordusu güney yönünde hızla ilerledi. Asuan'da gemiler den inildi, ilk çağlayanın kayalıkları karadan geçildi ve sonra tekrar gemilere binildi. Aslında Nil'in suları, onların tehlikeli geçitlerden gemiyle geçmelerine imkân sağlayacak kadar kabarmıştı. Yine de Firavun, bu tip koşullarda kullanılacak gemileri Nubye'ye saklama yı tercih etmişti. Ramses çok mutluydu. Ordunun kâtibi olarak görevlendirilmiş ti. Babasından doğrudan aldığı emirlerle, seferi yönetiyordu. Bu ne denle babasıyla aynı gemideydi. Teknenin ön ve arka tarafı su düze yinin üstünde kalkık, hilal biçimindeydi. Biri iskele, öteki sancak tarafında bulunan iki geminin yumuşak ve çabuk manevra yapmasına yarıyordu. Çok geniş bir yelken, çok uzun bir direk tara fından tutuluyor, kuzeyin güçlü rüzgârıyla şişiyordu. Tayfalar sık sık halatların gerginliğini kontrol ediyorlardı. Geminin ortasındaki büyük kamara yatak odaları ve bürolara bölünmüştü. Teknenin pruvası ile kıç tarafındaki daha küçük ka maralar gemi kaptanı ile iki dümen yekesini kullanan gemicilere ayrılmıştı. Kral gemisinde olduğu gibi savaş filosunun öteki gemile rinde de neşeli bir hava esiyordu. Denizcilerle askerler tehlikesiz bir gezinti yaptıklarını düşünüyorlardı. Subaylar da onlarla aynı fikir deydi. Hepsi kralın talimatlarını okuyup anlamışlardı: sivillere sal dırganca kimse zorla askere alınmayacak ve keyfe bağlı hiçbir tutuklama yapılmayacaktı. Zaten ordunun varlığı ku yaratacağından düzeni sağlamak kolay olacaktı. Terör ve yağma yasaktı. Bu talimatlara uymayanlar en ağır biçimde caklardı. Nubye, Ramses'i büyüledi. Seyahat süresince geminin pruvasın dan ayrılmadı. Issız granit adacıklar, çöle inat varlığını sür düren ince yeşil bir şerit, masmavi bir gök; bunların hepsi değişme RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 179 yen aydınlık bir manzara oluşturuyordu. Yamaçlarda inekler uyuk luyor, su aygırları ırmakta serinliyorlardı. flamingolar ve kırlangıçlar, şebeklerin oynaştığı palmiyelerin üzerinde uçuyordu. Ramses, bu vahşi bölgeye hemen Burası Ramses'in tıpatıp uyuyordu; ikisi de aynı baş eğmez ateşle yanıyordu. Asuan'dan ikinci çağlayana kadar Mısır ordusu sakin bir bölge den geçti; sessiz köylerde durdu, köylülere tahıl ve ufak tefek ev eş yaları dağıtıldı. Uzun süreden beri barışın egemen olduğu adındaki bu bölge, üç yüz elli kilometrelik bir araziye yayılmıştı. Ramses sanki rüyadaymış gibi mutluydu; bu topraklar onun ruhu na sesleniyordu. inanılmaz bir anıt olan dev boyutlardaki Buhen kalesini görün ce, Ramses düşlerinden uyandı. Kalenin tuğladan yapılmış duvarla rı on bir metre yüksekliğinde, beş metre kalınlığındaydı. Kalenin dikdörtgen biçimindeki kulelerinden bakan Mısırlı nöbetçiler ikin ci çağlayan ile çevresini gözetliyorlardı. Mısır kalelerinden oluşan savunma hattı, Nubyelilerin her türlü saldırısını durduracak güç teydi. Bu kalelerden en önemlisi Buhen'di. Üç bin asker barındırı yor ve kuryeler yoluyla Mısır'la sürekli haberleşiyordu. Seti ile Ramses kalenin çöle bakan ana girişine yaklaştılar. Bura tahta köprüyle birbirine bağlanan iki kapı vardı. Muhtemel bir saldırı böyle bir yerde sıkışıp, okların, mızrakların ve sapanla fırlatı lan taşların altında ezilip giderdi. Üç delikli mazgallar öyle bir dü zenlenmişti ki ateş altında kalan hiç kimse oradan kurtula mazdı. Askerlerin bir kısmı, kale duvarının hemen dibinde kurulmuş küçük kente girmişti bile. Kentte bir kışla, şirin evler, depolar, atöl yeler, bir pazar ve sağlık tesisleri vardı. Nubye'nin ikinci kenti olan girmeden önce burada birkaç saat dinlenmekten pek hoşla nacaktı. Şu an için ordunun morali çok iyi durumdaydı. Kale komutanı kralla oğlunu tören salonuna aldı. Bu salon ayrıca mahkeme olarak kullanılıyordu. Saygın konuklara se rin bira ile hurma ikram edildi. Seti: genel valisi yok mu?" diye sordu. (1) "Ateşler içinde, çok sıcak" anlamına gelir. 180 CHRISTIAN JACQ "Gecikmez, Majeste." "Evinde değil mi?" "Hayır, üçüncü çağlayanın güneyinde bulunan bölgesindeki durumu bizzat görmek istedi." Yani, isyan mı demek istiyorsunuz?" Komutan bakışlarını Seti'den kaçırdı. "isyan sözcüğü biraz abartılı." "Genel vali birkaç hırsızı yakalamak için bu kadar uzağa gider mi?" "Hayır bölgeyi mükemmel bir biçimde kontrol ediyo ruz "Peki, birkaç aydan beri raporlarınızda neden ortada bir tehlike yokmuş gibi gösteriyordunuz öyleyse?" "Objektif olmaya irem'deki Nubyeliler biraz kıpırdanı yorlar, doğru, kervana saldırıldı, yağmacılar bir kuyu ele geçirdi, bir ha beralma subayı Bütün bunlar küçük kıpırdanmalar mıdır?" "Daha kötülerini de gördük Majeste." "Doğru, ama o zaman cezalar verilmiş ve hemen uygulanmıştı. Şimdi ise genel vali ile siz yakalama konusunda beceriksizlik gösterdiniz. Bu adamlar onlara hiçbir şey sanıyor lar ve gerçek bir ayaklanmayı kışkırtmak için hazırlık Komutan: "Benim görevim sadece savunmak," diye itiraz etti. "Hiçbir is yancı Nubyeli, kalelerimizden oluşan savunma hattını aşamaz." Seti'nin öfkesi daha da arttı. "Yoksa bizim Kuş ve irem'i isyancılara terk edeceğimizi mi düşünüyorsunuz?" "Böyle bir şeyi bir an bile düşünmedik, Majeste!" "Ama gerçekler öyle göstermiyor." Üst rütbeli subayın gevşekliği Ramses'i tiksindirdi. Böylesi al çaklar Mısır'a hizmet etmeye layık değillerdi. Babasının yerinde o olsaydı hemen bu subayın rütbesini söker, cepheye, ön hatlara gön derirdi. "Bana öyle geliyor ki bazı ufak tefek ayaklanmalar rahatımızı bozdu birliklerimizi seferber etmek gereksiz." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Ya "Umarım, kayıp vermemişizdir. Genel vali deneyimli bir müfre zenin başında gitti. Nubyeliler onu görür görmez silahlarını bıraka caklardır." gün daha bir gün bile fazla değil; ondan son ra duruma kendim "Buna gerek kalmayacak Majeste, fakat sizi burada ağırlamak bi zim için büyük bir onur. Bu akşam küçük bir eğlence "Bu eğlenceye katılmayacağım; siz askerlerimin rahat etmesini sağlayın çağlayandan daha vahşi ve görkemli bir manzara olabilir miydi? Yüksek dik kayalıklar arasına sıkışan Nil, köpüklü sularıyla şiddetle çarptığı dev bazalt ve granit blokları arasından kendine geçit açmaya çalışıyordu. Nehir âdeta fokurduyor, öfkeyle saldırdığı en gelleri aşıyor ve geniş bir yatağa kavuşuyordu. Nehrin her iki yanın da, bir kum seli gibi uzanan çöl, nehir yatağını oluşturan kırmızı ve mavi renkli kayalara çarparak duruyordu. Sağda solda tek pal miyeler, ikiye ayrık gövdeleriyle manzaraya yeşil bir dekor oluşturu yordu. Ramses, Nil'in bu şiddet dolu geçişini benliğinde hissediyor, ka yalara karşı yaptığı saldırılarında ona eşlik ediyor, onunla zaferini kutluyordu. Irmakla onun arasında tam bir ortaklık kurulmuştu. Kimsenin gerçekleşeceğine inanmadığı muhtemel savaş yerin den bir mil uzaktaki Buhen kentinde halk sevinç içindeydi. On üç Mısır kalesi binlerce saldırganın cesaretini kıracak ülkesine gelince, geniş ekili topraklara sahip olduğu için kimsenin bozmayı düşünemeyeceği bir barışın güvencesiydi. Seti de, kendi sinden evvelki hükümdarların yaptıklarına uyarak, herkesi etkile mek ve barışı sağlamlaştırmak için askeri gücünü göstermekle ye tinmişti. Ordugâhı dolaşan Ramses, hiçbir askerin savaşı aklının ucun dan bile geçirmediğini fark etti. Bir kısmı bir kısmı iyice yi yip içiyor, kimileri çok güzel Nubyeli kadınlarla sevişiyor, bazıları .'. da barbut oynuyordu. Mısır'a dönmekten söz ediliyor, ama her hangi bir çarpışma için gerekli hazırlık yapılmıyordu. 182 CHRISTIAN JACQ Durum böyle iken genel vali hâlâ dönmemişti. Ramses, insanların doğal eğiliminin esas olanı kabul etmeyip birtakım yanılsamalarla beslenmek olduğunu saptadı. Gerçek onla ra öylesine geliyordu ki özgürlüğe kavuşma inancıyla ka falarını ham hayallerle dolduruyorlardı. insan hem asker kaçağı, hem de katil olabiliyordu. Prens umutlarına denk düşmese de olay lar karşısında geri adım atmayacağına dair yemin etti. Tıpkı Nil gi bi kayalara saldıracak ve galip gelecekti. Ordugâhın batı ucunda, çöl yönünde bir adam çömelmiş ve bir hazineyi saklamak istercesine kumu kazıyordu. Kuşkulanan Ramses, eli kılıcında yaklaştı. "Ne yapıyorsun?" Soruya güç bela bir bir ses yanıt verdi: "Sus, gürültü etme!" "Soruma cevap Adam ayağa kalktı. "Yaptığını gördün mü? Onu kaçırdın." Gönüllü asker mi oldun?" "Elbette ki Siyah bir kobranın bu delikte yuvalandığını sanıyorum." Çok garip bir manto giymiş, tıraşlı, soluk benizli, ay ışığın da siyah saçları parlayan askere benzer bir hali yoktu. "Usta büyücülerin söylediklerine bakılacak olursa Nubye yılan larının zehiri son derece Böyle bir sefer benim için bulunmaz bir firsattı!" "Ya Savaş söz konusu!" "Ben kan kokusu almıyorum. Bu aptal askerler tıkınıp sarhoş olmaktan başka bir şey bilmezler. Aslında sefere çıkmak, yaptıkları işin en tehlikesiz yanı." "Bu sessizlik devam etmeyecek." "Bu, kesin bilgi mi, yoksa bir tahmin mi?" "Firavun bunca askeri buraya basit bir geçit töreni için mi getir di sanıyorsun?" "Benim için önemli değil; yeter ki ben yılanlarımı yakalayayım. Renkleri ve boyları harika! Saçma sapan bir savaş için hayatım teh likeye atacağına, benimle çöle gelebilirsin. Çok güzel yılanlar tutar dık." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 183 "Babamın emri altındayım." "Bense özgürüm." Setau toprağa uzandı ve hemen uyudu. O, gece sürüngenlerinin hücumuna uğrayacağından kuşku duymayan tek Mısırlıydı şüphe siz. Ramses çağlayanı seyrediyor ve Nil'in bitmez tükenmez gayreti ni kendisinin gayreti gibi benimsiyordu. Ortalık ağarmak üzerey ken arkasında biri belirdi. "Uyumayı unuttun mu, oğlum?" başında bekliyordum. Bir sürü yılanın yakınına ka dar sokulduğunu, bir süre hareketsiz durduktan sonra uzaklaştıkla rını gördüm. O uykudayken bile yılanların üzerindeki etkisini kay betmiyor. Bir hükümdar da böyle değil midir?" Seti: "Genel vali döndü," dedi. Ramses babasına baktı. "irem'i yatıştırmış mı?" "Beş ölü, on ağır yaralı ve hızla geri çekilen askerler: yapa bildiği! Arkadaşın Aşa'nın tahminleri doğru çıkıyor. Bu çocuk mü kemmel bir gözlemci. Elde ettiği bilgilerden çok iyi sonuçlar çıkarı yor." "Bazen keyfimi kaçırıyor, ama zekâsına diyecek yok." "Ne yazık ki birçok danışmana karşı haklı çıkan o oldu." "Savaş mı çıkacak?" "Evet Ramses. Savaştan nefret ettiğim kadar hiçbir şeyden nefret etmem, ama bir Firavun ne âsileri ne de kargaşalığı kışkırtanları ba ğışlayabilir. Aksi takdirde, Maât hükümranlığının sonu gelir ve her yerde kargaşa baş gösterir. Bu da küçük büyük herkes için felaket demektir. Mısır, kuzeyde Kenan Ülkesi ile güneyde de kontrol altında bulundurarak istiladan korunuyor. Kral, gibi zayıf davranacak olursa, ülkeyi büyük bir tehlikenin içine sokmuş olur." "Çarpışacak mıyız?" "Umalım ki Nubyelilerin aklı başına gelsin. Ağabeyin senin tayi nini onaylamam için çok ısrar etti. Senin askerlik niteliklerine sahip olduğunu bildiği anlaşılıyor. Ama düşmanlarımız çok korkunçtur. 184 CHRISTIAN JACQ Kendilerinden geçtikleri zaman yaralarına aldırış etmeden ölünceye kadar çarpışırlar." "Çarpışmak için uygun olmadığımı mı düşünüyorsunuz?" "Yersiz bir tehlikeye kendini atmak zorunda değilsin." "Bana bir sorumluluk verdiniz. Bu tehlikeyi göze alacağım." "Senin var olman daha değerli değil mi?" "Hiç de değil. Sözüne ihanet edenin yaşama hakkı yoktur." "Âsiler yola gelmezlerse dövüş öyleyse. Boğa gibi, aslan gibi, şa hin gibi dövüş. Fırtına gibi şimşek çaktır. Yoksa yenilgiye uğrarsın." l 30 Ordu, ikinci çağlayanı ve kaleyi koruyan barajı aşıp, görünürde sakin, ama yiğitlikleri dillere destan güçlü kuvvetli Nubyelilerin yaşadığı Kuş kentine girmek üzere istemeye istemeye Buhen'i terk etti. içinde genel valinin yazlık sarayının da yer aldığı kalesi nin yükseldiği Say adasına kadar yolculuk çok kısa sürdü. Say'ın birkaç kilometre aşağısında Ramses başka bir ada keşfetti. adındaki bu adanın vahşi güzelliği onu kendine bağlamıştı. Kader yüzüne gülecek olursa, babasından bu adanın üzerine görkeminin belirtisi olarak küçük bir tapınağın yapılmasını isteye cekti. Şaat'da neşeli türküler sona erdi. Buhen kalesi kadar önemli ol mayan bu küçük kale, irem'in zengin ovalarından kaçmış sığınma cılarla ağzına kadar dolmuştu. Valinin zayıf tepkisinden aldıkları cesaretle, zafer sarhoşu iki kabile, üçüncü çağlayanı aşmış, kuzeye doğru ilerliyordu. Eski hayal yeniden canlanıyordu: Kuş ülkesini ele geçirmek, Mısırlıları kovmak ve kalelere karşı bir saldırıya geç mek. önlerindeki ilk kaleydi. Seti hemen alarm verilmesini emretti. Her mazgala bir okçu, kulelerin tepelerine de sapan kullananlar yerleştirildi. Hendekleri siper gibi kullanan piyadeler yüksek tuğla duvarların dibine yayıl mıştı. Sonra Firavun'la oğlu, Nubye'nin sessiz ve bitkin genel valisi ile birlikte kale komutanını sorguya çektiler. Komutan: "Haberler çok üzücü," diye itiraf etti. "Bir haftadan beri, ayak lanmaya inanılmaz sayıda gönüllü katılıyor. Genellikle kabileler aralarında kavga ederler ve her türlü birleşmeyi geri çevirirlerdi. Bu kez anlaşıyorlar! Buhen'e birçok yazılı bildiri Genel valinin orada olması nedeniyle kale komutanı ağır suçla malarda bulunmamak için kendini tuttu. 186 CHRISTIAN JACQ Seti: "Devam edin," diye emretti. "Zamanında müdahale bu isyan işin başında bastırı lırdı. Şimdi kendi kendime düzenli bir biçimde geri çekilsek daha akıllıca olmaz mı diye soruyorum." Ramses allak bullak olmuştu. Nasıl oluyor da güvenliği ve sorumluluğunu yüklenen bu kişiler böylesine korkak ve basiret siz olabiliyorlardı? "Bu kabileler bu kadar korkunç mu?" diye sordu. Komutan: "Yırtıcı hayvanlardan farksızlar," diye yanıt verdi. "Ne ölümden korkarlar, ne de acıdan. Dövüşmekten ve adam öldürmekten zevk alırlar. Uluyarak saldırıya geçtikleri zaman önlerinden kaçan hiç kimseyi "Kaçmak mı? Ama bu ihanettir!" "Siz de onları gördüğünüz zaman anlayacaksınız. Sadece sayıca çok üstün bir ordu onları durdurabilir. Bugün ise düşmanımızın yüzlerce kişiden mi, yoksa binlerce kişiden mi oluştuğunu bilmiyo ruz." Seti: "Sığınmacılarla birlikte gidin ve genel valiyi de yanınız da götürün," diye emretti. "Size takviye birlikleri göndermem gerekiyor mu?" "Duruma göre ben size haber göndereceğim. kapatın ve bütün kaleleri muhtemel bir saldırıyı püskürtecek biçimde hazırla yın." Genel vali yavaşça çekildi. Ağır şekilde cezalandırılacağını düşün müştü. Kale komutanı, sığınmacıların kaleyi boşaltması için gerekli hazırlıkları saat sonra uzun yürüyüş kolu kuzeye doğru yo la çıktı. Şaat'da Firavun, Ramses ve birdenbire morali bozulan bir askerden başka kimse kalmamıştı. Kana susamış on bin zencinin ka leye saldıracağı, Mısırlılar'ın son ferdine kadar kılıçtan geçirileceği haberi kulaktan kulağa yayılıyordu. gerçeği birliklere bildirme görevini Ramses'e verdi. Genç adam gerçekleri anlatıp söylentileri önlemekle kalmadı, yok olma pahasına da olsa hepsinin cesur olmaları gerektiğini ve ülkelerini korumakla görevli olduklarını söyledi. Kullandığı sözcükler sade ve RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 187 Coşkusunun onlara da geçtiğini fark etti. Kralın oğ lunun da onlarla birlikte, hiç ayrıcalığı olmadan dövüşeceğini öğre nen askerler umutlandılar. Ramses'in ateşli davranışı, Seti'nin stra teji yeteneğine eklenince askerler felaketten kurtulacaklardı. Kral muhtemel bir saldırıyı güneye doğru ilerle meyi kararlaştırdı. Şayet düşman çok kalabalıksa geri çekilecekti, ama yine de saldırmak ona daha uygun görünüyordu. En azından oldukları yerde kalacaklardı. Uzun gece boyunca Seti, Ramses'le birlikte Kuş ülkesinin harita sını inceledi ve ona coğrafya işaretlerini öğretti. Firavun tarafından gösterilen bunca güven genç adamın gönlünü sevinç ve mutlulukla doldurmuştu. Öğretilenleri çabucak öğrendi ve hiçbir ayrıntıyı unutmayacağına dair kendi kendine söz verdi. Her ne olursa olsun , yarın şan ve şeref dolu bir gün olacaktı. Seti, kalede hükümdara ayrılan odaya çekildi. Ramses ise basit bir yatağın üzerine uzandı. Zafer düşleri birden bitişikteki odadan gelen gülmeler ve iç bozuldu. Kuşkulanıp ve gü ven telkin etmeyen odanın kapısını açtı. Yüzükoyun yatmış olan Setau, güzel yüzlü ve harika vücutlu, çıplak bir Nubyeli kadının masajının tadını çıka rıyordu. Kızın hatları bir zenciden çok asil bir kadını andırı yordu. Setau'nun halinden memnun olduğunu gören kadın gülü yordu. Yılan oynatıcısı: "On beş yaşında ve adı Lotus," diye açıkladı. "Parmakları eşsiz bir mükemmellikte, sırtımı gevşetiyor. Sen de onun yeteneklerin den yararlanmak ister misin?" "Böylesi güzel bir kadını senden çalmaya kalkarsam pişman olurdum." "Üstelik, hiçbir korkuya kapılmadan en tehlikeli yılanlarla arka daşlık ikimiz birlikte oldukça çok yılan topladık. Çok şanslıyım. Bu seferin hoşuma gideceğini Bu se fere katılmakla çok iyi ettim." "Yarın kaleyi "Sen saldıracak mısın?" "ilerliyoruz." 188 CHRISTIAN JACQ "Anlaşıldı, Lotus'la ben bekçi görevi yaparız. Biz on kadar kobra yakalamaya çalışacağız." Kışın, sabahın erken saatleri serin olur. Bu nedenle piyadeler uzun bir tunik giymişlerdi. Güneş kanlarını ısıtır ısıtmaz çıkaracak lardı. Hafif bir arabayı süren Ramses, birliğin başında, keşif grubu nun hemen ardından gidiyordu. Seti, özel muhafız birliğinin hima yesinde, ordusunun ortasında bulunuyordu. Yüksek bir ses, bozkırın sessizliğini bozdu. Ramses dur emrini verdi, yere atladı ve keşif kıtasını izledi. Hortumlu dev bir hayvan ıstıraptan uluyordu. O kocaman bur nunun ucuna bir mızrak saplanmıştı. Onu deliye döndüren bu mızraktan kurtulmak için debeleniyordu. Bir fil... Çok eski zaman larda Mısır'ın güney sınırında, anısına Fil Adası denen adada yaşa yan ve sonraları ortadan kaybolan bir hayvan türü! Prens hayatında ilk kez bir fil görüyordu. Keşif kıtası erlerinden biri: "Kocaman erkek bir fil," dedi. "Savunma aracı olarak kullandığı dişlerinden her biri en az seksen kilo çeker. Sakın sokulmayın." "Ama o onu öldürmeyi denemişler. Kaçırdık onları." Çarpışma anı yaklaşıyordu. Keşif erlerinden biri kralı haberdar etmek için koşarken Ramses doğru yürüdü. Hayvanın yirmi metre uzağında durdu ve gözle rine dikkatle baktı. Yaralı hayvan debelenmeyi bıraktı ve bu minna cık yaratığa Ramses boş ellerini gösterdi. Dev yapılı hayvan hortumunu kal dırdı, sanki karşısındaki iki ayaklının barışçıl niyetini anlamıştı. Prens yavaş yavaş ilerledi. Erlerden biri bağırmak istedi, arkadaşı ağzını kapadı. En ufak bir olay, filin Firavun'un oğlunu çiğnemesine yol açabilirdi. Ramses hiç korkmamıştı. Dört ayaklının dikkatli bakışlarında, onun niyetini anlayabilecek bir zekâ parıltısı sezinledi. Birkaç adım daha attı ve yaralı hayvana bir metre yaklaştı. Hayvan, böğrünü dövüyordu. Prens kollarını havaya dev hayvan hortumunu indir di. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Senin canını acıtacağım, ama bundan başka çare yok." Ramses mızrağın sapını yakaladı. "Kabul mü?" Sanki fil, mızrağı çıkarmasına izin vermiş gibi geniş kulaklarını oynattı. Prens sorunu bir hamlede çözümlemek için mızrağı olanca hı zıyla çekti. Kurtulan hayvan bağırdı. Şaşkına dönen keşif kıtası erle ri, bunun bir mucize olduğuna ama Ramses'in sağ kalamayacağına inanmışlardı. Hortumun kana bulanmış ucu prensin gövdesine do landı. Birkaç saniyede Prens ezilecek, sonra da sıra onlara gelecekti. En iyisi kaçmaktı. "Hey, baksanıza!" Prensin neşeli sesi erleri durdurdu. Erler geri döndü ve Ram dev gibi hayvanın başında oturduğunu gördüler. Fil hortu prensi kaldırıp başının üzerine oturtmuştu. Ramses: "Bu dağın düşmanın en ufak hareketini fark edebili rim," dedi. Prens'in fil gösterisi orduyu coşturmuştu. Kimileri Ramses'in olağanüstü kuvvetini anımsadılar. Hayvanların en güçlüsünü kendi iradesi altına alma yeteneğini göstermişti. Hayvanın yaraları yağ ve bal emdirilmiş tamponlarla tedavi edildi. Fil ile Ramses kolayca an laşıyorlardı. Biri dili ve elleriyle konuşuyordu, öteki de hortumu ve kulaklarıyla. Açık bir yoldan giden dev hayvanın himayesinde as kerler bir köye ulaştılar. Çatıları palmiye dallarıyla kaplı köy evleri, kurutulmuş çamurdan inşa edilmişti. Sağda solda karınları yarılmış ya da boğazları kesilmiş yaşlıların, çocukların ve kadınların cesetleri vardı. Karşı koymaya çalışan er kekler biraz daha uzakta, parçalanmış olarak yerde yatıyorlardı. Ürünler yakılmış, hayvanlar öldürülmüştü. Ramses kusacak gibi oldu. Demek ki savaş buydu, bu kıyım, bu sınırsız zulüm, insanı yağ macıların en kötüsü yapıyordu. Orta yaşta bir asker: "Kuyu suyu içmeyin!" diye haykırdı. 190 CHRISTIAN JACQ Çok susayan iki genç su içmişlerdi. ateş gibi bir acıyla kıvranarak on dakika sonra isyancılar, orada oturan ları ve kendi kanlarından olan kardeşlerini, Mısır'a sadık oldukları için cezalandırmak amacıyla kuyuları Setau: "Karşılaşmak istemediğim bir durum," diye üzüntüsünü belirt ti. "Bitkisel zehirler konusunda öğreneceğim çok şey var. Bereket Lotus beni bu konuda bilgilendirecek." Ramses: "Burada ne yapıyorsun?" diye şaşkınlığını belirtti. "Kaleyi bekle mek zorunda değil miydin?" "Sıkıcı bir Buradaki doğa o kadar zengin ki!" "Bütün insanları öldürülmüş bu köy gibi mi?" Setau elini dostunun omzuna koydu. "Yılanları neden yeğlediğimi anlıyor musun? Onların öldürme biçimi daha asilce ve bize, hastalıklara iyi gelen güçlü ilaçları sağlı yorlar." "insan bu dehşet verici duruma düşmemeli." "O kadar emin misin?" "Bir yanda öteki yanda kaos var. Bize Maât'ın hüküm sürmesi ve kötülüğün, tekrar tekrar ortaya çıksa da yenilmesi için dünyaya geldik." "Sadece bir Firavun böyle düşünür. Sen ise kılıçtan geçirenleri kılıçtan geçirmek için hazırlanan bir savaşçı, yüksek rütbeli bir su baysın." "Ya da onların darbesiyle yıkılacak bir kişi." "Kendine nazar değdirme. Gel de hazırladığı bitki ça yını iç. Bu seni yenilmez kılacak." Seti karamsardı. Çadırının içinde Ramses ve üst rütbeli subaylar toplanmışlardı. "Teklifiniz nedir?" Deneyimli bir yaşlı asker: "ilerleyelim," diye teklif etti. "Üçüncü çağlayanı aşalım ve ülkesini işgal edelim. Elimizi ne kadar çabuk tutarsak başarı o ka dar kesin olur." Genç subaylardan biri: RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Tuzağa düşebiliriz," dedi. bu taktiğe başvurabile ceğimizi biliyorlar." Firavun: "Doğru," dedi. "Bir tuzaktan sakınmak için düşmanın mevzile rinin nerede olduğunu saptamamız şart. Bu gece bu görevi yapabi lecek gönüllüler gerekli bana." Yaşlı asker: "Bu çok tehlikeli," "Biliyorum." Ramses ayağa kalktı. "Ben gönüllüyüm." Yaşlı asker: "Ben de," dedi. "Ayrıca, Prens kadar cesur olan üç arkadaşım daha 31 Prens başlığını, deri giysisini, süslü peştamalını ve sandaletlerini çıkardı. Nubye bozkırlarında serüvene atılmak için vücudunu odun kömürüyle karaya yanına sadece bir bıçak alacaktı. Se rüvene atılmadan önce Setau'nun çadırına girdi. Yılan oynatıcısı sarımtırak bir sıvıyı Lotus da kırmı zı renkli bir ilaca dönüşen ebegümeci çayı hazırlıyordu. Setau sevinç ve mutluluk içinde: "Kara kırmızı bir yılan hasırımın altına girdi. Ne büyük şans! Bugüne kadar bilinmeyen bir örnek ve oldukça da zehirli. Tanrılar bizimle Ramses! Bu Nubye bir cennet. Burada kim bilir daha kaç türlüsü barınıyor?" Gözlerini kaldırarak uzun uzun prense baktı. "Bu kılıkla nereye gitmeyi düşünüyorsun?" "Âsilerin ordugâhlarını saptamaya." "Nasıl yapacaksın bu işi!" "Dosdoğru güneye gideceğim. Sonunda onları bulacağım." "Önemli olan geri dönmektir." "Şansıma güveniyorum." Setau başını salladı. "Bizimle birlikte karkade iç. Hiç olmazsa zencilerin eline düş meden önce soylu bir tadı tanımış olursun." Kırmızı likör, meyve kokulu ve serinleticiydi. Lotus, üç bardak sundu. Setau: "Bana dedi, "aptallık ediyorsun." "Görevimi yapıyorum." "Boş lafları bırak! Hiç başarı şansı olmayan bir serüvene gözü kapalı dalıyorsun." "Bilakis, Ramses titreyerek kalktı. "Bir sıkıntın mı var?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Yok, "Otur." "Gitmem "Bu durumda mı?" Ramses kendinden geçip kollarına düştü. Setau onu ateşin yanındaki bir hasırın üzerine yatırdı ve çadırdan çıktı. Fira karşılaşacağını bildiği halde, Seti'nin gelişi onu heyecanlan dırdı. Setau." söylediğine göre bu çok hafif bir ilaç. Ramses yarın sabah dinlenmiş ve dinç olarak uyanacak. Onun görevine gelince, hiç endişe etmeyiniz. Lotus'la ben onun yerini alacağız. Lotus bana yol bir şey var mı?" "Oğlunuzu aşırılıklardan Seti uzaklaştı. Setau kendisiyle gurur duyuyordu. teşekkür alıp bununla kaç kişi vardı ki? Çadırın içine sızan güneş ışını Ramses'i uyandırdı. Birkaç daki ka kafası bulanıklıktan kurtulamadı. Nerede olduğunu bilmiyordu. Sonra birden gerçek kafasında Setau ile Nubyeli sevgilisi onu ilaçla uyutmuşlardı! Hiddetle dışarı fırladı, yerde oturmuş, kurtulmuş balık yiyen Se tau'ya çarptı. "Yavaş ol! Az daha genzime kaçıracaktın." "Ne yutturdun bana?" "Bir bilgelik "Yerine getirmem gereken bir görevim vardı ve sen beni engel ledin." kucakla ve ona teşekkür et. Onun sayesinde düşmanın en büyük ordugâhının yerini öğrendik." O da onlardan "Köyünü yakıp yıktıkları zaman annesiyle babasını öldürmüş ler." "Doğruyu mu söylüyor?" "Sen coşkulu bir adamsın, şimdi de buna kuşkuculuk mu 194 CHRISTIAN JACQ di? Evet, söylediklerinde samimi. Bize yardım etmek isyan cılar onun kabilesinden değilmiş, Nubye'nin en gelişmiş bölgesinde felaket tohumlan ekiyorlar. Sızlanıp duracağına, yüzünü gözünü prens giysilerini giy, baban seni bekliyor." Lotus'un bilgilerine güvenen Mısır ordusu yola Ramses fi lin üzerine çıkmış, önde iki saat, sakin, hatta tasa sız görünüyordu. Yolda ağaç dallarıyla besleniyordu. Sonra filin davranışı değişti. Bakışları sabitleşti, ilerlemesi yavaş ladı, hiç gürültü yapmamaya çalışır gibiydi. Ayaklan inanılmaz bir yumuşaklıkla yere basıyordu. Birden hortumunu bir palmiye ağacının tepesine kadar kaldırdı ve elinde sapan bulunan bir zenciyi yakaladı. Sonra ağacın gövdesine fırlatarak adamı mah vetti. Bu zenci, âsilere durumu bildirecek kadar zaman bulabilmiş miydi? Ramses arkasına baktı, babasının emirlerini bekledi. Fira vun'un işareti kesindi: birlikler savaş düzenine girecek ve saldırıya geçeceklerdi. Fil ileri atıldı. Palmiye ağaçlarından oluşturulan incecik barajı aşar aşmaz Ramses onları gördü: Kara derili, basık burunlu ve geniş dudaklı yüzlerce Nubyeli savaşçı, başlarının ön tarafını tıraş etmiş, kulakla rına altın halka küpeler takmış, kısa ve kıvırcık saçlarının arasına kuş tüyleri yerleştirmişti. Hepsinin yanaklarında ayinler sırasında yapılan kesiklerin izleri vardı. Askerlerin benekli deri peştamalları, bellerinde kırmızı kemer bulunan beyaz elbiseleri vardı. Onlardan teslim olmalarını istemek yararsızdı: fili ve or dusunun öncülerini görünce hemen yaylarına sarılıp ok atmaya başladılar. Acele etmeleri onlar için zararlı oldu. Çünkü onlar dağı nık düzende saldırmaya çalışırlarken Mısırlılar'ın dalgalar halinde saldırıları sakin bir düzen ve kararlılıkla birbirini izledi. Seti'nin okçuları, şaşkına dönen ve kararsız kalan Nubyeli atıcı ları saf dışı ettiler; sonra mızraklı birlikler düşmanı sağdan soldan sararak, sapanlarına taş koymaya çalışan zencileri öldürdüler. Kal kanlar sayesinde baltalarla yapılmak istenen umutsuz bir saldırıyı durdurdular ve düşmanlarını kısa kılıçlarıyla delik deşik ettiler. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 195 Sağ kalan Nubyeliler paniğe kapılıp silahlarını bıraktılar, yere diz çöktüler: canlarına kıymamaları için Mısırlılara yalvardılar. Seti sağ kolunu kaldırdı ve birkaç dakika süren çarpışma sona erdi. Mısırlı askerler hemen yenilenlerin ellerini arkadan bağladı lar. Fil, savaşmayı bırakmamıştı. En büyük kulübenin çatısını söktü, duvarlarını parçaladı. Yıkılan kulübeden iki Nubyeli çıktı. Biri uzun boylu bir adamdı ve saygıdeğer bir görünümü vardı. Göğsün de çapraz asılmış kırmızı bir bez kuşak öteki ise kısa boyluy du, sinirli sinirli bir küfenin arkasına sığınmaya çalışıyordu. Filin hortumuna mızrak saplayarak yaralayan adam bu kısa Fil hortumunun adamı olgun bir meyve gibi tuttu ve belini sıkarak onu uzun bir süre havada tuttu. Kısa boylu zenci, kıskacı gevşetmek için boşuna çırpınıyor ve bağırıp çağırı yordu. Fil onu yere bıraktığı zaman kurtulduğunu sandı. Kaçmak için bir hamle yapmaya niyetlendiği anda filin koskoca ayağı ada mın kafasını parçaladı. kendisine onca acı çektiren adamı hiç zorlanmadan ezdi geçti. Ramses kılını bile kıpırdatmayan uzun boylu Nubyeliye seslen di. Kollarını göğsünün üzerine kavuşturmuş olan adam, olup bi tenleri seyretmekten memnun görünüyordu. "Onların şefi sen misin?" "Evet şefleriyim. Bizi böylesine yerle bir etmek için çok genç sin." "Bu saygınlık aittir." "Demek oluyor ki o burada, sizin başınızda... bu nedenle büyücüler sizi yenemeyeceğimizi söylüyorlardı. Büyücüleri daha iyi olurmuş." öteki kabileler nerede saklanıyor?" "Size onu açıklayacağım ve teslim olmalarını istemek için yanla rına gideceğim. Firavun onların canlarını bağışlayacak mı?" "Karar vermek ona düşmanlarına soluklanma süresi tanımadı. Aynı gün iki ay rı zenci ordugâhına daha ikisi de bozguna uğramış şefin teslim olma önerisini kabul etmemişlerdi. Çarpışmalar kısa süreli oldu. Nubyeliler birbirleriyle uyum sağlamadan savaşıyorlardı. 196 CHRISTIAN JACQ yücülerin kehanetini hatırlayan ve bakışları ateş gibi yanan ortaya çıktığını gören birçok zenci coşkusunu yitirdi. Savaşı kaybet tikleri fikri kafalarına çoktan yerleşmişti. Ertesi gün güneş doğarken öteki kabileler silahlarını teslim etti ler. Herkes on kadar zenciyi öldüren erkek filin sahibi olan kralın oğlundan dehşetle söz ediyordu. Hiç kimse ordusuna karşı koyamazdı. Seti altı yüz tutsak Onlara elli dört delikanlı, altmış altı genç kız ve kırk sekiz çocuk eşlik edecekti. Bu çocuklar Mısır'da eğitilecekler ve Nubye'ye döneceklerdi. Kendi öz kültürlerine ek bir kültür elde edecekler ve güçlü komşularıyla barış içinde yaşamaya katkıda bulunacaklardı. Kral, ülkesinin bütünüyle kurtulduğundan ve tarım bakı mından zengin olan bu bölgenin insanlarının, âsilerin ele geçirdiği kuyulardan yeniden yararlanabileceklerinden emin olana kadar tedbiri elden bırakmadı. Bundan böyle Kuş'un genel valisi her ay, yeni kargaşaların çıkmasını önlemek için bölgeyi denetleyecek, köy lüler sorunlarını ilettikleri zaman onları dinleyecek ve onları mem nun edecek çözümler bulmaya çalışacaktı. Derin uzlaşmazlıklar ol duğu zaman, bunları Firavun çabuk ve kesin bir çözüme bağlaya caktı. Ramses kendini üzgün hissediyordu. terk etmek ona üzüntü veriyordu. Babasından, kendisini uygun gördüğü valilik gö revini istemeye cesaret edemedi. Kafasında bu düşünceyle babası nın yanına gittiğinde, Seti'nin bakışları, onu düşüncesini açıkla maktan caydırdı: şimdiki genel vali yerinde bırakılacak ve ondan kusursuz bir hizmet beklenecekti. En küçük bir hata işlediği anda, kalenin levazım müdürü gibi görevine son verilecekti. Filin hortumu okşadı. Filin sokaklarda gösteri yapmasını isteyen askerlerin birçoğunun önerisine ilgisiz kalan Ramses, onu, doğduğu topraklarda daha mutlu olacağını dü şünerek özgür bırakmaya karar verdi. Ramses yarası şimdiden kapanmaya yüz tutan hortumu okşadı. Fil sanki peşinden gelmesini istercesine prense bozkır yönünü gös terdi. Oysaki prensle kocaman hayvanın yolları burada ayrılıyordu. Ramses uzun bir süre hareketsiz kaldı. Akıl almaz müttefikinin RAMSES: IŞIĞIN OĞLU yokluğu gönlünü burkuyordu. Onunla birlikte gidip bilinmedik yolları keşfetmeyi, onun bilgilerinden yararlanmayı ne kadar çok is A ma hayalleri dağılıyordu, çünkü gemiye binmek ve kuzeye dönmek gerekiyordu. Prens, ileride tekrar gelmeye karar verdi. Mısırlılar şarkılar söyleyerek ordugâh malzemelerini topluyor tehlikelerle dolu bir seferi zafere dönüştüren Seti ile Ramses'e durmadan övgüler yağdırıyorlardı. Yerli halkın yararlan ması için yaktıkları ateşi söndürmediler. Bir koruluk yanından geçerken prens bir inilti duydu. Nasıl olur da bir yaralı böylesine terk edilebilirdi? Yaprakları araladı, korkan ve zorlukla nefes alan bir aslan yav rusu gördü. Hayvan şişmiş sağ ayağını uzattı. Gözleri çakmak çak maktı, inliyordu. Ramses hayvanı kucağına aldı, kalbinin düzensiz attığını fark etti. Tedavi edilmezse yavru ölecekti. Bereket versin ki Setau henüz gemiye binmemişti. Ramses has tayı ona götürdü. Yara kuşkusuz bir yılan sokması sonucu oluş muştu. Setau: "Teşhisin bu mu?" "Durumu çok Dikkatle bak: önce uzun sivri dişle rin üç deliği ve onların yanında da yirmi altı dişin izi var. Demek ki hayvanı bir kobra yılanı ısırmış. Şayet bu yavru güçlü bir yapıya sa hip olmasaydı şimdi çoktan ölmüş olurdu." anladın?" "Hayvanın ayaklarına bak: bu kadar genç bir hayvana göre ol dukça iriler. Şayet bu hayvan yaşarsa dev gibi bir şey olur." "Onu kurtarmaya çalış." "Tek şansı bu mevsimde olmamız. Kışın kobra yılanının zehri daha az Setau doğu çölünden gelen ve yılanyastığı denen bitkinin kökü nü şarabın içinde ezdi ve aslan yavrusuna emdirdi. Sonra bir çalı nın yaprağını çok ince bir biçimde ezerek yağın içine karıştırdı ve hayvanın kalbini uyarmak ve soluk alma gücünü artırmak için elde ettiği sıvıyla vücudunu yağladı. Ramses yolculuk boyunca aslan yavrusunu yanından ayırmadı. Hayvanın gövdesi hep nemli tutulan kum çölü ve keneotu yaprak l CHRISTIAN JACQ larından yapılmış bir pansumanla kaplanmıştı. Zavallı hayvan çok yavaş hareket edebiliyordu. Sadece sütle beslendiği için zayıflıyor du. Böyle olmakla birlikte prensin okşamalarından minnettarlık dolu bakışlarını ondan ayırmıyordu. Ramses hayvana: "Yaşayacaksın," diye söz verdi, "ve seninle dost olacağız." 32 Gece Bekçisi önce sonra sokuldu. Aslan yavrusundan korkan sarı köpek, garip bakışlı bir hayvanı keşfetmekte olan aslan yavrusunu yalama cesaretini gösterdi. Hâlâ güçsüz olan küük aslan onunla oyun oynamak istedi ve Gece Bek çisi'nin üzerine atıldı, zavallı köpeği ağırlığı altında soluksuz bırak tı. Köpek bir çığlık attı ve can havliyle kurtuldu, ama kıçını tırmala yan pençeden kurtulamadı. Ramses aslan yavrusunu boynundan tutarak kaldırdı ve uzun uzun nasihat etti. Kulaklarını diken hayvan onu dinledi. Prens yara sı derin olmayan köpeği tedavi etti iki arkadaş arasında yeni bir tanışma merasimi düzenledi. Bu sefer de Gece Bekçisi aslan yavru sunun yüzüne, biraz da öç almak istercesine ön ayağıyla bir tokat at tı. Setau yılan zehrini yenen ve kesin bir ölümden kurtulan bu yavru aslana "Katil" adını takmıştı. Bu ad ona şans getirecek ve harikulade gücüne uygun düşecekti. Setau yüksek sesle düşünmüştü: Dev gibi fil, korkunç bir Ramses artık küçük ve sefil hiçbir şeye ilgi duymuyor, kendini yüce ve az rastlanır olana yakın buluyordu. Aslan yavrusu ile köpek karşılıklı güçlerinin farkına vardılar. Katil kendine hâkim olmayı öğrendi, Gece Bekçisi de ona daha az takılması gerektiğini ikisinin arasında kalıcı bir dostluk doğdu. Oyunlar ve çılgınca koşular, onları aynı yaşama sevincinde birleştiriyordu. Karınlarını doyurduktan sonra aslan yavru sunun göğsünde uyuyordu. Ramses'in Nubye'deki başarıları sarayda büyük yankı uyandır dı. Bir fille aslanı evcilleştirebilecek yetenekte olan bir insan, hiç kimsenin bir güce sahip demekti. Güzel Ramses'in bu başarısından gururlandı; Şenar ise derin bir üzüntü içindeydi. Nasıl olur da sarayın saygıdeğer kişileri böylesine aptal olabilirlerdi? Ramses'in şansı yaver gitmişti, hepsi o kadar. Hiç kimse yırtıcı hayvanlarla ilişki kuramazdı. Bu aslan da büyüyüp vahşileşecek ve Ramses'i paramparça edecekti. 200 CHRISTIAN JACQ Bununla beraber, kralın büyük oğlu, kardeşi ile resmi ilişkilerini mükemmel bir biçimde yürütecek olursa kendisinin kazançlı çıka cağını anladı. Bütün Mısır gibi Şenar da övgüler yağdırdı. Ayrıca Nubyeli isyancılara karşı yapılan savaşta Ramses'in oynadığı rolü de geri kalmadı. Onun askeri niteliklerini övdü ve bu niteliklerin daha resmi bir biçimde tanınmasını diledi. Asyalı eski askerlere verilen bir ödül töreninde, saray heyetiyle birlikte töreni yöneten Şenar, kardeşi ile baş başa görüşmek niye tinde olduğunu söyledi. Ramses törenin sonunu bekledi ve ikisi Şe nar'ın yeniden döşenmiş çalışma odasına çekildiler. Tam anlamıyla dâhi bir ressam duvarlara üzerinde rengârenk kelebeklerin uçuştu ğu bir çiçek bahçesinin resmini çizmişti. "Harika değil mi? Lüks içinde çalışmaktan bu şekilde bana çok hafif geliyor. Yeni şaraptan içmek ister misin?" "Hayır, teşekkür ederim. Bu tür törenler canımı sıkıyor." "Benim de canımı sıkıyor, ama gerekli. Bizim kahramanlarımız onurlandırılmaktan hoşlanırlar. Onlar da senin gibi bizim güvenli ğimizi sağlamak için hayatlarını tehlikeye atmıyorlar mı? Senin dav ranışın Nubye'de örnek oldu. Ancak olay pek iyi çözümlenmedi." Şenar daha da şişmanlamıştı. Jimnastik yapmadığı ve boğazına çok düşkün olduğu için çok şişko bir taşralıyı andırıyordu. "Babamız bu savaşı ustaca yönetti. Onun sadece orada bulun ması düşmanı dehşete düşürdü." "Elbette, elbette... Senin orada, filin üzerinde görülmen de ba büyük katkıda bulundu. Dedikodulara bakacak olursak Nubye senin çok hoşuna gitmiş." "Doğru, orayı çok sevdim." "Peki Nubye genel valisinin tutumunu nasıl buluyorsun?" "Çok kötü ve ayıplanacak bir tutum." "Ama Firavun onu yerinde "Seti, insanları nasıl yöneteceğini bilir." "Bu durum böyle devam edemez. Genel vali çok geçmeden ağır bir hata işleyecek." "Bugüne dek yaptığı hatalardan bir ders mı?" "Sevgili kardeşim, insanlar kolay kolay yedi sinde neyse yetmişinde de odur. bana, genel vali de bir istisna olmayacak." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Herkesin kaderi kendi elinde." "Onun görevden senin kaderini de etkileyecek." "Nasıl?" "Bilmezlikten gelme: Nubye'ye bu denli vurgunsan arzu ettiğin görev genel valilik demektir. O görevi elde etmen için sana yardım edebilirim." Ramses böyle bir olasılığı hiç beklemiyordu. Ramses'in şaşkınlığını fark etti. "Bu isteğin tamamen yasal. Hem bu görevi kabul edecek olur san hiçbir isyan girişimi de olamaz. Böylece ülkeye hizmet eder ve mutluluğu tatmış olursun." Bu bir Ramses çoktan bu hayali kafasından kovmuş tu. Orada aslanı ve köpeğiyle yaşamak, uçsuz bucaksız toprakları dolaşmak; Nil, kayalar ve sapsarı kumla Yok, hayır, bu kadarı da çok fazla. "Benimle dalga geçiyorsun Şenar." "Bu görev için biçilmiş kaftan olduğunu babama kanıtlayaca ğım. Seti seni işbaşında gördü. Birçok kişinin oyu benimkine katıla cak. Sen de haklı çıkacak, davayı kazanmış olacaksın." "Nasıl istersen." Şenar kardeşini kutladı. Ramses, Nubye'ye gidecek olursa artık ayaklarına dolanmaya canı sıkılıyordu. Birkaç hafta içinde, resmi makamların ona verdikleri görevin zevkli yanlarını bitirmişti. Bürokrasi ile arşivlerin ilginç bir yönü yoktu. Onun ilgilendiği sadece insanlarla ilişki kurmak, her düzeydeki insanları konuşturmak, yalanları ortaya çıkarmak, küçük ve büyük sırları anlamak, kendisinden saklanmak istenilen şeyi çözmeye çalışmak; işte onu oyalayıp eğlendiren şeyler bunlardı. Zamanı kendi yararına kullanmak zorundaydı. Asya'da yolculu ğa çıkarak düşmanlarının düşünme tarzını anlamasını sağ layacak bir görev alabilmek için her şeyi yapmaya hazırdı. Bu amaç la bir diplomatın kullanabileceği tek stratejiyi benimsedi; koridor larda aylak aylak dolaşmak. 202 CHRISTIAN JACQ Böylece deneyimli, konuşmaktan pek hoşlanmayan, sırlarım ti tizlikle saklayan insanlarla karşılaştı ve onları pohpohlayıp kandır dı. Hiçbir şey istemeden, nazik, kültürlü olduğunu belirtecek bi çimde davrandığı için onların güvenini kazandı. te dirgin etmeden birçok görüşme yaptı. Yavaş yavaş, içlerine bakma gereği duymadan gizli dosyaların içeriğini öğrendi. Birkaç dalka vukluk, aşırıya kaçmayan iltifatlar, yerinde sorular ve özenli bir dil Dışişleri yüksek rütbeli memurlarının itibarını kazan masını sağladı. Şenar, genç Aşa hakkında bilgiler Onu da müttefiklerinin arasına almak en büyük başarılarından biriydi. Baş başa yaptıkları görüşmelerde Aşa, itibar kazanmak için başvurduğu yollarda bul duğu bilgileri Şenar'a aktarıyordu. Şenar da bu bilgileri doğruluyor ve kendi bilgileriyle onları tamamlıyordu. Her geçen gün, kendini biçimde krallık mesleğine hazırlıyordu. Seti, döndüğünden beri yorgun görünüyordu; saray danışmanlarının çoğu rahatlatmak için hükümda rın bazı sorumluluklarını üstlenerek kral naibi olarak tayin edilme sini öneriyorlardı. Mademki karar verilmişti ve muhalefet de yoktu, öyleyse neden daha fazla bekleyecekti ki? Becerikli Şenar, oyunu kararında oynuyordu. Yaşının gençliği ve tecrübe eksikliğinin birer engel olduğunu, bilgeliğine güvenmek gerektiğini söylüyordu. onu yatağa bağlayan hastalığı geçince, yeniden araştır maya koyuldu; Ramses'e çabalarının boşa gitmediğini ispatlamayı çok önemsiyordu. Aşırı yoğun bir tempo genç sekreterin sağlığını bozmuştu, ama o yine de işine aynı ciddiyetle sarılıyordu. Onu üzen tek şey çalışmasının bir süre aksamasıydı. Ramses'e hastalığını açıklamasına rağmen, kendini suçlu hissediyordu. Bir günlük din lenme ona bağışlanmaz bir kusur gibi geliyordu. "Bütün çöplükleri araştırdım ve bir kanıt buldum," dedi. aşırı bir sözcük değil mi?" kalker parçası. Hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde bu iki parça birbirini tamamlıyor: Birinin üzerinde kuşkulu atölyenin adı ötekinin üzerinde ise atölye sahibinin adı yazılıydı, ama RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 203 yazık ki kırıldığı için, yalnızca adın son harfi olan R kalmış. Bu ipucu Şenar'ı suçlamaz mı?" Ramses, yolculuğundan önce olup bitenleri, hemen men unutmuştu. Seyis, arabacı, kaçak olarak üretilen mürekkep ka Bugün bütün bunlar artık çok uzakta önemini yitirmişti. "Ameni, tebrik edilmeye layıksın, ama hiçbir yargıç bu kadar az değersiz dayanarak dava Genç kâtip gözlerini yere indirdi. "Böyle bir yanıt alacağımdan Denemek zorun da değil miyiz?" "Yüzde yüz başarısızlıkla sonuçlanır." "Daha başka kanıtlar bulacağım." "Mümkün mü?" seni yanıltmasına izin verme. Seni Nubye genel valisi tayin ettirirse, nedeni senden kurtulmak istemesidir. Cinayetleri unutulacak ve Mısır'da istediği gibi at koşturacak." "Bunun bilincindeydim Ameni, ama ben seviyorum. Sen de benimle geleceksin ve sarayın entrikalarından, soysuzluğun dan uzakta yaşayacak, soylu bir ülkeyi keşfedeceksin." Prensin özel sekreteri yanıt vermedi, Şenar'ın iyi davranışının altında bir tuzak bulunduğuna inanıyordu. kaldığı süre ce gerçeğin peşini bırakmayacaktı. Ramses'in ablası Dolant, vücudunu yağlatıp masaj yaptırmadan önce, günün sıcak saatlerinde yıkandığı havuzun kenarında uyuş muş bir şekilde dinleniyordu. Kocasının sonra bütün gün tembellik ediyor ve kendini giderek daha yorgun hissediyordu. Berber, manikürcü, pedikürcü, kâhya, hepsi onu yorgun ve bitkin düşürüyordu. Doktorun önerdiği merhemleri kullanmasına rağmen derisi ge ne de yağlıydı. Doğrusu, daha bilinçli bir biçimde bakım yapması gerekiyordu, ama sosyal yaşamın zamanının büyük bölümünü yalayıp yutuyordu. Sarayın binbir küçük sırrını bildiği için her kabul gününe, her törene çağrılırdı. Zaten bu toplantılar Mısır yüksek sosyetesinin varlığının bir simgesiydi. Dolant birkaç haftadan beri oldukça endişeliydi. Şenar'ın yakın 204 CHRISTIAN JACQ sanki onunla çok daha az bilgi pay laşmaya başlamışlardı. Dolant bu konuyu Ramses'e açmanın kaçı nılmaz olduğunu düşündü. "Mademki ağabeyinle barış imzaladın," diye söze girdi, "senin araya girmen oldukça önemli." "Benden ne bekliyorsun?" kral naibi olduğu zaman, hatırı sayılır bir iktidara sahip olacak. Beni ihmal etmesinden korkuyorum. Şimdiden beni bir ke nara itmeye başladı. Yakında taşralı bir burjuvadan da değersiz ola cağım." "Ne yapabilirim?" benim varlığımı, çok geniş bir çevrem olduğunu hatır lat. Gelecekte, bu çevre ona yararlı olacak." "Benimle açıkça alay eder. Ağabeyimin gözünde ben şimdiden Nubye genel ve "Aranızdaki barış yalnızca lafta mı?" "Şenar sorumlulukları bölüştürdü." "Demek sen zencilerin ülkesine sürgün edilmeye razı oldun?" seviyorum." Dolant güçsüzlüğünü üstünden atmak için canlandı. "Rica ederim, isyan et! Bu davranışın kabul edilemez. Şenar'a karşı durmak için ikimiz müttefik olalım. Bu anormal bir ailesi olduğunu hatırlamalı ve onları karanlıklara itmemesi gerekti ğini anlamalı." "Üzgünüm, sevgili ablacağım, ama komplolardan iğrendim ar tık." Ablası, kızgın, ayağa kalktı. "Beni terk etme." "Senin, kendini tek başına savunacak nitelikte olduğuna inanı yorum." Kraliçe Tuya, akşam duasını ettikten ve rahibelerin ilahilerini dinledikten sonra, Hator tapınağının sessizliği içinde dinsel düşün celere dalmıştı. Tanrıya hizmet etmek kişiyi insanlara özgü bayağı lıklardan bu da kraliçeye, ülkenin geleceğini daha bilinçli düşünme olanağını sağlıyordu. Kraliçe, kocasıyla yaptığı uzun görüşmeler sırasında, Şenar'ın RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 205 ülkeyi yönetme yeteneğinden kuşku duyduğunu anlatmıştı. Her za man olduğu gibi Seti onu dikkatle dinlemişti. Ramses'in hayatına kastedildiğini, firuze madenlerinde ölen arabacı suçlu olsa bile, ger çek suçlunun hâlâ bulunamadığını ve cezalandırılmadığını biliyor du. kardeşine karşı duyduğu hınç sönmüş gibi görünse de onu masum olarak kabul etmek mümkün müydü? Kanıt olmayınca böylesi kuşkular korkunç görünüyordu, ama iktidar hırsı insanları yırtıcı bir hayvana dönüştürmüyor muydu? Seti hiçbir ayrıntıyı ihmal etmiyordu. Karısının düşünceleri, Şe nar'ın davasını güden ve hükümdarı pohpoh lamaya alışmış olanlarınkinden daha önemliydi. Seti ile iki oğullarının da davranışlarını birlikte incelediler ve bir bilanço çı kardılar. Hiç kuşku yok ki karşılaştırmayı yapan ve inceleyen akıldı, ama akıl bile karar vermekte yetersiz kalıyordu. Kararı verecek olan, yıl dırım gibi başdöndürücü olan sezgi, yani Evet, bir Fira yüreğinden öteki Firavun'un yüreğine doğrudan aktarılan bu bilgi, doğru yolu gösterecekti. Prens Ramses'e özel olarak ayrılan bahçeye bakan kapıyı açan Ameni acayip bir şeye çarptı: Akasya ağacından yapılmış, hayran olunacak kadar güzel bir yatak! Mısırlıların çoğu hasır üzerinde ya tardı. Bunun gibi bir mobilya küçük bir servet ederdi. Çok şaşırmış olan genç kâtip Ramses'i uyandırmak için koştu. "Yatak mı? "Gel, kendi gözlerinle gör. Yatak değil sanki, bir şaheser!" Prens de özel sekreterinin düşüncesini paylaştı. Marangoz az rastlanır bir sanatkârdı. Ameni: "Onu eve sokalım mı?" diye sordu. "Sakın ha! Sen gözünü bu yataktan ayırma." Atının sırtına atlayan Ramses, Güzel îset'in annesiyle oturdukları villaya kadar dörtnala gitti. Genç kadının süslenmesini sabırla îset makyajlı, kokular sürünmüş bir halde çıktı; çe kici görünmek istiyordu. îset'in güzelliği Ramses'i heyecanlandırdı. Kız gülümseyerek: 206 CHRISTIAN JACQ "Hazırım," dedi. Benim bahçeme o yatağı sen mi koydurdun?" Sevinç ve mutlulukla dolup taşan genç kadın, onu kucakladı. "Benden başka kim cesaret edebilirdi?" Güzel îset armağanı'nı hazırladıktan sonra prensi kendi sine başka bir şatafatlı armağan vermek zorunda bırakıyordu. Bu armağan sadece yakında evlenecek olanları hayat boyu birbirine bağlayacak bir armağan olabilirdi. "Hediyemi kabul ettin mi?" dışarda duruyor." Genç kadın, okşanmayı, sevilmeyi isteyen bir ifadeyle: "Bu çok ağır bir diye mırıldandı. "Kesin olan bir şeyi geciktirmenin ne anlamı var?" "Özgür kalmaya ihtiyacım var." "Sana inanmıyorum." yaşamak ister miydin?" Ne iğrenç şey!" "Ne yapalım ki benim kaderim bu." "Kabul etme!" "Olanaksız." Genç kadın yanından ayrıldı ve koşarak uzaklaştı. Ramses, Firavun tarafından onaylanan yeni tayinlerin okunma töreninde bulunmak üzere birçok kişiyle birlikte davet edilmişti. Kabul salonu doluydu. Kıdemli memurlar yanıltıcı bir sükûnet ser giliyor, daha genç olanlar ise sinirliliklerini pek saklamıyorlardı. Birçoğunun, verilen görevi yerine getirmede herhangi bir gecikme yi asla kabul etmeyen Seti'nin kararlarından ödü patlıyordu. Ayrıca Seti, bilgisiz ve yetersiz kişilerin şişirme belgelerine pek önem ver mezdi. Törenden önceki haftalar boyunca karışıklık doruğa varmıştı. üst düzey görevli, kendisinin ve yakınlarının çıkarını korumak için Seti'nin politikasını körükörüne uygulayan gayretli bir memur olduğunu gösterme yarışına girmişti. Delege kâtip, kararnameyi kral adına okumaya başladığı zaman, salon sinek uçsa duyulacak kadar sessizdi. Bir akşam önce ağabeyiy akşam yemeği yiyen Ramses en ufak bir korku hissetmiyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 207 Durumu bir sonuca bağlandığı için o sadece ötekilerin tayiııleriyle ilgilendi. Bazı yüzler ışıldadı, bazıları ise bir kısmı da ka ran beğenmediklerini somurtarak belirttiler; ama bu kararıydı, herkes bu karara itaat etmek zorundaydı. Nihayet sıra Nubye'ye geldi. Buraya yapılacak tayin az sayıda ol duğu için pek ilgi uyandırmıyordu. Yakın zamanda cereyan eden olaylar ve Şenar'ın girişimlerinden sonra Ramses genel valilik için biçilmiş kaftandı. Karar büyük şaşkınlık uyandırdı. Eski genel vali görevinde kal mıştı. 33 Güzel sevincinden yerinde duramıyordu. el altın dan yaptığı müdahalelere rağmen Ramses Nubye genel valiliğine tayin edilmemişti! Prens kalacak ve onurlu görevini yap maya devam edecekti. Genç kadın bu beklenmedik fırsattan yarar lanacak ve Ramses'i, sevgisinin ağına düşürebilecekti. Ramses isyan ettikçe, genç kadını kendine daha çok çekiyordu. Şenar'ın ısrarlarına olumlu yanıt vermesi için ailesinin sürekli baskılarına maruz kalan Güzel gözü Ramses'den başkasını görmüyordu. Nubye'den dönüşünden sonra genç adam daha bir ya kışıklı, daha bir cesur olmuştu. Biraz kilo almış, göz kamaştırıcı vü cudu daha da gelişmişti. Doğuştan gelen soyluluğu daha güçlü bir bi çimde çıkıyordu ortaya. Hemşerilerinin birçoğundan bir baş boyu kadar daha uzun olan prens, yenilmez bir insan olarak görülüyordu. Onun yaşamını, heyecanlarını, isteklerini Ne ka dar güzel ve masalsı bir gelecek! Hiçbir şey ve hiçbir kimse Güzel Ramses'le evlenmesini engellemeyecekti! Genç kadın tayin listesinin okunmasından birkaç gün sonra Ramses'in evine gitti. Daha erken yapılacak bir ziyaret kaçabilirdi. An giderme anıydı, de kendini prensi teselli edecek en uygun kişi olarak görüyordu. ziyaretçiyi, pek sevmese de saygıyla karşıladı. Nasıl olu yor da prens, sağlığı bozuk ve sıska, yazı tahtalarının üzerine eğil mekten başka bir şey yaşama sevincinin ne olduğunu bilmeyen bu çocuğa güven duyabiliyordu? er geç müstakbel kocasını ondan kurtulması gerektiğine inandıracak, böylece daha değerli bir yardımcı bulabilecekti. Ramses bu kadar beceriksiz ve vasat adamlarla yetinemezdi. "Efendine geldiğimi söyle." "Üzgünüm, burada değil." "Ne zaman gelecek?" "Bilmiyorum." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 209 "Şu anda nerede?" "Bilmiyorum." "Benimle alay mı ediyorsun?" "Böyle bir şey aklımdan geçmez." "öyleyse, açıkla! Ne zaman "Dün sabah kral onu almaya geldi. Ramses onun arabasına bin di ve iskele yönüne doğru gittiler." Krallar mutlak bir sessizlik hâkimdi. Bilgelerin yük adını verdikleri bu Firavunların ışık saçan ruhlarının yeniden canlandığı cennetti. Firavun ve oğlu, Teb'in batı kıyısındaki sahilin iskelesinden, girişi gece gündüz nöbetçiler tarafından kont rol edilen bu kutsal alana kadar iki yanı yüksek kayalıklarla çevrili yılankavi bir yol boyunca ilerlediler. Vadiye hâkim bir tepe vardı. Piramit biçimindeki doruk sessizlik tanrıçasını barındırıyordu. Ramses kasılıp kalmıştı. Babası neden onu bu esrarlı yere götürüyordu? Oraya sadece hükümdar olan Firavun ile onların öbür dünya konutunu yapmak la görevli sanatkârlara girme yetkisi verilmişti. Mezarlarda bulunan hazineler nedeniyle, polisin okçuları, kimliği saptanamayan herkesi vurma emrini almışlardı. En küçük bir hırsızlık girişimi, bütün ül kenin güvenliğini tehlikeye sokan bir cinayet olarak kabul edilir ve ölüm cezasına çarptırılırdı. Bir de elleri bıçaklı olan cinlerden söz ediliyordu. Bu cinler, sorularına cevap verecek durumda olmayan ihtiyatsızların kellesini uçuruyorlardı. Elbette Seti'nin orada bulunuşu güven vericiydi, ama Ramses, bu kuşkulu dünyada yolculuk etmektense Nubyelilere karşı on kez sa vaşmayı tercih ederdi. Burada onun gücü ve cesareti hiç işine yara mıyordu. Kendisini her şeyi elinden alınmış gibi hissediyordu. ses, nasıl savaşacağını bilmediği bir gücün elindeki bir av gibiydi. Ne tek bir sap ot, ne tek bir kuş, ne tek bir Âdeta tüm canlıların reddedildiği bu vadide, ölüme tek karşı gelebilen taştan başka bir şey yoktu. Seti'nin sürdüğü araba ilerledikçe insanı tehdit eden duvarlar yaklaşıyordu, sıcak giderek boğucu oluyor, insanla dünyasından çıkmak sanki nefes almayı zorlaştırıyordu. Az sonra kayanın içine oyulmuş bir kapıyı andıran dar bir geçit göründü. Dar geçidin önünde ve ardında silahlı askerler vardı. Ara 210 CHRISTIAN JACQ ba durdu, Seti ile Ramses indiler. Polis memurları eğilerek selam verdiler. Hükümdarlarını tanıyorlardı. Firavun çalışmaların düz gün ilerlediğinden emin olmak için düzenli aralıklarla buraya geli yor, kendi mezarının iç duvarlarına kazılmasını istediği hiyeroglif metinlerini heykeltıraşlara bizzat kendisi yazdırıyordu. Ramses kapıdan geçer geçmez şaşkınlıktan donup kaldı. aşırı ısınmış bir çanak gibiydi. Toprak rengi kes kin yarların ötesinde lacivert bir gök parçasından başka hiçbir ufuk görünmüyordu. Doruk noktasının sanki zorla kabul ettirdiği tüm sessizlik Firavunların ruhuna barış ve dinginlik veriyordu. yerini göz kamaşmasına bırakmıştı. Kentin büyüklüğü ve gizemi karşısında kendini gülünç olacak derecede küçük hisseden insan, yıkan değil, geliştiren bir öbür dünyanın varlığını seziyordu artık yavaş yavaş. Seti oğlunu taş bir girişe doğru götürdü, içeride, ağacından yapılmış yaldızlı kapıyı itti, küçük bir odaya kadar inen dik bir iniş ten yürüdü. Odanın ortasında bir lahit görünüyordu. Kral, duman çıkarmayan özel meşaleleri yaktı. Duvarlardaki süslemelerin görke mi ve eşsiz güzelliği gözünü kamaştırdı. Altın sarısı, kır mızı, mavi ve siyah renkler canlı ve parlaktı. Prens, ışığı yutan ka ranlıklar canavarı kocaman yılan tasviri önünde bir süre durdu. Yaradan insan kılığına girmiş, elindeki beyaz bir bastonla yılanı zarar vermeden, etkisiz hale getiriyordu. Ramses, tanrı kılavuzluğunu yaptığı güneş kayığını hayranlıkla seyretti. Bu sezgileri güçlü tanrı, karanlık bölgelerde doğru yolu bulabilen tek tanrıydı. Şahin başlı Horus ve çakal başlı Anubis tarafından büyüle nen Firavun tasviri hayranlık vericiydi. Tüm insanlığa seslenen Ya simgeleyen tanrıça Maât, doğruların cennetinde ya nına kabul ediyordu. Genç ve yakışıklı olarak gösterilen kralın ba şında geleneksel başlık, boynunda geniş bir altın kolye belinde de yaldızlı bir peştamal vardı. Tekrar hayata dönüşü simgeleyen ve başında lotus bulunan tanrı Osiris ya da karşısında duran kral sakin bir tavırla gözlerini sonsuza doğru kaldırmıştı. Başka yüzlerce ayrıntı daha prensin ilgisini çekti. Bunların arasında özellikle, öbür dünyanın kapılarıyla ilgili gizemli bir metin vardı. Ama Seti oğlunun merakını gidermesine izin vermedi ve lahdin önünde secdeye varmasını emretti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Burada yatan kralın adı, seninki gibi Ramses'di. O bizim hane k urucusudur. Daha önce vezir olan Ramses ülke hizme tinde geçen zahmetli bir yaşantıdan sonra emekli olmuştu. Buna rağmen Horemeb onu halefi olarak ilan etti. ihtiyar adam huzurlu hayatından sökülüp alındı. Son gücünü de Mısır devletine adadı. Çok yorgun olduğu için hükümdarlık süresi iki yıldan az oldu ama bu süre içinde ona verilen tüm unvanların hakkını verdi: ve Güney Mısır'da Maât'ı yücelten kişidir; iktidarı kalıcı olan Kutsal Işık tarafından dünyaya getirilmiştir; Baş Yaratıcının böyleydi bizim atamız: bilge ve alçakgönüllü. Gözümüzü açması için büyük bir saygı göstermek zorunda olduğumuz insan. Ona dua et, adına ve hatırasına saygı göster, çünkü atalarımız bizim ve biz onların izinden gitmek zorundayız." Prens, hanedanın kurucusunun manevi varlığını hissetti. Hiye rogliflerin diye adlandırdıkları lahitten, ılık bir güneşin ışınlarını andıran apaçık bir enerji yayılıyordu. "Kalk, Ramses; ilk yolculuğun sona erdi." Çevrelerinde yer yer piramitler yükseliyordu. En büyüğü, en görkemlisi, merdivenimsi büyük göğe yükselen Zo Ramses babasının eşliğinde başka bir yeraltı mezarlığı nı, ulu Sakkare'yi keşfediyordu. Orada Eski imparatorluğun Fira vunları ile sadık hizmetkârlarının sonsuzluğu simgeleyen konutları yapılmıştı. Seti, çölümsü platonun ucuna doğru yürüdü. Oradan hurmalık lar, ekili tarlalar ve Nil görünüyordu. Bulunduğu yerde, bir kilo metreden daha geniş bir alanda, yan tarafları sarayların cephesine benzeyen, tuğladan elli metre uzunluğunda mezarlar bir biri ardınca uzanıyorlardı. Yükseklikleri beş metreden fazlaydı ve İnsana neşe veren canlı renklere boyanmışlardı. Bu mezarlardan biri Ramses'i hayrete düşürdü. Çevresine şeklinde, pişmiş topraktan üç yüz boğa başı yapılmıştı. Her biri nin boynuzu gerçekti. Böylece kabir yenilmez bir orduya dönüşü yordu. hiçbir güç ona yanaşmayı başaramazdı. Seti: "Buraya gömülen Firavun'un adı diye açıkladı. "Bu ad sonsuzluk anlamına gelir. Onun yanında Birinci Hanedanlığın öte 212 CHRISTIAN JACQ l ki kralları yatıyor. Bu topraklar üzerinde ilk kez yasasını uygulamaya koydular ve düzensizlik yerine düzeni kurdular. Her hükümdarlık ekildiği bahçeye kök Dövüştüğün boğayı hatırlıyor musun? Burada doğdu o. Uygarlığımızın başlangıcından bugüne kadar güç burada sürekli olarak yeniden doğdu." Ramses her boğa kafasının önünde durdu. Hiçbiri ötekine ben zemiyordu. Böylece en sertinden en yufka yüreklisine kadar her türden yönetici temsil edilmiş oluyordu. Bu garip anıtı dolaşmayı babası arabaya bindi. "ikinci yolculuğun da böylece tamamlandı." Bir süre tekneyle kuzeye doğru ilerlediler, sonra at üstünde yemyeşil tarlalar arasındaki dar patikalardan dörtnala giderek kü çük bir kasabaya vardılar. oğlunun geldiğini duyan kasa ba halkı sevinç içindeydi. bu unutulmuş köşesinde bu beklenmedik ziyaret bir mucize demekti. Böyle olmakla birlikte ka saba halkının kralı çok iyi tanıdığı anlaşılıyordu. Güvenlik güçleri çok sert olmayacak biçimde halka müdahale Seti ile karanlığın içine gömülmüş küçük bir tapınağa girdiler. Taş sı raların üzerine karşılıklı oturdular. adını duydun mu?" "Onu kim bilmez! istilacılara başkent olmuş lanetli kentin adı değil mi?" "Şimdi Ramses şaşkına döndü. "Peki o yıkılmamış mıydı?" "Hangi insan kutsal bir yeri yıkabilir? Burada, bana adını veren, fırtınaların ve şimşeklerin gücü olan Set'in egemenliği hüküm sü rüyor." Ramses dehşete düşmüştü. onu, basit bir hareket ya da bakışla yok edebilecek güce sahip olduğunu hissetti. Belki de onu yok etmek için getirmişti buraya. "Korkuyorsun, bu hayra alamettir. Sadece kendini beğenmişler le budalalar korkuyu bilmezler. Bu korkudan onu yenebilecek güç de doğmalıdır. sırrı burada. Onu inkâr edenler, tıpkı Akenaton gibi hata işlemiş ve Mısır'ı zayıflatmıştır. Bir firavun aynı zamanda fırtınanın, gökteki öfkenin, yıldırımın amansız karakteri RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 213 canlı simgesi olur. Onun yol gösteren eli ve bazen de ran yumruğu olur. insanların iyi olduklarına inanmak, bir işlememesi gereken bir kusurdur. Ülkesini harabeye çevirir, da sefalete sürükler. Peki sen Set'e meydan okuyabilecek ni teliğe sahip bir kişi misin?" Tapmağın çatısından gelen bir ışık huzmesi, kulakları büyük, burnu uzun bir heykelin kaygı verici görünümünü aydınlattı. Kor kunç yüzlü Set karanlıklardan çıkıyordu! Ramses kalktı ve ona doğru yürüdü. Görünmeyen bir duvara çarptı ve durmak zorunda ikinci bir girişim de aynı başarısızlıkla ancak üçüncü girişim engeli aşmasını sağladı. Heykelin kırmızı gözleri iki alev topu gibi Ramses bir yanma hissetmesine rağmen gözlerini ; Sanki alevden bir dil bütün vücudunu dolaşıyordu. sı çok şiddetlendi, ama dayandı. Hayır, yok olma pahasına da olsa önünde gerilemeyecekti. Kaybetme hakkı olmayan eşitsiz bir düelloda karar anı gelmişti. kırmızı gözün yuvalarından çıkan alev Ramses'i sardı; sanki ba şım yutuyor ve kalbini parçalıyordu. Buna rağmen Ramses ayakta Set'e meydan okudu ve onu kendisinden uzağa, tapınağın en dibine çekilmeye zorladı. Fırtına patladı, tufanı andıran bir yağmur Avaris'in üzerine çök tü. Dolu taneleri tapınağın duvarlarında çınladı. Kırmızı ışık hafif ledi ve Set karanlıklara döndü. Bu, oğlu olmayan tek tanrının yer yüzündeki mirasçısı Seti, kendi oğlunun ne kadar güçlü olduğunu görmüştü. Seti: "Üçüncü yolculuğun sona erdi," diye mırıldandı. 34 Bütün saray halkı, eylülün ortasında görkemli Opet bayramına katılmak için Teb'e taşınmıştı. Bayram süresince Firavun, gizli tanrı Amon ile düşünce ve duygu ortaklığı kuracaktı. Bu tanrı, onu yer yüzünde temsil eden oğlunun yeniden düzeltecekti. On beş gün sürecek bu bayramda hiçbir soylu, bu büyük kentin de bulunmamazlık edemezdi. Dini törenlere herkes katılamasa da, halk tatil yapar, zenginler de zamanlarını lüks villalarında birbirle rini ziyaret etmekle geçirirlerdi. için bu yolculuk bir angaryaydı. Yanında çok sayıda pa pirüs ile yazı takımını götürmek zorunda olduğu için, çalışma dü zenini alt üst eden böyle yolculuklardan nefret ediyordu. Suratın dan düşen bin parça olmasına rağmen, yol hazırlıklarını Ramses'i memnun edecek biçimde büyük bir özenle tamamladı. Prens, döndüğünden beri değişmişti. Sıkıntılı bir havası vardı, çoğu kez düşünmek için bir kenara çekiliyordu. Ameni onu rahat sız günlük çalışmalarının raporunu vermekle yetiniyordu. Prens, krallık kâtibi ve üst subay olduğu için birçok küçük sorunu çözmek zorundaydı ve özel sekreter onu bu konuda da rahatlatı yordu. Ameni hiç değilse Teb'e giden gemide Güzel kurtulmuş tu! Ramses'in bulunmadığı sırada, kadın her gün ondan, aslında gerçekten de bilmediği bilgileri elde etmeye çalışmıştı. Genç kadı nın cazibesinin onun üzerinde hiçbir etkisi olmadığı için, karşılıklı fikir alışverişi sinirli bir hava içinde Ramses'den sekreterinin görevine son vermesini istediği zaman, prens bu isteği ni kaba bir tavırla reddetti. Bu nedenle küskünlükleri uzun süre de vam etti. Güzel Ramses'in dostlarına ihanet edemeyece ğinden kuşkusu kalmamıştı. Ramses bitişik kamarada yazdığı mektuplara rünü basıyordu. Prens, kâtibin yanındaki bir hasırın üzerinde otu ruyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 215 Ameni: "Böylesine kızgın bir güneşe nasıl tahammül edebiliyorsun?" di ye sorarak şaşkınlığını belirtti. "Senin yerinde olsam bir saate kal haşlanmış yumurtaya dönerdim." "O ve ben birbirimizi anlıyoruz. Ben onu kutsal kabul ediyo rum, o da beni besliyor. Şu güzel manzarayı seyretmen için ara veremez misin?" "Aylaklık beni hasta eder. Son yolculuğun sana pek yaramamış galiba." i "Bu bir eleştiri mi?" "Yalnız yaşamayı seven biri oldun çıktın." "Bu konuda seni örnek alıyorum." "Benimle alay ederek sırrını saklamaya çalışma." "Bir Evet, haklısın." "Demek ki artık bana güvenin kalmamış." "Tam tersine; açıklaması imkânsız şeyleri anlayabilen tek insan sensin." Y anıt alma iştahıyla yanan bakışlarla Ameni: f. "Baban, Osiris'in sırlarını sana açıkladı mı?" diye sordu. •l "Hayır, ama beni atalarımızla buluşturdu." Ramses son sözlerini öylesine ağırbaşlılıkla söylemişti ki genç kâtip allak bullak oldu. Prensin yaşadıkları hiç kuşkusuz hayatının dönüm noktası olmuştu. Ameni içini kemiren soruyu sordu. "Firavun senin geleceğin hakkındaki kararını değiştirdi mi?" V "Babam benim gözlerimi başka bir gerçeğin üzerine çevirdi. Tanrı karşılaştım." Ameni ürperdi. "Ama hâlâ "istersen bana dokunabilirsin." "Şayet herhangi bir kimse Set'le karşılaştığını ileri sürseydi, ona A ma sen farklısın." Ameni her şeye kuşkuyla elini Ramses'e uzattı. Genç l kâtip rahatlamıştı, derin bir nefes aldı. ç "Kötü cine dönüştürülmemişsin "Kim bilir?" "Ben biliyorum. Sen Güzel Iset'e "Ona karşı bu kadar sert olma." 216 CHRISTIAN JACQ "Benim mesleğimi söndürmeye çalışmadı mı?" "Hata yaptığını ispatlayacağım ona." "Yine de ona karşı iyi davranacağımı sanma." "Aklıma Sen gereğinden çok yalnız değil misin? Üstelik biraz hırçınsın da!" "Kadınlar tehlikelidir. Ben işimi tercih ederim. Sen ise, Opet bayramı süresince oynayacağın rolle ilgilenmelisin. Senin yerin yü rüyüş kolunun ilk üçte biri içinde olacak ve pilili kollan olan yeni bir keten elbise giyeceksin. Bu kumaşın olduğunu hatır latırım. Dimdik durman ve ani hareketlerden kaçınman gerekir." "Benden zor şeyler yapmamı istiyorsun." "insan bir kez Set'in enerjisiyle ateşlendi mi, bu tür şeylere ço cuk oyuncağı gibi bakar." Kenan Ülkesi, Suriye ve Filistin'de barışı sağlanmış Galile ile Lübnan egemenlik altına alınmış, Bedeviler ve Nubyeliler yenilmiş, Hititler Âsi ırmağının ötesinde durdurulmuştu. Artık Teb de dahil olmak üzere tüm bayramı korkusuzca Kuzey de olduğu gibi güneyde de dünyanın en güçlü ülkesi olan Mısır, zenginliklerini ele geçirmekten başka bir şey düşünmeyen şeytanla rı engellemişti. Seti, sekiz yıllık hükümdarlığında, gelecek kuşakla rın kendisini saygıyla anacağı büyük bir firavun olmuştu. Söylentilere göre, Seti'nin Krallar Vadisi'ndeki anıtkabri o güne kadar yapılanların en genişi ve en güzeli olacaktı. Aynı zamanda, birçok mimarın çalıştığı büyük proje devam ediyor, Fira vun çalışmaları bizzat yönetiyordu. kıyısında Se ti'nin öbür dünya için gerekli olan dinsel gücü saygınlığını yüceltmek için yapılmış tapınağa yağdırılan övgüler ise bitmek bil miyordu. Şimdi en bile hükümdarın Hititlilere karşı savaşa girmemekle akıllılık ettiğini ve ülkenin işgücünü kutsal kişilerin toplanma yeri olan taş tapınakların inşaatına doğru kaydırarak isa betli davrandığını kabul ediyorlardı. Bununla birlikte, ko nuya ilgi duyan soylu kişilere göstermek istediği gibi, bu ateşkes, düşmanlıkları yok etmenin tek yolu olan karşılıklı ticaret ilişkisini geliştirmek için kullanılmamıştı. Soylulardan birçoğu Firavun'un büyük oğlunun tahta çıkmasını RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 217 sabırsızlıkla bekliyordu, çünkü o içlerinden biriydi. Seti'nin ekono mideki kemer sıkma politikası ve hiç sır vermemesi, ona karşı ciddi yol açıyor, bazıları kendilerine danışılmadığından do layı yakınıyorlardı. Oysa Şenar bu konuda çok daha açıktı. Herhan gi bir tartışmada, büyüleyici, hoş tavırlarıyla desteklediği insanların sevgisini kazanıyor, diğerlerini de kızdırmamaya özen gösteriyor du. Herkese, duymaktan hoşnut kalacağı şeyler söylüyordu. Onun için Opet bayramı, baş rahibi ile çevresinin dostluğunu ka zanarak etki edeceği kitleyi genişletmek için bir fırsat olacaktı. Ramses'in varlığı onun canını sıkıyordu, yine de, Nubye'ye genel vali olarak atanması için yaptığı teklifi, Seti'nin anlaşılması çok güç bir şekilde reddetmesinden sonra olay lar korktuğu gibi gelişmemiş, Firavun küçük oğluna hiçbir ayrıcalık tanımamıştı. Ramses, tıpkı öteki kralların çocukları gibi şatafatlı ve kaygısız bir ömür sürmekle yetiniyordu. Gerçekte Ramses'den korkmak ve onu kendine rakip görmekle haksızlık ediyordu. Kardeşinin canlılığı ve fizik yapısı etkileyici ola bilirdi ama kavrama gücü yeterince gelişmemişti. Onun Nubye ge nel valiliğine tayini gerekli değildi, çünkü böylesi bir görevin altın da ezilirdi. Şenar, savaş arabaları üsteğmenliği gibi onurlu bir görev düşünüyordu onun için. Ramses en iyi binek hayvanlarını yetiştire bilir, serkeşlerden oluşmuş küçük bir birliği disipline sokabilirdi. Sonra da Güzel zengin kocasının kaslarını hayranlıkla seyreder di. Tehlike başka yerdeydi: Seti'yi, zamanının çoğunu tapınaklarda geçirmesi ve ülkenin sorunlarıyla giderek daha az ilgilenmesi gerek tiğine nasıl inandıracaktı? Ne de olsa kral, kendi düşüncelerinde ıs rar ederek Şenar'ın yapmak istediği şeylerin önünü kesebilirdi. Bu durumda, Şenar'a ustaca yalan söylemeyi öğrenmek ve sürtüşmek Seti'yi öbür dünya düşüncelerine yöneltmek düşüyordu. Bu arada Şenar da, yerli ve yabancı tüccarlarla ilişkilerini hükümdarın fazla ilgi göstermediği bu konuda giderek önem kaza nacak ve bir süre sonra vazgeçilmesi imkânsız biri olacaktı. Fira açıkça karşı gelmek yerine, onu yavaştan gelişen bir etki ağı içinde boğmak gerekiyordu. O bunun farkına vardığında ise zaten iş işten geçmiş olacaktı. Şenar aynı zamanda ablası Dolant'ı da etkisiz duruma getirme 218 CHRISTIAN JACQ Geveze, meraklı ve zayıf bir kadın olan gelecekteki politik çalışmalarında Şenar'a hiçbir yararı olmayacaktı. Bu kadarla da kalsa gene iyiydi, ilk planda bir mevki elde edemediği için düş kırıklığına uğrayacak ve kendisi için vazgeçilmez olan varlıklı soylu larla Şenar'a karşı bir cephe oluşturacaktı. Şenar, Dolant'a koca man bir villa, sürüler ve kalabalık bir hizmetçi kadrosu vererek iyi yapmıştı, ama Dolant hiçbir zaman bunlarla yetinmeyecekti. Şenar gibi onun da entrikalar düzenleyip dolap çevirmek gibi bir zevki timsah bir su birikintisine fazlaydı, birinin gitmesi yordu ve ablası Şenar'a karşı koyacak güçte değildi. Güzel îset beşinci elbiseyi giydi, bu elbise de önceki dördü gibi hoşuna gitmemişti. Ya çok uzun, ya çok geniş, ya da gerektiği kadar pilili Öfkesi burnundaydı. Oda hizmetçisine başka bir do kuma atölyesi seçmesini emretti. Bayramı sona erdiren ziyafetteki en sevimli, en güzel kadın olmalıydı. Şenar'ı Ramses'in hoşuna gitmeliydi. Berberi koşarak geldi. Nefes nefeseydi. "Çabuk, Oturun da hemen saçınızı yapıp şatafatlı bir peruka takayım." "Bu acelenin sebebi ne?" "Batı kıyısındaki Gurna tapınağında bir tören var." "Ama böyle bir tören programda yoktu! Ayinler yarın başlıyor." "Evet, ama durum başka. Bütün kent büyük bir heyecan içinde. Acele etmemiz gerekiyor." Canı sıkkın olan Güzel klasik bir elbise giydi, gençliğini ve sevimliliğini belli etmeyen sade bir peruka taktı, bu beklenmedik buluşmayı kaçırmamalıydı. Gurna tapınağı, tamamlandıktan sonra, insan olarak ortaya çı kan ve enerji okyanusuna dönen Seti'nin ölümsüz ruhu için düzen lenecek ayinlere adanacaktı. Yapının gizli bir bölümünde kral, onu geleneksel ayini yaparken gösteren bir heykelle temsil edilecekti. Bu gizli bölme şimdiden ellerine teslim edilmişti. Soy lularla üst düzey görevliler tapmağın ön cephesinin karşısında, ya kında ana kapı ile kapanacak olan bir avluda toplandılar. Sa bahın erken saatine rağmen güneşin şiddetinden korkanlar şimdi RAMSES: IŞIĞIN OĞLU ilden portatif şemsiyelerinin altına sığınmışlardı. Ramses, aşın bir özenle giyinmiş olan bu önemli kişiliklere eğlenerek bakıyordu: Uzun elbiseler, bol kollu tunikler ve siyah perukalarla ilk bakışta önemli ve ciddi dursalar da, Seti görünür görünmez, yaltaklan maya başlayıp kralın hoşuna gitmeye çalışıyorlardı. Kulağı delik olan saray eşrafı, kralın sabah ayinine katıldıktan sonra, Gurna tapınağının kayıkhanesinde tanrı yüceltilmesi ve yaşamsal gücünün asla azalmaması için özel bir bağışta bulunacağını ileri sürüyorlardı. Gecikmenin sebebi buydu. Ancak bu bekleyiş yaşlı soyluların bedensel olarak dayana mayacakları bir şeydi. tutumu çoğu kez insancıl olmuyor du. Şenar kendi kendine bu kusurdan sakınacağına ve ötekilerin za yıflıklarından olabildiğince yararlanacağına söz verdi. Başı tıraş edilmiş bir rahip üzerinde sade ciddi beyaz bir elbi üstü örtülü tapınaktan çıktı. Elinde uzun bir sopa vardı. Ko nuklar, şaşkınlıkla baktıkları bu yabancı din adamına yol açmak için açıldılar. Rahip, Ramses'in önünde durdu. "Arkamdan gelin, prens." Ramses'in yakışıklılığı ve heybetini gören birçok kadın mırıl dandılar. Güzel hayranlıktan kendinden geçmişti. Şenar gü lümsedi. Sonunda muradına ermişti. Kardeşi, Opet bayramından •önce Nubye genel valiliğine tayin edilecek ve o çok sevdiği uzak bölgeye hemen gönderilecekti. Şaşırıp kalan Ramses, yapının sol kısmına doğru giden yolu gös teren rahibi izleyerek üstü kapalı salonun eşiğinden içeri girdi. ağacından yapılmış arkalarından kapandı. Kılavuz ra hip, prensi karanlığa gömülmüş üç küçük tapınağın karşısındaki iki sütunun arasına yerleştirdi. Orta tapınaktan Seti'nin sesi duyuldu. "Kimsin?" "Benim adım Ramses, Firavun Seti'nin oğluyum." "Bu gizli yerde kutsal şeylere saygısı olmayan kişiye yer yoktur. Biz burada, hükümdarlığımızın kurucusu, atamız ölüm süz kişiliğini anıp yüceltiyoruz. Duvarlara kazınmış olan çehresi sonsuza kadar yaşayacaktır. Onu yüceltmek ve ona ibadet etmek için söz veriyor musun?" "Söz veriyorum." 220 CHRISTIAN JACQ "Şu anda gizli tanrı Bana doğru gel, oğlum." Küçük tapınak aydınlandı. Firavun Seti ile Kraliçe Tuya iki tah ta oturmuşlardı. Kralın başında yüksek iki tüyü ile tanınan tacı; kraliçenin başında da tanrıça beyaz tacı vardı. Kraliyet çifti ile kutsal çift birbirleriyle örtüşüyordu. Ramses ise oğul tanrı ile özdeşleşiyor ve böylece kutsal üçlüyü tamamlıyordu. Genç adam şaşkına dönmüştü. Anlamı sadece tapınakların gizi içinde ortaya çıkan bir efsane, gözleri önünde gerçek olmuştu. An ne ve babasından daha öte olduğunu keşfettiği bu iki varlığın önünde diz çöktü. Seti: "Sevgili oğlum," diye açıkladı, "benden ışığı al." Firavun ellerini Ramses'in başının üzerine koydu; kralın eşi de aynı şeyi yaptı. Prens, hemen ardından benliğine ılık bir sıcaklığın yayıldığını hissetti. Sinirlilik ve gerginlik kayboldu, bilinmeyen bir enerji göv desinin bütün hücrelerine girdi. Bu andan sonra Ramses, kral ve kraliçenin ruhuyla birlikte yaşayacaktı. sağ tarafında Ramses'le tapınağın eşiğinde göründüğü za man bir sessizlik oldu. Firavun, Kuzey Mısır ile Güney Mısır'ın bir liğini simgeleyen iki tacı birden taşıyordu. Ramses'in alnında da bir hükümdar tacı vardı. Şenar irkildi. Nubye'nin genel valisinin böyle bir simge taşımaya hakkı yok Bu bir hata, bir çılgınlıktı! Seti güçlü ve kalın sesiyle: "Oğlum Ramses'i, ben hayattayken geliştiğini görebilmek için tahtıma ortak ediyorum," diye ilan etti. "Onu kral naibi olarak atı yorum. Bundan sonra alacağım bütün kararlara o da katılacaktır. Bu ülkeyi yönetmeyi, ülkenin bölünmez bütünlüğüne toz kondur mamayı öğrenecek. Huzurlu bir yaşam sürerek halkının başında olacak, onun mutluluğunu kendi mutluluğundan üstün ve dış düşmanlara karşı savaşacak, yasasının saygınlığını ka bul ettirip zayıfları güçlülere karşı koruyacak. Böyle olacak, çünkü ışığın oğlu Ramses'e duyduğum sevgi çok büyüktür." Şenar dudaklarını ısırdı. Bu kâbus elbet yatışacak, Seti sözünü RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 221 geri alacak, Ramses ise on altı yaşına göre ağır gelen bu görevden vazgeçerek yok olup Ama o anda tören görevlisi, Fira emri üzerine tacına firavunların simgesi olan al tın bir yılan başı taktı. Bu kobra yılanının ağzından fışkıran alev, müstakbel firavununun görünen ve görünmeyen bütün düşmanlarını yok edecekti. Bu kısa tören bitince, alkışlar Teb'in aydınlık göğüne doğru yükseldi. 35 protokolün gereklerini saptamaya çalışıyordu. nak'tan kadar uzanacak tören alayı sırasında Ramses iki yaşlı görevli arasında bulunacağı için fazla hızlı yürümemek zorun daydı. Böylesine yavaş ve görkemli bir yürüyüşün ritmini sürdür mek belli bir gayreti gerektirecekti. Ramses bürosuna girdi, ama kapıyı kapatmayı unuttu. Hava akımından rahatsız olan Ameni hapşırdı. Ameni: "Kapıyı arkandan diye homurdandı. "Sen hiç hasta lanmazsın tabii." "Özür Sen Mısır kralının naibine böyle mi hitap eder sin?" Genç kâtip şaşkın bakışlarla arkadaşına döndü: "Ne naibi dedin?" "Şayet rüya görmediysem, babam beni tüm saray eşrafının önünde tahta ortak ettiğini açıkladı." bir şaka!" "Coşkudan hiç nasibini almamış olman içime sıkıntı veriyor." "Naip, Ne çok çalışma gerektirecek kim "Senin sorumluluklarının listesi kabarıyor, Ameni. Benim ilk kararım seni sandalet taşıyıcısı olarak tayin ettirmek olacak. Böyle likle benim yanımdan ayrılmayacak ve bana yararlı öğütlerde bulu nacaksın." Şaşkına dönen genç kâtip, alçak sandalyesine yığıldı, başı sarktı. "Sandalet taşıyıcısı ve özel Zavallı bir kâtibin üzerine çullanacak olan bu tanrı hangisidir?" "Protokolü bir kez daha incele, benim yerim artık kortejin orta sında değil." Öfkeli Güzel "Onu hemen görmek istiyorum!" dedi. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 223 Ramses'in büyük törende giyeceği çok güzel bir çift sandaleti parlatmakta olan "Tamamen olanaksız," diye yanıt verdi. "Bu kez nerede olduğunu "Evet." "Öyleyse "Bir işe yaramaz." "Bırak da buna ben karar vereyim!" "Boşuna vakit kaybediyorsunuz." "Buna karar vermek senin gibi küçük bir kâtibe Ameni sandaletleri bir hasırın üzerine bıraktı. "Sizin küçük bir kâtip kral naibinin özel sekreteri ve sandalet Güzel hanım, benimle konuşurken dilinizi insanları küçük görmek asla kabul ede meyeceği bir davranıştır." Güzel az kalsın tokatlayacaktı, ama son anda ken dini tuttu. Saygısız küçük adam haklıydı. Kral naibinin saygınlığı nedeniyle Ameni de hor görülemeyecek resmi bir kişilik kazanmış istemeye istemeye konuşma tonunu değiştirdi. "Kral naibinin nerede olduğunu öğrenebilir miyim?" "Az önce söylediğim gibi ona ulaşamazsınız. Kral onu Karnak'a götürdü. Geceyi babasıyla birlikte düşünerek geçirecek; sonra da sabahleyin Luksor'a kadar yapılacak tören yürüyüşünde başta gide Kendini küçülmüş hisseden Güzel çekip gitti. Tam da bir mucize olduğu anda, elinden mi kacınyordu? Olamaz, o Ramses'i seviyordu, Ramses de onu seviyordu. Önsezileri onu doğru yola yöneltmiş, Şenar'dan yeni naibin yanın da bulunmasını sağlamıştı. Yarın kral karısı, Mısır'ın kraliçesi ola caktı! Ama birden bu manzara onu ürküttü. düşünerek, krali çelik görevinin ve ilgilenmek zorunda olduğu sorumlulukların ne denli ağır olduğunu fark etti. Iset'i yöneten ihtiras değil, tutkularıy dı. Onun çılgınlar gibi sevdiği Ramses'di, kral naibi değil. Ramses en yüce iktidara Mucize dediği şey bir fela kete benzemiyor muydu? 224 CHRISTIAN JACQ Ramses'in kral naibi olarak tayininden sonra oluşan neşelii kala balık içinde Şenar, kız kardeşi Dolant ile kocası görmüştü. Yeni naibi ilk kutlayanlar arasında bulunmak için ka labalığı yarmaya çalışıyorlardı. Şaşkınlığın etkisinden kurtulamayan Şenar'ın yandaşları Ramses'e bağlılıklarını henüz açıkça gösterme ama kralın büyük oğlu onların oldukça yakın bir zaman da taraf değiştireceklerinden emindi. Açıkçası o bir kenara atılmıştı ve naibin emrinde bir hizmeti üstlenecekti. Kendisine gerçek bir iktidardan yoksun, yal nızca onursal bir görev vermesinden başka Ramses'den ne bekleye bilirdi? kandırmak için ona boyun eğecekti, ama iktidardan asla vazgeçmeyecekti. Gelecek, belki de sürprizler bakımından cim rilik etmezdi. Ramses henüz Firavun değildi. Mısır'ın tarihinde bir çok kral naibi, kendilerini tayin eden krallardan önce ölmüşlerdi. Sağlam ve sağlıklı olan Seti, daha uzun yıllar yaşayacak, bu sırada yetkilerinden pek küçük bir bölümünü naibine devredecek ve onu ne yapacağını bilmez durumda bırakacaktı. Şenar'a da, naibin ona rılmaz kusurlar işlemesini sağlamak kalacaktı. Gerçekte, kaybedil miş hiçbir şey yoktu. Seti'nin ses: l açtığı geniş şantiyede arkadaşını gören "Musa!" diye seslendi. Yahudi, emri altında çalışan taş yontucular ekibini bırakıp nai bin önünde eğildi. "Saygılar..." "Doğrul, Musa." Tekrar kavuşmanın sevinciyle birbirlerini kutladılar. görevin mi?" "ikincisi. Batı kıyısında taş yontmayı ve tuğla yapımını öğren dim, sonra da buraya atandım. Seti çok büyük sütunlu bir salon yaptırmak tip sütun başlığı olacak. Bunlardan biri papi rüs çiçeği diğeri de lotus goncası biçiminde yapılacak. Duvarlar dağların yamaçlarına benzeyecek, yeryüzünün zenginlikleri ara du varların üzerine kazınacak ve yapıtın güzelliği göğün yükseklikleri ne ulaşacak." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 225 "Proje seni etkisi altına almış!" "Bir tapınak, içinde yaradanın bütün harikalarının bulunduğu yapılmış bir kap değil midir? Evet, bu mimarlık mesleği l çok hoşuma gidiyor. Sanırım ben yolumu buldum." Seti iki delikanlının yanına geldi ve niyetlerinin ne olduğunu l; III. Amenotep tarafından yapılan ve sütunları yirmi metre olan üstü kapalı geçit, Karnak'ın azametine pek uy düşmüyordu. Bu yüzden, birbirine çok yakın sütunlardan gerçek bir sütun ormanı tasarlamıştı. Bu salon özel olarak yerleştirilmiş pencerelerden giren ışıkla ustaca aydınlatılacaktı. ve Firavun'un resimleri kolonlara kazınacağı için, burası bir ayin yeri olacak, taşlar, beslendiği kaynağın koruyacaktı. Musa malzemenin dayanıklılığı ve yerleştirilmesi gördüğü bazı güçlükleri ortaya koydu. Kral onu, Der el dine köyündeki loncasındaki ustabaşının f emrine vererek içini rahat ettirdi. Nil'in batı kıyısında kurulmuş Der köyünde, işe yeni alınmış acemi sanatkârlar öğreniyorlardı. Akşam, Karnak'ın üzerine çöküyordu. işçiler aletlerini yerlerine şantiye boşalmıştı. Bir saate varmadan gökbilimciler ile f yıldızların mesajlarını incelemek için tapınağın çatısı çıkacaklardı. Seti Ramses'e: "Firavun nedir?" diye sordu. "Halkını mutlu eden kimsedir." "Bunu başarabilmek için, insanları kendilerine rağmen mutlu çalışma, bunun yanında tanrılar ve Yaratıcı Güç için yararlı işler yapmaya devam et. Göğü andıran tapınaklar yap ve onları kut Sal sahiplerine teslim et. Temel olanı ikinci sırada gelen sorun esas sorunun çözümüne nasıl olsa uyum sağlayacaklardır." "Temel olan Maât değil mi?" doğru yolu gösterir. O toplum teknesinin dümeni, tahtın kaidesi, insan varlığının doğru yoludur. O olmadan doğru olan hiç şey yapılamaz, gerçekleştirilemez." "Baba..." "içini kemiren endişe nedir?" 226 CHRISTIAN JACQ "Görevime uygun biri olabilecek miyim?" "Yükselmeye uygun değilsen, ezilip gidersin. Firavun'un eylemi, sözü ve ayinler olmadan dünya dengede duramaz. Şayet bir gün firavunluk kurumu insanların aptallığı ve tamahkârlığı yü zünden kaybolacak olursa Maât'ın hükümranlığı sona erer ve ka ranlıklar yeryüzünü insan, kendi de dahil olmak üzere her şeyi yıkar, kuvvetli zayıfı ortadan kaldırır, adaletsizlik zafere ulaşır, şiddet ve çirkinlik her yere egemen olur. Yuvarlak şekli gökyüzünde görünse bile güneş insanı kendi haline bırakırsan kötülü ğe meyleder. Firavun'un rolü eğri bastonu düzeltmek, hiç ara ver meden kargaşayı düzene çevirmektir. Bunun dışındaki her türlü yönetim biçimi, ister istemez o ülkeyi başarısızlığa götürür." Doymak bilmeyen Ramses, babasına belki de bin türlü soru sor du. Kral hiçbirini yanıtsız Kral naibi, gönlü dolu olarak bir taş sıraya uzanıp bakışları binlerce yıldızın arasında kaybolduğu tatlı yaz gecesi oldukça ilerlemişti. Seti'nin buyruğu üzerine Opet bayramı başladı. Rahipler Teb'li üçlünün kayıklarını tapınaklarından çıkardılar: birincisi gizli tanrı Amon'un, ikincisi evrensel ana Mut'un, üçüncüsü de uzayın ve göklerin yolcusu ve onların oğlu Konsu'nundu. Bu oğulun yeryü zündeki yansıması Ramses'di. Tapınağın kapısından içeri girmeden önce baba ile oğul, kutsal kayıklara çiçekler sundular, onların onu runa yere şarap saçtılar. Sonra kutsal şeylere saygısı olmayanların görmelerine engel olacak biçimde bir tülle örttüler. Su mevsiminin ikinci ayının dokuzuncu gününde, mu azzam bir kalabalık Karnak tapınağının çevresine toplanmıştı. Yal dızlı ahşap kapı, kralla oğlunun başında bulunduğu tören alayına açıldığı anda neşeli haykırışlar duyuldu. Tanrılar yeryüzüne indik lerine göre bu yıl, mutlu bir yıl olacaktı. tören alayı düzenlenmişti. Birincisi Karnak'tan uza nan Sfenks Yolu'nu izleyerek kara yoluyla gidecekti. Öteki tören alayı ise, birinci tapınağın iskelesinden ikinci tapınağa kadar Nil ırmağın dan gidecekti. Irmak üzerindeki kral gemisi bütün bakışları üzerinde toplamıştı. Değerli taşlar ve çöl altını ile bezenmiş gemi güneşin al tında parlıyordu. Filoyu kralın kendisi yönetiyordu. Bu sırada ses, çevresinde koruyucu sfenkslerin bulunduğu yola girmişti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 227 Borular, flütler, davullar, sistreler ve lavtalar cambazlarla dan sözlere eşlik ediyorlardı. Nil'in kıyılarında satıcılar insanın ağzını sulandıran yiyecekler ve soğuk bira satıyorlardı. Az sonra bunlara kızarmış kümes hayvanları, pastalar ve meyveler de eklenecekti. Ramses kendini gürültüden kurtarmaya ve düşüncesini dinsel törendeki rolü üzerine toplamaya gayret etti. Bu rol, tanrıları, kral ların ruhsal temizliğini simgeleyen tapınağa, Luksor'a kadar götür mekti. Tören alayı, adaklar sunmak için belli sayıda küçük tapına ğın önünde durdu. Bütün bunlar bilgeliğin yavaşlığı içinde yapılı yordu. Luksor'un kapılarına geldiklerinde Seti de oraya varmıştı. Kutsal kayıklar kalabalığın alınmadığı yapının içine girdiler. O sırada dışarda tören içeride ise verimliliğin kaynağı olan gizli güçlerin yeniden doğuşu hazırlanıyordu. On bir gün sü resince sadece Azizler bileceği bir sır perdesi altında bu üç kayık yeni bir güçle doldurulacaktı. Amon'un rahibesi dans edip şarkı söyledi ve müzik aleti çaldı. Uzun saçlı ve sıkı göğüslü dansözler, büyüleyici cazibesi olan yavaş hareketlerle dans ettiler. Bu kızlar reçine ve lotus kokuyorlardı. Başlarında ise kokulu sazdan örülmüş birer çember vardı. Lavta çalan kızlar arasında Nefertari de vardı. Arkadaşlarının bi raz gerisinde duruyordu. Bütün dikkatini çalgısının üzerinde topla mıştı. Dış dünyayla ilişkisini kesmiş gibi görünüyordu. Nasıl olur da bu kadar küçük bir genç kız bu denli ciddi olabilirdi? Görünme meye çalışarak kendini daha çok gösteriyordu aslında. Ramses kı zın bakışlarını aradı, ama gözler lavtanın telleri üzerinde takılı kalmıştı. Nefertari ne yaparsa yapsın güzelliğini saklamayı ba şaramıyordu. Çok çekici olmalarına rağmen Amon'un rahibelerini gölgede bırakıyordu. Herkesin susması gerektiği an geldi. Genç kızlar çekildiler. Bazı ları yaptıkları görevden memnunlardı, bazıları da izlenimlerini bir birlerine aktarmak için acele ediyorlardı. Nefertari, törenin yankısı nı benliğinin derinliklerinde saklamak istercesine içine kapanık ha lini hiç bozmadı. Kral naibi onu, yaz güneşinin gözleri kamaştıran ışığında terte miz beyaz elbiseleri içinde gözden kaybolurıcaya kadar izledi. 36 Güzel Ramses'in çıplak vücuduna sarıldı ve sevgilisinin ku lağına Mısır'ın bütün genç kızlarının bildiği bir aşk şarkısını fısıl dadı. "Senin ayaklarına bağlı kulun kölen olayım; seni giydiren, so yan, saçını tarayan, vücuduna masaj yapan el olayım. Elbiseni yıka yan, seni kokulara boğan insan olayım. Koluna bilezik, tenine do kunan mücevher olayım ve kokunu doyasıya tadayım." "Bu mısraları söyleyen erkek, kadın değil ki." "Önemi yok... Ben senin onları tekrar tekrar duymanı istiyo rum." Güzel bazen sevecen davranarak, bazen zor kullanarak, ama hep aynı coşku içinde sevişiyordu. Bir yandan yumuşak, bir yandan ateş gibi davranarak, sevgilisini büyülemek için akla gelmez oyunlar icat ediyordu. "Sen ister kral naibi ol, ister köylü; benim için hiç fark etmez! Benim sevdiğim sensin, gücün ve Iset'in coşkusu ve açık yürekliliği Ramses'i duygulandırıyordu. Bakışlarında en ufak bir yalan izi yoktu. Ramses onun kendini iç tenlikle teslim etmesine on altı yaşın ateşliliği ile karşılk verdi ve tam bir uyum içinde elde ettikleri zevkin tadını çıkardılar. "Vazgeç," diye teklifte bulundu. "Neden vazgeçeyim?" "Naip rolünden, Firavun Vazgeç Ramses, mutluluk içinde yaşayalım." "Daha küçükken kral olmak isterdim. Bu düşünce bütün benli ğimi kavuruyor ve geceleri uyumamı engelliyordu. Sonra babam bana bu tutkunun düşüncesizce olduğunu anlattı. Ama şimdi beni tahta ortak Yaşantımın içinden bir ateş seli geçiyor ve gi deceğim yeri bilmiyorum." "Bu selin içine dalma, kıyıda kal." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 229 "Buna karar verme özgürlüğüm var mı?" "Bana sana yardım "Ne yaparsan yap ben yalnızım." Gözyaşları yanaklarından süzüldü. "Bu kaderciliği reddediyorum! Biz birbirimize bağlı bir çift oluşturursak, bütün zorluluklara daha kolay göğüs "Babama ihanet "Hiç olmazsa beni terk etme." Güzel îset, artık evlenme sözcüğünü kullanmaya cesaret edemi yordu. Gerekirse, gölgede kalmasını bilirdi. Setau, Ramses'in neşeli bakışları altında kral naibinin tacını, yı lan başı biçimindeki mücevheri elleriyle inceliyordu. "Bu yılandan korkar "Bu yılanın ısırığını tedavi etmek olanaksız. Bu yılanın zehrine karşı hiçbir ilaç "Sen de benim naiplik görevimi yerine getirmememi mi öğütle "Evet, ben Bu düşüncede olan sadece ben değilim." "Güzel daha sakin bir yaşam arzu "Kim buna karşı çıkabilir?" "Sen ki serüvenci bir insansın, ama olabildiğince sınırlı ve sıkın tısız bir yaşamı hayal "Senin girdiğin yol tehlikeli." "Gerçek gücü keşfetmek için sözleşmedik mi? Sen de hayatını tehlikeye atıyorsun. Ben niye korkak olayım?" "Ben sadece sürüngenlerin karşısına çıkıyorum. Sen ise insan larla çok daha "Benim yanımda çalışmayı kabul eder miydin?" "Naip kendi grubunu ve sana güveniyorum." "Musa'ya güvenmiyor musun?" "O kendi yolunu biliyor, onu ustabaşı olarak bulduğum için bu inancım kesinleşti. Ben onunla birlikte harika tapınaklar inşa ede ceğim." "Ya Aşa?" "Onunla konuşacağım." 230 CHRISTIAN JACQ "Teklifin beni onurlandırıyor, ama reddediyorum. Lotus'la ev leneceğimi söylemiş miydim sana? Kadınlara güvenmemek gerekir, kabul ediyorum, ama Lotus değerli bir yardımcı. Sana iyi şanslar dilerim, Ramses." Şenar bir ay dolmadan arkadaşlarının sadece yarısını kaybetmiş ti. Demek ki durum umutsuz değildi. Hemen hemen yalnız kala caktı, ama çok büyük sayıda üst düzey görevli, seçimine rağmen, tahta Ramses'in çıkacağına inanmıyordu. Firavun ölünce, belki de naip, bitkinliği ve yeteneksizliği yüzünden, kendisinden daha tecrübeli kişi lehine istifa etmeyecek miydi? Şenar, adaletsizliğin kurbanı olmamış mıydı? Tahtın vârisi ola rak belirlenmiş olmasına rağmen, kendisine en küçük bir açıklama çok kaba bir biçimde bir kenara itilmişti. Ramses nasıl hareket etmiş de babasının hoşuna gitmişti? Tabii ağabeyini suçla yıp gammazlamamışsa? Şenar açık seçik bir memnuniyetle kendini bir kurban gibi gös termeye başlamıştı! Bu beklenmedik avantajı kullanmak, giderek daha çok dedikodu yaymak, Ramses'in taşkınlıkları karşısında baş vurulabilecek bir kimse gibi görünmek düşüyordu ona. Bu entrika uzun, belki de çok uzun bir zaman alacaktı. Başarısı, hasmının planlarını bilmesine bağlıydı. Bunun üzerine yeni naiple görüşme dileğinde bulundu. Ramses, kraliyet sarayının bir bölümü ne, Firavun'un yakınına yerleşmişti. Şenar'ın önce, Ramses'e körükörüne bağlı olan Ameni engelini aşması gerekiyordu. Onu nasıl yoldan çıkarabilirdi? Ameni ne ka dınları severdi, ne de sofranın nimetlerini. Bürosuna kapanıp dur madan çalışırdı. bağlılığından başka bir tutkusu yok gibi görünüyordu. Bununla birlikte herkesin bir zayıf yönü bulunurdu. Şenar elbette bunu bulacaktı. Naibin sandalet taşıyıcısına saygıyla başvurdu, emrinde yirmi kadar kâtibin bulunduğu yeni çalışma yerlerinin kusur suzluğundan dolayı kutladı. Dalkavukluğu pek önemsemeyen Ame ni, Şenar'a hiçbir iltifatta bulunmadı ve onu naibin görüşme salo nuna sokmakla yetindi. Üzerinde taht bulunan bir sekinin basamaklarına oturmuş olan Ramses, köpeği ve giderek şişmanlayan aslan yavrusuyla oynuyor RAMSES: IŞIĞIN OĞLU hayvan çok iyi anlaşıyorlardı. Aslan yavrusu gücüne hâkim oluyor, köpek de muziplik etmiyordu. Gece aslan yavrusu na, yakalanmadan mutfaktan et çalmayı öğretmişti. Katil de sarı köpeği kendi rızası olmadan kimseyi onun yanına sokmu yordu. Şenar şaşkına döndü. sonra gelen, devletin ikinci adamı olan naip bu muydu! Atlet yapılı bir çocuk kendini eğlendiriyordu! Seti, sonra dan pişman olacağı bir çılgınlık öfkelenen Şenar, zorluk la kendini tuttu. "Naip beni dinlemek şerefini bahşedecek mi? "Aramızda merasime gerek yok! Gel otur." San köpek sırt üstü yatmış, ayaklarını havaya kaldırmıştı. Ka önünde bağlılığını göstermek ister gibiydi. Ramses bu hileden hoşlandı. Aslan yavrusu da halinden memnundu, köpeğin onu bur nundan sürükleyip götürdüğünü, oyunları kendi keyfine göre dü zenlediğini fark hayvanı seyretmek naibe çok şey öğ birlikteliği zekâ ile gücün ittifakını simgelemiyor muydu? Şenar çekinerek basamaklardan birine kardeşinden biraz oturdu. Aslan yavrusu homurdandı. "Korkma ben istemezsem saldırmaz." "Bu yırtıcı hayvan tehlikeli olacak. Şayet önemli bir ziyaretçiyi yaralayacak "Hiçbir tehlike yok." hayvan oyunu bırakıp Şenar'ı seyretmeye başladılar. Onun varlığı hayvanları kızdırıyordu. "Hizmetine girmek için geldim." "Teşekkür ederim." "Bana nasıl bir görev vermeyi düşünüyorsun?" "Devlet yönetimi ve kamu hayatı hakkında hiçbir tecrübem yok. Bu durumda hata işlemeden sana nasıl bir görev verebilirim?" "Ama sen kral naibisin!" "Seti, Mısır'ın tek efendisidir. Önemli olan bütün kararları o ve başka kimse değil. Onun benim düşüncelerime ihtiyacı yok." "Ama..." "Yetersizliğimin bilincinde olan ilk kişi onun için ülkeyi 232 CHRISTIAN JACQ yönetme oyunu oynamaya en ufak bir niyetim yok. Benim davra nışlarım değişmeyecek: Krala hizmet etmek ve itaat etmek." "Girişimde bulunman gerekebilir." "Bu Firavun'a ihanet etmek demektir. Bana vereceği görevlerle yetinecek ve onları elimden geldiğince yapmaya çalışacağım. Şayet başarısız olursam beni atacak ve yerime bir başka naip atayacak." Şenar ne söyleyeceğini bilemez duruma düşmüştü. O karşısın da, başkalarını acımasızca ezen küstah davranışlı birisini bulacağını umuyordu, ama onun önünde, korunmasız ve uysal bir süt kuzusu duruyordu! Ramses kurnazca davranmayı mı öğrenmişti de hasmı nı yanıltmak için yeni bir kişiliğe mi bürünmüştü? Bunu öğrenme nin basit bir yolu vardı. "Hiyerarşinin ne olduğunu okuyup öğrenmişsindir sanırım." "Birtakım ustalıkları öğrenmem için aylar, hatta yıllar geçecek. Gerçekten bunları öğrenmek şart mı? Ameni'nin çabası sayesinde birçok idari sıkıntıdan kurtulacak ve köpeğim ve aslanımla oynaya cak vakti bulacağım." ses tonunda hiçbir alay kırıntısı yoktu. Elindeki ikti darın hakkını verecek nitelikte olmadığı anlaşılıyordu. ne denli çalışkan, ne denli becerikli olsa da, alt tarafı on yedi yaşında bir kâtipti. Sarayın sırlarını hemen öğrenemeyecekti. Ramses de çevresinde deneyimli insanları toplamayı reddettiği için giderek za yıflayacak ve kuşbeyinli bir insan gibi görünecekti. Şenar kıyasıya bir savaşa girişmektense fethedilmiş topraklarda ilerlemeyi yeğlerdi. "Umarım Firavun benim hakkımda bazı direktifler vermiştir." Şenar gerginleşti. Nihayet gerçeğin ortaya çıkacağı an gelmişti. Demek şu ana kadar kardeşi komedi oynamıştı ve günlük hayatın ayrıntılarıyla onu oyalamıştı. Şimdi son darbeyi vurmaya hazırlanı yordu. "Firavun ne arzu ediyor?" "Büyük oğlunun önceden olduğu gibi aynı görevleri yerine ge tirmesini ve protokol olmasını." Protokol Önemli bir görevdi. Şenar, resmi törenlerin düzenlenmesiyle meşgul olacak, kararnamelerin uygulanmasına dikkat edecek, kralın politikasına sürekli karışacaktı. Bir kenara atıl RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 233 naibin özgürlüğüne sahip olmasa bile merkezi bir durum da Beceriklilik gösterdiği takdirde sağlam ve sürekli bir kumaş dokuyacaktı. "Çalışmalarım hakkında sana hesap verecek miyim?" vereceksin, bana değil. Bilmediğim bir şeyi nasıl de ğerlendirebilirim?" Demek ki Ramses değersiz bir naipten başka bir şey değildi. Seti bütün iktidarı elinde bulunduruyor ve büyük oğluna güven duy maya devam ediyordu. Kutsal Heliopolis kentinin ortasında, hayatı yaratmış olan Işık Tanrısı Râ'nın tapınağı yükseliyordu. Geceleri serin olan bu Kasım ayında, rahipler Râ'nın gizli yüzü olan bayram hazırlıkla rını yapıyorlardı. Seti Ramses'e: ile Teb'i tanıyorsun," dedi. "Şimdi de keş fet. Atalarımızın düşüncesi burada biçimlendi. Bu kutsal yere saygı göstermeyi unutma. Teb bazen aşırı derecede önem kazanıyor. Hü kümdarlığımızın kurucusu Ramses, Heliopolis, Memfis ve Teb'in büyük rahipleri arasında yetkiyi bölüştürür ve dengeyi sağlamayı tavsiye ederdi. Ben onun görüşüne saygı gösterdim. Sen de göster. Hiçbir ulu kişiye boyun eğme, ama onları birleştiren ve onları ege menliği altına alan bağ ol." Ramses: "Ben sık sık Set'in kenti Avaris'i düşünüyorum," diye düşünce sini açıkça söyledi. "Şayet kader seni Firavun yapacak olursa oraya gidecek ve ben ölmüş olduğum için onun gizli gücüyle düşünce ve duygu ortaklığı kuracaksın." "Siz asla ölmeyeceksiniz!" Bu sözler genç naibin ciğerlerinden fırlarcasına çıkmıştı. Se ti'nin dudaklarında bir gülümseme belirdi. "Benim yerime geçecek olan kimse benim yolumdan gidecek olursa, belki böyle bir şansım olur." Seti, Ramses'i büyük Râ tapınağının içindeki ana sunağa götür dü. Üstü açık avlunun ortasında, altınla kaplı ucu gökleri delerek kötü güçleri yok eden çok büyük bir dikilitaş yükseliyordu. 234 CHRISTIAN JACQ "Zamanın başlangıcında, çıkan ilk taş bu biçimde simgeleştirilmiştir. Bu taşın varlığı yaratıcılığın sürdürülmesini sağ lar." Bir kez daha sersemleyen Ramses, ve rollerine girmiş iki rahibenin taptıkları çok büyük bir akasya ağacının altına götü rüldü. Seti: bu ağacın içinde görünmeyen tanrı yarattı, onu yıldızların sütüyle besledi ve ona adını verdi." Kral naibini şaşırtacak daha çok şey vardı. Geniş bir tapınakta, yalancı mermer biçiminde boyanmış bir tahta ayağın üzerine kon muş altın ve gümüşten yapılmış, iki metre çapında, iki metre otuz santim yüksekliğinde bir terazi bulunuyordu! Tepesinde hiyeroglif lerin ve uzunluk ölçüsünün ustası tanrı Tot'u simgeleyen altından yapılmış bir şebek vardı. terazisi canlı ve cansız her şeyin yüreğini ve ruhunu tartar. sembollerinden biridir. Dilerim Maât düşüncelerini ve davranışlarını her zaman esinler." Işık kentinde geçen günün sonunda Seti, Ramses'i, işçilerinin terk ettiği bir şantiyeye götürdü. "Burada yeni bir tapınak yükselecek, çünkü hiçbir eser yarıda Tapınak inşa etmek ilk görevidir. O da bu yolla ülkesini kuracaktır. Diz Ramses ve ilk eserini tamamla." Seti, bir kazı kalemi ile bir tokmak verdi. Ramses, kut sal dikilitaşın himayesinde ve babasının bakışları altında gelecekteki yapının ilk taşını yonttu. 37 Ramses'e karşı sınırsız bir hayranlık duyuyordu, ama onun kusursuz olduğunu düşünmüyordu. Ramses kendisine karşı yapılan kötülükleri çabucak unutuyor ve kaçak olarak yapılan mü rekkep kalıpları gibi bazı esrarlı işleri aydınlatmak için fazla çaba Oysa kral naibinin genç sandalet taşıyıcısının hafı zası yerindeydi ve aradığı cevaplan bulmak için yeni görevinin sağ ladığı birtakım avantajlardan yararlanıyordu. Hasırlarının üzerine diz çökerek oturmuş, dikkatle dinleyen yir mi kâtibine olayları hatırlattı ve hiçbir ayrıntıyı atlamadı. Ameni, kötü bir konuşmacı olmasına rağmen dinleyicilerini etkiledi. Memurlardan biri: "Ne yapmalı?" diye sordu. "Benim giremediğim arşiv servislerini dikkatle incelemek gere kiyor. Orijinal bir belgenin zorunlu olarak bir kopyası vardır. Bu belgede atölye sahibinin adı tam olarak yazılıdır. O belgeyi kim bu lursa bana getirsin ve kimseye bundan söz etmesin. Naip onu Böylesine geniş bir araştırma, sonunda başarılı olurdu. Kanıt elinde olunca Ameni onu gösterecekti. Bu iş halledilince, araba sürücüsü ve seyisle yeniden uğraşması için onu ikna edecekti. Hiçbir cani cezalandırılmadan bırakılamazdı. Ramses, kral naibi sıfatından ötürü birçok istekle ilgilenmek zorunda kalıyor ve çok mektup alıyordu. Ameni bu isteklerin olanlarını ayırıyor, yazdığı yanıtlara oğlu müh rünü özel sekreter her mektubu okuyor, her dosyayı takip ediyordu. Ameni, geriye kalan azıcık sağlığını kaybetme pa hasına da olsa herhangi bir eleştirinin naibe zarar vermesine engel olacaktı. On sekiz yaşından daha küçük olmasına rağmen, Aşa, büyük tecrübeler kazanmış, artık birçok şeyden elini eteğini çekmiş olgun 236 CHRISTIAN JACQ bir adamı andırıyordu. Zarif bir kibarlık anlayışıyla, her gün elbise sini ve peştamalını modasını izliyor ve vücu duna gayet iyi bakıyordu. Her gün sakal tıraşı oluyor, kokular sürü nüyor, bazen de kıvırcık saçlarını çok pahalı bir perukanın altında bıyığı kusursuz bir şekilde kesilmişti. Zarif yüzün den, kuşaktan kuşağa soylu bir aileden geldiği okunuyordu; böyle bir aileden geldiği için de gurur duyuyordu. Genç adam herkesin sevgisini kazanmıştı. Meslekten diplomat lar onun hakkında durmadan övgüyle konuşuyorlar ve ona bir elçilikte henüz önemli bir görev vermemesine hayret edi yorlardı. Aşa, mizacında hiçbir değişikliğe yer vermiyor, asla bir iti razda bulunmuyordu. Dışişleri koridorlarındaki en ufak bir sırdan bile haberi olduğu için, nasıl olsa kendisine de sıra nın geleceğini biliyordu. Böyle olmakla birlikte naibin ziyareti onu şaşırttı. Hemen bir hata işlediğini hissetti. Ramses'i ziyaret edip önünde eğilmek ona düşerdi. "Kusurumu bağışla, Mısır naibi." "Dostlar arasında böyle şey aranmaz." "Görevimi ihmal ettim." memnun musun?" "Şöyle böyle; hep aynı yerde geçen bir yaşam beni açmıyor." "Nereye gitmek isterdin?" Y akın bir gelecekte, dünyanın yazgısı orada kararlaştı rılacak. Mısır bu konuda yeterli bilgi edinmezse, ağır düş kırıklıkla rına uğrayabilir." "Bizim siyasetimiz sana uyumsuz mu görünüyor?" "Bildiklerime göre, evet." "Önerin nedir?" "Oralara gitmeli, müttefiklerimizin ve hasımlarımızın düşünce biçimlerini daha iyi anlamalı, güçlü ve zayıf olan taraflarının dökü münü yapmalı ve kendimizi yenilmez sanmayı artık bırakmalıyız." korkuyor musun?" "Onlar hakkında birbirleriyle çelişkili o kadar çok haber var Onların asker sayısı ile ordusunun gücünü gerçekten bilen kim var? Şu ana kadar karşılıklı bir çarpışmadan hep kaçınıldı." "Buna üzülüyor musun?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 237 "Elbette ki hayır, ama sen de kabul edersin ki belirsizlik içinde yüzüyoruz." bulunmak hoşuna gitmiyor mu?" "Zengin bir aile, harika bir villa, geleceği olan bir meslek, iki ya da üç Sence mutluluk bu mudur? Birkaç dil biliyorum. Hititçe de buna dahil. Neden benim yeteneklerimden yararlanılmı yor? "Sana yardım edebilirim." "Ne şekilde?" "Kral naibi olarak krala senin elçiliklerden birine atanmanı teklif edeceğim." "Bu harika bir şey "O kadar çabuk sevinme. Kararı verecek olan "Davranışın için teşekkürlerimi kabul et." "Umalım da işe yarasın." Dolant'ın doğum günü, soyluların davet edildiği bir davetle kut lanacaktı. Seti tahta çıktığı günden beri bu tür davetlere katılmıyor du. Tören düzenlemelerini Şenar'a bırakan Ramses bu kibarlar top lantısından kurtulacağını umuyordu, ama Ameni'nin tavsiyesi üze rine akşam yemeğinden önce davette görünmeyi kabul etti. Göbekli ve Sari, naibe övgüler düzmek isteyen dalka vukları ve bilhassa ondan yardım isteyenleri uzaklaştırdı. "Varlığınla bize şeref Öğrencimle o kadar gurur duyu yorum ki! Ama cesaretim kırılıyor." "Cesaretin mi kırılıyor?" "Artık müstakbel bir naibi eğitemeyeceğim! Senin yanında çocukları bana pek yavan görünecekler." "Mesleğini değiştirmek ister miydin?" "itiraf edeyim ki ambarların yönetimi benim daha çok işime ge hem Dolant'la meşgul olabilecek yeterli zaman da bulurdum. Bunu sakın her gün karşılaştığın sayısız ricalardan biri olarak gör me! Ama eski öğretmenini Ramses başını salladı. Ablası ona doğru koştu. Aşırı derecede makyajlı yüzüyle on yaş daha yaşlanmış görünüyordu. Sari yanla rından ayrıldı. "Kocam seninle konuştu mu?" 238 CHRISTIAN JACQ "Evet." "Şenar'ı yendiğinden beri çok mutluyum! O bizim yıkılmamızı isteyen çok kötü ve kalleş bir insan." "Ne yaptı ki sana?" "Artık önemi yok; kralın naibi sensin nasıl olsa, o değil. Seni gerçekten destekleyenleri yanına toplamalısın." "Sen ve Sari olanaklarım hakkında yanılıyorsunuz." Dolant kirpiklerini kırptı. "Ne anlama geliyor "Ben idari görevlerde hokkabazlıklar yapmıyorum, sadece baba mın düşüncesini yakalamaya ve ülkeyi nasıl idare ettiğini öğrenme ye çalışıyorum, çünkü tanrılar izin verirse ondan esinlenmek istiyo rum." "Süslü lafları keselim artık! Üstün iktidar yakında senin olacağı na göre imparatorluğunu büyütmeyi düşün ve şimdiden kendi çev reni kurmaya bak. Kocamla ben bu çevreye girmek isteriz, çünkü bunu hak ediyoruz. Bizim niteliklerimizden yararlanmak senin için kaçınılmaz olmalı." "Beni hiç tanımıyorsun sevgili ablacığım ve babamı da tanıma mışsın. Mısır senin söylediğin gibi yönetilmiyor. Naip olmak bana onun gözlemleme ve yaptıklarından ders çıkarma ola nağını veriyor." "Senin uyuşuk sözlerin beni ilgilendirmiyor. Orada, yani saray sadece hırs önemlidir. Sen de ötekilere benziyorsun Ramses. Günümüzün gerçeklerini gözardı edersen, silinip yok olursun." Villasının önündeki sıra sütunların altında yalnız oturan Şenar, eline geçen haberlerin tümünden sonuç çıkarmaya çalışıyordu. Be reket versin ki dost çevresi dağılmamıştı ve Ramses'in düşmanları nın sayısı azalmamıştı. Şenar'ın dostları Ramses'in söz ve davranış larını yakından gözlüyor ve hiç gecikmeden Şenar'a ulaştırıyorlar Onlara göre, hiç kuşku yok ki Seti'nin ölümünden sonra Şenar Firavun olacaktı. Naibin pasif davranışı, Seti'ye olan kayıtsız şartsız sadakati ve körükörüne itaat etmesi onun kısa zamanda unutulma sına yol açacaktı. Şenar felaket saydığı bir olay nedeniyle bu iyimserliği paylaşmı yordu: Ramses'in Heliopolis'e yaptığı kısa ziyaret. Gerçekten de, bir RAMSES: OĞLU 239 firavunun tanınmasının kesinleştiği yer orasıydı. ilk kralla rı orada taç giymişlerdi. Seti niyetini apaçık ortaya çünkü Ramses boşboğaz bir rahibin anlattıklarına göre Heliopolis terazisiyle Bu da Firavun'un, kral naibinin doğruluk konusundaki yeteneği ni ve Maât kuralına saygı derecesini tanıdığı anlamına geliyordu. Aslında, büyük bir gizlilik içinde yapılan bu tören kimse tarafından bilinmiyor ve bir değerin ötesinde bir şey ifade etmiyordu. Ancak Seti'nin niyeti ortaya çıkmıştı ve artık değişmeyecekti. Protokol Göz boyamaktan başka bir şey değildi! Seti ile Ramses onun konforlu görevinde uyuyup büyüklük hayallerini unutmasını arzu ediyorlardı. Bu arada kral naibi de iktidarın diz ginlerini yavaş yavaş ele geçiriyordu. Ramses sanıldığından daha kurnazdı. Görünürdeki alçakgönül lülüğü acımasız bir tutkuyu gizliyordu. Ağabeyinden kuşkulanan naip onu kandırmaya çalışmıştı, ama yolculuğu gerçek planını açığa vuruyordu. Şenar strateji değitirmek zorundaydı. Olayları oluruna bırakmak, onu başarısızlığa mahkûm edecek bir hata olurdu. Öyleyse saldırıya geçmek ve Ramses'i korkunç bir ra kip olarak görmek gerekiyordu. Ona içerden saldırmak yeterli ol mazdı. kafasından korkunç düşünceler geçiyordu ve bu düşünceler onu ürkütüyordu. öç alma isteği çok güçlüydü. bir kulu olarak yaşamak onun için tahammül edilmez bir durumdu. Giriştiği gizli savaşın sonuçlan ne olursa olsun, gerilemeyecekti. Büyük, beyaz bir krallara layık bir zarafetle Nil'in suları üzerinde kayıyordu. Kaptan ırmağı en ufak noktasına kadar tanıyor ve teknesini ustalıkla yönetiyordu. Şenar güneş ışınlarından korun mak için kamarasında oturuyordu. Güneşte yanmaktan hoşlanma manın ötesinde, köylüler gibi esmer tenli görünmemek için, cildi nin beyaz kalmasını istiyordu. Onun karşısında Aşa oturmuş, keçiboynuzu suyu içiyordu. "Umarım gemiye bindiğinizi kimse görmemiştir." "Gerekli önlemleri aldım." "Çok ihtiyatlı bir adamsınız." "özellikle de Bütün bu gizlilik neden?" 240 CHRISTIAN JACQ öğreniminiz sırasında siz Ramses'in arkadaşıydınız." "Evet, okul arkadaşıydım." "Naip olarak tayininden sonra onunla ilişkiniz devam ediyor mu?" elçiliklerinden birinde bir görev isteğimi destekledi." "inanın bana, gözden çıkarılmış olmam sizin için istediğim ma kamı elde etmemi engellemiş olsa da, ününüzün yayılmasına epey katkıda bulundum." "Gözden Durumu abartan bir söz değil mi?" "Ramses benden nefret ediyor ve Mısır'ın mutluluğu için hiç uğraşmıyor. Onun tek amacı mutlak hâkimiyeti ele geçirmek. Birisi çıkıp da onu engellemezse, bir felaketler dönemine gireceğiz. Onu yolundan çevirmeyi kendim için ödev biliyorum ve birçok aklı ba i nsanın bana yardım edeceğine eminim." Aşa soğukkanlılığım koruyordu. çok yakından tanıdım," diye düşüncesini açıkladı. "Si zin açıklamaya çalıştığınız zorba hükümdar tipine hiç benzemiyor." "Kendini çok iyi bir evlat ve itaat eden bir öğrenci gibi göstererek çok kurnazca bir oyun oynuyor. Saraya ve halka bundan başka hiçbir şey daha hoş görünemez. Ben bile bir süre kandırıl dım. Gerçekte o, iki efendisi olmaktan başka bir şey dü şünmüyor. Heliopolis'e büyük rahibin onayını almak için gittiğini biliyor muydunuz?" Bu kanıt afallattı. "Doğrusu bu girişim biraz zamansız görünüyor." "Ramses'in Seti'nin üzerinde çok etkisi var. Kanımca kralı bir an önce çift başlık çekilmesi ve iktidarı kendisine teslim etmesi için inandırmaya çalışıyor." "Seti bu kadar etki altında kalabilir mi?" "Öyle olmasa, Ramses'i naip olarak neden seçsin ki? Oysa ben den, yani büyük oğlundan taraf olsaydı, yanında devletin sadık bir memurunu "Gelenekleri yıkmaya hazır görünüyorsunuz." "Çünkü o geleneklerin geçerliği kalmadı! Büyük Horemeb yeni bir yasa hazırlayarak bilgece hareket etmemiş miydi? Eski gelenek ler giderek doğruluklarını yitirdiler." dış dünyaya açmaya karar vermemiş miydiniz?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 241 "Gerçekten de benim niyetim buydu, çünkü kalkınmayı sadece uluslararası ticaret "Fikir mi değiştirdiniz?" Şenar'ın suratı asıldı. müstakbel hükümdarlığı beni planlarımı değiştir meye zorluyor; bu nedenle aramızdaki görüşmenin gizli kalmasını istiyorum. Size asıl söz etmek istediğim şeyin olağanüstü önemi var: Çünkü ülkemi kurtarmak istiyorum. Ramses'e karşı yeraltın dan bir savaş başlatmak zorundayım. Şayet benim müttefikim olur sanız, sizi kılavuzum yapacağım. Savaşı kazandıktan sonra, bağlılı meyvelerini toplayacaksınız." Aşa hiç renk vermeden, uzun uzun düşündü. reddedecek olursa Şenar onu yok etmek zorunda ka lacaktı. Ne de olsa, Şenar'ın gizli niyetini biliyordu artık. Ancak Şe nar'ın da kendine yandaş bulmak için niyetini açıklamaktan başka seçeneği yoktu. bu teklifi kabul edecek olursa ülkedeki en etkili kişilerden biri olacaktı. Aşa: "Ne planladığınızı tam olarak açıklamadınız," dedi. "Asya ile sadece ticari ilişkiler kurmak Ramses'i devirmeye yet mez. Koşullar nedeniyle çok daha ileri gitmek gerekir." yabancılarla başka bir tür anlaşma mı?" "Bundan asırlarca önce Hiksoslar bu ülkeyi işgal edip yönettik leri zaman, Delta eyaletinde hüküm süren ve ölmektense işbirliği yapmayı tercih eden birçok şeften destek gördüler. Şimdi tarihi ge ride bırakalım Aşa, Ramses'i kovmak için Hititleri kullanalım, ülke mizi doğru yolda tutabilmek için sorumlu kişilerden oluşan bir grup çok tehlikeli." "Ama biz bir şey yapmazsak, Ramses bizi sandaletlerinin altında ezecek." "Somut olarak ne yapılmasını "Asya'ya atanmanız ilk adım ilişki kurmadaki olağanüstü becerinizi biliyorum. Düşmanın dostluğunu kazanma nız ve onu bize yardım etmesi için ikna etmeniz gerekiyor." "Ama bugüne kadar Hititlilerin gerçek niyetlerinin ne olduğunu kimse 16 242 CHRISTIAN JACQ "Sizin sayenizde öğreneceğiz işte. Sonra stratejimizi oluşturup Ramses'in hata yapmasını sağlarız. Onun her hatası bizim lehimize bir puan olacaktır." Aşa çok sakin bir biçimde parmaklarını birbirine geçirdi. bir proje, ama çok tehlikeli." "Korkaklar başarısız olmaya mahkûmdur." "Farzedelim ki Hititlilerin bir tek arzusu var. Savaş yapmak." "Bu durumda Ramses'in savaşı kaybetmesi için sonra da kurtarıcı sıfatıyla ortaya çıkacağız." "Hazırlıklar için yıllar gerekecek." "Haklısınız. Mücadele bugün başlıyor. Önce Ramses'in tahta çıkmasını önlemek için her çareye başvurmalıyız. Başarısız olursak, bu sefer onu içten ve dıştan aynı anda gelecek bir saldırı sayesinde devirmeyi deneriz. Ben onu çok önemli bir hasım olarak görüyo rum, çünkü giderek daha da bu nedenle bir an ön ce hareket etmek gerekiyor." Aşa: "Yardımım karşılığında bana ne veriyorsunuz?" diye sordu. "Dışişleri Bakanlığı sizin için uygun mu?" Diplomatın dudağındaki küçük bir gülümseme, Şenar'a hedefi on ikiden vurduğunu gösteriyordu. "Memfis'de bir büroya kapanarak yaşadığım sürece yapabile ceklerim çok sınırlı olacak." "Mükemmel bir şöhretiniz var, Ramses bilmeden bize yardım edecek. Sanırım atanmanız gerçekleşmek üzere. Mısır'da kaldığınız sürece artık hiç görüşmeyeceğiz. Daha sonraki buluşmalarımız gizli olacak." Gemi, Memfis uzakta karaya yanaştı. adam larından birinin sürdüğü araba kente götürdü. Kralın büyük oğlu diplomatın uzaklaşmasını seyretti. Birçok adam onu dikkatle izleyecekti. Şayet Ramses'e bilgi sızdıracak olur sa, bu ihaneti nedeniyle canından 38 ortadan kaldırmak için arabacı ve seyisin hizmetlerin den yararlanan adam yanılmamıştı. Kralın küçük oğlu onun yerini alacak kimse olarak gelmişti dünyaya. Karakteri birçok yönden benziyordu. Tükenmez bir enerjisi vardı, tutkusu ve zekâsı her türlü engeli aşabilecek düzeyde içinde ya nan ateş onun hâkimiyet kurmak için yaratılmış olduğunu belli ediyordu. Birçok kez uyarmasına rağmen hiç kimse onu dinlemek isteme mişti. Ramses'in kral naibi olarak seçilmesi nihayet yakınlarının gözlerini açmıştı, o güne kadar yaptığı girişimlerin başarısızlıkla so nuçlanmasına üzülüyorlardı artık. Bereket versin ki seyisle arabacı ölmüşlerdi: onlarla hiç karşılaşmadığı ve aracılık yapan kişi de ko nuşmayacağına göre soruşturmanın ona kadar ulaşmasına olanak yoktu. Suçlu olduğunu hiç kimse kanıtlayamazdı. Bütün projelerinin gizlilik içinde yürütülmesi gerekiyordu, do layısıyla en küçük bir ihtiyatsızlığa izin veremezdi. Tam zamanın da, tam yerinde ve bütün gücüyle darbeyi indirmek tek çözümdü. Oysa yeni pozisyonu, ona yaklaşılmasını zorlaştırıyordu. Kral naibi olduğu için çevresi hiç boş bırakılmayacaktı. Ameni had dini bilmez kişileri Aslanla köpek mükemmel muhafızlardı. Sarayın içinden yapılacak bir girişim olanaksız görü nüyordu. Buna karşılık bir gezi ya da yolculuk sırasında bir kaza düzen lemek, yerin çok iyi seçilmesi koşuluyla hiç de güç olmazdı. Bir anda aklına parlak bir fikir geldi. Seti tuzağa düşüp oğlunu Asu an'a götürmeyi kabul ederse, Ramses oradan asla geri dönemeye cekti. hükümdarlığının bu dokuzuncu yılında Ramses, on ye dinci yaşını kutluyordu. Yanında Setau ve onun Nubyeli karısı Lotus vardı. Ramses, Musa ile Aşa'nın orada üzül 244 CHRISTIAN JACQ muştu. şantiyede Aşa ise Dışişleri Bakanı tarafından bilgi edinmek göreviyle Lübnan'a gönderilmişti. Naip yakın dostlarıyla arasında bir tür işbirliği kurmadıkça ilerde Kap öğrencilerini bir araya getirmek çok daha zor olacaktı ve ba ğımsız kalma düşünceleri hepsinin yollarını ayıracaktı. Sadece ni, kendisi olmadan idari görevlerini yerine getiremeyeceğini ve dosyaları günü gününe izleyemeyeceğini bahane ederek Ramses'den uzaklaşmayı kabul etmiyordu. Sarayın mutfak servisini istemeyen Lotus, üzüm taneleri ve haş lanmış nohutla süslenmiş kuzu kızartması hazırlamıştı. Naip: "Çok lezzetli olmuş," dedi. "Tadını çıkara çıkara yiyelim, ama karnımızı şişirmeydim," de di. "Benim işim var." köpeği ve giderek irüeşen aslanı doyururken: "Bu mızmız ve eğlence düşmanı kâtibe nasıl katlanıyorsun?" di ye sordu. Ameni karşılık olarak: "Herkesin yılanların peşinden koşarak harcayacak vakti yok," dedi. "Yaptığın ilaçlan not etmek için zaman araş tırmaların boşa giderdi." Ramses: "Yeni evliler nereye yerleştiler?" diye sordu. Setau gözleri "Çölün diye karşılık verdi. "Gece olur olmaz sü rüngenler ortaya çıkıyorlar, Lotus'la ben de onları avlamaya çıkıyo ruz. Yılanların sayısını ve yaşama biçimlerini öğrenmek için yeteri kadar ömrümüz olup olmayacağını merak ediyorum." Ameni: "Sizinki evden çok bir laboratuvara benziyor," dedi. "Sen de durmadan yeni bir şeyler Hastanelere zehir satarak el de ettiğin servete bakacak olursak, buna şaşırmamak gerek." Yılan oynatıcısı büyücü, genç kâtibe merakla baktı. "Kim verdi sana bu bilgileri? Bildiğim kadarıyla, sen bürondan dışarı çıkmazsın!" "Evin ıssız bir yerde olsa da kadastroya kaydedilmiş durumda ve RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 245 hizmetlerinden yararlanıyor. Bana gelince, görevim kral güvenilir bilgileri iletmektir." ispiyonluyor musun yoksa! Bu cüce, bir akrepten daha tehlikeli!" ile tatlı sert bir tartışmaya girerken, Setau'nun gö rünürdeki öfkesinin gerçek olmadığını anlayan sarı köpek, neşeyle havlamaya başladı. Bu şamata bir habercisinin içeri gir mesiyle aniden kesildi. Ramses'in her işi bırakarak saraya gitmesi isteniyordu. Çok büyük pembe granit blokların arasındaki yılankavi bir pati kada Seti ile Ramses ağır adımlarla yürüyorlardı. Hükümdarla oğ lu, o sabah Asuan'a varır varmaz gitmişlerdi. Firavun doğrudan kendine gönderilen kaygı verici bir raporun içeriğini biz zat kendisi araştırmak istemişti. Ayrıca oğluna, dikilitaşların, dev heykellerin, tapınak girişlerinin ve sayısız sanat şaheserinin yapı mında kullanılan, eşi benzeri bulunmayan parlaklıktaki bu daya pembe taşı tanıtma imkânı olacaktı. Rapor, ustabaşılar ve işçilerle, birkaç ton ağırlığındaki yekpare taşlan birbirine bağlı teknelere yüklemekle görevli askerler arasında çıktığını haber veriyordu. Bu kargaşa yetmiyormuş gibi işin içinde daha da kaygı verici bir durum vardı: Uzmanlar en büyük artık işlevini yitirdiğini düşünüyorlardı. Onlara göre, damarlar o kadar kısa ve sınırlıydı ki, bundan böyle uzun dikilitaşlar ya da dev heykeller yapmak için yeterli miktarda taş çıkarılamayacaktı. Rapor, taşocağı şefi Aper tarafından imzalanmıştı. Bu adam üst makamların hepsini atlamış, gerçeği açıkladığı için âmirleri tarafın dan cezalandırılacağından korkarak doğruca krala başvurmuştu. Mesajı ağırbaşlı ve gerçekçi bulan sekreterlik onu krala iletmekte bir sakınca görmemişti. güneş ışınlarının acımasızca yaktığı kayaların ortasında kendini çok rahat hissediyordu. Heykeltıraşların konuşan taşlar ha line getirdikleri bu malzemenin sonsuzca var olacak gücünü fork etti. Asuan'ın uçsuz bucaksız taşocağı, ilk hanedanlıktan bu ya na, ülkenin üzerine kurulduğu kaidelerden biriydi. Kuşaklardan ku şaklara geçen ve zamanı aşan bir çabanın istikrarını simgeliyordu. 246 CHRISTIAN JACQ Granit blokların çıkarılması sıkı bir çalışmayı gerektiriyordu. Ekiplere ayrılmış taş yontucuları en iyi ortaya çıkarıyorlar, onları saygıyla inceliyor ve yüklüyorlardı. Çalışmalarının mükem melliği sonsuza kadar yaşamasına bağlıydı. Ellerinden do ğan tapınaklarda evrenin güçleri oturuyor, yeniden dirilenlerin ruhları yaşıyordu. Bütün firavunlar ve orada çalışanların yaşam koşul larıyla yakından ilgileniyordu. Ekip şefleri yeniden görmek ten ve naibi selamlamaktan mutluluk duydular. Ramses'in giderek daha çok benzediğini fark ettiler. Burada Şenar adı bilin miyordu. Seti taş işçilerinin şefini çağırdı. Geniş omuzlu, köşeli yüzlü, kalın parmaklı, bodur Aper, kralın önünde secdeye kapandı. Acaba, kınanacak mıydı, yoksa övülecek miydi? "Şantiye pek sakin görünüyor." "Her şey Majeste." "Ama mektubun aksini söylüyor." "Mektubum mu?" "Bana mektup yazdığını inkâr mı edeceksin?" "Yazmak Haddime mi düşmüş. Böyle bir şey gerektiğinde bir kâtibe başvururum." "işçilerle askerler arasında çatışma olduğunu belirterek beni uyaran sen değil misin?" "Hayır, ayrıca ortada böyle bir sorun yok Majeste. Arada ufak tefek sürtüşmeler olmuyor değil, ama kendi aramızda çö "Ya "Biz onlara, onlar da bize saygı duyarlar. Buradaki işçiler kentli değillerdir, ama alaydan yetişmedirler. Elleriyle çalışırlar ve meslek lerini bilirler. Şayet aralarından biri aşırıya kaçacak olursa onunla ilgileniriz." Aper ellerini ovuşturdu. Otoritesini kötüye kullanan birisine karşı dövüşmeye hazırlanır gibiydi. "Peki en büyük taşocağının tükenmek üzere olduğu doğru değil mi?" Taşçıların şefinin ağzı açık kaldı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 247 "Ne... kim haber verdi?" "Bu doğru mu?" "Az Çalışma giderek güçleşiyor. Çok derin kazmak gere ya da üç yıl sonra yeni bir taşocağı kurmak gerekecek. Ama bunu şimdiden Bu bir "Sözü edilen yeri göster Aper, Seti'yle Ramses'i küçük bir tepenin üstüne çıkardı. Ora dan taşocağı arazisinin büyük bir bölümü görünüyordu. Aper elini uzatarak: burada solunuzda," diye gösterdi. "Buradan bir dikilitaş çı kar mı bilmiyorum." Seti: "Susalım," dedi. Ramses babasının bakışlarının değiştiğini gördü. Gövdesi âdeta granite dönüşen Seti sanki taş damarının içine nüfuz ediyormuş gi bi olağanüstü bir yoğunlukla taşlara bakıyordu. Seti'nin yanında sı caklık kadar arttı. Şaşkına dönen taşocağının şefi kenara çekildi. Ramses hükümdarın yanından ayrılmadı. O da ba bası gibi görünenin ötesini algılamaya çalıştı, ama düşüncesi yoğun taş bloklara çarptı ve mide boşluğunda bir acı hissetti. Mücadeleci bir karaktere sahip olduğu için vazgeçmedi. Acısına rağmen sonun da kaya damarlarını birbirinden ayrı olarak fark etmeyi başardı. Damarlar sanki toprağın derinliklerinden güneşe ve havaya doğru fırlamış, sonra da belli bir şekilde katılaşıp içine parlak yıldızlar ser piştirilmiş pembe granite dönüşmüştü. Seti: "Her zamanki çalışma yerinizi terk edin," diye buyurdu, "daha sağdaki geniş alanı kazın. Granit onlarca yıl boyunca cömert davra nacaktır." Taşçıların şefi tepeden indi ve eline bir kazma alarak, uzaktan fazla bir şey vaat etmeyen siyahımsı bir kaya taba kasını kırdı. Firavun yanılmamıştı. Tabakanın altından insanı bü yüleyen güzellikte bir granit çıktı. "Sen de gördün, Ramses. Böyle devam et. Taşın ta içine kadar git, o zaman aradığını bulacaksın." On dakikaya kalmadan Firavun'un mucizesi ve kentteki herkese duyuruldu. Bu, büyük çalışma 248 CHRISTIAN JACQ dönemlerinin birbirini izleyeceğini ve Asuan'ın kalkınmaya devam edeceğini gösteriyordu. Ramses: "Mektubu yazan Aper değil," dedi. "Sizi kim yanıltmaya çalış tı?" Seti: "Beni buraya yeni bir taşocağının açılışını yapmak için getirtme diler," diye tahminini belirtti. "Mektubu gönderen böyle bir sonuç ummuyordu." "Peki ne umuyordu?" Bu işten bir anlam çıkaramayan kral ile oğlu, tepenin yamacın daki keçi yolundan inmeye başladılar. Seti kendinden emin adım larla önden gidiyordu. Bir uğultu dikkatini çekti. Arkasına döndüğü anda, çılgına dönmüş ceylanlar gibi zıplaya rak gelen iki taş parçası bacağını sıyırıp geçti. Yokuşun tepesine baktığında, aşağıya doğru yuvarlanan taşları ve onların peşinden olanca hızıyla gelen dev bir granit blokunu gördü. Toz bulutu ile gözleri görmez olan Ramses: "Kenara kaçın, baba!" diye haykırdı. Geri geri çekilen delikanlı düştü. Seti'nin güçlü bileği onu kaldırdı ve taş yığının menzilinden çı kardı. Granit blok onları geçip çılgın koşusuna devam etti. Aşağı dan çığlıklar yükseldi. Taş yontucularla taş çekenler kaçmaya çalı şan bir adam görmüşlerdi. Aper: o! Granit blokunu yerinden oynatan o!" diye bağırdı. Kovalamaca başladı. Kaçanı ilk yakalayan Aper oldu. Adamı durdurmak için ensesi ne şiddetli bir yumruk indirdi. Taşçıların gücünü iyi hesaplaya mamıştı; Firavun'un önüne getirdiği adam bir cesetten ibaretti. Seti: "Kim bu adam?" diye sordu. Aper: "Bilmiyorum," diye yanıt verdi. "Burada çalışmıyor." Asuan polisi kısa zamanda bir sonuca ulaştı: adam çanak çöm lek işiyle uğraşan, dul, çocuksuz bir kayıkçıydı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 249 Seti: "Seni hedeflemişti," dedi. "Ama senin ölümün bu blokun üzeri ne "Gerçeği kendim araştırmak istiyorum. Bana bu hakkı verir mi siniz?" "Veririm." "Soruşturmayı kime havale edeceğimi biliyorum." 39 hem ürkmüştü hem de sevinçliydi. Ürkmüştü, çünkü Ramses'in korkunç bir ölümden nasıl kıl payı kurtulduğunu öğrenmişti. Sevinçliydi, çünkü naip ona önemli bir ipucu getirmişti: Asuan'a kadar götüren mektup. "Yazı çok güzel," dedi. "Kültürlü, yüksek böyle mek tupları yazmaya alışık birinin elinden "Öyleyse Firavun, bu mektubun taşocağı şeflerinden birinin elinden çıkmadığını ve kendisine bir tuzak kurulduğunu biliyor du." "Bana kalırsa bu tuzak ikinizi de hedef almıştı. Ne de olsa bu tür şantiye kazaları çok sık rastlanan olaylardandır." "Soruşturma açılmasından yana mısın?" "Elbette! "Ama?" "Sana bir itiraf borcum var: Kuşkulu atölyenin sahibi konusun daki araştırmalarıma devam ettim. Sana işin içinde Şenar'ın oldu ğunu kanıtlayacak belgeyi getirmek isterdim, ama başaramadım. Sen bana daha iyisini getirdin." "inşallah öyledir." "Kayıkçı hakkında daha fazla bilgi edinildi mi?" "Hayır, onu azmettiren kişiye ulaşmanın imkânsız olduğu anla şılıyor." "Gerçek bir yılan Setau'nun yardımını istemek gerekecek." "Neden olmasın?" rahat etsin, ben bunu sağladım bile." "Ne yanıt verdi?" "Senin güvenliğin söz konusu olduğuna göre, bana yardım et meyi kabul etti." Güney pek hoşlanmıyordu. Burası dayanılmaz derecede sıcaktı. Üstelik, Kuzey'in tam tersine, Güney'de dış dün RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 251 değişimlere pek ilgi duyulmuyordu. Bununla birlikte Kar büyük tapınak öylesine zengin ve öylesine etkili bir ekono mik güç oluşturuyordu ki, iktidar koltuğuna oturmak isteyen hiç bir aday büyük rahibin desteğinden vazgeçemezdi. Onun için baş bir nezaket ziyaretinde bulundu. Görüşme sırasında sadece önemsiz şeylerden söz edildi. Yine de Şenar, böylesine güçlü bir li derden düşmanca bir tavır görmediğine çok memnun oldu. Rahip, siyasal çekişmelerini yakından izliyordu ve gerektiği an da güçlüden yana olacaktı. Ramses'den övgüyle söz etmemesi iyiye işaretti. Şenar, günlük hayatın çalkantısının uzağında düşünebilmek için bir süre tapınakta kalmasına olanak sağlanmasını rica etti. kabul edildi. büyük oğlu, misafir edildiği rahip hücresinin çok yetersiz konforuyla yetinmek zorunda kaldı, ama hedefine Musa ile karşılaşmak. Bir mola sırasında, Yahudi, heykeltıraşların bir sütun üzerine kazıdıkları bir adak sahnesini inceliyordu. "Harikulade bir eser! Siz çok seçkin bir mimarsınız." Sağlıklı bir vücut yapısı olan Musa, etleri olan bu şişman adama küçümseyerek baktı. "Ben mesleğimi öğreniyorum. Bu başarı "O kadar mütevazı olmayınız." nefret ederim." "Benden pek hoşlanmadığınız anlaşılıyor." "Umarım bu karşılıklıdır." "Ben buraya derin düşüncelere dalmak ve sükûneti bulmak için itiraf etmeliyim ki Ramses'in tayini benim için çok şiddetli bir şok oldu, ama sonunda gerçeği kabul etmek gerekir. Bu tapına ğın huzuru bana yardımcı "Umarım sizin için iyi olur." karşı duyduğunuz dostluk hisleri sizi kör etmemeli. Kardeşim pek iyi niyetli değil. Siz düzenden ve adaletten yanaysa gözlerinizi "Seti'nin kararını eleştiriyor musunuz?" "Babam eşsiz bir insandır, ama kim hata işlemez? Benim için ik tidar yolu kesin olarak kapatılmıştır. Buna üzülmüyorum. Protokol işleriyle uğraşmak beni çok meşgul ama iktidar, kafası tek 252 CHRISTIAN JACQ bir tutkuyla meşgul bir beceriksizin eline teslim edilirse Mısır'ın ge leceği ne olur?" "Niyetiniz nedir Şenar?" "Sizin gözünüzü açmak. Büyük bir geleceğe sahip olacağınız inancındayım. Ramses'e bel bağlamak korkunç bir hata olur. Yarın tahta çıktığı zaman hiç dostu kalmayacak ve siz de unutulacaksınız." "Peki siz ne teklif ediyorsunuz?" "Bu duruma katlanmayı bırakalım ve başka bir gelecek hazırla yalım." "Galiba, kastettiğiniz gelecek kendinizinki." "Benim geleceğim pek önemli değil." "Ben böyle düşündüğünüzü sanmıyorum." "Benim hakkımda yanılıyorsunuz. Benim tek amacım ülkeme hizmet etmektir." "Tanrılar sizi duyuyor Şenar. Onların yalandan nefret ettiklerini bilmiyor musunuz?" politikasını oluşturanlar insanlardır, tanrılar değil. Si zin dostluğunuza önem veriyorum. Birlikte, başarıya ulaşırız." "Bunu aklınızdan çıkarın ve derhal gidin." "Hata ediyorsunuz." "Böyle bir yerde ne sesimi yükseltmek, ne de şiddete başvurmak isterim. Şayet arzu ediyorsanız bu tartışmaya dışarda devam ede lim." "Gerekmez, ama uyarılarımı unutmayınız. Bir gün bana teşek kür edersiniz." Musa'nın öfkeli bakışları Şenar'ı ısrar etmekten caydırdı. Kork tuğu başına gelmiş, girişimi başarısızlıkla sonuçlanmıştı. nin işi Aşa'nınki kadar kolay olmayacaktı. Ancak onun da zayıf noktaları olmalıydı. Zaman bunu ortaya çıkaracaktı. Ameni'yi itti. Genç sekreter öfkeli kadının saldırısına karşı koyamadı. ablası, naibin odasının kapısını açıp fır tına gibi içeri daldı. Ramses, bir hasırın üzerine oturmuş, Seti'nin ağaçların korun ması hakkındaki kararnamesini kopya ediyordu. "Nihayet borcunu ödeyecek misin?" "Sevgili ablacığım, içeriye bu ani dalışın sebebi ne?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 253 "Sanki "Hafızamı tazele." "Kocam bekliyor." başvur." "O aile üyelerinin ayrıcalıklı olmasını istemiyor ve hak sızlık olarak kabul ediyor!" "Başka ne söylenebilir?" Dolant'ın öfkesi bir kat daha arttı. "Asıl bu karar haksızlık! Sari terfi ettirilmeye layık bir insan ve sen, kral naibi, onu ambarların denetleyicisi olarak tayin edebilir sin!" "Bir naip iradesine karşı koyabilir mi?" "Bir korkak gibi davranma." "Devlet başkanına karşı bu ağır suçu "Sen kiminle dalga geçiyorsun?" "Rica ederim sakin ol." "Bana hakkım olan şeyi ver." "imkânsız." "Dürüst insan rolü oynama! Sen de ötekiler Kendi ya kınlarınla birleş!" "Bu ne öfke böyle? Aslında sen genellikle "Ben zorbalığından, senin zorbalıklarına katlanmak için kaçıp kurtulmadım. Hâlâ kabul etmemekte kararlı mısın?" "Elindeki servetle yetin Dolant. Açgözlülük ölümcül bir kusur dur." "Modası geçmiş ahlakçılığını kendine sakla." Dolant bağırıp çağırarak uzaklaştı. Güzel villasının bahçesi alabildiğine gösterişli firavunin ağaçlarıyla doluydu. Ramses, bazı küçük fideleri özel olarak ha zırlanmış yumuşak toprağa ekerken genç kadın da ağaçların rahat latıcı gölgesinde serinliyordu. Naibin hemen üzerindeki yapraklar tatlı bir kuzey esintisiyle hışır hışır titreşiyordu. Tanrıça Hator'un somutlaştığı bu ağaç, doğru yolu seçmiş insanlara içecek ve yiyecek vermek, burun ve ağızlarını açmak ve onları kâinatın efendisini hayran bırakan kokulara gark etmek için yeşil dallarını öbür dün yaya uzatmıyor muydu? 254 CHRISTIAN JACQ Güzel birkaç lotus çiçeği koparıp saçlarına taktı. "Bir salkım üzüm ister misin?" "Bu yirmi yıl sonra harika bir ağacı olacak ve bu bahçeyi daha da güzelleştirecek." "Yirmi yıl sonra ben ihtiyarlayacağım." Ramses, genç kadına dikkatle baktı. "Yüzüne sürdüğün makyajı ve merhemleri aynı ustalıkla kulla nacak olursan daha da güzel bir kadın olacaksın." "O zaman sevdiğim adamla evlenmiş olacak mıyım?" "Kâhin değilim, ne bilemem." Genç kadın elindeki lotus çiçeğini Ramses'in göğsüne vurdu. bir kazadan kurtulduğunuz söyle niyor." himayesinde olduğum için bana bir şey olmaz." "Demek ki sana karşı düzenlenen saldırılar bitmedi." rahat etsin, suçlu yakında bulunacaktır." tset perukasını çıkardı, uzun saçlarını çözdü ve onları Ramses'in gövdesinin üzerine yaydı. Sıcak dudaklarıyla onu öpücüklere boğdu. "Mutluluk denen şey bu kadar karmaşık mı?" "Onu bulduysan hemen al." "Seninle olunca dolu dolu yaşıyorum mutluluğu. Bunu ne man anlayacaksın?" "Şimdi." Birbirlerine sarılıp yana devrildiler. mutlu bir kadının sarhoşluğu ile sevgilisinin cinsel arzusunu doyurdu. Papirüs Mısır zanaatkârlarının en önemli faaliyetlerin den biriydi. Rulolar halindeki papirüslerin fiyatları, uzunluklarına ve kalitelerine göre değişiyordu. Bu papirüslerden bazıları mezarla ra konulan, Işığa Çıkma bölümlerini yazmaya ayrılıyor; okullara ve üniversitelere gönderiliyor; çoğunluğu ise dev let idaresinde kullanılıyordu. Papirüs olmadan ülkeyi doğru dürüst yönetme olanağı yoktu. Seti, naibi düzenli aralıklarla papirüs imalatını ve dağıtımını de netlemekle görevlendirmişti. Her idari bölüm yeteri kadar papirüs Haksız yere "Ölüler Kitabı" denmiştir. RAMSES: IŞIĞIN 255 almadığından yakınıyor ve komşusunun açgözlülüğünü eleştiriyor du. Ramses, Şenar'ın emrinde çalışan kâtiplerin çok sayıda papirüsü gereksiz yere kullandıklarını saptamıştı. Bunun üzerine ağabeyini bu sarfiyata son vermesi gerektiğini söylemek için davet etmişti. Şenar çok keyifli görünüyordu. "Bana ihtiyacın varsa Ramses, emrine amadeyim." "Kâtiplerinin tutumunu kontrol ediyor musun?" "Ayrıntılarla pek ilgilenmem." "örneğin papirüs satın alımı." "Bir yolsuzluk mu var?" "Aslında senin kâtipler çok büyük miktarda birinci kalite papi rüse bir malzemenin üzerine yazmaktan ama bu tu tumun doğru olmadığını kabul ediyorum. Suçlular en ağır bir bi çimde tepkisi naibi şaşırttı. Protesto etmediği gibi, kusuru ka bul ediyordu. Şenar: "Davranış tarzını beğeniyorum," dedi. "Hataları düzeltmek ve temizlemek gerekir. Hiçbir kokuşmuşluk, ne kadar küçük olursa olsun, hoş görülmemelidir. Bu alanda, sana etkili bir biçimde yar dım edebilirim. Protokolle meşgul olmak bana saray âdetlerini öğ renmeye, kuşkulu davranışları ortaya çıkarmaya olanak sağlıyor. Sorunları yalnızca ortaya koymak yeterli değil, onları düzeltmek de gerekir." Ramses, karşısındaki adamın ağabeyi olduğuna inanamıyordu. Hangi iyilik tanrısı bu dalavereci adamı güçsüzlerin hakkını koru yan bir kişiye dönüştürmüştü? "Teklifini memnuniyetle kabul ediyorum." "Hiçbir şey beni bu içten işbirliğinden daha çok mutlu edemez! önce kendi sorumluluğun altındaki bölümleri temizlemekle başlayacağım, sonra krallığın diğer kurumlarını birlikte ele "Yolsuzluk bu kadar yayılmış mı?" "Seti büyük bir hükümdardır ve adı tarihe geçecektir, ama her Şeyle ve herkesle ilgilenmesi mümkün değildir! insan, sarayın hatır lı kişilerinden biri ya da onun oğlu, torunu filan olunca kötü alış 256 CHRISTIAN JACQ kanlıklar ediniyor, bazen başkalarının haklarını kısıtlayarak kendi haklarını genişletiyor. Naip olarak sen bu aşırı hoşgörüye son vere cek durumdasın. Geçmişte ben de bu durumdan yararlandım, ama o devir sona erdi artık. Biz kardeşiz, Firavun bizim yerimizi belirle di: îşte yaşayacağımız gerçek bu." "Bu bir ateşkes ya da bir barış mı?" "Kesin ve sonsuza kadar sürecek bir barış," diye karşılık verdi Şenar. "Seninle çok çatıştık. Bundan ikimiz de sorumluyduk. Kar deş kavgasının artık hiçbir anlamı kalmadı. Sen naipsin, ben de protokol şefi: ülkenin refahı için birbirimize yardım edelim." Şenar gittiğinde, Ramses şaşkın ve endişeliydi. Ağabeyi ona bir tuzak mı kuruyordu, strateji mi değiştiriyordu, yoksa gerçekten sa mimi miydi? 40 büyük konseyi sabah duasından hemen sonra top landı. Güneş ışınları ortalığı kavurmaya başlamıştı. Herkes serinle yebileceği gölgelik bir yer arıyordu. Su gibi ter döken bazı şişman saray her hareketlerinden sonra, görevlilerce sallanan yelpa zelerle serinletiliyorlardı. Bereket versin ki kralın toplantı salonu sıcak değildi. Yüksek pencerelerin mükemmel düzeni sayesinde oluşan hava akımı içeri sini serin tutuyordu. Moda giysilere hiç ilgi duymayan kral, sade, beyaz bir elbise giymişti. Buna karşılık birçok bakan şıklık yarışına girmişti. Vezir ve ile büyük rahiplerinin yanı sıra, çöl polis müdürleri de bu olağanüstü toplantıya katılmışlardı. Babasının sağına oturan Ramses, toplantıya inceli yordu. Korkaklar, endişe edenler, kendini beğenmişler, ağırbaşlı Olanlar... Burada çeşitli tipte bir sürü adam, Firavun'un yüksek otoritesi altında toplanmıştı. Bütün bunların arasındaki uyumu o sağlıyordu. Bu uyum olmasaydı bu adamlar birbirlerinin gözlerini oyarlardı. Seti: "Polis müdürü kötü haberler getirdi," diye açıkladı. "Konuş sun." Altmış yaşlarındaki yüksek rütbeli memur, bu düzeye gelinceye kadar mesleğin bütün basamaklarını işinin ehli biriydi ve bir tabiata sahipti. Doğu ve batıdaki çöllerin her köşesini bili madencilerin seferlerinin ve kervanların geçtiği geniş alanlarda güvenliği sağlıyordu. Şan ve şöhrette gözü yoktu. Asuan'daki arazi sine çekilip sakin bir hayat sürmek için emekliliğe hazırlanıyordu. Bu nedenle açıklamaları büyük bir dikkatle dinleniyordu. Genelde böylesi görkemli bir kadronun bir araya geldiği toplantılara çok en der davet edilirdi. ay önce doğu çölüne doğru yola çıkan altın arayıcıları kay boldu." 17 258 CHRISTIAN JACQ Bu uyandıran açıklamadan sonra bir oldu. Tanrı Set'in yıldırımı bundan daha etkili olmazdı herhalde. Ptah'ın büyük rahibi söz istedi. Kral bu isteği kabul etti. Büyük konseyin adabına göre ancak hükümdarın izniyle söz alınır ve herkes söz alan kişiyi hiç kesmeden dinlerdi. Konu ne kadar ciddi olursa olsun hiçbir uyumsuzluk kabul edilmezdi. Doğru bir çözüme ulaşmanın ilk koşulu karşısındakinin düşüncesine saygılı olmaktı. "Bu haberin doğruluğundan emin misiniz?" "Ne yazık evet. Genelde bu tür seferlerde olanlar, karşılaşılan güçlükler, hatta başarısızlıklar belli aralıklarla bildirilir bana. Bu se fer hakkında birkaç günden beri hiç haber alamadım." "Daha önce böyle bir şey olmadı mı?" kargaşa dönemlerinde." "Bedevilerin saldırısı gibi mi?" "Bu bölgede böyle bir şey pek olası değil. Polis çok sıkı bir dene tim uyguluyor." "Olası değil mi, yoksa olanaksz mıdır?" "Bildiğimiz hiçbir kabile bu seferi, hiçbir haber alınamayacak biçimde engelleyemez. Altın arayıcılarını tecrübeli bir polis grubu koruyordu." "Sizin tahmininiz nedir?" "Hiçbir tahminim yok, ama çok endişeliyim." Çöl altını tapınaklara teslim edilirdi. adı verilen ve ebedi hayatın simgesi olan bu dayanıklı malzeme, sanatkârların eserlerine eşsiz bir parlaklık veriyordu. Devlete gelince, bu altını ba zı ithal mallarının ödenmesinde ya da yabancı hükümdarlara diplo matik bir hediye olarak verilerek barışın sürdürülmesinde kullanı yordu. Bu değerli madenin çıkarılması sırasında hiçbir düzensizlik Firavun polis müdürüne: "Siz ne tavsiye ediyorsunuz?" diye sordu. "Zaman kaybetmeden orduyu Seti: "Ben ordunun başında ve kral naibi de benimle gele cek." Büyük konsey bu kararı onayladı. Şenar, konuşmalara katılma RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 259 için özen gösterdi, kardeşini cesaretlendirdi ve dönüşüne ka dar istediği dosyaları hazır edeceğine söz verdi. Seti'nin hükümdarlığının dokuzuncu yılının üçüncü ayının yir minci Firavun ve Ramses komutasında dört yüz askerden oluşan bir birlik, kentinin kuzeyinde, Uadi Hammama taşo giden yolun yüz kilometre güneyinde kavurucu çöl sıcağı nın altında ilerliyordu. Altın arayıcıları tarafından en son mesajın gönderildiği yer olan Uadi Mia'ya yaklaşıyorlardı. Bu sıra dan bir mesajdı ve endişe uyandıran hiçbir bilgi vermiyordu. Altın arayıcılarının ruhsal ve bedensel açıdan iyi oldukları düşünülüyor du. Yazan kâtip hiçbir olaydan söz etmemişti. Seti, birliğini gece gündüz alarm durumunda bulunduruyordu. En iyi adamlarıyla Firavun'u koruyan polis müdürünün karşı fikir de olmasına rağmen, Sina yarımadasından gelen bedevilerin bir baskın yapmalarından korkuyordu. Bedevilerin tanıdığı iki yasa vardı: yağmalamak ve öldürmek. Bedeviler, en kötü şeyleri yapabi lecek kadar çılgınlaşabiliyorlardı. hissediyorsun, Ramses?" "Çöl muhteşem güzellikte, ama endişeliyim." "Şu kum yığınlarının arkasında ne görüyorsun?" bütün dikkatini bir noktada topladı. yeni bir taşocağı bulmak için kullandığı olağanüstü bakışlarını o yöne çevirmişti. Ramses: "Hiçbir şey Bu tepelerin ardında boşluktan baş ka bir şey yok," dedi. "Evet, boşluk. Korkunç ölüm boşluğu." Ramses titredi. "Bedeviler mi?" "Hayır, daha kurnaz, daha acımasız bir saldırgan." "Savaş hazırlığına girişelim mi?" "Bir işe yaramaz." Ramses, boğazı tıkanır gibi olmasına rağmen korkusunu bastır dı. Altın arayıcıları hangi düşmanın kurbanı olmuşlardı? Askerlerin birçoğunun inandığı gibi işin içinde çöl canavarları varsa hiçbir or du onları yenemezdi. Bu kanatlı yırtıcı hayvanların kocaman pen 260 CHRISTIAN JACQ çeleri vardı. Avlarını, kendilerini savunma vermeden parça parça ediyorlardı. Atlar, eşekler ve askerler kum tepelerini aşmadan önce susuzluk larını giderdiler. Yazın en günlerinde oldukları için sık sık mola vermek zorunda kalıyorlardı. Yedekte bulundurdukları su yakında tükenebilirdi. Üç kilometreden daha az bir uzaklıkta bölgenin en bü yük kuyularından biri su tulumlarını doldurmalarım sağlayacaktı. Güneş batımından üç saat önce yola koyuldular ve fazla güçlük çekmeden kum tepelerini aştılar. Az sonra kuyu göründü. Yontma taştan yapılmış kuyu, içinde altın madeni bulunan dağın yamacına dayanmıştı. Altın ile onları korumakla görevli askerler kaybolma mışlardı. Hepsi de orada, kuyunun çevresinde, ateş gibi yanan kumların üzerine, kimileri yüzükoyun kimileri sırtüstü uzanmışlar dı. Açık ağızlarından kanla karışık simsiyah dilleri çıkmıştı. Hiçbiri sağ değildi. Birliğin başında Firavun olmasaydı, askerlerin birçoğu şaşkın lıktan ne yapacağını bilemediği için firar edebilirdi. Seti, çadırların kurulmasını ve ordugâhın hemen biraz sonra saldırıya uğrayacak gibi nöbet düzeninde kurulmasını emretti. Sonra cesetler kaz dırdığı mezarlara gömüldü. Yolculuk için kullandıkları hasırlar ke fen olarak kullanıldı. Hükümdar ölenlerin öbür dünyada yeniden dirilmeleri için gerekli dinsel töreni bizzat kendisi yaptı. Çölün ufkunda batan barış güneşinin altında düzenlenen cena ze töreni, askerleri biraz olsun sakinleştirmişti. Birliğin doktoru Se ti'nin yanma sokuldu. Kral: "Ölümün sebebi ne?" diye sordu. "Susuzluk, Majeste." Firavun, hemen muhafız birliğinin gözlediği kuyuya gitti. Ordu gâhta herkes serin ve diriltici bir su içeceğini umuyordu. Kuyu tepesine kadar taşla doldurulmuştu. Ramses: "Kuyuyu boşaltalım," diye teklif etti. Seti, aynı kanıda olduğunu bildirdi. özel muhafızları büyük bir enerjiyle işe koyuldular. Birliğin büyük bölümünü işe karıştırmamak daha RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 261 dan oluşan zincir çok etkili bir çalışma gösterdi. Ramses rın hızını ayarlıyor ve arada bir zayıflayan coşkuyu yeniden canlan dırmak için elinden geleni yapıyordu. Dolunay kuyunun dibini aydınlattığı zaman usta askerler yor gunluktan tükenmiş olarak, Ramses'in bir ipin ucuna bağladığı ağır bir küpü kuyuya indirdiğini gördüler. Büyük sabırsızlığa rağmen, Ramses küpü kırmamak için çok yavaş indiriyordu. su dolu küp yukarı çekildi. Ramses küpü krala sundu. Kral küpün içindeki suyu ama içmedi. "Kuyunun dibine bir adam insin." Ramses ipi koltuk altlarından geçirdi, sağlam bir düğüm yaptı ve dört askere ipin ucunu sıkı sıkı tutmalarını adımını kuyunun kenarından aşırdı ve kuyunun çıkıntılı taşlarından yarar lanarak inmeye başladı. Hiçbir güçlükle karşılaşmadı. Su düzeyinin iki metre üstünde, ay ışığının yardımıyla, suda birkaç eşek ölüsü nün yüzdüğünü gördü. Umutsuzlukla yukarı çıktı. "Kuyunun suyu kirlenmiş," diye mırıldandı. Seti, küpün içindeki suyu kumların arasına boşalttı. "Hemşerilerimiz bu kuyunun suyunu içerek zehirlenmişler. Son ra da katil çetesi belki de bedeviler kuyuyu taşla Kral, naip ve birliğin bütün görevlileri için umut tükenmişti. Vadiye doğru hemen hareket etseler bile verimli topraklara ulaşma dan önce susuzluktan öleceklerdi. Bu kez tuzak kapanıyordu. Seti: "Yatıp uyuyalım," diye buyurdu. yıldızlı göğe dua edeceğim." Güneş doğar doğmaz felaket haberi yayıldı. Hiçbir asker boş tu lumunu dolduramayacaktı, daha da kötüsü bütün tulumlar boştu. Askerlerden biri arkadaşlarını, başkaldırmaları için kışkırtmak istedi. Ramses hemen onun önünü kesti. Çılgına dönen piyade eri yumruğunu Ramses'in yüzüne savurdu, ama genç naip onu bile ğinden tuttuğu gibi dizinin üzerine çökertti. "Soğukkanlılığını kaybedersen ölümünü su "Firavun aramızda, umudunu yitirme." 262 CHRISTIAN JACQ Başka hiçbir isyan girişimi olmadı. Ramses birliği topladı ve ko nuştu: "Elimizde bölgenin haritası var. Bu haritada askeri sır olarak saklanan eski kuyulara giden tali yollar da işaretlenmiştir. Sözünü ettiğim kuyular kullanılabilir. Firavun sizlerle birlikte burada kala cak. Ben de, bu yollan bulacak ve çölün yansını geçmemize yetecek kadar su getireceğim. Çölün geri kalanını da direncimiz ve cesareti mizle aşacağız. Bu arada güneşten korunun ve gereksiz yere gücü nüzü Ramses yanına on kadar er, iki yanında da boş tulumlar taşıyan altı eşekle yola çıktı. Çok temkinli tecrübeli bir asker kendi suyunu tüketmemişti. Küçük müfrezedekiler sabah dudaklarını ıslat tıktan sonra bu sudan yararlanacaklardı. Kısa bir süre sonra attıkları adımlar büyük bir ıstırap olmaya başladı. Sıcak ve toz ciğerlerini yakıyordu. Ama Ramses arkadaşla rının yıkılıp kalacaklarından korktuğu için hızla ilerliyordu. Serin suyu olan bir kuyudan başka hiçbir şey düşünmemek gerekiyordu. Birinci yol artık yoktu. Kum rüzgârları yolu tesa düfe bırakıp bu yönde ilerlemeye devam etmek intihardan farksız yol ise bir çıkmaz sokakta, kurumuş bir derenin di binde bitiyordu. Haritacı görevini kötü yapmıştı. Üçüncü yolun ucunda buldukları kuyu da hayal kırıklığı getirdi! Adamlar koşup sevinç çığlıkları atarak kuyunun üstüne yığıldıklarında kuyunun uzun zamandan beri kumla dolu olduğunu görmüşlerdi. Bu söz konusu harita olarak nitelenmesine rağmen aldatmacadan başka bir şey değildi. Belki de on yıl önce verdiği bil giler doğruydu. Tembel bir kâtip, hiçbir değişiklik teklifinde bulun madan eski haritayı olduğu gibi kopya etmekle yetinmişti. Ondan sonra gelen de aynı yolu izlemişti. Ramses dönüp de Seti'nin karşısına çıktığında herhangi bir açıklamada bulunmadı. Yüzündeki bozgun ifadesi onun yerine ko nuşuyordu. Askerler altı saatten beri su içmemişlerdi. Kral subaylarla ko nuştu: "Güneş tam tepede. Ben birlikte su aramaya gidiyo rum. Gölgeler uzamaya başladığı zaman geri döneceğim." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 263 Seti tepeyi tırmandı. Ramses, gençliğine rağmen babasını takip etmekte zorlanıyordu, sonra yürüyüşünü uydurdu. Seti hiyeroglif dilinde soyluluğun simgesi olan bir dağ keçisi gibi gereksiz hiçbir harekette bulunmuyor, en ufak bir enerjiyi boşa harcamıyordu. Yanında tek bir şey vardı. Kabukları soyulmuş ve ci lalı uçlarından sıkı bir keten iple birbirine bağlı iki akasya dalı. Sert taşlar, sıcak bir toz bulutu yükselterek ayaklarının altında yuvarlanıyordu. Soluğu tıkanmak üzere olan Ramses, krala tepenin doruğunda yetişti. Oradan görünen çöl manzarası göz kamaştırıcı güzellikteydi. Naip bir an bu manzarayı sonra aklından bir an bile çıkmayan susuzluk, bu uçsuz bucaksız görüntünün bir me zara dönüştüğünü anımsattı ona. Seti, iki akasya dalını birbirinden ayırdı. Gerilen ipin etkisiyle dallar yumuşak bir biçimde büküldü. Kral yavaş bir hareketle dalla rı manzaranın üzerinde gezdirdi. Birden bu su arama değneği elin den ayrıldı ve bir şaklama sesiyle birkaç metre ileri sıçradı. Çok heyecanlı olan Ramses dalı yerden aldı ve babasına verdi. Birlikte yokuşu indiler. Seti, aralarında dikenlerin bittiği bir taş yı ğınının önünde durdu. Elindeki sopa sallandı. taşçıları getir, burayı kazsınlar." Yorgunluktan eser kalmamıştı. Ramses kayaların üzerinden at layarak nefes nefese koştu ve kırk adam getirdi; adamlar canla başla Toprak yumuşaktı. Üç metre derinlikten serin bir su fışkırdı. işçilerden biri diz çöktü. "Krala tanrı yol Su sanki kabarmış ırmağın sulan gi bi bol!" Seti: "Benim duam kabul edildi," dedi. "Bu kuyuya, ışığın gerçeği sürekli adı verilsin. Herkes susuzluğunu giderdiği za man altın arayıcıları için bir kent ve tanrıların oturacakları bir tapı nak kuracağız. Bu tanrılar kuyuda hazır bulunacaklar ve parıldayan madeni, kutsal şeylere saygı sunmak amacıyla araştıranların yolunu açacaklardır." insanların anası babası, tanrıların sırdaşı ve iyi bir çoban olan yönetimi altında neşeli askerler birer mimara dönüştüler. 41 Kralın eşi Tuya, büyük tapınağında, tanrı Hator adı na düzenlenen ayine katılmaya hak kazanan müzisyenlerin onay lanma törenine başkanlık ediyordu. Ülkenin bütün eyaletlerinden gelen genç kadınlar, şarkıcı, dansöz ve çalgıcı olarak seçilebilmek için ciddi bir sınavdan geçirilmişlerdi. Ciddi ve dikkatli bakışlarıyla, iri gözleriyle, dolgun ince düz burnuyla, küçük kare çenesiyle ve başında akbabayı andıran perukasıyla analık görevinin simgesi olan Tuya'dan, aday kızlar öylesine etkilenmişlerdi ki aralarından birçoğu şaşırıp boca lamıştı. Gençliğinde aynı sınavdan geçmiş olan kraliçe bu konuda pek anlayışlı davranmayacaktı. Tanrıya hizmet etmek istendiği za man kendine hâkim olmanın birinci nitelik olduğunu bilmek ge rekirdi. Müzisyenlerin tekniği Tuya'ya yetersiz gibi içinden, son aylarda gevşeme eğiliminde olan harem öğretmenlerini cezalandır mak geçti. Dönem arkadaşları arasında sivrilen tek genç kadının yüzünde ciddi ve kendinden geçmiş bir ifade şaşırta cak derecede güzeldi. Lavtasını çaldığı zaman öylesine yoğun bir bi çimde kendini işine veriyordu ki, sanki dış dünya ile tüm ilişkilerini kesiyordu. Tapınağın bahçesinde, başarılı olsun olmasın bütün adaylara bir yemek verildi. Bazıları ağlıyor, bazıları da sinirli sinirli gülüyordu. Çok gençtiler, daha çocukluk çağlarından çıkmamışa benziyorlardı. Eski Rahibeler Okulu yöneticilerinin okul orkestrasının yö netimine vermeyi düşündükleri Nefertari, sanki olay onu hiç lendirmiyormuş gibi sakindi. Kraliçe onun yanına sokuldu. "Çok başarılıydınız." Genç kız saygıyla eğildi. "Adınız ne?" "Nefertari." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 265 "Nereden geliyorsunuz?" "Teb'de doğdum ve öğrenimimi Mer Ur hareminde gördüm." "Bu başarı sizi pek sevindirmiş gibi görünmüyor." oturmak istemiyordum. Teb'e dönüp tapı nağının çalışmalarına katılmak istiyordum." "Her şeyden uzak mı kalmak istiyordunuz?" "Dünyanın sırlarını öğrenmek benim en büyük arzum, ama he çok gencim." "Sizin yaşınızda alışılmış bir uğraş değil bu. Yoksa yaşamınızda düş kırıklığına mı uğradınız, "Hayır Majeste, ama ayinler ilgimi çekiyor." "Evlenmek ve çocuk sahibi olmak istiyor musunuz?" "Bunu hiç düşünmedim." "Tapınakta günlük yaşam çok çetindir." "öbür dünya, onun sırları ve dinsel anlamda kendimden geç mek benim hoşuma gidiyor." "Peki bir süre bunlardan uzaklaşmayı kabul eder miydiniz?" başını kaldırarak kralın karısını hayranlıkla seyretme cesaretini buldu. Tuya bu aydınlık ve saf bakışı sevdi. "Bu tapınağın kadın orkestrasını yönetmek çok iyi bir görevdir, ama ben sizin ilginizi çekecek başka bir görev hazırladım. Benim evimin yönetim görevlisi olmayı kabul eder misiniz?" Kraliçenin ev halkının yöneticisi! Kim bilir kaç soylu kadın bu görevi hayal ediyordu? Bu görevi kabul eden kimse kraliçenin sır daşı olacak demekti. Tuya: "Bu görevi yapan yaşlı dostum geçen ay öldü," diye açıkladı. bu görevi isteyen çok ve herkes birbirinin ayağını kaydır mak için birbirini karalayıp duruyor." deneyimim yok, "Ayrıcalıkları olan soylu bir aileden değilsiniz. Şanlı şöhretli bir geçmişi olduğu için sürekli tembellik yapacak bir aileniz yok." "Bu engel rahatsız edici olmaz mı?" "Beni sadece insanların kişisel değeri ilgilendirir ve değerli bir insanın üstesinden gelemeyeceği hiçbir engel yoktur. Kararınız ne dir?" "Biraz düşünebilir miyim?" 266 CHRISTIAN Bu soru kraliçenin pek hoşuna gitti. Saraydaki hiçbir soylu ka dın bu soruyu sorma cesaretini gösteremezdi. "Korkarım ki hayır. Tapınağın kokularını biraz fazlaca olursanız beni unutursunuz." Kollarını göğsünün üzerinde kavuşturan eğildi. "Majestelerinin emrindeyim." Gün ağarmadan kalkan güneşin doğuşunu seyretmekten pek hoşlanıyordu. Küçük bir ışık parçası karanlıkları deldiği onun için hayatın sırrı aşikâr hale geliyordu. de çalış mak için kendisi gibi erken kalkmasına çok memnun oldu. ka dının bir arada yaptıkları sabah kahvaltısında kraliçe o gün yapıla cak işlerin direktifini veriyordu. Tuya, Nefertari hakkında verdiği kararda yanılmadığını anladı. Nefertari'nin güzelliğinin yanında, zorunlu olanla ikinci derecede olanı ayırt edebilme niteliğine dayanan ince bir zekâsı da Kraliçe ile evinin yöneticisi arasında, ilk çalışma anından itibaren derin bir ortaklık kurulmuştu. Bir tek sözcükle anlaşıyorlar, bazen de birbirlerinin düşüncelerini ve ne demek istediklerini tahmin edi yorlardı. Sabah görüşmeleri sona erince Tuya tuvalet odasına geçti. Berber, kraliçenin perukasına koku sürme işini bitirirken Şenar annesinin önünde belirdi. "Hizmetçinizi dedi. "Hiçbir kulak bizi dinleme "O kadar önemli mi?" "Sanırım." Berber eğilerek dışarı çıktı. enar gerçek bir sıkıntının pençesine düşmüş görünüyordu. "Konuş, oğlum." "Uzun süre tereddüt ettim." "Madem karar vermişsin, neden beni bekletiyorsun?" "Olay şu Sizin korkunç şekilde üzülmenizi istemiyorum." Bu kez Tuya endişelendi. "Bir felaket mi oldu?" "Seti, Ramses ve ordu kayboldu." "Kesin bir haber aldın mı?" "Epeyce bir süre önce çölde, altın arayıcılarının peşine düşerek RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 267 hayatlarım tehlikeye attılar. Birçok karamsar dedikodu kulaktan kulağa "Kulak asma o dedikodulara. Şayet Seti'nin başına kötü bir şey gelseydi ben hissederdim." "Nasıl?" "Babanla benim aramda görünmez bağlar vardır. Birbirimizden ayrı olduğumuz zamanlarda bile biz birlikte rahat ol sun." "Gerçeği kabul etmeniz gerek: Kral ile ordusu çoktan dönmüş olmalıydı. Ülkeyi kendi haline terk edemeyiz." "Vezirle ben günlük işleri yürütüyoruz." "Benim yardımımı arzu eder misiniz?" "Sen kendi işini yap ve onunla yetin. Yeryüzünde bundan daha büyük mutluluk hâlâ bir endişe varsa, neden bir bir liğin başına geçip babanla kardeşinin izlerini sürmüyorsun?" "Anlayamadığımız bir olayla karşı karşıyayız. Çölün şeytanları ellerinden altın almak isteyenleri yok ediyorlar. Benim görevim bu rada kalmayı gerektirmiyor mu?" "Vicdanının sesini dinle." Seti'nin dört gün arayla gönderdiği iki haberciden ikisi de ulaşamadı. Vadide son bulan yol üzerinde pusu kuran çöl ser serileri onları ikisini de öldürüp giysilerini çaldılar, üzerlerine yazdığı tahtaları kırdılar. Bu tahtalarda krali çeye, özel birliğin altın çıkardığı ve tapınakla madenciler kentinin temellerini attığı yazılıydı. Çöl serserilerinin özel görevli aracısı, Şenar'a Firavun ile naibin sağ olduklarını ve kralın ilahi bir yolla çölün ortasında suyu bol bir kaynak bulduğunu bildirdi. Kuyuyu zehirlemekle görevlendirilen bedeviler başarısız olmuşlardı. Sarayda birçok kimse Seti ile Ramses'in kötü bir büyüye kurban gittiklerini ve ortaya çıkan bu boşluktan nasıl yararlanabileceklerini düşünüyorlardı. Tuya iktidarın dizginlerini sıkı sıkı elinde tutuyordu. Ancak ko cası ile küçük oğlunun gerçekten yok olmaları durumunda Şenar'ı kral naibi olarak tayin etmek zorunda kalacaktı. En geç birkaç hafta sonra Firavun'la naip dönecek ve Şenar, ikti 268 CHRISTIAN JACQ dara bu kadar yaklaşmış olma fırsatını kaçıracaktı. Bununla bera ber zayıf da olsa bir şans vardı: Dayanılmaz sıcaklar, yılanlar ya da akrepler, bedevilerin başaramadıkları görevi yerine getirebilirlerdi. Ameni'nin uykusu iyiden iyiye kaçmıştı. Dedikodu gittikçe güçleniyordu: Seti ile Ramses'in yönettikleri birlik kaybolmuştu. Genç sekreter önce bu saçmalıklara inanmadı. Sonra kralın haberciler merkezinden bilgi aldı ve kaygı verici gerçe ği öğrendi. Firavun'dan ve naipten hiçbir haber alınmamış ve bu konuda en küçük bir girişimde dahi bulunulmamıştı! Bu duruma çözüm bulacak ve doğu çölüne bir yardım ordusu gönderebilecek tek kişi vardı. Ameni, bu nedenle, kraliçenin sarayı na gitti. Orada şaşırtıcı güzellikte bir kadın tarafından karşılandı. Karşı cinsten ve onların kötü büyülerinden sakınan genç sekreter, Nefertari'nin yüzünden, derin bakışının sevimliliğinden ve sesinin tatlılığından hoşlandı. "Majestelerini görmek istiyordum." "Firavun burada olmadığı için kendileri çok meşgul. Görüşme isteğinizin nedenini öğrenebilir miyim?" "Affedersiniz, "Benim adım Nefertari. Kraliçe beni evin yöneticisi olarak atadı. Söyleyeceklerinizi kendilerine aynen aktaracağıma söz veririm." Nefertari samimi görünüyordu. Yine de, zayıf davrandığı için kendinden memnun olmayan Ameni kendisini ayartılmış hissedi yordu. "Naibin özel sekreteri ve sandalet taşıyıcısı sıfatıyla, onları ara mak üzere bir birliğin gönderilmesinin şart olduğunu düşünüyo rum." Nefertari gülümsedi. "Endişelenmeyin. Kraliçenin bu durumdan haberi var." "Haberi var Ama bu yeterli değil ki!" "Firavun tehlikede değil." "Bu durumda saraya mesaj gelmiş demek." "Size daha fazla açıklama yapacak durumda değilim, ama bize güveniniz." "Yalvarırım, kraliçeye ısrar ediniz." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 269 "O da en az sizin kadar kocası ve oğlunun akıbetiyle ilgileniyor. Şayet tehlikede olsalardı o hemen gerekeni yapardı." izlediği yol, hızla ilerleyen güçlü kuvvetli bir eşeğin sırtında bir işkenceye dönmüştü, ama yolculuklardan nefret etmesine rağmen, Setau'nun yanına gitmek zorunda olduğunu biliyordu. Yı lan oynatıcısı, merkezinden uzakta, çöl sınırında oturu yordu. Bir sulama kanalının yanından giden toprak yol bitmek bil miyordu. Bereket versin ki kıyıda oturan köylüler, Setau ile Nubyeli sevgilisinden söz edildiğini duymuşlardı ve evin bulunduğu yeri bi liyorlardı. Ameni sağ salim vardığı zaman gücünü tümden tüketmişti. Toz nedeniyle bir hapşırık krizine yakalandı, ağrıyan ve kıpkırmızı olan gözlerini ovuşturdu. Evin dışında olan Lotus, berbat kokusu genç kâtibin burun de liklerini yakan sıvı bir ilaç karması hazırlıyordu. eve gir mesini rica etti. bembeyaz geniş evin kapısından içeri gir mek üzereyken birden durdu ve geriledi. bir kobra yılanı önünü kesmişti. Lotus: dedi. "Bu yaşlı ve zararsız bir hayvandır." Kadın sürüngenin başını okşadı. Hayvan sanki bu davranışı hoş başını iki yana salladı. Ameni bu durumdan yarar lanarak dikkatlice içeri girdi. Konuk farklı boylarda sayısız dar ağızlı ecza şişesi ve yılan zehrini ilaç olarak hazırlamaya yarayan acayip şekilli eşyayla tıka basa doluydu. Yere çömelmiş olan Setau koyu ve kırmızımtırak bir sıvıyı bir kaptan ötekine aktarıyordu. "Ne o, yolunu şaşırdın galiba Ameni? Hangi mucize seni büro nun dışına "Bu mucizeden çok, büyük bir "Hangi büyücü seni ininden çıkardı?" "Ramses bir komploya kurban Hayal gücün sana oyun oynuyor olmasın?" ile birlikte, altın madeni yolunda, doğu çölünde kaybol 270 CHRISTIAN JACQ "Ramses mi kayboldu?" "On günden fazla bir süredir onlardan hiçbir haber alamadık." "idari hatalardan kaynaklanan bir gecikmedir." ben bizzat Hem sonra hepsi bu kadar de "Daha ne var?" "Komplonun hazırlayıcısı kraliçe." Setau az daha elindeki potayı düşürüyordu. Genç kâtibe doğru döndü. "Sen aklını mı kaçırdın?" "Görüşmek istedim, ama reddedildim." "Bunda olağanüstü bir şey yok." "Kraliçenin durumu tamamen normal karşıladığını, hiç kork madığını ve bir yardım birliği göndermek niyetinde olmadığım öğ rendim." "Söylenti..." "Bu bilgiyi, kraliçenin evindeki yönetim görevlisi olan Neferta öğrendim." Setau "Demek ki sen iktidarı ele geçirmek için kocasından kurtulmaya çalıştığını inanılacak şey değil!" "Gerçek gerçektir." "Seti ile Tuya birbirine bağlı bir çifttir." "Neden onun imdadına koşmayı reddediyor? Gerçeği kabul et. Tahta çıkmak için onu bile bile ölüme gönderdi." "Sen haklı olsan bile, elimizden ne gelir?" aramaya çıkalım." "Hangi orduyla?" "Seninle ben yeteriz." Setau ayağa kalktı. "Sen bu halinle saatlerce çölde yol alacaksın, ha? Sen gerçekten kafayı üşütmüşsün, zavallı dostum "Kabul ediyor musun?" "Elbette ki hayır!" "Ramses'i terk mi edeceksin?" "Senin varsayımın doğru ise şayet, o çoktan ölmüştür. rımızı tehlikeye atmak neye yarar?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 271 ve suyum hazır. Bana yılanlara karşı kullanabileceğim bir ilaç ver." "Sen bu ilacı kullanmasını bilemezsin." "Her şey için teşekkür ederim." Yaptığın çılgınlık!" "Ben Ramses'in emrindeyim. Verilen söz geri alınmaz." eşeğinin sırtına bindi ve doğu çölüne doğru yola çıktı. Kısa bir süre sonra durmak zorunda kaldı. Sırt ağrılarını gidermek için bacaklarını bükerek yere sırtüstü uzandı. Eşek de bir avokado gölgesinde bir tutam kuru otu çiğniyordu. Yarı uyanık yarı uykuda olan Ameni bir sopa edinmesi gerekti ğini düşündü. Belki dövüşmek zorunda kalabilirdi. "Vazgeçmiş Ameni gözlerini açtı ve doğruldu. Setau, su tulumlarını ve çölle baş edebilmek için gerekli malze meleri taşıyan beş eşeğin başındaydı. 42 Güzel îset, birkaç hatırı sayılır kişiyle öğle yemeğini yiyen Şe nar'ın kapısını ısrarla çaldı. baharatlı sosla daha lezzet li hale ızgarada pişmiş sığır pirzolası yiyorlardı. "Mısır tehlikedeyken siz nasıl oluyor da burada tıka basa karın doyuruyorsunuz?" Hatırlı kişiler donup kaldılar. Kralın büyük oğlu kalktı, konukla rından özür diledi ve genç kadını yemek salonundan dışarı çıkardı. "Beni böyle rahatsız etmenizin nedeni nedir?" "Kolumu "Şöhretinizi berbat edeceksiniz. Konuklarımın saygın kişiler ol duklarını bilmiyor musunuz?" "Hepsi "Neden bu kadar heyecanlısınız?" "Ya siz? Siz değil misiniz? Seti ile Ramses'in çölün doğusunda kaybolduklarını bilmiyor musunuz?" "Kraliçe böyle düşünmüyor. Güzel birden yatıştı. "Annem tehlikede olmadığına kesin olarak inanı yor." "Ama hiç kimse en ufak bir haber almadı!" "Bunu ben de biliyorum." "Bir birlik hazırlayıp onları aramaya çıkarabilirsiniz." "Annemin düşüncesine hareket etmek affedilmez bir hata olurdu." "Hangi haberlerden bu sonuca varmış?" "Önsezileri onu Genç kadının ağzı açık kaldı. "Bu kötü bir şaka olmasın?" "Gerçek bu sevgilim. Bütün açıklığıyla gerçek bu." "Bu pek de gerçekmiş gibi görünmeyen tutumun ne dir?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 273 yokluğunda ülkeyi kraliçe yönetiyor ve biz de onun buyruklarını yerine Şenar olayların gidişinden memnundu. Çılgına dönmüş Güzel Tuya hakkında en kötü dedikoduları yaymaktan geri kalma yacağına emindi. Sonunda Büyük Konsey ondan açıklama isteye böylece kraliçenin ünü bunun üzerine de Konsey, devlet işlerinin idaresini devredecekti. bir küçük tapınak ve altın arayıcılarına sağlıklı bir çalış ma ortamı sağlayabilmek için birkaç ev inşa ettirdikten sonra birli başında doğu çölünden dönüyordu. Kral'ın bulduğu su kay nağı uzun yıllar kuyuyu besleyecekti. Eşeklere birinci kalite altınla dolu torbalar yüklenmişti. Tek bir adam ölmemişti. Firavun ile naibi, birliği hiç zayiat ver meden geri getirdikleri için kendileriyle gurur duyuyorlardı. Birkaç hasta, döner dönmez alacakları istirahati düşünerek son bir güçle İlerliyorlardı. Kara bir akrep tarafından sokulan bir taş işçisi sed yeyle taşınıyordu. Yüksek ateş ve göğsündeki ağrılar askeri tabibi Ramses küçük bir tepeyi aştı ve uzaklarda küçücük bir yeşil leke fark etti. ı Çöle en yakın tarlalardı bunlar! Naip geri döndü ve iyi haberi Verdi. Sevinç çığlıkları göğe yükseldi. Keskin bakışlı bir polis işaret parmağını bir kayalığa doğru uzattı. "Minicik bir kervan bize doğru Ramses dikkatle baktı. Önce donuk kayalardan başka bir şey az sonra iki süvari ile birkaç eşeği fark etti. Polis memuru: "Olur şey değil," dedi. "Çöle kaçan hırsızlara benziyorlar. Onla rı Küçük bir müfreze yanlarından ayrıldı. Az sonra iki tutsağı naibe getirdiler. Setau kıyameti koparıyor ise bitkinlikten bayılmak üzereydi. Setau akrep sokmuş taş işçisiyle uğraşırken Ameni, tekrar bulacağımı biliyordum," diye fısıldadı. 18 274 CHRISTIAN JACQ Babası ile kardeşini ilk kutlayan Şenar oldu. kaydedile cek ciddi bir başarı elde etmişlerdi. Bu yazıyı büyük oğul yazmak is tedi, ama Seti görevi Ramses'e verdi. Ramses, yazıyı, sözcüklerin se çiminde titiz davranan ve üslubun zarafetine önem veren ile birlikte yazacaktı. Sefere katılanlar, birbirleriyle yarışırcasına korkunç bir felaketten kurtaran mucizesini anlatıyordu. Sadece Ameni genel sevinci paylaşmıyordu. Ramses, onun üzün tüsünü sağlığını olumsuz etkileyen yolculuğa bağladı, ama en ufak bir kuşkusu kalsın istemedi. "içini kemiren sıkıntı nedir?" Genç kâtip kendisini bu felakete hazırlamıştı. Sadece onu içindeki sıkıntıdan kurtarabilecekti. "Annenden kuşkulandım ve iktidarı ele geçirmek istediğini san dım." Ramses kahkahayı bastı. "Aşırı derecede çalışman sana zarar veriyor dostum. Seni biraz gezmeye ve beden eğitimi yapmaya "Bir yardım birliği göndermediği "Firavun ile yüce eşini birbirine bağlayan görünmez bağlar ol duğunu bilmiyor musun?" bana, bir daha bunu unutmayacağım." "Tuhaf bir ayrıntı beni şaşırttı. Neden Güzel tset bana şefkatini göstermek için gecikiyor?" Ameni başını öne eğdi. "O benim kadar suçlu." "Nasıl bir kötülük yaptı?" "Annenin komplo kurduğunu sandı ve ona karşı sert eleştiriler de ve haince suçlamalarda bulundu." "Onu alıp getirsinler." "Görünüşe aldandık, "Onu alıp getirsinler." Makyajını yapmayı unutan Güzel îset, Ramses'in ayaklarına ka pandı. a ffet beni!" Saçları darmadağınıktı. Sinirden titreyen elleriyle naibin ayak bileklerine sarılmıştı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 275 "öylesine endişelendim, öylesine azap çektim "Annemden böylesine alçakça kuşkulanmak ve daha da kötüsü adını lekelemek için bir neden gösterebilir misin?" "Beni ağlıyordu. Ramses onu ayağa kaldırdı, göğsüne bastırdı. Genç kız omuzlarına dayandı. Naip ciddi bir ifadeyle: "Kimlerle konuştun?" diye sordu. "önüme kim çıkarsa, onunla; hatırlamıyorum Korku dan çılgına dönmüştüm. Seni aramaları için birlik göndermelerini î istiyordum." suçlamalar seni yüce divana çıkarabilir. Majestelerine karşı işlediğin suç kesinleşirse, sonu ya zindan ya da sürgün olur." Güzel hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Umutsuzlukla sarıldı. çünkü üzüntünün samimi olduğunu görü Firavun döndükten sonra, yokluğunda Tuya'nın kusursuz çimde yürüttüğü ülke yönetimini yeniden ele aldı. idarenin yüksek b ulunanlar kraliçeye güven duyuyorlardı. Çünkü kra siyasi entrikalarla uğraşmak yerine günlük çalışmalara öncelik veriyordu. Seti hükümet merkezinden ayrılmak zorunda kalınca rahat gidiyordu, çünkü karısının kendisine ihanet etmeyece ğini ve ülkenin bilgelik ve doğrulukla yönetileceğini biliyordu. Kral elbette Ramses'e somut bir kral naipliği verebilirdi, ama etkileşimi tercih ediyor, tecrübelerini sihirli bir biçimde aktarmak istiyor, daha doğrusu oğlunu sayısız tuzağın kurulmak is tendiği sarayın kapalı alanında yanında bulundurmayı görüyordu. Ramses güçlü, kavrama gücü yüksek bir insandı. Hükümdarlık yeteneklerine sahip, her türlü talihsizliğe göğüs gerecek yaradılış taydı, ama bir firavunun ezici yalnızlığına dayanabilecek miydi? Se M buna alıştırabilmek için düşüncelerinde yolculuk yap öğretmeye çalışıyordu, ama Ramses'in geçmesi gereken daha 5 förçok merhale vardı. 276 CHRISTIAN JACQ Tuya, tanıttı. Donup kalan genç kadın tek kelime söylemedi ve eğilmekle yetindi. Seti ona bir an baktı ve ona görevlerini ciddi bir biçimde yapmasını tavsiye etti. Kral karısının evini yönetmek güvenilir ve ağzı sıkı olmayı gerektiriyordu. tari krala bakmaya cesaret edemeden çekildi. Tuya: "Kızcağıza sert dedi. "Çok genç değil mi?" "Beceriksiz birini mi almalıydım?" nitelikleri olan bir kıza benziyor." "Onun arzusu bir tapınağa girmek ve oradan hiç çıkmamaktı." "Onu çok iyi anlıyorum! Sen onu korkunç bir sınavdan geçiri "Doğru." "Peki amacın ne?" "Ben de bilmiyorum. Nefertari'yi görür görmez olağanüstü bir kişilikle karşılaştığımı anladım. Tapınağın içinde daha mutluydu, ama onun yerine getirmek istediği başka özel bir görevi olduğunu hissettim. Şayet yanılmışsam, o kendi yoluna gidecek." Ramses annesine, sarı köpeği Gece Bekçisi ile boyu insana kor ku verecek kadar büyümüş olan aslanı Katil'i tanıttı. Naibin bu iki arkadaşı, kendilerine gösterilen itibarı göz önünde tutarak aykırı bir davranışta bulunmadılar. Kraliçenin özel aşçısı tarafından ka rınları doyuruldu, bir palmiyenin gölgesinde, birinin başı öbürü nün ayaklarına gelecek biçimde uykunun tadını çıkardılar. Tuya: "Bu görüşme çok yararlı oldu," dedi. "Ama gerekçesi nedir?" "Güzel "Yoksa bozuluyor mu?" "Çok ağır bir suç işledi." "O kadar ağır mı?" "Mısır kraliçesine kara çaldı." "Nasıl?" "Kralın yerini almak için onun kaybolmasına yardımcı olmakla suçladı seni." Kraliçenin haberi gülümseyerek karşılaması şaşırtmıştı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 277 • "Saray eşrafı ile saygın hanımların hemen hemen tamamı aynı fikirdeydi. Bir yardım ordusu suçladılar be oysaki ben Seti ile senin sağ salim olduğunuzu biliyordum. Ta pınaklarımıza ve dinsel törenlerimize rağmen çok az insan, zaman ve mekâna bağlı olmadan insanlar arasında zihinsel bir iletişim ku rulabileceğini biliyor." "Suçlanacak "O normal bir biçimde davrandı." "Bunca nankörlük ve haksızlık sana acı vermiyor mu?" "insanların yasası budur. Çok şükür ki ülkeler bu yasalarla yö netilmiyor." Genç bir kadın, kraliçenin sol tarafında duran bir sehpanın üze mektupları bıraktı ve kaçar gibi sessizce çekildi. Bir an için da bulunması, bir ağacın yapraklan arasından süzülen güneş «un parlaklığını andırdı. Ramses: bu?" diye sordu. benim yeni "Onu daha önce gördüm. Nasıl oldu da böylesine önemli bir görevi elde edebildi?" bir yarışma sırasında tanıdım onu. Hator tapınağında ra hibe olmak için çağrılmıştı. Dikkatimi çekti." sen ona eğiliminin tam tersi bir görev "Haremlerde genç kadınlarımızı değişik görevler için yetiştirir ler." "Bu kadar genç bir kişi için ne büyük sorumluluk!" "Sen de topu topu on yedi yaşındasın. Benim gözümde olduğu gibi kralın gözünde de sadece gönül ve eylem niteliği Ramses heyecanlandı. güzelliği başka bir dünya dan geldiğini düşündürtüyordu insana. Odanın içinde bir an bulu bir mucize anı gibi benliğine kazındı. Tuya: "Güzel yatıştır," dedi. "Ondan şikâyetçi olmayacağım, ama gerçeği yanlıştan ayırt etmesini öğrensin. Şayet diline hâkim olsun." 43 Tören elbisesini giymiş olan Ramses, limanının ana iskelesinde bir aşağı bir yukarı dolaşıyordu. Çevresinde Belediye Başkanı, gemicilik gözetmeni, Dışişleri Bakanı ve hatırı sa yılır bir güvenlik birliği vardı. On dakikaya kalmadan on Yunan ge misi iskeleye yanaşacaktı. Bir ara kıyı güvenliği bir saldırı olacağını sanmıştı. Mısır savaş gemilerinden bir filo hemen harekete düşmanı defetmek için gerekli düzen kurulmuştu. Ancak yabancılar barıştan yana ol duklarını açıklamışlar ve Memfıs'e, Firavun'un yanına çıkmak için gelmek istediklerini söylemişlerdi. Nil ırmağını bir Mısır gemisi eşliğinde aştılar ve rüzgârlı bir gü nün ortasında başkente vardılar. Yüzlerce insan kıyıya yığılmış, me gelenleri izliyordu. Yabancı elçilerin vergilerini ödemek için geldikleri dönem değildi. Yine de gemilerin gösterişliliği besbelli bir zenginliğin belirtisiydi. Gelenler, Seti'ye lüks armağanlar sunacak lar mıydı? Sabırlı olmaktaki başarısızlığım bilen Ramses, diplomasi alanın daki yeteneklerinin yetersiz kalmasından korkuyordu. Bu yabancı ları karşılamak ona ağır geliyordu. barışçıl ifadeleri olan fa kat sıkıcı bir konuşma hazırlamıştı. Ramses, konuşmanın ilk söz cüklerini unutmuştu. Aşa'nın yanında olmamasına çok üzülüyor du. Tam bu durumun adamıydı o. Yunan gemileri çok zarar görmüştü. Açık denize açılmadan ön ce büyük oranda onarım görmeleri gerekiyordu. Hatta bazı lerde yangın izleri görülüyordu. Akdeniz'i geçerken korsanlarla çar pışmış olmalıydılar. Sancak gemisi, yelkenlerinin bir kısmı olmasına rağmen büyük bir ustalıkla manevra merdiven atıldı ve ortalığı bir sessizlik kapladı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 279 Gemiden ilk olarak kim inecek ve Mısır topraklarına ayak basa caktı? Elli orta geniş omuzlu sarışın bir adam gö ründü. Göğsüne ve bacaklarına zırh takmıştı, ama tunç miğferini çıkarmış, barış işareti olarak göğsüne dayamıştı. Onun arkasında, pembe bir elbise giymiş, başına soylu biri ol belirten bir taç takmış, beyaz tenli, uzun boylu ve güzel bir icadın vardı. Çift merdivenden indi ve Ramses'in önünde durdu. "Ben Mısır krallığının naibi Ramses'im. Firavun adına size geldiniz diyorum." "Ben de kralı, Atreus'un oğlu Bu da karım Helen. Lanetli kent Truva'dan geliyoruz. On yıl süren çok zor çarpışmalardan sonra sonunda galip geldik ve kenti yerle bir et Arkadaşlarımın birçoğu öldü. Bu nedenle de zaferin tadı acıya dönüştü. Gördüğünüz gibi gemilerimden geri kalanlar da kötü du Askerlerim ve tayfalarım yorgunluktan bitkin düştüler. sır bize, ülkemize dönmeden önce gücümüzü toparlamamız için verecek mi?" "Yanıt aittir." "Bu üstü kapalı bir red mi?" "Dobra dobra konuşmak "Daha iyi. Ben bir savaşçıyım ve çok insan öldürdüm. Sizin ise böyle birşey yaşamadığınız kesin." , "Bilmediğiniz konularda bu kadar kesin konuşmayın." Menelaos'un küçük siyah gözleri öfkeden parıldıyordu. adamlarımdan birisi olsaydın senin belini kırar "Bereket versin ki Mısırlıyım." Menelaos'la Ramses bakışlarıyla birbirlerine meydan okudular. olarak Lakedaimon kralının direnci kırıldı. "Yanıtı gemimde bekleyeceğim." Az sayıda kişinin katıldığı konsey toplantısında kral naibinin davranışı farklı tepkilere hedef oldu. Kuşkusuz Menelaos ve ordu sunun kalıntıları Mısır'a kısa ve uzun vadede tehlike ama kral sıfatı olduğu için saygı gösterilmesi gerekiyordu. Ram 280 CHRISTIAN JACQ ses eleştirileri dinledi ve reddetti. O karşısında acımasız bir savaşçı yı, kana ve savaşa susamış, tek eğlencesi yakılan kentleri talan et mek olan birisini bulmamış mıydı? Böyle bir eşkıyaya konuksever lik göstermek ona pek uygun görünmüyordu. Dışişleri Bakanı Meba, her zamanki ihtiyatlı tutumunu bozma dı. "Naibin tavır alması bana tehlikeli görünüyor. Menelaos'u kü çümsememeli. Bizim dış siyasetimiz, bize karşı ittifakların kurul masını önlemek için, küçük olsun büyük olsun birçok ülkeyle iyi geçinmeyi öngörür." Ramses: "O dalaverecinin teki," dedi. "Bakışlarında meymenet yok." Güven verici yüzlü, tatlı sesli, altmış yaşındaki dudak larında hoşgören bir gülümseme belirdi. "Duygularla diplomasi yapılmaz. Bazen hoşumuza gitmeyenler le bile ticaret yapmak Ramses: bize ihanet edecek," diye devam etti. "Onun için ve rilmiş sözün hiçbir değeri yoktur." Meba: herhangi bir kanıt olmadan yalnızca duygulara dayanan bir suçlama. Naibin gençliği, onu acele hükümler vermeye itiyor. Menelaos Yunanlıdır ve Yunanlılar da hilecidir. Belki de bütün ger çeği söylememiştir. Bize düşen ihtiyatlı davranmak ve bu ziyaretin gerçek nedenlerini bulmaktır." Seti: "Menelaos ile karısını akşam yemeğine davet edelim," dedi. "Onların davranışı kararımızı belirleyecektir." Menelaos, çok güzel madeni vazolar ve çeşitli ağaçlardan yapıl mış yaylar armağan etti. Bu silahlar onların Truvalılara karşı yap tıkları savaşta ne denli etkin olduklarını kanıtlıyordu. kralının subayları renkli, geometrik desenlerle bezenmiş etekler ve ayak bileklerini saran ayakkabılar giymişlerdi. Saçlarının kıvırcık örgüleri göbeklerine kadar uzanıyordu. Helen'in yeşil elbisesinden Tanrıların içkisi nektarı andıran bir RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 281 koku yayılıyordu. Yüzünü beyaz bir peçenin ardında gizlemişti. Tuya'nın soluna oturdu; Menelaos ise Seti'nin sağında bulunuyor du. Yunan kralı, ciddi bakışlı çehresinden etkilenmişti. Aralarındaki konuşmanın çevirisini Dışişleri Bakanı üstlen di. Vahanın şarabı Lakedaimon kralını neşelendirdi. Truva surları nın önünde geçirdiği yıllara üzüldüğünü söyleyerek yanıp yakındı. Savaştaki kahramanlıklarını anlattı. Arkadaşı anımsa dı. Tanrıların üzüldü, kavuşmak için sabırsızlandığı ülkesinin güzellikleriyle övündü. Yunancayı çok güzel konuşan Dışişleri Bakanı, konuğunun yakınmalarından etkilenmişe benzi yordu. Tuya, kendi dilinde hitap ederek: "Neden yüzünüzü gizliyorsunuz?" diye sordu. ben herkesin tiksintiyle baktığı bir dişi köpeğim. Benim yüzümden birçok kahraman öldü. Truvalı Paris beni kaçırdığı za man bu delice davranışının on yıl süren bir katliama dönüşeceğini aklımın ucundan bile geçirmedim. Belki yüz kez bir fırtınanın beni götürmesini ya da azgın bir dalganın sürüklemesini istedim. Sayısız felaket Hepsi de benim özgür değil misiniz?" Beyaz tülün altında acı bir gülümseme belirdi. "Menelaos beni "Mademki tekrar bir araya geldiniz, zamanla ıstıraplarınız sona erecektir." bu kadarla Helen'in hüzün dolu sessizliğine saygı gösterip başka bir şey sormadı. Güzel Helen: "Kocamdan nefret ediyorum," dedi. geçici bir duygu olmasın?" onu hiç sevmedim. Hatta Truvalıların galip gelmesini bile istedim. Helen?" burada olabildiğince uzun süre kalmama izin veriniz. fcakedaimon'a dönmek beni Protokol şefi olan Şenar, ihtiyat tedbiri olarak Ramses'i Menela ' Naip, yaşı belli olmayan, yüzü kırış 282 CHRISTIAN JACQ uzun beyaz sakallı bir adamın yanında vaş yiyor, her yemeğin üzerine zeytinyağı döküyordu. "Zeytinyağı sağlığın anahtarıdır, prensim!" "Adım Ramses." çok ya "Benimki de "General misiniz?" "Hayır, şairim. Gözlerim iyi görmüyor, ama hafızam mükem meldir." "Bir şair demek? Hem de şu ilkel yanında?" "Rüzgârlar bana, onun gemilerinin, bilgeliğin ve yazarların top rağı doğru yola çıkacağını fısıldadılar. Yaptığım bunca yol culuktan sonra, sakin bir biçimde çalışabilmek için buraya yerleş meyi arzu ediyorum." "Ben Menelaos'un burada uzun süre kalmasına karşıyım." "Ne sıfatla?" "Kral naibi sıfatıyla." "Çok Ve Yunanlılardan nefret ediyorsunuz." "Ben Menelaos'dan söz ettim, sizden değil. Nereye yerleşmeyi düşünüyorsunuz?" "Gemiden daha hoş bir yere! Daracık bir kamaradayım, eşyala rım gemi ambarında, denizcilerle bir arada olmaktan nefret ediyorum. Geminin dalgalar ve fırtınalar ilhama uy gun değil." "Benim yardımımı kabul eder miydiniz?" çok düzgün konuşuyorsunuz. "Dostlarımdan biri çok dil bilir. Onunla bir arada olmak öğren meyi bir oyuna dönüştürüyor." "Şiiri sever misiniz?" "Bizim büyük yazarlarımızı beğeneceksiniz." "Şayet ortak zevklerimiz varsa, belki Şenar, Dışişleri ağzından kararını öğren di. Menelaos'un Mısır'da kalmasına izin verilmişti. Gemileri onarı lacak, Kral ve eşi merkezindeki geniş bir villada otura cak, askerleri Mısırlı komutanların emrinde olacak ve çok sıkı bir disipline uyacaklardı. Firavun'un büyük oğlu, Menelaos'a başkenti gezdirip tanıtmak RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 283 la görevlendirildi. Bazen dayanılması güç olan uzun günler boyun Şenar Yunanlı'ya, Mısır uygarlığının ana çizgilerini öğretmeye ama nezaketsizliğe varan bir ilgisizlikle karşılaştı. Buna karşılık anıtlar Menelaos'u etkiledi. Tapınakların karşısın da şaşkınlığım gizleyemedi. , "Ünlü kaleler! Onları saldırarak ele geçirmek kolay değildir her halde." Şenar: "Bunlar tanrıların dedi. "Savaş mı?" "Hayır, Ptah sanatkârların Sözleriyle dünyayı biçimlendiren odur. Hator ise neşenin ve müziğin "Peki ama neden kalın duvarlı kalelere ihtiyaç duymuşlar?" "Kutsal enerji, onu kutsal şeylere saygısı olmayan kişilerden ko rüyan uzmanlara edilmiştir. Kapalı tapınaklara girmek için bazı sırları öğrenmiş olmak "Başka benim, Lakedaimon kralı, oğlu ve Truva fatihi Menelaos'un, bu yaldızlı kapılardan geçmeye hakkım izniyle bazı bayramlarda belki üstü açık av luya kabul edilebilirsiniz." "Peki bu avluda nasıl bir sırra şahit olurum?" olan ve yeryüzüne enerjisini yayan kurban verme törenini görürsünüz." Şenar sınırsız bir sabır gösterdi. Menelaos'un sözleriyle davra nışları pek kibarca olmasa da bu ikiyüzlü yabancı ile arasında bir yakınlık hissetti. Önsezisi, onu elde etmenin yolunun ona saygı göstermek olduğunu söylüyordu. dönüp dolaşıp Truva'nın bozgunuyla sonuçlanan ve On yıl süren savaşa geliyordu. Düşmanın darbeleri altında ölen müttefiklerinin zalim talihine üzülüyor, Helen'nin davranışını eleş tiriyor ve Homeros'un galip gelenlerin kahramanlıklarını ken başrolü ona vermesini arzu ediyordu. Şenar, Truva'nın nasıl yenik düştüğünü öğrenmeye çalıştı. Me nelaos göğüs göğüse yapılan korkunç çarpışmaları ve ile kahramanların Helen'i geri almak için gösterdikleri çelik gibi lattı. 284 IACQ Şenar: "Böyle uzun süren bir hile hiçbir rol oynamadı mı?" di ye sordu. Menelaos önce kararsız göründü, ama sonra yanıtlamayı kabul etti. "Odysseus, kocaman bir tahta at yapılmasını akıl etti. Bu atın içine askerler saklanacaktı. Truvalılar boş bulunup bu atın kentleri ne sokulmasına razı oldular. Böylece onlara içerden bir baskın yap tık." hayranlık dolu bir ifadeyle: "Bu düşüncede sizin de payınız vardır," dedi. "Odysseus ile konuştum, "Eminim sizin düşüncenizi dile getirmiştir." Menelaos, şöyle bir kasıldı. "Olabilir tabii." Şenar, Menelaos'un dostluğunu kazanmak için zamanının ço ğunu ona harcıyordu. Ramses'i ortadan kaldırmak, Mısır tahtının tek vârisi olmak için artık yeni bir stratejisi vardı. 44 Şenar, bahçesindeki asma çardağın altında Menelaos adına şö lenler düzenledi. Menelaos, çardağı saran asma dallarına ve dalların üzerindeki buğulu salkımlara hayran kaldı. Çerez olarak iri siyah üzüm tanelerinden yiyor, çeşitli otlarla hazırlanmış güvercin yahni si, kızarmış sığır, ballı bıldırcın, domuz pirzolası ve böbrekle da mak zevkini akıldan çıkmayacak bir biçimde tatmin ediyordu. Üzerlerine varlığı pek belli olmayan tüller giymiş müzisyen kızları seyrediyordu. Kızlar flüt ve küçük arplar çalarak ko nuklarını "Mısır güzel bir ülke. Onu savaş alanlarına tercih ederim." "Villanız hoşunuza gitti mi?" "Gerçek bir saray! Ülkeme döner dönmez benim için bir benze rini yapmalarını emredeceğim mimarlarıma." "Hizmetçiler nasıl?" "Üstümüze titriyorlar." Menelaos arzu ettiği gibi granitten bir banyo teknesi aldı. içini sıcak suyla doldurarak günde birkaç kez banyo yapmaktan hoşlanı yordu. Mısırlı kâhyası bu yöntemi sağlığa zararlı buluyor, insanın vücudunu hamlaştırdığını düşünüyordu. O da memleketlileri gibi duşta yıkanmayı tercih ederdi, ama Şenar'ın talimatına uyuyordu. Her gün masaj yapan bir kadın, büyük kahramanın yara izleriyle vücudunu yağlayarak ovuşturuyordu. "Masaj yapan kadınlarınız pek uysal değiller! Bizim ülkemizde köleler böyle sorun çıkarmazlar. Banyodan sonra benim isteğime uygun olarak bedenlerini verirler." Şenar: köle yoktur," diye açıkladı. "Bu kadınlar, yaptıkları karşılığında ücret alan görevlilerdir." "Köle yok mu? ülkenizin geri kaldığı bir konu!" Bu konuda ilerleyebilmek için sizin gibi adamlara ihtiyacımız 286 CHRISTIAN JACQ y apılmış bir tabağın içinde sunulan b ıldırcını elinin tersiyle itti. son sözleri iştahını kaçır mıştı. "Ne demek istediniz?" "Mısır zengin ve güçlü bir ülkedir elbette, ama biraz daha ileri görüşlü bir anlayışla yönetilse daha iyi olmaz mı?" "Siz büyük oğlu değil misiniz?" "Onun oğluyum diye kör olmam gerekmez ya?" "Seti, korkutucu bir kişiliğe sahip. Agamemnon'un bile onunki kadar otoritesi yoktu. Ona karşı bir komplo düzenlemeyi düşünü vazgeçin. Yüzde yüz başarısız olursunuz. Bu kral olağan üstü bir güçle donatılmış. Ben bir korkak değilim, ama onun bakış ları beni de korkutuyor." karşı komplo düzenlemekten kim söz ediyor? Bütün ulus ona büyük saygı gösterir. Ama Firavun da bir insan. Sağlığının kötüye gittiği söyleniyor." "Şayet âdetlerinizi iyi anladıysam, onun ölümünden sonra tahta kral naibi çıkacak. Böylece her türlü veraset kavgasının önüne geçil miş olacak." "Şayet Ramses hükümdar harabeye çevirir. Kar deşim yönetme yeteneği olmayan biridir." "Ona karşı çıkmak, babanızın iradesine karşı gelmek demek tir." "Ramses babamı yanılttı. Şayet siz benim müttefikim olursanız, gelecek sizin yüzünüze gülecek." "Gelecek mi? Benim geleceğim, bir an önce ülkeme dönmemi gerektiriyor! Mısır bana düşünemediğim kadar konukseverlik gös terip yedirip içirmiş olsa da ben burada, elinde hiçbir iktidar gücü olmayan bir konuktan başka bir şey değilim. Bu saçma hayallerinizi unutun." Nefertari, Helen'e Mer Ur haremini gezdirdi. Beyaz tenli sarışın güzel Helen, firavunların topraklarının ihtişamı karşısında hayran kaldı. Bu yorgun ve üzgün kadın, bahçelerde gezerken ya da müzik dinlerken birkaç neşeli anın tadını çıkarmaya çalışıyordu. Buradaki yaşantısına gösterilen aşırı özen, üzerinde bir ilaç etkisi yaratsa da son günlerde aldığı bir haber onu iyice kaygılandırmıştı: Yunan RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 287 gemisinin onarımı tahmin edilenden daha çabuk tamamlanmıştı. Ülkesine dönüş vakti yaklaşıyordu. Mavi lotuslarla kaplı bir su birikintisinin kenarına oturmuş olan Helen gözyaşlarını tutamadı. "Beni bağışlayın, "Kendi ülkenizde size kraliçe olarak saygı göstermeyecekler "Menelaos prestijini kurtaracak. Bir savaşçı karısını ne getirmek ve namusunu temizlemek için bir kenti yerle bir edip, halkını katlettiğini herkese kanıtlayacak. Oysa benim yaşantım ora da bir cehennem azabı olacak. Bu duruma düşmektense ölümü yeğlerim." Nefertari'nin ağzından gereksiz bir söz çıkmadı. doku sanatının sırlarını açıklamaya çalıştı. Bu konuya çok ilgi duyan Helen, birkaç sabahtan akşama kadar dokuma atölyelerin geçirdi. En deneyimli işçi kızlara sorular sordu. Hatta en lüks biseleri dikmeye kalkıştı. Elleri bu işe çok çabuk yatmıştı ve kısa za manda en profesyonel ustabaşıların takdirini kazanmıştı. Bu malar ona Menelaos'u, kaçınılmaz dönüş yolunu unut Bir akşam kraliçe Tuya'nın tahtırevanının haremin kapısın dan içeri girdiği ana ..'•' Helen, hemen dairesine kapanmak için koştu ve ağlayarak, kendini yatağa attı. Kraliçenin gelişi, bir daha yaşayama yacağı mutluluk döneminin sona erdiğini intihar et me cesaretini gösteremediğine pişman oldu. Nefertari tatlı bir sesle kendisiyle gelmesini rica etti. "Kraliçe sizi görmek istiyor." "Buradan hiçbir yere gitmeyeceğim." bekletilmekten hoşlanmaz." Helen, yazgısına boyun eğmekten başka bir şey yapamayacağını anladı. Bir kez daha, kaderinin başkalarının ellerinde olduğunu kavradı. Mısırlı marangozların becerisi Menelaos'u şaşırtmıştı. Fira gemilerinin aylarca denizlerde dolaşabileceklerine dair söy «nenlerin doğru olduğu anlaşılıyordu. tersaneleri Yunan olağanüstü bir çabuklukla onarmış ve eskisinden daha 288 CHRISTIAN JACQ sağlam duruma getirmişti. kralı, sadece dikilitaşları ta şımak için kullanılan altı düz tekneleri, süratli bile kar şısına çıkmaktan çekineceği türden, büyük savaş gemilerini görmüş, Mısır'ın caydırıcı gücünün bir aldatmaca olmadığını anlamıştı. Kafasındaki hırçın düşünceleri atarak keyifle dönüş yolculuğu hazırlıklarını yapmaya başladı. bu konaklama eski ener jisine kavuşmasını sağlamıştı. Askerlerine iyi bakılmış, güzel ye mekler yemeleri sağlanmıştı. Tayfaları yola çıkmaya hazırdı. Menelaos, kendinden emin adımlarla kraliçe Tuya'nın sarayına doğru gitti. Helen, Mer Ur hareminden döndükten sonra kraliçe nin sarayında kalıyordu. Menelaos'u Nefertari karşıladı ve karısının yanına götürdü. Üzerinde Mısır modasına uygun, askılı bir keten elbise bulunan Helen, biraz aykırı göründü. Bereket versin ki onu ka çırmayı düşünen başka bir Paris yoktu! Firavun'un ahlak anlayış böyle bir davranışı yasaklıyordu. Üstelik Mısırlı kadınlar, Yunanlı kadınlardan çok daha bağımsızdılar. Harem dairelerine kapatılmı yorlar, yüzlerini açık bırakarak özgürce geziyorlar, gerektiğinde er keklere kafa tutabiliyorlar, üst düzey memur olabiliyorlardı. Mene laos bunu, ülkesine sokulmaması gereken kötü bir davranış olarak görüyordu. Kocasının gören Helen, bile bile yerinden kalkmadı ve dokuma tezgâhında dokuduğu kumaştan başını kaldırmadı. "Ben geldim, Helen." "Biliyorum." "Beni selamlamak zorunda değil misin?" "Hangi sıfatla?" Ben senin kocan ve "Burada tek efendi gitmek için yola çıkacağız." "Elimdeki işi bitirmem için çok zamana ihtiyacım var." "Kalk ve gel." "Sen tek başına gideceksin, Menelaos." Yunan kralı karısının üzerine yürüdü ve bileğinden tutmaya ça lıştı, ama Helen'in çektiği hançeri görünce geriledi. "Bana saldırma, yoksa imdat diye bağırırım. Mısır'da tecavüzün cezası ölümdür." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 289 Sen benim bana "Kraliçe Tuya, bir dokuma atölyesinin idaresini bana bıraktı. Bu benim için layık olmaya çalıştığım şerefli bir görev. Saray hanımları için elbiseler yapacağım. Bu iş beni sıkmaya başlarsa gideriz. Ama sen sabırsızlık ediyorsan git, seni engellemem." öfkelenen Menelaos iki kılıcını ve üç mızrağını, villanın fırıncı sının değirmentaşı üzerinde kırdı. O güne dek böylesine bir öfke l görmemiş olan hizmetçiler çok şaşırmışlardı. Şenar olaya elkoyma saydı, polis cinnet geçiren konuğu tutuklayacaktı. Firavun'un bü I yük oğlu, Yunanlı kahramanın öfkesi dinmediği sürece mesafeli durmayı yeğledi. Nihayet Menelaos'un kolu yorulunca, Şenar ona bir maşrapa soğuk bira getirdi. kralı birayı içti ve değirmentaşının üzerine oturdu. "Şu Kim bilir bana ne oyunlar oynadı?" i "öfkenizi anlıyorum, ama bunun hiçbir yararı olmaz. Helen is tediği yaşam tarzını seçmekte özgürdür." özgür! Kadınlara bu kadar özgürlük veren uygarlıklar hak eder!" kalacak mısınız?" "Seçme hakkım var mı? Helen'siz dönecek olur sam, gülünç duruma düşerim. Halkım benimle alay eder ve bana sadık subaylarımdan biri, uyurken beni boğazlar. Bu kadın bana la zım!" ona emanet ettiği görev yalandan verilmiş bir görev değil. Kraliçe karınızı çok beğeniyor." Menelaos yumruğunu değirmentaşına vurdu. "Kahrolası "Ağlayıp sızlanmak bir çözüm değildir. Şimdi çıkarlarımız or taktır." Yunanlı kulak kabarttı. Şayet ben Firavun olursam, Helen'i ellerinize teslim ederim." "Benim ne yapmam gerekiyor?" Ramses'in safdışı bırakılması için bana yardım edin." "Seti yıl Dokuz yıllık hükümdarlık babamı tüketti. Mısır için kendini «da etmesi gücünün zayıflamasına yol açtı. Fazla zamanı kalmadı. 290 CHRISTIAN Ölümünden sonra iktidarın boşaldığı ilan edilir edilmez, yas döne minde bütün gücümüzle vururuz. Böyle bir strateji hemen uygula namaz." kolu kanadı kırılmıştı. "Ne kadar zaman beklemek bana, şans yüzümüze gülecek, ama tamamlamanız ge reken bir yığın tehlikeli görev var." koluna dayanan Homeros, naibe ayrılan saray bölü münden üç yüz metre bahçenin ortasında iki yüz metrekare alana inşa edilmiş yeni villasını inceledi. Bir aşçı, bir oda hizmetçisi ve bir bahçıvan ilgilenecekti şairle. Homeros, içi zeytinyağı dolu bir yığın küpün yedek bulundurulmasını istedi. Ayrıca, şarabına tat vermek için şart koştuğu anason ile kişnişin eksik edilmemesini ar zu ediyordu. Homeros, gözleri iyi görmediği için her ağaca ve çiçeğe eğiliyor du. Çiçeklerin çok çeşitli oluşu onu pek memnun etmiş görünmü yordu. Ramses, şairin, yeni yapılmış bu güzel binanın kendisine la yık görülmesinden pek memnun olmadığı kuşkusuna kapıldı. Ve birden şair patladı. "Nihayet bir limon ağacı! Bu ağaçtan uzak kalınca güzel mısra lar yazmak olanaksız. Limon ağacı yaradanın başyapıtıdır." Ramses üç ayaklı bir tabure getirdi. Homeros buna memnun ol du. "Bana kurutulmuş adaçayı yapraklan gönderiniz." "Kendi kendinizi tedavi etmek için mi?" "Anlayacaksınız. Truva savaşı hakkında ne biliyorsunuz?" "Çok uzun sürmüş ve çok adam ölmüş." şiirsel olmayan bir özet! Hektor'un dile getiren uzun bir şiir yazacağım ve adını koyaca ğım. Şarkılarım yüzyıllardan yüzyıllara aktarılacak ve insanların ha fızasından silinmeyecek." Ramses, Homeros'u biraz kendini beğenmiş buldu, ama coşku sunu da takdir etti. Siyah beyaz bir kedi evden çıktı ve şairin bir metre uzağında durdu. Kısa bir duraksamadan sonra dizlerine zıplayıp mır mır et meye başladı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 291 "Bir kedi, bir limon ağacı ve kokulu şarap! Hedefimde yanılma mışım. ada bir başyapıt Şenar, övünüyordu. Yunan kahramanı talihine bo yun eğerek ondan istediği oyunu oynamayı kabul etmiş, kralın ve rahipler sınıfının gözüne girip dostluklarını kazanmak için, Gurna tapmağına, üzerine sarı bantlarla lotus çiçeğinin tomurcukları iş lenmiş anforaları sunmuştu. Bu göz kamaştırıcı eşyalar tapınağın hazine dairesine kondu. Mısır'da daha uzun süre kalmak zorunda olduklarını bilen Yu denizcilerle askerler banliyölerine yerleşerek, yiye cek maddeleri karşılığında mücevher, koku ve merhem değiş tokuş ederek ticaret yapmaya hünerlerini gösterebile cekleri küçük dükkânlar ve atölyeler açmalarına izin verdi. Subaylarla seçkin askerler Mısır ordusuna girdiler. Kamu yararı na işlerde çalışanlar memur olacaklardı. Kanalların bakımı, bentle rin tamiri gibi işler onları bekliyordu. Çoğunluğu evlenecek, çocuk olacak ve kendi evlerini kuracaklardı. Seti de, Ramses de varlığından hiç endişe duymuyorlardı. Oysa ki yeni bir ilkinden çok daha etkili bir biçimde yerini almıştı. Menelaos, Helen'i kraliçe Tuya'nın yanında bir kez daha gördü Ve karısına son derece saygılı bir biçimde davrandı. Bundan sonra, karısının istediği zaman görüşebilecekler ve hiçbir biçimde karısını etmeyecekti. Helen kocasının ciddiyetine inanmamakla birlikte, Menelaos'un ağa düşmüş vahşi bir hayvan gibi kımıldaya cak halinin kalmadığını fark etti. kralı, güzel bir girişimde daha bulundu: Ramses'in hıncını olabildiğince yumuşatmak. Aralarındaki görüşme resmi bir havaya büründü ve iki tarafın da bir taşkınlık yapmasına gerek kal önemli bir konuk olan Menelaos, sarayın gerektirdiği kural uyacak ve naiple ilişkilerini en iyi şekilde sürdürmeye çalışa Ramses'in soğukluğuna rağmen açık bir çatışma tehlikesin den böylece Şenar ve Yunanlı dostu, sessiz sessiz örüyorlardı. Bakımlı yüzü, düzgün kesilmiş küçük bıyığı, manikürlü Şenar'ın gemisindeki kamarada ikram edilen biranın ta 292 tı. CHRISTIAN JACQ çıkarıyordu. Anlaşmalarına göre bu buluşmalar gizli tutulacak Şenar, kral Menelaos ile Helen'nin gelişlerinden söz etti, ama genç diplomattan kuşkulandığı için, planlarından hiç söz etmedi. durum nasıl gelişiyor?" "Giderek Küçük prenslikler birbirleriyle didişi yorlar. Her küçük kral, yönetimin kendisinde olması koşuluyla bir federasyon kurmayı hayal ediyor. Bu bölünme bizim ama uzun sürmez. Meslektaşlarımın tam aksine, Hititlerin, gözünü iktidar hırsı bürümüşlerle yaşantılarından memnun olmayanları kendi bayrağı altında toplayacağını o zaman Mısır büyük bir tehlike ile karşı karşıya kalacak." "Peki bu tehlike ne zaman baş gösterir?" "Birkaç yıl yarar sağlamayan konuşmalar ve pazarlıklar yapıla cak." haber verilecek mi?" "Doğrudan haber verilmeyecek. Büyükelçilerimiz geri kafalı in sanlar, hiçbiri geleceği sezecek yeteneğe sahip değil." "önemli haberleri elde edebilecek durumda mısınız?" "Henüz değil, ama olayları ve kişileri perde arkasından yöneten kimselerle sıkı dostluklar kurdum ve onların açıkladığı sırlardan çok yararlandım." "Dışişleri Bakam Meba, bana çok yakınlık gösterdi. Hemen he men dost işbirliğimiz sürecek olursa, terfınizi sağlamak için girişimde bulunacağım." tertemiz bir ününüz var. Oralarda, Ramses'in adı bile geçmiyor." "Önemli bir gelişme olursa, beni hemen bilgilendirin." 45 h ükümdarlığının bu onuncu yılında, Ramses'e kararlı bir adım attırmak istiyordu. Naip on sekiz yaşında olmasına rağmen, sırlarına ermeden hükümdarlık yapamazdı. Firavun bek ler, oğlunun olgunlaşmasını görmek isterdi, ama belki de buna yetmeyecekti. Bu nedenle, böyle bir girişimin delikanlı dengesini bozabileceğini bile bile Seti onu, Abidos'a götürmeye verdi. Burada Seti, Tanrı Set tarafından öldürülen Ösiris'in en büyük tapınağını yaptırmıştı. Set'in adını kullanarak korkunç yok etme gücünü kendisinde toplamış olan Firavun, gücü diriltici bir güce dönüştürmüştü; Katil Set, ö lümü yenen ışıktan gövdesini sırtında taşıyordu artık. Babasının arkasından yürüyen Ramses, ilk anıtsal kapısından rahip ellerini ve ayaklarını taş bir havuzun içinde te Bir kuyunun önünden geçtikten sonra kapalı tapınağın cephesini gördü. Burada, her kralın Osiris kılığında heykelleri vardı i hepsinin de önünde, çiçek demetleri ve içi erzakla dolu sepetler duruyordu. Seti: ışık ülkesi," diye açıkladı. Lübnan sedirinden yapılmış ve, alaşımı ile kaplan kapılar geçilmez gibi görünüyordu. gitmek ister misin?" Ramses razı oldu. ; Kapılar açıldı. Beyaz elbiseli, kafası kazınmış bir rahip Ramses'i eğilmeye Gümüş zemin üzerinde yürür yürümez Ramses, buhur kokulu farklı bir dünyaya götürüldüğünü hissetti. yedi küçük tapınağın her birinin önünde bulunan, laât'ın heykelciğini kaldırdı. Bu heykelcikler o tapınağa ya sunuları simgeliyordu. Sonra Firavun, oğlunu ataların kori 294 CHRISTIAN JACQ doruna götürdü. Orada, birleştiren yönetmiş olan firavunların adları kazınmıştı. Seti: bu yana, "Onlar öldü," dedi, "ama onların devam ediyor. Sadece düşünceni besleyecek ve davranışlarına yön verecek. Dünya durdukça bu tapınak da duracak. Burada tanrılarla iletişim kuracak ve onların sırlarını öğreneceksin. Onların yaşadığı bu yeri koru ve yarattıkları yaşat." Baba ile oğlu hiyeroglif sütunlarını okudular. Bu yazılar fira vunlara yeni tapınak planlan yapmalarını ve zamanın başlangıcın dan beri var olan bu hükümdarlık görevini sıkı sıkıya korumalarını emrediyordu. Sunakları güzel ve süslü olduğu zaman memnun oluyor ve onların mutlulukları da yeryüzünü aydınlatı yordu. Seti: "Atalarının adı sonsuza dek yıldızlı göğe yerleşmiştir. Onların döneminde yazılan yıllıklar milyonlarca yılı içinde barındırır. Ya sa'ya göre yönet. Yasa'yı yüreğinin içine yerleştir, çünkü o hayatın her türlü biçimini tutarlı kılar." Bir sahne Ramses'i şaşırttı. Orada Ramses, yardı mıyla vahşi bir boğayı avlayan bir delikanlı olarak gösterilmekteydi! Heykeltıraşlar, Ramses'in kaderinin değiştiği anı ölümsüzleştirmiş Her müstakbel kral, içine çekildiği büyük yazgının farkında olmadan böyle bir anı yaşamıştı. Seti ile Ramses tapınaktan çıktılar ve üzerinde ağaçlar bulunan küçük bir tepeye doğru yürüdüler. mezarı. Onu görmek pek az kişiye nasip olmuştur." Birçok basamak inip yeraltına girdiler ve yüz metre uzunluğun da tonozlu bir koridordan geçtiler. Duvarlar, öteki dünya kapıları nın adlarını gösteren metinlerle ilerledikleri koridorun sola doğru yaptığı ani dönüşü geçince olağanüstü bir anıtla karşı laştılar: Etrafı suyla çevrili bir adayı andıran toprağın üzerindeki on sütun bir tapınağın çatısını taşıyordu. "Osiris her yıl, sırlarının kutlanması sırasında bu büyük mezar da yeniden dirilir. Burası enerji okyanusundan çıkan ilk tepenin bir eşidir. Bir'in îki olduğu ve binlerce şekle girdiği halde koruduğu yerdir. Bu görünmeyen okyanustan Nil, su taş RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 295 ması, kırağı, yağmur ve kaynak suları doğar. O dünyamızı çevreler, evreni kuşatır. Güneşin kayığı onun içinde yüzer. Düşüncen bu su dalsın, görünen dünyanın sınırlarını aşsın ve gücünü, başlangıcı sonu olmayandan alsın." Ertesi gece Ramses, Osiris'in sırlarını öğrendi. Görünmez okyanustan gelen serin suyu içti ve yeniden dirilen Osiris'in gövdesinden fışkıran buğdayı yedi. Sonra, ince bir keten elbise giydi ve çakal maskesi takmış bir rahibin kılavuzluğunda, sadık kulların yürüyüşüne katıldı. Set'in kötülük ortaklan kesti. Onları öldürmeye ve Osiris'i ortadan kaldırmaya ka vermişlerdi. Korku verici bir müziğin eşliğinde dinsel bir kavga başladı. Ramses, Osiris'in oğlu ve halefi olan rolünü üst Kral naibi, ışığın çocuklarına karanlığın çocuklarım için izin verdi. Ne yazık ki bu çarpışma sırasında Osiris bir darbe aldı. Sadık kullar Osiris'i hemen kutsal tepeciğe taşıdılar ve cenaze başında beklemeye başladılar. Bunların arasına büyük büyücü rolünü üstlenen Tuya ve rahibeler de katıldı. Dualarının yar dağınık vücudunun parçalarını bir araya getirip ölmüş tanrıyı dirilttiler. Ramses, o gece sarfedilen her sözü yüreğinde saklayacaktı. Ayini sanki annesi değil, bir tanrıçaydı. Ramses, yeniden dirilme en derinine inmiş, zaman zaman insanların dünyası ile bağlantıyı kaybettiğini ve öbür dünyanın içinde eriyip gittiğini his A ma bu garip savaştan galip çıkmış ve gövdesi ruhuna bağlılığını korumuştu. Ramses, Abidos'da birkaç hafta kaldı. Çok büyük ağaçlarla çev kutsal gölün kenarında dinsel düşüncelere daldı. Dinsel oyunlar bu gölde Osiris'in kayığı yüzüyordu. Bu kayık insan eliyle ışığın gücüyle bir araya getirilmişti. Ramses, tanrının yanında saatler geçirdi. Bu merdivenin yakınına, mahkemesinde ruhları dürüst bulunan ölülerin mezar taş W Bu ruhlar, insan başlı bir kuş kılığına girerek, Abi hacca rahiplerin adaklarından yararlanıyorlardı. içinde altın, gümüş, kraliyet keteni, heykeller, kutsal yağlar, tüt 296 CHRISTIAN JACQ şarap, merhemler ve vazoların bulunduğu tapınak hazinesi onun için açıldı. Ramses, Abidos topraklarından gelen er konduğu ambarlarla ilgilendi ve bu erzak halka dağıtılmadan önce yapılan kutsallaştırma ayinine katıldı. Sığırlar, yağlı inekler, danalar, keçiler ve kümes hayvanları da bu ayine dahildi. Bazı hay vanlar tapınağın ahırlarına, çoğunluğu da civar köylere geri dönü yorlardı. Seti'nin hükümdarlığının dördüncü yılında ilan edilen bir ka rarnameye göre tapınak için çalışan herkes görevini bilmek ve asla bu görevi terk etmemek zorundaydı. Bu nedenle Abidos arazisinde çalışan herkes iktidarın aşırılıklarından, angaryalardan ve başka yü kümlülüklerden korunacaklardı. Vezir, yargıçlar, bakanlar, beledi ye başkanları ve üst düzey görevlilerin bu kararnameye uymaları ve kararnameyi aynen uygulamaları ister gemi, ister eşek, ister arazi söz konusu olsun, Abidos'un herhangi bir mülkü başkasına verilemezdi. Böylelikle rençperler, bağcılar ve bahçıvanlar Firavun ve Osiris'in çifte himayesinde barış içinde yaşı Herkes görüp duysun diye Seti, bu kararnamesini Nub ye'nin tam kalbinde yer alan duvara kazdırmıştı. 2.80 met reye 1.56 metre büyüklüğünde olan bu yazıt, hiç kimsenin gözün den kaçacak gibi değildi. Herhangi bir kimse tapınağın topraklarını değişikliğe uğratmayı ya da hizmetçilerinden birinin görevini değiş tirmeyi düşünecek olursa iki yüz sopayla cezalandırılır ve burnu ile kulakları kesilirdi. Tapınağın günlük yaşantısına katılan Ramses, kutsal dünya ile ekonomik dünyanın, her ne kadar farklı olsalar da, aslında birbirle rine çok bağlı olduğunu gördü. Firavun, tapınağın en içinde, kutsal varlıkla düşünce ve duygu ortaklığı kurduğu zaman, artık onun için maddi dünya yok oluyordu. Ancak böyle bir tapınak yaptıra bilmek için mimarlara ve tanrılara güzel şeyler sun mak için de, tarlalarında çalışan köylülere ihtiyacı vardı. Tapınakta mutlak gerçek diye hiçbir şey öğretilmiyor, hiçbir di ni inanç, bağnazlığın dar kalıplarına kapatılmıyordu. Görünürde cansız taştan yapılmış bu tapınağın içinde manevi enerji cisimleni yor, insanı değiştiriyor ve kutsallaştırıyordu. Mısır toplu munun kalbi olan bu yer, Firavun'u tanrıya bağlayan sevgiyle yaşı yor ve insanlara bu sevgiyle hayat veriyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 297 Ramses, birçok kez ataların bulunduğu koridora girdi ve Ma uygun olarak ülkeyi kurmuş olan kralların adım çöz dü. Tapınağın yanında ilk hanedanlık döneminin hükümdarlarının b ulunuyordu. Burada onların, sonsuzluk konutlarında duran mumyaları değil, görünmez ölümsüz bedenleri dinleniyordu. Bu görünmez ve ölümsüz gövdeler olmasaydı Fira hiçbir varlığı olmazdı. Birden yükleneceği görev Ramses'e ezici göründü. Hayatı güçlü bir ateşle coşan, ama bu devlerin halefi olacak kadar yeteneği on sekiz yaşında bir delikanlıydı! Bugün Seti'nin oturdu tahta çıkma cesaretini nasıl gösterebilecekti? Bu görevin ağır nasıl Ramses hayal kurarak kendini avutmuştu. Abidos onu gerçekle yüz yüze getirmişti. Babasının onu buraya getirmesinin asıl nedeni buydu. Bu tapınaktan daha iyi başka ne ona küçüklüğünü bilirdi? Naip tapmaktan çıktı ve Nil ırmağına doğru yürüdü. dönme anı gelip çatmıştı. Güzel ile evlenmenin, dostlarıyla eğ 'İ ve babasına kral naipliği görevinden vazgeçtiğini bildir zamanı gelmişti. Mademki ağabeyi hükümdar olmayı bu ka dar istiyordu, onu engellemenin ne anlamı vardı? Düşüncelere dalmış olan Ramses yolunu şaşırdı, aşağılara, Nil kıyısına kadar ulaştı. Önüne çıkan kamışlardan rahatsız oldu, onla rı araladı ve birden onu gördü. Sarkık uzun kulakları, kalın bacakları, dik sakalı, uçları keskin ve miğfere benzeyen boynuzlan ile vahşi boğa gözlerini ona dikmiş, dört yıl önceki gibi karşısında duruyor Ramses gerilemedi. Doğanın en üstün gücünü kullanan ve hayvanların kralı olan bu ;a onun yazgısını belirleyecekti. Boğa üzerine saldırırsa, onu ve ayaklarının altında çiğneyecekti. Mısır sarayı da prensin eksildiğini görünce, onun yerine bir başkasını ty, Şayet boğa hayatını bağışlayacak olursa artık bu hayat kendine ve Ramses bu bağışa layık olduğunu göstermeye çalı 46 Menelaos birçok ziyafete ve eğlenceye onur konuğu olarak da vet ediliyordu. Helen de onun görünmeyi kabul ediyor, herkesin beğenisini kazanıyordu. Yunanlı erlerle denizciler ise hal kın arasına giriyor, ülkenin yasalarına saygılı davranıyor, göze bat mıyorlardı. Bu başarı Şenar'ın saygınlığını Saray halkı onun diplo masi alanındaki yeteneklerini takdir ediyordu. kralına karşı duyduğu düşmanlığı gösterişli bir biçimde açığa vuran naibin davranışı üstü örtülü olarak eleştiriliyordu. Ramses esneklikten yoksundu ve görgü kurallarım hiçe sayıyordu. Bu da onun hüküm darlık etmeye elverişli olmadığını gösteren bir kanıt değil miydi? Haftalar boyunca Şenar kaybettiği alanları yeniden ele geçir mekle uğraştı. Kardeşinin, Abidos'da kalması ve böylelikle uzun sü re başkentten uzakta olması ortalıkta istediği gibi at koşturmasını sağlıyordu. Elbette Şenar naip unvanını ama bir naip kişiliğine sahip değil miydi? Seti'nin kararına hiç kimsenin karşı çıkmamasına rağmen bazı ları onun naip seçiminde yanılmış olabileceğini düşünüyorlardı. Ramses, Şenar'dan çok daha yakışıklıydı, ama bu başında bulunmasına yeter miydi? Henüz oluşmuş bir muhalefet yoktu, ama sessiz bir itiraz gittik çe büyüyecek ve sırası geldiğinde, Şenar'a destek sağlayan birçok şeyden biri olacaktı. Kralın büyük oğlu dersini unutmamıştı: Ram ses, yabana atılacak bir hasım değildi. Onu yenmek için aynı anda birkaç cepheden saldırıya geçmeli, nefes almasına fırsat vermeme liydi. Bu yüzden Şenar, yılmadan çalışıyor, adımlarını büyük bir sa bırla atıyordu. Planının esaslı bir aşaması tamamlanmıştı bile: Yunanlı su bay, kral sarayının güvenliğini sağlamakla görevli muhafız kıtasına kabul edilmişlerdi. Önceden göreve alınmış öteki paralı askerler onların dostu olacak ve yavaş yavaş, karar günü geldiğinde, yararla RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 299 nılabilir bir birlik oluşturacaklardı. Hatta belki de içlerinden biri naibin kişisel muhafızları arasına girecekti! Menelaos'un desteğiyle ondan yararlanacaktı. k ralı geldiğinden beri, gelecek giderek daha bir iç açıcı oluyordu. Geriye, kralın sağlık durumu hakkında daha ciddi haberler elde edebilmek için kralın tabiplerinden birini yoldan çı karmak kalıyordu. sağlık durumu pek iyi görünmüyordu, ama yalnızca görünüşe bakarak bir karar almak insanı yanlış bir de ğerlendirmeye itebilirdi. Şenar, babasının birdenbire gitmesini istemiyordu, çünkü savaş planı henüz tam anlamıyla olgunlaşmamıştı. Akıl havalarda olan Ramses'in sandığının tam aksine, zaman Şe lehine çalışıyordu. Şayet kader, Şenar'ın ağır ağır ördüğü bu içine Ramses'i düşürecek olursa, naip boğulup ölecekti. Limon ağacının dibinde oturan Homeros'un dikte ettirdiği ilk bölümünü yeniden okuyan Ameni duygularını: "Güzel," diye açıkladı. Gür, ak saçlı şair, Ameni'nin açıklamasında gönülsüz bir hava sezdi. "Eleştirdiğin bir yer mi var?" "Sizin tanrılarınız insanlara çok benziyor." da öyle değil mi?" "Yazarların öykülerinde bazen öyledir, ama bunlar sadece eğ lence amaçlıdır. Tapınak öğretisi ise daha farklıdır." "Sen, genç bir kâtip olarak ne bilebilirsin ki?" "Gerçekten çok az şey bilirim, ama tanrıların yaratıcı güçler ol duğunu ve enerjilerinin uzmanlar tarafından özenle kullanılması gerektiğini biliyorum." "Ben bir destan yazıyorum! Senin dediğin tanrılar benim anla tacağım hikâyeye uygun karakterler olamaz. Hem hangi kahraman bir Patroklos'u geçebilir? Onların maceralarını öğ sonra, başka hiçbir şey okuyamayacaksın!" •'< Ameni kendi düşüncelerini açığa vurmadı. Homeros'un coşku Yunan şairlerinin ününe uygun düşüyordu. Klasik Mısırlı ya katliamlardan söz etmektense, bilgelik üzerinde durmayı A ma yaşlı bir konuğu eğitmek ona düşmezdi. 300 CHRISTIAN JACQ Homeros: "Naip beni çoktandır görmeye gelmiyor," diye "O şimdi tapınağında mı? Orada büyük sırların öğrenildiği ileri sürülüyor." "Evet, doğru." "Ne zaman dönecek?" "Bilmiyorum." Homeros, omuzlarını Anason ve kişnişle kokulandırılmış başdöndürücü şarabından bir kupa içti. "Yoksa dönmemek üzere sürgüne mi gönderildi?" irkildi. "Ne demek istiyorsunuz?" "Demek istediğim şu: Firavun, oğlunun ülkeyi yönetmek konu sunda yeteneksiz olduğunu görerek düş kırıklığına uğramış ve onu, Abidos tapınağında, dünyadan elini eteğini çekmiş bir rahip yap mış olabilir. Sizin gibi dinine düşkün bir ulus için, tedirginlik yara tan bir insandan kurtulmanın en iyi yolu bu değil mi?" Ameni çökmüştü: Homeros'un söyledikleri doğruysa, Ramses'i bir daha göreme yecekti. Arkadaşlarına danışmak isterdi, ama Musa Aşa Asya'da ve Setau da çöldeydi. Tek başına, kaygılar içinde, kendini işine vererek eski sakinliğini bulmaya çalıştı. Çalışma arkadaşları bürosuna yığınla olumsuz rapor bırakmış lardı. Derinleştirilmiş araştırmalara rağmen, kötü mürekkep kalıp larını üreten atölyenin sahibi hakkında hiçbir ipucu bulunamamış tı. Kralla oğlunu Asuan'a çeken mektubun yazarı da bulunamadı. Genç kâtip adamakıllı öfkelendi. Neden bunca araştırma düş sonuçlanıyordu? Suçlu mutlaka bir iz bırakmış olmalıydı, ama hiç kimse bundan yararlanmıyordu! Ameni yere bağdaş kurup oturdu ve dosyaları, ilk bulgulardan itibaren gözden geçirmeye başladı. adının sonundaki R harfi bulunan senedi yeni den eline alarak, aradıkları gizemli adamın hangi amaçla davrana bileceği hakkında bir varsayımda bulundu. Bu varsayım daha son ra, mektuptaki yazıyı tanıdığında kesin bir bilgi haline dönüştü. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 301 Şimdi her şey açıktı, ama Ramses, hayatının sonuna kadar tapı nağa kapatıldığı için gerçeği öğrenemeyecek ve suçlu mayacaktı. Bu haksızlık genç kâtibi isyana sürükledi. Bu alçak adamı mah keme huzuruna çıkarmak için dostları ona yardım edecekti. kraliçenin kendisini hemen kabul etmesi için ısrarla yanında bekledi. Kraliçe Tuya, Hator tapınağının baş ile bir dinsel törenin hazırlıkları konusunda konuştuğu için, genç kadın sabretmek zorunda kaldı. Çok sinirlenmişti, keten kollarını dişleyip duruyordu. Sonunda elbisesini yırttı. Nihayet Nefertari kabul salonunun kapısını açtı. Güzel Iset'in sürçtü ve kraliçenin ayaklarının dibinde secdeye kapandı. "Majeste, bu duruma el atmanız için yalvarıyorum!" "Ne gibi bir felaket geldi başınıza?" "Ramses tapmağa kapatılmak isteniyor, bundan eminim! Böyle ağır bir biçimde cezalandırılmasını gerektirecek ne yaptı?" Tuya, Güzel Iset'i yerden kaldırdı ve arkalığı alçak bir sandalye ye oturmasını rica etti. "Bir tapınakta yaşamak size bu kadar korkunç mu görünüyor?" on sekiz yaşında! Sadece yaşlı bir insan böyle bir hoşlanabilir. Onun yaşında Abidos'a "Kim söyledi bunu size?" "özel sekreteri "Oğlum şu anda Abidos'da, ama orada tutsak değil. Geleceğin firavunu, Osiris'in sırlarına alışmalı ve bir tapınağın işleyişini ayrın tılarına varıncaya kadar öğrenmelidir. Eğitimi sona erince geri dö necek." Güzel rahatlamıştı, ama kendini gülünç duruma düşmüş hissetti. Omuzlarına bir şal alan Nefertari, her sabah olduğu gibi herkes ten önce kalkmıştı. yapılacak çeşitli işlerle ve kraliçenin meşgul oluyordu. Kraliçenin ev işleri çok çalışmayı an dikkatli olmayı gerektiriyordu. Nefertari, arzu ettiği rahi dinsel yaşantısından çok uzak kalmış, Tuya'nın isteklerine uyum sağlamıştı. Çünkü kraliçeye karşı sonsuz bir hayran Genç 302 CHRISTIAN JACQ Başkasına karşı olduğu kadar kendisine karşı da sert davranan ve yüceliğine tutkun, geleneksel değerlere olan Tuya, yeryüzünde tanrıça Maât'ı temsil ediyordu ve doğru manın zorunluğunu durmaksızın hatırlatıyordu. Kraliçenin bu önemli rolünü sezen Nefertari, kendi görevinin de sadece sıradan günlük işlerle sınırlı olmadığını idaresi altındaki liçenin seçkin kişiliğini yansıtmalıydı. Hiçbir yanlış adım affedile mezdi. Mutfak boştu. Hizmetçiler odalarında tembellik ediyorlardı herhalde. Nefertari her birinin kapısını tıkladı. Ama hiçbir yanıt alamadı. Kuşkuya düştü. Bir bir kapıları açtı. Hiç kimse yoktu. Her zaman disiplinli ve özenli olan bu ne olmuştu acaba? Ne bayramdı ne de seyran. Çok beklenmedik durumlarda bile onların yerlerine geçen yedek görevliler hizmeti aksatmazlardı. Taze ekmek, pasta, süt olmaları gereken yerde değillerdi ve on beş dakikaya kadar kraliçe kahvaltısını edecekti! Nefertari ne yapacağını bilemez duruma düşmüştü. Büyük bir felaket çökmüştü sarayın üzerine. Değirmene doğru koştu. Belki kaçaklar bazı yiyecekleri oraya bırakmışlardır diye düşündü, ama buğday tanelerinden başka bir şey yoktu. Buğdayı öğütmek, ekmeği hazırlamak, fırında pişirmek çok zaman alırdı. Tuya haklı olarak kâhyasını, işini savsaklama ve tedbirsizlikle suçlayacaktı. Arkasından da hemen kovulacaktı. Küçük düşmekle kalmayacak, kraliçeyi terk etmek zorunda ka lacağı için çok üzülecekti. Bu durum, kraliçeye karşı duyduğu sevginin derinliğini hissettirmişti. Ona bir daha hizmet edememek büyük bir acı olacaktı. Ağırbaşlı bir ses: "Bugün hava çok güzel olacak," dedi. Nefertari yavaşça döndü. "Siz, kraliyet burada..." Ramses sırtını duvara dayamış, kollarını kavuşturmuştu. "Burada bulunmam yakışıksız mı kaçıyor?" "Hayır, "Annemin sabah kahvaltısına gelince, içiniz rahat etsin. Hizmet çileri kahvaltıyı tam zamanında hiçbirini göremedim!" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 303 "En sevdiğiniz özdeyiş şöyle değil miydi: mükemmel söz, ye da gizlidir; ama gene de o, değirmende hizmetçi yanında "Beni buraya çekmek için hizmetçileri evden uzaklaştırdığınızı düşünebilir miyim?" "Tepkinizi daha önceden sezmiştim." "Sizi memnun etmek için buğday öğütmemi mi arzu edersi Nefertari. Benim arzu ettiğim mükemmel bir söz." "Sizi düş kırıklığına uğrattığım için üzgünüm: Bende öyle bir "Bense tam tersini düşünüyorum." Nefertari güzel ve pırıl pırıldı. Bakışlarında tanrısal suların de vardı. "Belki açıksözlülüğümü kınayacaksınız, ama sizin şakanızı kötü söylemeliyim." Naip kendine güvenini kaybetmiş gibiydi. "O mükemmel söz, "Herkes sizin Abidos'da olduğunuzu sanıyordu." döndüm." "Ve ilk işiniz, kraliçenin hizmetçilerini parayla ayartıp benim alt üst etmek "Nü kenarında vahşi bir boğayla karşılaştım. Yüz yüzeydik. Be hayatım onun boynuzlarının uçundaydı. Gözlerini bana dikip f sırada çok önemli kararlar aldım. Mademki beni öldürme öyleyse ben yeniden kendi kaderimin efendisi olacağım." "Sağ kurtulduğunuz için pek memnun oldum ve kral olmanızı dilerim." "Bu annemin fikri mi, yoksa sizinki mi?" "Yalan söylemek âdetim değildir. Gidebilir miyim?" "Yeşil taştan da değerli olan bu söze siz sahipsiniz Nefertari! O sözü ederek beni mutlu eder misiniz?" Genç kadın eğildi. t "Mütevazı bir Mısır Kadın doğruldu. Bakışları gurur doluydu. Asaleti göz kadar büyüktü. 304 CHRISTIAN JACQ "Kraliçe sabah görüşmemiz için beni bekliyor. Geç kalmam çok ciddi bir hata olur." Ramses onu kollarının arasına aldı. "Benimle evlenmeyi kabul etmen için ne yapmam gerekiyor?" Nefertari, tatlı bir sesle: "Bana sormanız yeter," diye yanıt verdi. 47 Seti, hükümdarlığının onuncu yılına, devasa büyüklükteki Gize kurban verme töreninde bulunarak başladı. Keops, Kef ren ve adındaki firavun piramitlerinin inşa edildiği yay bekçiliğini yapıyordu bu sfenks. nedeniyle, hiçbir davetsiz konuk, bütün ülkenin enerji kaynağı olan bu alana gire kral naibi sıfatıyla, dev heykelin önündeki küçük tapı nağa babasıyla birlikte girdi. Yere yatmış kral başlı bir aslan biçi mindeki bu heykelin gözleri göğe bakıyordu. Heykeltıraşlar, bir dikilitaş taşın üzerinde Tanrı Set'in hayvanı yenisi temsil edilmişti. Bu çöl hayvanının simgelediği ka güçlere karşı savaşan başlıca görevi, bu simgesel av sahnesiyle gösterilmiş oluyordu: Kargaşa yerine düzeni kur Bu eski kent Ramses'i etkiledi. Oradan yayılan güç, vücudunun hücresine işledi. Abidos'un uyandırdığı dinsel saygı ve içtenlik sonra, Gize, her yerde hazır olan görünmez güç var olduğunu doğrulayan en parlak kanıttı. Bu güç hayvan lar âleminde kendine simge olarak vahşi boğayı seçmişti. Burada şey sonsuza kadar sürecekti ve piramitler zamanı tüketecekler Ramses: Onu Nil'in kenarında gördüm," dedi. "Yüz yüzeydik ve bana, flk kez görüyormuş gibi Seti: Naipliği, krallığı reddetmek istiyordun," dedi, "ama boğa seni Babası düşüncelerini okuyordu. Belki de Seti, sorumluluklarını iyi anlaması için vahşi boğa kılığına girerek karşısına çıkmıştı. Abidos'un bütün sırlarını çözemedim, ama bu uzun inziva ba esas sırrın, hayatın bağrında olduğunu öğretti." I CHRISTIAN JACQ sık sık git ve bu tapınağa göz kulak ol. Osiris'in sırlarını ülkenin dengesini koruyan en önemli anahtarlardandır o lid sırlar." "Başka bir karar aldım." "Annen uygun görüyor. Ben de." Delikanlı sevincinden sıçramak istedi, ama bulunduğu durum onu frenledi. Bir gün o da Seti gibi, insanların düşüncelerini okuya bilecek miydi acaba? Ramses, hiç bu denli coşkulu görmemişti. "Her şeyi biliyorum ve onun kim olduğunu öğrendim! inanma yacaksın, ama hiç kuşku Bak, iyi bak!" Genelde çok titiz olan kâtip, papirüs, yazı tahtaları ve kireç par çalarından oluşmuş dağınık bir eşya yığınının arasından çıkmıştı. Bir sonuca varmadan önce, bir aydan beri yığılmış olan bu belgele rin hepsini tekrar tekrar incelemişti. "Evet," diye kesin konuştu, "suçlu ve bu da onun Arabacı ve seyisle arasındaki bağlantıyı da kurmayı başardım. Anlı yor musun, Ramses? Adam aslında hem bir hırsız hem de bir katil miş! Onu böyle davranmaya iten neydi acaba?" Önce buna inanamayan naip sonunda gerçeği kabul etmek zo runda kaldı. mükemmel bir iş becermişti. Hiçbir kuşkuya yer yoktu. "Bunu kendisine soracağım." Ramses'in ablası Dolant ile daha da şişmanlayan kocası Sari, vil lalarının bahçesindeki havuzda oynaşan balıkları besliyorlardı. Do lant'ın suratından düşen bin parçaydı. Sıcak oriu çok yoruyor ve yağlı vücudunun salgıladığı terleri artırıyordu. Doktorunu ve mer hemlerini değiştirmesi gerekiyordu. Hizmetçilerden biri Ramses'in geldiğini haber verdi. Kardeşini kucaklayan Dolant: "Sonunda bize saygı duymaya başladın!" dedi. "Sarayda herkes senin her şeyden elini eteğini çektiğini düşünüyordu biliyor mu sun?" "Saray çoğu kez yanılır, ama ülkeyi o yönetmez." Ramses'in ses tonundaki ciddiyet şaşırttı. Genç rf " :A . f RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 307 prens değişmişti. Konuşan yeniyetme bir delikanlı değil, "Kocamı ambarların yönetimine atamak için mi geldin?" "Buradan gitsen iyi olur, Dolant alındı. "Kocamın benden gizlisi yoktur," dedi. "Bundan emin misin?" "Eminim." Sari'nin her zamanki neşeli hali kaybolmuştu. eski gergin ve endişeliydi. • "Bu yazıyı tanıyor musunuz?" fe Ramses onlara, Seti ve kendisini Asuan götüren gösterdi. Ne Sari, ne de karısı yanıt verdi. "Bu mektubun imzası sahte, ama yazının kimliği saptanabiliyor: Bu yazı senin Sari. Öteki belgelerle karşılaştırılınca bu açıkça görü "Bu sahte bir belge, bir "öğretmenlik sana yeterli olmuyordu, adi mürekkep kalıplarını ttStün kaliteli gibi satmayı akıl ettin. Kendini tehlikede hissedince sana kadar ulaşacak bütün izleri yok etmeye çalıştın. Arşiv ve kâtiplik mesleği hakkında bilgin olduğu için, gerisi çocuk oyunca Parçalanmış da olsa, eksik de olsa, akdin bir kopyası vardı ama. Bu yüzden özel sekreterim bunun bedelini hayatıyla ödüyor . az kalsın. Çünkü bu kopyayı döküntü eşyaların arasında Uzun süre Ameni ile ben suçlunun Şenar olduğunu sandık. Sonra Ameni hatasının farkına vardı. Atölyenin sahibinin adının sadece bir R harfi vardı. Bu harf Şenar'ın adının son harfi R senin adının, Sari'nin içindeki R harfiydi. Üstelik, beni tuzağa arabacıyı bir yıldan fazla bir süre kullanan sendin. Ağabe masumdur, tek suçlu sensin." eski öğretmeni, çenesi kilitlenmiş bir halde duruyor, gözlerine bakamıyordu. Dolant bu duruma ne üzülmüş, ne , sağlam hiçbir kanıt cezalandıramaz." dedi. "Bu elinizdekilerle 308 CHRISTIAN JACQ "Neden benden nefret ediyorsun?" Ramses'in dönmüştü. "Çünkü sen bizim yolumuzun önünde bir engeldin," diye hay kırdı. "Sen, gücüne çok güvenen, kasıntı bir genç horozsun. Kocam üstün nitelikli, zeki ve uysal bir adamdır. Mısır'ı yönet mek için hiçbir eksiği yoktur. Kralın kızı olarak benim sayemde bu na yasal olarak hakkı var!" Dolant kocasını elinden tuttu ve öne doğru çekti. Ramses: sizi çılgına çevirmiş," dedi. "Ailemin adını böylesine bir ağır suçlamayla lekelememek için şikâyette bulunmayacağım. Ama size, terk etmenizi emrediyorum. Taşranın küçük bir kentine yerleşecek, orayı hiç terk etmeyeceksiniz. Bir çılgınlığa kalkışacak olursanız sürgüne gönderileceksiniz." "Unutma, ben senin ablanım Ramses!" "Hoşgörümün ve zayıflığımın nedeni de bu ya!" Birçok hayati tehlike atlatmasına rağmen, şikâyette bu lunmamayı kabul etti. Bu dostça davranış, Ramses için, ablası ile eski öğretmeninin açtıkları yaraya merhem oldu. Şayet haklı olarak bir öç alma isteğinde bulunsaydı, Ramses karşı çıkma yacaktı. Ama genç naibin yakınlarını, Nefertari ile evlenme sini fırsat bilerek bir araya getirmekten başka bir şey düşünmüyor du. çok miktarda yılan zehriyle laboratuvarına döndü. Mu sa, yarından sonra Memfıs'e gelecek, geriye bir tek Aşa Yola çıktı, ama ne zamana geleceği belli olmaz." "Onu bekleriz." "Senin için çok Herkesin söylediğine göre Nefer tari güzeller arasında en "Sen aynı fikirde değil misin?" "Ben bir papirüsün ya da bir şiirin güzel olup olmadığına karar verecek yeteneğe sahibim, ama kadın Bu konuda bana çok şey sorma." sağlık durumu nasıl?" "Seni görmek için sabırsızlanıyor." "Onu davet edelim." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 309 sinirli görünüyordu. "Bir sıkıntın mı var?" "Senin için, evet... Önüne hep engel çıkardım, ama artık tuta mayacağım. Güzel seni görmek için ısrar ediyor." Güzel aşırı öfkesini Ramses'in yüzüne haykırmak için ka rarlıydı, ama onun kendisine doğru geldiğini görünce, birden bü yülendi. Ramses değişmişti, hem de çok değişmişti. Delicesine âşık olduğu o tutkulu delikanlı değildi karşısındaki. Görevi daha bir be gerçek bir naipti. • Sanki karşısındaki adam, hiç tanımadığı ve üzerindeki etkisi tümden kaybolmuş bir kimseydi. Hırçınlığı birden dağıldı, yerini saygılı bir korkuya bıraktı. "Senin beni "Annem bana müracaatından söz etti." "Endişeliydim, ve dönüşünü öylesine arzu ediyordum "Hayal kırıklığına mı uğradın?" "Yarın Nefertari ile evleniyorum." "O çok Bense hamileyim." Ramses genç kızın elini şefkatle tuttu. "Seni terk edeceğimi mi sanıyordun? Bu bizim çocuğumuz ola cak. Yarın kader beni hükümdar yapacak olursa, Nefertari kraliçe olacak, ama sen de arzu eder ve kabul edersen, sarayda yaşayacak Genç kadın Ramses'e sarıldı. seviyor musun, Ramses?" "Abidos ile vahşi boğa bana gerçek karakterimi tanrısal bir esin gösterdiler. Ben herhangi bir insan gibi olamam Babam öyle ağır bir resmi görev yükledi ki, belki altında ezile ama gene de bu serüvene girişeceğim. Sen gençliğin verdiği arzu ve tutkunun ta kendisisin. Nefertari ise bir kraliçe." Ben yaşlanacağım ve sen beni unutacaksın." V "Ben bir kabile reisiyim ve bir kabile reisi kendi adamlarını Bu kabilenin bir ferdi olmak ister misin?" dudaklarını dudaklarına uzattı. 310 CHRISTIAN JACQ Evlenmek özel bir iş olarak kabul edildiği için dinsel hiçbir tö ren yapılmayacaktı. Nefertari, sürülerin su içmeye geldikleri kıyıları balçıklı bir kanalın yakınındaki palmiye bahçesinde basit bir eğlen ce düzenlenmesini arzu etmişti. Nefertari'nin üzerinde kısa bir keten elbise, kolunda lacivert ta şından yapılmış bilezikler, boynunda da kırmızı akikten bir kolye vardı. Genç kadın, Kraliçe giydiği kıyafetin aynısını seç mişti. En şık giyinen, Asya'dan o sabah dönen Kraliçe, Mu Setau, Yunanlı ünlü koca bacaklı bir arslan ve mu zip bir köpekten oluşan bu topluluk bir köylü grubunu andırıyor du. Aşa, sarayın debdebesini ama bütün eleştirilerini ken dine sakladı ve Setau'nun muzip bakışları altında, kır yemeğini öte kilerle paylaştı. Yılan oynatıcısı: "Pek keyifli dedi. "Sevimli bir yer." "Ama otlar kostümünü lekeliyor! Bazen yaşam Hele yakınında hiçbir sürüngen yoksa." Homeros, gözlerinin iyi görmemesine rağmen, Nefertari'nin güzelliğiyle istemeyerek de olsa Nefertari'nin He len'den daha güzel olduğunu kabul etmesi gerekiyordu. "Senin sayende gerçek bir tatil gününün tadını çıkarıyorum," dedi. çok çalışma gerektiren bir yer mi?" "Yapılan iş öylesine büyük ki, en küçük bir hata başarısızlığa ne den olur. Şantiyenin bir güçlükle karşılaşmadan çalışabilmesi için en küçük ayrıntıyı bile sürekli gözden geçiriyorum." Seti gelmemişti. Bu evliliği onaylamasına rağmen, kralın kendi sine böyle bir eğlence günü ayırması olanaksızdı. Mısır ona bu ayrı calığı tanımıyordu. Sade ve mutlu bir gün geçirdiler. Başkente döndükleri zaman Ramses, Nefertari'yi kollarına alarak evinin eşiğinden geçirdi. Yasa önünde artık onlar olmuşlardı. 48 Şenar, oldukça yoğun bir faaliyet içindeydi. Hatırlı kişileri art arda ziyaret ediyor; davetleri, öğle ve akşam yemeklerini, kabulleri ve özel görüşmeleri Esas olarak krallığın ileri gelen leri arasındaki ilişkileri sıcak tutmayı amaçlayan protokol şefliği gö revini fazla ciddiye almıyor muydu? Gerçekte Şenar, kardeşinin yaptığı büyük hatadan yararlanı yordu: Soylu olmayan, mütevazı bir ailede yetişmiş bir kızla lenmek ve onu Mısır'ın yüce kraliçesi yapmak! Buna karşı hiçbir yasanın olmadığı doğruydu, ama Seti'nin büyük oğlu, Ramses'in bu davranışını saraya ve soyluluğa karşı bir meydan okuma ola rak göstermek için bütün gayretini gösterdi ve sonunda başarıya ulaştı. Kral naibinin başına buyruk davranışı, yakın bir gelecekte, edinilmiş ayrıcalıkları tehdit etmeye başlayacaktı. Hem sonra Ne fertari nasıl davranacaktı? Elinde tutamayacağı iktidarın sarhoşlu eski ve sözü geçen ailelerin aleyhine, kendi çevresini kura caktı. Ramses'in ününe giderek gölge düşüyordu. Şenar, Dolant'ın yüzüne bakarak: "Yüzünden düşen bin parça!" diye şaşkınlığını belirtti. "Mutsuz musun yoksa?" "Tahmin edebileceğinden de "Sevgili içini dökmek ister misin?" "Kocamla ben kovulduk." bu?" "Ramses bizi tehdit etti." "Ramses mi? Hangi bahaneyle?" "Lanet Amenisi'nin yardımıyla, Sari'yi korkunç şeylerle Ona itaat etmeyecek olursak, bizi mahkemeye "Elinde kanıt var mı?" 312 CHRISTIAN JACQ suratı asıldı. Değersiz bir iki ipucu. Ama sen adaleti bilirsin: Bize karşı düşmanca davranır." "Bundan, seninle kocanın gerçekten Ramses'e karşı bir komplo kurduğunuz anlamı çıkmıyor mu?" Prenses "Ben yargıç değilim bana gerçeği söyle." "Biraz komplo kurduk, Ama bundan utanç duymuyo rum! Ramses hepimizi birer birer eleyecek!" "Bağırma Dolant. Ben inandım." Dolant bitkinlikten çöktü. "Bana kızmıyor musun?" "Bilakis. Senin girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasına üzül düm." "Ramses suçlunun sen olduğunu düşünüyordu." "Onun maskesini düşürebileceğimi biliyordu da ondan. Ama artık onunla bir çatışmaya girmeyeceğimi düşünüyor." "Sari ile beni müttefikin kabul eder misin?" "Ben de size bunu teklif edecektim." "Ne yazık ki taşrada tamamen güçsüz olacağız!" "Bu kesin değil. Teb'in hemen yakınında benim villamda otura caksınız. Sivil ve dinsel otoritelerle ilişki kuracaksınız. Birçok ulu kişi Ramses'e olumlu gözle bakmıyor. Onları, Ramses'in tahta çık masının olanaksız olduğuna inandırın." "Sen hem yardımsever, hem de iyisin." Şenar'ın bakışında kuşku dolu bir ifade belirdi. "Sizin düzenlediğiniz kim kârlı çıkacaktı?" "Sadece uzaklaştırmak istiyorduk." kızı olduğunu ileri sürerek kocanı tahta çıkarmayı arzu ediyordun, değil mi? Şayet benim müttefikim olacaksan, bu nu unut ve sadece benim çıkarlarım için çalış. Çünkü ben hüküm dar olacağım. O gün geldiğinde bana sadık kalanlar ödüllendirile cek." Aşa, Şenar'ın verdiği o muhteşem kabul törenlerinden birine katılmadan Asya'ya dönmedi. Çok lezzetli yemekler yeniyor, çok güzel bir müzik dinleniyor, sırlar aktarılıyor, genç naiple karısı RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 313 tiriliyor, ise övgüler yağdırılıyordu. Kralın büyük oğlunun genç diplomatla baş başa görüşmesi kimseyi çünkü üstleri ondan övgüyle söz ediyorlardı. Şenar: diye açıkladı. "Bir aya kalmadan Asya işleriyle görevlendirilen tercümanların olacaksınız. Yaşınıza gö re bu bir "Size nasıl gösterebilirim?" "Bana bilgi vermeye devam ederek. Ramses'in düğnünde bu lundunuz mu?" en yakın dostlarıyla birlikte." "Can sıkıcı sorular sordu mu?" "Hiçbir soru sormadı." "Hâlâ size güven duyuyor mu?" "Hiç kuşkunuz olmasın." Asya konusunda soru sordu mu?" "Hayır. Babasını ilgilendiren hiçbir alana girmez. Zamanını genç karısına ayırmayı "Hiç ilerleme sağladınız mı?" "önemli ölçüde. Birçok küçük prenslik, biraz cömert davrandı takdirde sizi mı istiyorlar?" "Memnuniyetle kabul ederler." "Altını kullanma hakkı sadece ait." "Benim aracılığımla, gizliden gizliye, düzmece vaatlerde bulun manızı engelleyen bir şey yok ama." "Mükemmel bir elimize geçirinceye kadar, vereceğimiz sözler en büyük silahımız olacak. Sizi, herkesin isteklerini yerine getirebilecek tek olarak tanıtacağım. Zamanı geldiğinde bakanlarınızı kendiniz Ramses'le şaşkınlığına yol açacak bi yaşam koşullarında hiçbir değişiklik yapmadılar. Naip, ba gölgesindeki görevini sürdürürken, karısı da Tuya'nın görevine devam etti. Şenar, çok mütevazı görünen bu kasıtlı olduğunu söylüyordu. Böylece kralla kraliçe ko 314 CHRISTIAN JACQ yunlarında engerek yılanları besledikleri halde hiçbir şeyden kuşku duymayacaklardı. Uyguladığı stratejinin parçaları birbirine oturmaya başlamıştı. Musa'nın kendi katılmasını sağlayamadığı doğruydu, ama nasıl olsa bunun için uygun bir fırsat çıkacaktı. Belki de başka birisi dengesini yitirip müttefiklerinin cephesine hareminde genç kızların yüzecekleri ve kürek sporunun tadını çıkaracakları büyük bir havuzun açılışının yapıldığı sırada, Şenar, şeref konuklarından biri olan Güzel Iset'i selamladı. Genç kadının hamileliği gözle görülecek biçimde ilerlemişti. "Nasılsınız?" "Sağlığım yerinde. Bir oğlan çocuğu doğuracağım ve bunun onuru Ramses'in olacak." ile karşılaştınız mı?" "Çok tatlı bir kadın. Dost olduk." "Sizin "Ramses'in iki eşi olacak. Onun tarafından sevilmek koşuluyla kraliçe olmamayı kabul ettim," "Bu soylu davranış insanı duygulandırıyor, ama yine de güven cesiz bir durum." "Siz ne Ramses'i ne de onu seven erkek ve ka dınları." "Kardeşimin şansını kıskanıyorum, ama sizin mutluluğunuzdan kuşkuluyum." "Ona, kendisinden sonra Firavun olacak bir erkek evlat vermek, övünülecek en güzel şey değildir de nedir?" "Kısa sürede iyi iş çıkarmışsınız ancak unutmayın ki Ramses henüz Firavun değil." yanlış olduğunu mu söylemek istiyorsunuz?" "Elbette ki Gelecek beklenmedik olaylarla doludur. Size büyük saygım var, bunu siz de biliyorsunuz. Ramses size karşı affe dilmez bir zalimlik gösterdi. Zarafetiniz, zekânız ve soyu sopu belli bir aileden gelmeniz, kralın eşi olmanızı gerektiriyordu." "Bu düş yok oldu artık. Ben gerçeği yeğliyorum." "Ben bir düş müyüm? sizden aldığını ben size suna bilirim." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU "Onun çocuğunu karnımda taşırken buna nasıl cüret edebili yorsunuz?" "Düşünün îset. iyice Bütün gizli yaklaşım çabalarına aracılarla yapılan iştah kabar tıcı tekliflere rağmen Şenar, Seti'nin özel doktorlarından hiçbirini parayla tutmayı başaramadı. Bu adamlar namuslu oldukları için mi bu teklifleri kabul etmemişlerdi? Hayır, sadece ihtiyatlıydılar. Bü yük oğlundan çok kendisinden korkuyorlardı. sağlık durumu bir devlet sırrıydı. Bu sırra ihanet eden çok ağır ce zalara çarptırılırdı. Mademki tedavi uzmanlarının yanına yanaşılamıyordu, Şenar taktik değiştirmeye karar verdi. Tabiplerin yazdıkları ilaçlar, laboratuvarlarından birinde hazırlanıyordu. Geriye bu hangisi olduğunu öğrenmek kalıyordu. , Araştırma büyük titizlik gerektirdi, ama sonunda oldu. ait haplarla sıvı ilaçlar tapınağında hazırlanıyordu. Yaşlı, dul ve varlıklı bir adam olan laboratuvar şefini baştan çıkar maya kalkmak çok tehlikeliydi. Buna karşılık asistanları üzerine ya bir araştırma birçok bilgi edinmesini sağladı. Aralarından kırk yaşlarında, kendisinden çok küçük bir kadınla evlenmiş olan aldığı maaşın karısının takı ve krem masraflarını bile karşılamadığından yakınıyordu. Avlanacak hayvan bulunmuştu. Sonuca kolay ulaşıldı. Şenar, babası için yazılan ilaçlardan Seti'nin yavaş gelişen, fakat ağır bir hastalıktan acı çektiğini öğrendi. Üç bilemedin dört yıl taht boşalacaktı. Hasat mevsiminde Seti, tarlaları koruyan tanrıçanın kobra biçi bazalttan yapılmış heykeline adak olarak şarap sundu. çevresine toplanan köylüler, onun orada bulunmasını lütfü olarak görüyorlardı. Hükümdar halkla içli dışlı hoşlanıyor, onları soyluların çoğuna yeğliyordu. "V, sona erince bolluk tanrıçasını, tahıl tanrısını ve onları temsil eden Firavunu övücü konuşmalar yapıldı. Ram babasının halk arasında ne kadar popüler olduğunu gördü. tabaka ondan korkuyor, halk ise onu seviyordu. 316 CHRISTIAN JACQ Seti ile hurma bahçesindeki kuyunun yanında oturdu lar. Bir kadın onlara üzüm, hurma ve soğuk bira getirdi. Genç naip, babasının saraydan ve devlet işlerinden uzakta geçirdiği bu kısa sü rede dinlenme olanağı bulabildiğini hissetti. Tatlı bir ışıkla yıkanan yüzünde gözleri kapanıyordu. "Hükümdar olduğun zaman Ramses, insanların ruhsal yapıları nı dikkatle incele, sağlam ve doğru karakterli, ettikleri yemine sadık kalan, tarafsız hüküm veren ulu kişileri ara bul. Onları esas görevle rine ata. Hepsi de yasasına saygılı olsunlar. Kokuşmuş insan lara ve adam ayartıcılara karşı acımasız ol." "Daha uzun yıllar hükümdarımız olun Henüz görevi dev retmenize çok var." "Mısır tahtında otuz yıl oturmak Ama ben oraya kadar "Hâlâ bir granit kayası kadar sağlam değil misiniz?" "Hayır Ramses. Taş ölümsüzdür. Firavun adı yıllar boyu anılır, ama benim fani gövdem yok olacak. Ve bu an yaklaşıyor." Genç naip göğsünün ortasında çok acı veren bir sızı hissetti. "Ülkenin size daha çok ihtiyacı var." "Sen birçok güçlüğü başarıyla yendin ve çabucak ama daha hayatının başlangıcındasın. Yıllar boyunca vahşi boğanın bakışlarını hatırla. Sana ihtiyacın olacak gücü ve ilhamı versin." "Sizin yanınızda her sorun çözümleniyor. Neden talih size daha uzun yıllar hüküm sürme olanağını vermesin?" "Önemli olan ona hazırlanmaktır." "Sarayın beni kabulleneceğine inanıyor musunuz?" "Ben öldükten sonra birçok açgözlü önünü kesecek ve ayakları nın dibine tuzak o zaman sen en büyük savaşını ve receksin." "Hiç müttefikim olmayacak mı?" "Yalnız kendine güven. Ne erkek kardeşin, ne kız kardeşin ola cak. Kime iyilik etmişsen o sana daha çok ihanet edecek. Zengin ol ması için yardım ettiğin fakir seni sırtından bıçaklayacak. Elini uzattığın kimse senin aleyhinde komplolar kuracak. Yakınlarından ve astlarından daima kuşku duy, yalnız kendine güven. Felaket gü nü gelip çattığında sana hiç kimse yardım etmeyecek." 49 Güzel kraliyet sarayına yerleştikten sonra çok gü zel bir erkek çocuk dünyaya getirdi. Çocuğun adını koydular. Ramses'in ziyaretinden sonra genç anne çocuğunu bir sütanneye verdi ve o güzel vücudu hamilelikten arta kalan izlerden kurtulsun diye gerekli bakımlar yapılmaya başlandı. Ramses yeni doğan çocu ğuyla gurur duyuyordu. Onun bu mutluluğuna çok sevinen Güzel eğer isterse, ona başka çocuklar daha doğuracağına söz verdi. Ramses yanından ayrılınca kendini çok yalnız hissetti ve Şe nar'ın zehir gibi sözlerini hatırladı. Ramses, yanma için ayrılıyordu kendisinden. Bunu yaparken gizliliğe verdi önem ve dikkat çileden çıkarıyordu onu; nefret et mek o kadar kolay olurdu ki! Ramses'in esas karısı hiçbir çaba sarfetmeden, yalnızca parıltı ayla gönülleri ve akılları fethetmeye Güzel ise Ram davranışlarını kabul edecek kadar baştan çıkmıştı. Bu yalnız lık ona çok zor geliyordu. sarayının lüksünü, çocukluk ar kadaşları ile yaptığı bitmez tükenmez sohbetleri, Nil üzerindeki ge zintileri, şatafatlı villaların havuzlarında yüzmeyi hasretle anıyordu. Teb zengin ve çok parlaktı, ama orada doğmamıştı. Belki de Şenar haklıydı. Belki de onu ikinci eş durumuna düşü ren Ramses'i affetmemeliydi. Homeros, kurumuş adaçayı yapraklarını toz haline ve büyük bir salyangoz kabuğunun içine içerideki yaktı ve kabuğa bir kamış sokarak keyifle tüttürdü. Ramses: garip bir alışkanlık," dedi. "Yazı yazmama yardım ediyor. Harika eşiniz nasıllar?" a nlamına gelen bu adın tam olarak söylenişi ; 318 CHRISTIAN JACQ kraliçenin evini yönetmeyi sürdürüyor." kadınlar hep ortalıkta. Oysa Yunanistan'da çok az gö rünürler." "Bu durumdan şikâyetçi misiniz?" Homeros bir nefes çekti. "Gerçeği söylemek Hayır. Bu konuda belki de siz haklısınız, ama eleştirilecek çok şey var." "Bu eleştirileri duymak beni mutlu eder." Ramses'in bu açık daveti şairi şaşırttı. "Eleştirilmekten hoşlanıyor musunuz?" "Şayet sizin görüşleriniz bizim gündelik mutluluklarımızı artıra hepsine deriz." "Burası çok acayip bir ülke. Yunanistan'da vaktimiz sayısız tar tışmalarla geçer. Hatipler ateşlidir ve kanlı bıçaklı olmaya hazırdır. Burada Firavun'un sözlerini kim eleştirir?" "Onun rolü Maât yasasını uygulamaya koymaktır. Görevinde bir yanılgıya düşerse kargaşa ve felaket insanlar da bunu kö tüye kullanır." "Peki bireylere hiç güven duymaz mısınız?" "Benim fikrimi sorarsanız, hiç güven duymam. Bireyi kendi ha line bıraktığınız zaman ihanet ve alçaklık hüküm sürer. Bu yüzden bilgeler sopadan hiç vazgeçmezler." yeni bir nefes çekti. "Benim söz ettiğim bir kâhin var. Çok yakından tanı mış olduğum bu kâhin şimdiki zamanı, geçmişi ve geleceği bilir. Şu anda ülkenizde bir huzur var, çünkü babanız, sözünü ettiğiniz bil gelere layık bir insan. Ama "Yoksa siz de mi bir kâhinsiniz?" "Hangi şair kâhin değildir ki? bölümün mısralarını dinleyin: dağının tepelerinden Apollon indi. Kızgındı. Yayı zunda, sadakı da sıkı sıkıya kapalıydı. Çok öfkeliydi, sıçradığı za man sırtındaki oklar birbirine vuruyordu. Karanlık bir gece gibi ilerliyor ve insanların üzerine ok Cesetleri yakmak için, sayısız odun yığını tutuşturuldu. "Mısır'da sadece bazı caniler yakılır. Böylesi bir cezaya çarptırıl mak için çok büyük suçlar işlemiş olmak gerekir." Homeros, kızgın görünüyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 319 "Mısır barış içinde yaşayan bir Ama bu ne zamana kadar sürecek? Prens Ramses, bir rüya gördüm. Sayısız ok bir bulut yığını gibi fırlayıp delikanlıların gövdesini deliyordu. Savaş yaklaşıyor, ka çınamayacağınız bir savaş." Sari ile karısı, Şenar'ın onlara verdiği görevi büyük gayretle yaptı lar. Kralın kızıyla kocası, birbirlerine danışarak Şenar'a boyun yi ve onun gayretli hizmetkârı olmayı kararlaştırmışlardı. Böylece sadece Ramses'den öçlerini almakla kalmayacaklar, aynı zamanda, Şenar'ın sarayında seçkin bir konum elde edeceklerdi. Tahtı ele ge çirmek için ittifak kurduklarından zaferi de aynen paylaşacaklardı. Dolant, en iyi ailelere kendini kabul ettirmekte hiçbir zorluk Aksine aileler kral soyundan gelen bir kişiyi ara larında görmekten büyük mutluluk duymuşlardı. Seti'nin kızı, Gü oturmayı yeğlemesinin nedenlerini açıklarken, bu olağan taşra kentini yakından tanımak, kırların güzelliğinden yararlan uçsuz bucaksız Amon tapınağının yakınında ol mak gibi şeyleri sıralamıştı. Kocasıyla birlikte birçok kez, dünya iş lerinden uzaklaşıp bu tapınağa girmeyi düşündüklerini de ekliyor du. kabul günlerinde ve özel görüşmelerde Ramses hakkın da bazı söylentiler yaymaya başladı. Ne de olsa, Ramses'in sırlarını ondan daha iyi kimse bilemezdi. Seti büyük bir kraldı, tartışılmaz bir hükümdardı. Ramses ise bir despot olacaktı. Onun döneminde, soyluları devlet işlerinde hiçbir rol alamayacak, Amon tap nağı daha az para yardımı alacak ve gibi soylu olmayanlar soyluların yerini alacaktı. Ufak tefek ayrıntılarla Ramses'in çok kö bir portresini çizdi ve kral naibinin aleyhinde olanların arasında bağlar kurdu. öte yanda Sari de sofu rolü oynuyordu. Zamanında Kap gibi • ünlü bir kurumun yönetimini üstlenmiş olan Sari, Karnak kâ tiplerinin okullarından birinde çok mütevazı bir öğretim görevini etti ve tapınakların sunaklarını çiçeklerle süslemekle görevli grubuna katıldı. Alçakgönüllülüğü pek beğenildi. Din arasındaki etkili kişiler onunla görüşmekten zevk alır ar ve onu sofralarına davet ettiler. Sari de karısı gibi her yerde kusuyordu. 320 CHRISTIAN JACQ Sari, Musa'nın çalıştığı büyük şantiyeyi gezme iznini aldığı za man, yaptığı çalışmadan ötürü eski öğrencisini kutladı. Hiçbir sü salon, tanrıların şanına uygun olarak yapılmış dev Karnak sa lonlarının görkemine erişemezdi. Musa biraz şişmanlamıştı. Sakallıydı, yüzü güneşten kararmıştı. Dev bir sütun başlığının gölgesinde düşüncelere dalmıştı. "Seni yeniden gördüğüme çok sevindim! göz kamaştırıcı bir başarıya imzasını atan bir öğrencim "Acele etmeyin. Sonuncu sütun yerine kadar, rahat yok bana." "Çalışma şevkini öve öve bitiremiyorlar." "Benim görevim başkasının emeğini denetlemekle sınırlı." "Senin erdemlerin çok daha göz kamaştırıcı Musa. Bu yüzden kendimi kutluyorum." geçici olarak bulunuyorsunuz?" "Hayır, Dolant'la ben civardaki bir villaya yerleştirildik. Kar bir okulda öğretmenlik yapıyorum." "Bu bir gözden düşmeye benziyor." nedenlerden biri bu." ne oldu?" "Gerçeği öğrenmek ister misin?" "Nasıl isterseniz." "Söylemesi "Sizi zorlamak niyetinde "Bu işin sorumlusu Ramses. Ablasına ve bana çok kötü suçla malarda bulundu." "Hiç kanıtı yok mu?" "Hiçbir kanıt yok. Öyle olsaydı bizi hemen mahkemeye vermez miydi?" Bu suçlama Musa'yı sarstı. Sari: "Ramses iktidar sarhoşluğuna kapıldı," dedi. "Ablası daha ölçü lü davranmasını istemekle haksızlık etti. Aslında o hiç değişmedi. Uzlaşmaz ve aşırı tabiatı kendisine verilen sorumluluklarla hiç bana, onun için üzülenlerin başında ben gelirim. Onu doğru yola getirmek için ben de gayret ettim, ama boşuna." "Bu sürgün hayatı sizi bunaltmıyor mu?" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 321 "Bu yaşantıya sürgün demek çok abartılı olur. Bu bölge harika bir yer. Tapınak insanın ruhuna bir dinginlik veriyor. Bildiklerimi çocuklara aktarmak hoşuma gidiyor. Benim hırslı dönemlerim geç ti "Kendinizi bir adaletsizliğin kurbanı olarak mı görüyorsunuz?" "Ramses kral naibidir." kötüye kullanmak da kınanacak bir bana, böylesi daha iyi. Ama Ramses'den sakın." "Hangi nedenle?" : "Herhangi bir şeyi bahane ederek bütün eski arkadaşlarından birer birer kurtulacak, bundan hiç kuşkum yok. Arkadaşlarının bile onu rahatsız ediyor. Nefertari de öyle. Evlendiklerinden beri, sadece birliktelikleri önemli onlar için. O kadın onun kalbini ve çürütüyor. Ondan Musa! Benim için artık çok ama senin de sıran gelecek." Yahudi her zamankinden daha uzun süre düşündü. Eski öğret menine saygı duyuyordu. Konuşmasında saldırgan bir ifade yoktu. kötü yolu mu seçmişti? • Aslanla, sarı köpek Nefertari'ye alışmışlardı. Ramses'in dışında sadece o, tırmalanıp ısırılmadan onları sevebiliyordu. On günde bir çift, hayvanlarıyla birlikte şehir dışına tatile çıkıyorlardı. Aslan arabanın yanında koşuyor, köpek efendisinin ayaklarının dibinde oturuyordu. Bir tarla kenarında öğle yemeklerini yiyorlar, pelikan larla leylekleri seyrediyorlar, Nefertari'nin güzelliğine hayran kalan konuşuyorlardı. Genç kadın onlar gibi konuşuyor, onla rın kullandıkları sözcükleri biliyordu. Çoğu kez hasta ya da yaşlı bir köylünün yaşam koşullarını düzeltmek için, kimseye hissettirme yardımda bulunuyordu. Nefertari, Tuya'nın karşısında bir hizmetçinin karşsın da da öyleydi, dikkatli ve soğukkanlı tavrını sürdürüyordu. eksik olan her şeye o sahipti: Sabır, ölçülü davranış ve Her davranışı kraliçenin mührüyle onaylanmıştı itibaren karısının yerinin doldurulamaz olduğunu Gittikçe büyüyen aşkları, Ramses'in Güzel Iset'le yaşadığı aşktan farklıydı. Nefertari de onun gibi zevkin doruklarına ulaşmak 322 CHRISTIAN JACQ için kendini bütün benliğiyle veriyor, sevgilisinin tutkusunun tadı nı çıkarıyordu, ama gövdeleri birleştiği sırada bakışlarında başka bir ışık parıldıyordu. Güzel farklı olarak, ses'in bütün gizli düşüncelerini paylaşıyordu. Ramses, babasının hükümdarlığının on ikinci yılının kışında, götürüp Osiris ile îsis'in yaşatmak için izin istedi. Genç çift, yabancısı olmadığı kutsal kente gitmek üzere yola çıktılar. Törenin ertesi günü kraliçe Tuya, dinsel törenlerde kraliçenin yardımcısı sıfatıyla takacağı altın bir bilezik verdi. Genç kadın öylesine duygulanmıştı ki, gözleri yaşardı. Korktuğunun ak sine, seçtiği hayat onu tapmaktan "Bu hoşuma gitmiyor," diye yakındı. Ramses, özel sekreterinin huysuz tabiatını bildiği için bazen onu yarım kulakla dinliyordu. "Bu hiç hoşuma gitmiyor," diye tekrarladı. "Yoksa sana kötü kalite papirüs mü getirdiler?" bana, öyle bir şey olsaydı kabul etmezdim. Çevrende ne ler olup bittiğinin farkında değil misin?" sağlık durumu kötüye gitmiyor, annemle karım dünyanın en uyumlu iki dostu, ülke barış içinde, bunu Homeros bile Daha fazla ne isteyebilirim ki? Ha, sahi! Sen hâlâ nişan lanmadın!" "Böyle önemsiz şeylerle uğraşacak vaktim yok. Başka bir şey fark etmedin mi?" hiçbir şey fark etmedim." "Gözlerin başka bir şey görmüyor. Seni nasıl kına yabilirim ki? Bereket versin, ben gözlerimi dört açıyorum." "Neler görüyorsun peki?" "Endişe verici dedikodular. Senin ününü lekelemeye çalışıyor lar." mı?" "Bu son aylarda ağabeyin davranışlarında son derece son derece kibar, ama ne hikmetse, sarayda eleştiriler giderek artı yor." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 323 "Önemli "Ben seninle aynı kanıda "Bütün bu gevezeleri yolumdan "Onlar da bunu biliyor," dedi. bu nedenle seninle savaşa caklar." "Onların, sarayın kabul salonunun koridorlarından ya da lüks villalarının salonlarından dışarı çıkacak cesaretleri yoktur." "Söylediklerinde haklısın, ama ben örgütlenmiş bir muhalefet ten kuşkulanıyorum." . "Seti yerine geçecek olanı seçti. Geri kalanı kocakarı dedikodu sundan öteye vazgeçtiğini mi sanıyorsun?" ş sen de görüyorsun." ,; beni endişelendiren de bu uysallık. Bu ona hiç de uygun düşmüyor!" "Sen çok kaygılısın, dostum. Seti bizi korur." Ameni, kaldığı diye içinden geçirdi. Giderek belir ginleşen olumsuz ortam karşısında Ramses'i sık sık uyarmakta ka rarlıydı. 50 Ramses'le ancak iki ay yaşamıştı. Zayıf ve iştahsız olduğu için Krallığı'na gitmişti. Buna çok üzülen genç anne, doktorları bir hayli endişelendirmişti. Üç hafta Seti onu her gün hipnoz yoluyla uyutmuş, böylece kederininin üs tesinden gelmesi için gerekli enerjiyi vermişti. Naip karısının yanından neredeyse hiç ayrılmadı. Nefertari tek bir kez bile sızlanmadı. Aniden çıkagelen bu bula bula süt çocuklarını buluyor ve çocuklar hangi ailenin mensubu olurlarsa olsunlar, hiç ayrım yapmıyordu. Ramses'e duyduğu aşk başka bir çocuk doğurmasını sağlayacaktı. Küçük Khâ'nın sağlık durumu iyiydi. Sütannesi onunla ilgile nirken Güzel îset de Teb sosyetesinde giderek daha önemli yerler ediniyordu. Dolant ile kocasının iyi niyetle kulak verdi ve Ramses'in yaptığı haksızlığa hayret etti. bu bü yük kentinde, naibin tahta çıkmasından çok korkuluyordu. Çünkü herkes onu, Maât yasasını hiçe sayan, geleceğin despotu olarak gö rüyordu. Güzel bütün bunlara karşı çıkmaya çalıştı, ama önüne sürülen çok sayıda kanıt karşısında susmak zorunda iktidar hırsıyla tutuşan zorba bir hükümdarı, duygusuz bir canavarı seve bilir miydi? Bir kez daha söylediklerini anımsadı. Seti bir dakika bile dinlenmiyordu. Çalışmaları sırasında bir boşluk olduğu zaman Ramses'i çağırıyordu. Baba oğul sarayın bahçesinde sohbet ediyorlardı. Yazı yazmaktan pek hoşlanmayan Seti, öğreteceklerini sözlü olarak açıklamayı yeğliyordu. Başka krallar, yerlerine geçecek olanları hazırlamak için bazı özdeyişleri kaleme almışlardı. O ise, yaşlı ağızdan genç kulağa iletmeyi yeğli yordu. "Bu bilgi yetmez," diyordu, "ama bir piyade erinin kılıcı ve kal kanı gibi işine yarar. Kendini savunmana ve saldırıya geçmene ola RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 325 sağlar. Mutluluk dönemlerinde herkes başarının sorumlusu olarak kendini görür. Ama felaket gelmeye görsün, tek suçlu sen sindir. Şayet bir kusur işleyecek olursan, kendinden başka kimseyi suçlama ve hatanı iktidar olmanın gerektirdiği en doğru davranış: Düşünceni ve davranışlarını sürekli olarak düzeltmek. Be ni temsil edeceğin özel bir görev alma zamanı Bu açıklama Ramses'i pek sevindirmedi. O uzun yıllar babasını dinlemeyi yeğlerdi. küçük bir köy, genel valinin yönetimine karşı ayak lanmış. Bana gelen raporlar pek açık değil. Oraya git ve Firavun adına gerekeni Nubye hâlâ, Ramses'e bir eğlence gezintisinde olduğunu düşün dürecek kadar büyüleyici görünüyordu. Sanki omuzlarında hiçbir yük yoktu. Ilık hava, palmiyelerin hışırtılı rüzgârı, çöldeki toprağın rengi, kayaların içini ferahlatıyordu. Birden içinden asker Mısır'a geri tek başına bu soylu ülkede kaybolmak Ancak, ağzı kalabalık Nubye genel valisi önünde dur "Raporlarım sizi yeteri kadar bilgilendirmiştir umarım." "Seti, onların pek açık olmadığını "Oysa durum belli! Bir köy başkaldırdı. O köyü yakıp yıkmak gerekir." "Kayıplarınız var mı?" . "Hayır. Benim ihtiyatlı davranışım sayesinde çok şükür kimse burnu bile kanamadı. Gelmenizi bekliyordum." "Neden hemen müdahale etmediniz?" Genel vali kem küm etti. B bilebilirim Ya sayıları çoksa, derhal olay yerine bir yemek hazırlattım yola çıkalım." Bu sıcakta mı? Akşam üzeri daha uygun olur diye düşünmüş arabası yaylandı. 326 CHRISTIAN JACQ Nil'in kıyısındaki küçük Nubye köyünde hurma ağaçlarının göl gesinde sakin bir yaşam sürülüyordu. Erkekler inekleri sağıyor, ka dınlar yemek hazırlıyor, çıplak çocuklar ırmakta yüzüyorlardı. Za yıf köpekler, kulübelerin diplerinde Mısırlı askerler çevredeki tepelerin üzerine mevzilenmişlerdi. Ezici bir üstünlüğe sahip oldukları belliydi. Ramses genel valiye: diye sordu. bu Onların göründüklerine bak mayın." Keşif birliklerinin aldıkları emir kesindi: Hiçbir Nubyeli savaşçı nın civarda saklanmasına izin verilmeyecekti. Genel vali: "Bu köyün muhtarı benim otoritemi kabul etmek istemiyor," dedi. "Buna karşı yapılacak saldın çok hızlı, yıldırım gibi olmalı. Yoksa ayaklanma öteki kabilelere de sıçrayacak. Onlara baskın ya ve hepsini öldürelim. Bu hareket bütün Nubyelilere ders Köylü kadınlardan biri Mısırlı askerleri fark etti. Haykırınca ço cuklar sudan çıkıp kulübelerine sığınmak için annelerinin yanma koştular. Erkekler yaylarını, mızraklarını alıp köyün orta sında toplandılar. Genel vali: "Bakın!" dedi. "Haksız Köyün muhtarı ilerledi. Kıvırcık saçlarının arasına uzun iki de vekuşu tüyü sokmuştu. Göğsünde kılıç kemerinin kırmızı kayışı vardı. Kendinden epey emin yürüyordu. Sağ elinde kurdelelerle süslü, iki metre uzunluğunda bir mızrak tutuyordu. Genel vali: "Baskın yapacak," diye haber verdi. "Bizim okçuların hemen onu gerekir!" Ramses: "Emirleri ben veririm," diye hatırlattı. "Kimse saldırgan bir dav ranışta bulunmasın." Ne yapacaksınız?" Ramses miğferini, gövde ve baldır zırhlarını çıkardı, kılıcını ve kamasını yere koydu ve kayalık bayın inmeye başladı. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 327 Genel vali: "Majeste!" diye haykırdı. "Geri dönün, sizi öldürecek!" Ramses gözlerini Nubyeliye dikerek düzenli adımlarla yürüdü. Altmış yaşlarında görünen muhtar ince yapılıydı ve bir deri bir ke mikti. Adam mızrağını havaya kaldırdığı zaman Ramses, düşüncesiz lik ettiğini ve kendisini tehlikeye attığını ama Nubyeli kabilenin yaşlı başkanı vahşi boğadan daha tehlikeli olabilir miy di? "Kimsin?" "Ramses, Seti'nin oğlu ve naibi." Nubyeli silahını indirdi. "Ben bu köyün şefiyim." "Ve Maât yasasına uyduğun sürece şef kalacaksın." "Bizim koruyucumuz olması gereken bu vali, Maât yasasına ihanet etti." "Çok ağır bir suçlama bu." "Ben verdiğim sözlere sadık kaldım, ama genel vali sözünde dur madı." "Şikâyetlerin neyse açıkla." "Bize vergilerimiz karşılığında buğday vereceğini söylemişti. Hani "Vergiler nerde?" "Gel." Kabile reisinin peşinden giden Ramses, köyün savaşçılarının arasından geçmek zorunda kaldı. Genel vali, köylülerin onu öldü receklerinden ya da rehin tutacaklarından öylesine emindi ki, elle riyle yüzünü kapattı. Ama hiçbir şey olmadı. Kabile reisi, ona âğıma kadar altın tozu dolu soylu ai çok beğendiği panter derilerini, yelpazeleri, devekuşu yu murtalarını gösterdi. "Verilen söz tutulmayacak olursa, sonu ölüm de olsa savaşaca Sözünde durmayan biri bu dünyada yaşayamaz." Ramses: "Çatışma olmayacak," diye kestirip attı. "Söz verildiği gibi buğ dayın sana teslim edilecek." l 328 CHRISTIAN JACQ Şenar, Ramses'i Nubyeli isyancılara karşı zayıf davranmakla suç lamak istemişti, ama genel vali böyle bir davranışın doğru olmaya cağını adam arasındaki uzun bir gizli görüşme sıra sında genel vali, Ramses'in askerler arasında giderek daha çok sevil diğinden söz etti. Askerler yiğitliğini, coşkun halini, hızlı karar verme yeteneğini hayranlıkla izliyorlardı. Başlarında böyle bir komutan oldukça hiçbir düşmandan korkmazlardı. Bu durumda alçaklıkla suçlamak Şenar'ın aleyhine dönebilirdi. Genel valinin bu söylediklerine büyük oğlunun aklı yattı. Orduyu denetimi altına almamış olması önünde duran en büyük engellerden biriydi, ama ordu nasıl olsa eninde sonunda Ku zey ve Güney topraklarının yeni efendisinin emrine girecekti. kaba kuvvet ülkeyi yönetmek için yeterli değildi. Sarayın ve yüksek rahiplerin rızasını eksik etmemek gerekirdi. Görünenlere bakılırsa, Ramses giderek gözüpek ve tehlikeli bir savaşçı olmaya başlamıştı. Seti iktidarın dizginlerini elinde tuttuğu sürece, genç adam herhangi bir girişimde bulunamayacaktı. Ama sonunda... düşmanla boğaz boğaza gelmek arzusu onu, Mısır'ın nesi var nesi yoksa kaybetmesine neden olacak çılgın serüvenlere miydi? Şenar'ın vurguladığı gibi Seti bile Hititlerle bir ateşkes yapmış, ünlü kaleleri Kadeş'e topraklarını fethetmeye kalkışmamış Ramses aynı bilgeliği gösterebilir miydi? Saygın kişiler savaştan nefret ediyorlardı. Konfor ve huzur içinde yaşadıklarından kendile rini gözü dönmüş askerlerden sakınıyorlardı. Ülkenin, geniş çaplı savaşlar başlatacak ve Orta ateş ve kan gölüne çevirecek kahramanlara ihtiyacı yoktu. Büyükelçilerin ve yabancı ülkelere özel görevle gönderilen habercilerin verdikleri raporlara göre, Hititler barış yolunu seçmiş ve Mısır'ı fethetmekten vazgeçmişlerdi. Bunun sonucu olarak Ramses gibi birinin varlığı yararsız, hatta zararlı oluyordu. Ramses, davranışlarında direnecek olursa, onu görevinden uzaklaştırmak gerekmeyecek miydi? Şenar'ın bu tezleri kulaktan kulağa yayılarak zihinlere yerleşti. Herkes onu dengeli ve gerçekçi buldu. Olaylar onu haklı çıkarmı yor muydu? Şenar, Delta'da bir yolculuğa çıktı, yolculuk sırasında iki taşralı Seti'nin ölümünden sonra kendisini desteklemeleri için ikna RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 329 etti; sonra da Aşa'yı gemideki lüks kamarasında kabul etti. Aşçısı mükemmel bir yemek hazırlamış ve meyve kokulu hari ka bir beyaz şarap seçmişti. Her zamanki gibi genç diplomat, kendinden emin bir zarafet içindeydi. Bakışlarındaki sertlik bazen rahatsız edici oluyordu ama sesindeki yumuşaklık ve soğukkanlı sükûneti insana güven veriyor du. Ramses'e ihanet ettikten sonra kendisine sadık kalacak olursa, Şenar onu mükemmel bir Dışişleri Bakanı yapacaktı. Aşa yemeğinin ucundan biraz aldı, içkisinden de yalnızca bir yudum içti. "Bu yemekten hoşlanmadınız mı?" "Özür dilerim, kafam çok meşgul." "Kişisel bir sıkıntınız mı var?" "Öyle bir sıkıntım "işinize köstek mi oluyorlar?" "Tam Evet bunun nedeni Ramses'dir. işbirliği içinde oldu ğumuzu öğrendi mi?" "Rahat olabilirsiniz, sırrımızdan kimsenin haberi yok." "O halde sıkıntınızın sebebi nedir?" "Saraya gelen raporlar çok güven "O işin resmi yönü." "Nesini yanlış buluyorsunuz raporların?" "Çok safça hazırlanmışlar. Üstlerim rahatlatıp onu ka ramsar tahminlerle üzmek istemiyorlar." "Kesin ipuçları var mı?" "Hititler, darkafalı, aptal insanlar değil. Mademki çarpışmak iş lerine gelmedi, öyleyse hileye "Bazı yerel hükümdarların iyi niyetlerini satın alıp birtakım iğ renç entrikalar düzenleyecekler." "Bu, uzmanların görüşü." "Sizinki de aynı değil mi?" "Pek değil." "Neden kuşkulanıyorsunuz?" ağlarını bizim korumamız altındaki ülkelerde en ve bizi tuzağa düşürmelerinden korkuyorum." 330 CHRISTIAN JACQ l "Bu pek gerçekçi görünmüyor. En küçük bir kopma olsa Seti derhal müdahale olan bitenden haberi olmuyor ki." Şenar genç diplomatın uyarılarını hafife almadı. O güne kadar çok doğru tahminlerde bulunmuştu. "Tehlike yakın mı?" "Hititler yavaş ama durmadan gelişen bir stratejiyi benimsedi ler. Dört ya da beş yıl sonra hazır olacaklar." faaliyetlerini gözlemeyi ama benden başka hiç kimseye bundan söz etmeyiniz." "Benden çok şey istiyorsunuz." "Karşılığında çok şey elde edeceksiniz." 51 Balıkçıların köyünde sakin bir yaşam sürüyordu. Köy, ırmağın kıyısında, gemilerin geçişini gözlemekle görevli on kadar adamdan oluşan bir polis müfrezesinin himayesindeydi. Polislerin görevleri yorucu değildi. Arada sırada bir Mısır gemisi kuzey yönüne gidiyor, altmış yaşında, göbekli bir adam olan müfreze geminin adını ve geçiş saatini bir tabletin üzerine kaydediyordu. Yabancı ül kelerden dönen gemiler Nil'in başka bir ağzını izliyorlardı. Polis balıkçılara ağ çekmede ve teknelerin bakımın da yardım ediyorlardı. Tıka basa balık yeniyor, bayram günleri de, müfreze komutanı, devletin her on beş günde bir verdiği tayını on larla paylaşmayı kabul ediyordu. Bu küçük topluluğun en çok hoşlandığı eğlence, yunusların oyunuydu. Yunusların çılgın yarışlarını ve sıçrayışlarını seyretmek ten hiç yorulmuyorlardı. Akşamları, yaşlı bir balıkçı efsaneler anla tırdı. Tanrıça yeni doğan bebeğini, Set'in şerrinden korumak için yakındaki bataklıklara saklamıştı. "Şef, bir gemi geliyor." Öğle yemeği sonrasında dinlenmek için hasırının üzerine uzan mış olan müfreze komutanı yerinden kalkmak istemedi. ver ve adını not et." "Bize doğru geliyor." görmüş bak." "Bize doğru geliyor. Hiç kuşku yok." Kuşkulanan komutan kalktı. Şarap getirme günü de geçmişti. içtikleri tatlı biranın rehaveti görüşlerini bu denli bozamazdı ya. Kıyıdan bakıldığında oldukça büyük bir geminin köye doğru geldiği fark ediliyordu. "Mısır gemisi değil bu Hiçbir Yunan gemisi buraya yanaşmazdı. Emirler kesindi: Da vetsiz misafiri geri göndermek ve batıya doğru yönelmesini emret 332 CHRISTIAN mek; her türlü bakım onarım işinin Firavun'un donanması tarafın dan yapılacağını açıklamak. Müfreze komutanı, mızrak, kılıç, yay ve kalkan kullanma âdeti olmadığı halde: "Silahlarınızı kuşanın," diye emretti. Yabancı geminin güvertesinde soluk tenli, kıvırcık byıklı, kafa larına üzeri boynuzlu miğfer göğüsleri madeni bir zırhla korunmuş, ellerinde uçları çok sivri kılıçları ve yuvarlak kalkanları olan adamlar vardı. Geminin pruvasında dev yapılı bir adam duruyordu. Öylesine korkunç görünüyordu ki Mısırlı polisler gerilediler. Aralarından biri: "Bu bir şeytan," dedi. Müfreze komutanı: "Bu sadece bir adam," diye düzeltti. "Öldürün onu." tki okçu aynı anda oklarını ok boşlukta ikincisi ise dev yapılı adamın gövdesine saplanmış gibi göründü, ama dev adam gelen oku gövdesine değmeden kılıcıyla ikiye böl müştü. Polislerden biri: "Bakın!" diye haykırdı. "Bir gemi daha geliyor!" "Bu bir istila." Polisler düzenli bir biçimde geri çekildiler. Ramses mutluluğun ne olduğunu öğrenmişti. Güney rüzgârı gibi güçlü, kuzey rüzgârı gibi ılık bir mutluluktu bu. Nefertari her dakikayı eksiksiz bir ana dönüştürüyor, kaygıları siliyor, düşünceleri aydınlığa doğru döndürüyordu. Onun yanında günler tatlı bir ışıkla aydınlanıyordu. Genç kadın, kocasını, onun coşkulu ateşini yadsımadan yatıştırmasını biliyordu. Oldukça kaygı verici bir kendini artık yavaş yavaş belli eden hü kümdarlığın taşıyıcısı o değil miydi? Nefertari onu şaşırtıyordu. Tehlikesiz ve şatafatlı bir yaşamdan da, bir kraliçenin büyüleyici zarafetine sahipti. Bakalım hangi kader onu hükümdar ya da hizmetçi yapacaktı? Nefertari bir sırdı. Büyüleyici gülüşü olan bir sır. Gülüşü, ataları birinci ses'in mezarında gördüğü Tanrıça gülüşünü andırıyordu. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 333 Güzel topraksa, göktü. Ramses'in ikisine de ihti yacı vardı, ancak sadece tutku ve cinsel istekle bağlıydı. Nefertari'ye ise yüce bir sevgiyle. Seti batan güneşi seyrediyordu. Ramses onu selamladığı zaman alacakaranlık sarayı kaplamıştı. Kral hiçbir lambayı Oğluna: "Delta polisinden kaygı verici bir rapor geldi," dedi. "Danış manlarım küçük bir olay olduğunu düşünüyorlar, ama yanıldıkla rını sanıyorum." "Ne olmuş?" "Korsanlar Akdeniz kıyısındaki bir köye saldırmış. Kıyı gözeti minden sorumlu polisler geri çekilmişler, ama durumu kontrol al tında bulundurduklarını bildiriyorlar." "Yalan söylemiş olmasınlar?" "Doğru olup olmadığım anlamak sana kalıyor." "Bu güvensizlik neden?" "Bu korsanlar korkunç içerilere doğru bir yarma hareketine girişecek olurlarsa, her tarafa terör yayarlar." Ramses dikildi. "Kıyı polisi güvenliğimizi sağlamaktan aciz olabilir mi?" "Belki de sorumlular tehlikeyi "Hemen yola çıkıyorum." Kral güneşin batışını yeniden seyretmeye koyuldu. Oğluyla bera ber gitmeyi, manzaralarını yeniden görmeyi, ordunun ba şında devleti simgelemek ama on dört yıllık hükümdarlıktan sonra hastalık onu kemirmeye başlamıştı. Bereket versin ki, her ge çen gün, kaybettiği gücünün Ramses'e geçtiğine tanık oluyordu. Polisler, kıyıdan otuz kilometre içerde, Nil'in kollarından biri nin kenarındaki bir kasabada toplanmışlardı. Yardım gelinceye ka dar kendilerini korumak için ağaçlardan hızla bir kale kurdular. Kral naibinin yönettiği birlikler geldiği zaman, barınaklarından çı kıp göbekli komutanları başta olmak üzere, onlara doğru koştular. arabasının önünde secdeye kapandılar. "Hiçbir kaybımız yok, Majeste! Tek bir yaralımız yok." 334 CHRISTIAN Ani sevinç yerini buz gibi bir havaya bıraktı. karşı koyamayacak kadar az sayıdaydık. Korsanlar bizi öldürürlerdi." "Nereye kadar ilerledikleri hakkında bir bilginiz var mı?" "Kıyıdan ayrılmadılar ve bir köyü daha ele geçirdiler." "Alçaklığınız yüzünden!" Onlar bizden daha güçlüydüler." "Yolumdan çekilin." Kenara çekilecek zamanı ancak bulabilen müfreze komutanının yüzü gözü toz içinde kalmış, naibin arabasının, yola çı kan muhteşem filodaki amiral gemisine doğru yöneldiğini göreme mişti. Ramses varır varmaz kuzeye doğru yelken açılmasını emretti. Korsanlara karşı duyduğu öfkeye polislerin beceriksizliği de ek lenince, kürekçilerden güçlerini son haddine kadar kullanmalarını istedi. Mısır sahillerine güvenliği yeniden getirmek için acele edi yordu. Ramses bir baskın yaparak olanca saldırdı. Korsanlar, ele geçirdikleri iki köye yerleşmişler, bundan sonra ne yapmaları gerektiği konusunda tereddüt ediyorlardı: Ya elde et tikleri zaferi sürdürüp başka toprakları da ele geçirecekler ya da topladıkları ganimeti gemilere yükleyip gidecekler ve yakın bir gele cekte gene saldırıya geçeceklerdi. Ramses'in baskını korsanların yemek zamanına rastladı. Balık kızartıyorlardı. Mısırlıların sayıca büyük üstünlüğüne rağmen, kor sanlar inanılmaz bir yırtıcılıkla kendilerini savundular. Dev yapılı adam tek başına yirmiye yakın piyadeyi püskürttü, ama sonunda kalabalığın karşısında yenik düştü. Korsanların yarısından çoğu öldürülmüş, gemileri yakılmıştı, ama şefleri Ramses'in önünde baş eğmeyi reddediyordu. "Adın ne senin?" geliyorsun?" Beni yendin, ama başka Sardunya gemileri gele cek ve benim öcümü alacaklar. Onlarcası sel gibi akın edecek ve sen onları durduramayacaksın. Biz zenginliklerini istiyoruz ve onları ele geçireceğiz." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 335 "Neden kendi ülkenizle "Bizim varlık nedenimiz başka toprakları fethetmektir. Sizin za vallı askerleriniz bize uzun süre Korsanın bu küstahlığına dayanamayan bir piyade eri, adamın kellesini ikiye ayırmak için baltasını kaldırdı. Ramses: "Geri çekil!" diye emretti. Sonra kendi askerlerine doğru döndü: "Aranızda hanginiz bu barbarla teke tek savaşmak ister?" diye sordu. Hiçbir gönüllü çıkmadı. pis pis sırıttı. "Siz savaşçı filan değilsiniz!" "Senin elde etmek istediğin nedir?" Soru dev adamı şaşırttı. "Zenginlik elbette! Sonra kadınlar, en iyisinden şarap, bahçesi olan bir villa "Bütün bunları sana veririm, ama benim muhafız birliğimin ko mutanı Dev adamın gözleri faltaşı gibi açıldı. "Öldür beni, ama alay etme!" "Gerçek bir savaşçı anında karar vermesini bilen adamdır: Öl mek mi istiyorsun, hizmet etmek mi?" "Beni salıversinler yeter!" piyade eri adamın bileklerini korka korka çözdüler. Ramses boylu posluydu, ama Seramana ondan bir baş boyu ka dar uzundu. Kral naibine doğru iki adım attı, okçular okla rını ona çevirdiler. Ramses'e saldırdığında, kocaman elleriyle prensi boğazlamaya kalkıştığında, Seti'nin oğluna zarar vermeden oklarını kullanabilecek fırsatları olacak mıydı? Kral naibi, Sardunyalı'nın gözlerindeki öldürme arzusunu gördü, ama sanki hiçbir tasası yokmuş gibi kollarını kavuşturmuş, dimdik duruyordu. Sardunyalı, hasmı olan naibin kişiliğinde korkuya ben zer hiçbir ize rastlamadı. Seramana bir dizini yere koyup başını eğdi. "Emret, itaat edeyim." 52 yüksek sosyete çok kızgındı. Orduya verdikleri bun ca kahraman kral naibinin korunmasını sağlayacak nitelikte değil miydi? Her ne kadar, dev cüsseli Seramana'nın caydırıcı etkisi herkes tarafından kabul görmüş olsa bile, hâlâ yerel giysileriyle do laşan bir barbarın naibin özel muhafız birliğinin başında olması, soylulara karşı yapılmış bir hakaret değil miydi? Soygunla suçlanan öteki korsanlar madenlere gönderilmiş, cezalarını çekiyorlardı; on ların şefi, herkesin elde etmek için can attığı bir mevkii işgal etmi yor muydu? Bu adam Ramses'i sırtından vuracak olsa kimse Ram ses'e acımayacaktı. Şenar, Ramses'in böyle yanlış adımlar atmasına çok seviniyor insanları isyan ettiren bu karar, kaba kuvvetin kardeşini büyü lediğinin bir kanıtıydı. Şölenlerden, kabullerden hoşlanmıyor, do laylı olarak onları küçümsemiyor muydu? Çölde bitmez tükenmez at gezintileri yapıyor, ok atma ve kılıç talimlerini giderek artırıyor, aslanıyla korkunç güreşler yapıyordu. Seramana, ayrıcalıklı oyun arkadaşı olmuştu. Çıplak elle ya da bıçaklı dövüşlerde hünerlerini birbirlerine aktarıyorlardı. Sonunda güçlerini ve ustalıklarını birleştirdiler. Dev adamın komutasına ve rilen Mısırlı askerler hiçbir şikâyette bulunmadılar. Onlar da öylesi ne yoğun bir eğitim aldılar ki, hepsi de, olağanüstü koşullarda ba rındırılan ve beslenen seçkin birer asker oldular. Ramses sözünde durdu: Seramana, sekiz odalı, ve ağaç lıklı bir bahçesi olan bir villaya sahip Villanın mahzenine yıllanmış şarap anforaları kondu. Yatağına, yabancının vücut yapı sına hayran kalan Libyalı ve Nubyeli kadınlar konuk edildi. Miğferine, zırhına, kılıcına ve yuvarlak kalkanına sadık kalması na rağmen, Seramana, ülkesi Sardunya'yı unuttu. Kendi ülkesinde aşağılanan fakir bir insandı. Mısır'da ise zengin ve saygı gören bir insan olmuştu! Ramses'e sonsuz bir minnettarlık duyuyordu. Ha RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 337 yatını bağışlamakla kalmamış, hayal ettiği her şeyi vermişti ona. Naibi tehdit edecek birisi çıkacak olsa, karşısında onu bulacaktı. Seti'nin hükümdarlığının on dördüncü yılındaki su kabarması nın kötü olacağı tahmin ediliyordu. Suların az yükselmesi genel aç lık tehlikesi demekti. Irmağı dikkatle inceleyen uzmanlar önceden yapılmış gözlemlerle zenginleştirilmiş raporları alır almaz, Kral'ı çağırdılar. Firavun, Bir türlü kurtulamadığı yorgunluğuna rağmen oğlunu iki kıyısının birbirine çok yaklaştığı Cebel Silsile'ye götürdü. Çok eski geleneklere göre, su kabarmasının ener jisi Hâpi, saf ve besleyici bir su yaratarak iki mağaradan çıkıyordu. Seti uyumu sağlamak için ırmağa, elli dört testi süt, üç yüz be yaz ekmek, yetmiş pasta, yirmi sekiz bal kavanozu, yirmi sekiz sepet üzüm, yirmi dört sandık incir, yirmi sekiz sandık hurma, hün nap ve avokado, salatalık, fasulye, fayans heykelcikler, kırk sekiz küp buhur, altın, gümüş, bakır, kaymaktaşı ve ayrıca dana, kaz, timsah, gergedan biçimlerinde pastalar armağan etti. Üç gün sonra, suyun seviyesi yükselmişti, ama yeterli değildi. Geriye ufacık bir umut kalmıştı. Heliopolis'deki Yaşam Mısır'ın en eski kurumlarından bi riydi. Orada göğün ve toprağın sırlarını saklayan kitaplar, gizli ayinlerin kitapları, göğün haritaları, krallığa ait yıllıklar, hiyeroglif sözlükleri, mimarlık, heykeltıraşlık, ressamlık elkitapları, tapınak larda bulunması gereken eşyaların döküm listeleri, bayram takvim sihirli formüllerin kitapçıkları ve eskilerin kaleme aldıkları Bil gelikler, öteki dünyaya yolculuğa olanak sağlayan metinleri saklanıyordu. Seti: "Bir Firavun için bundan daha önemli bir yer yoktur. Bir kuş kuya düştüğün zaman hemen buraya gel ve arşivleri incele. Yaşam Mısır'ın geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanıdır. Onun öğreti minden yararlan. Benim gördüğüm gibi sen de göreceksin." Seti, Yaşam Evi'nin, dış dünyayla ilişiğini kesmiş yaşlı başrahi Nil'in getirmesini istedi. biri bu gö revi yerine getirdi. Ramses tanıdı "Krallık ahırlarının kontrolörü değil misin sen?" 338 CHRISTIAN JACQ "Öyleydim ve aynı zamanda tapmaktaki hizmet görevimi de sürdürüyordum. Yirmi bir doldurduğumdan bu yana dinle ilgisi bulunmayan görevlerimi bıraktım." Güçlü kuvvetli dört köşe ve sevimsiz kalın rı, kalın ve boğuk sesi ile ataların bilgeliği ile meşgul olan bir bilgine benzemiyordu. Taş bir masanın üzerine bir papirüsü açıp çekildi. Seti: "Bu adamdan gözünü ayırma," diye tembihledi. "Birkaç hafta sonra Teb'e gidecek ve tapınağının hizmetine gi recek. Onun kaderi yeniden seninkiyle kesişecek." Kral, üçüncü hanedanın seleflerinden biri tarafından kaleme alı nan on üç yüzyıllık kutsal belgeyi okudu. Belge, Nil ırmağının özü ile ilişki su yeterli olmadığı dönemlerde onu memnun edecek yöntemlerin ne olduğunu gösteriyordu. Seti çözümü bulmuştu: Cebel Silsile'de yapılan ırmak bağışı, As suan ve de tekrarlanacaktı. Seti, bu yolculuktan çok bitkin döndü. Irmak sularının normal düzeyde kabaracağım bildiren haberler geldiği zaman bütün eyalet valilerine, bentlerin incelemelerini ve su biriktirme ha vuzlarına göz kulak olmalarım emretti. Felaketin önüne geçilmişti, ama tek damla su kaybedilmemesi gerekiyordu. Her geçen yüzü daha da çöken kral, her sabah Ramses'i huzuruna kabul ediyor ve ona, ince bir kadın ya da bir kuş tüyü ile simgelenen adalet tanrıçası söz arasın daki dayanışmayı sürdürmek için sadece hükmetmesi gere kiyordu. Bu kutsal kurala saygı duyulduğunda, güneş buğday olgunlaşmayı kabul ediyor, zayıf güçlü tarafından korunu yor, böylelikle sağlanan dayanışma da Mısır'ın günlük yasaları olu yordu. düşen, Maât'ın özüne ve sözüne uygun olarak, binlerce kahramanlıktan çok daha önemli olan doğruluktan ayrıl mamaktı. Babasının sözleri Ramses'in ruhunu besliyordu. Ancak genç na ip babasına sağlık durumu konusunda soramıyordu, çünkü onun günlük yaşantıdan koptuğunu ve enerjisini oğluna aktardığı başka bir evrenin içinde düşüncelere daldığını biliyordu. Ramses, RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 339 babasının öğretiminden bir saniye bile uzak kalmak istemiyordu. Bu nedenle söylediklerini toplayıp bir araya getirmek için Nefertari, ve yakınlarını ihmal etti. karısı onu bu yolda gitmesi için destekliyordu. de yardımıyla onu bin bir yükümlülükten kurtardı. Böylece Seti'ye daha çok hizmet edecek ve onun gücünün mirasçısı olacaktı. Elde edilen bilgilere göre artık hiçbir kuşku kalmamıştı. Seti'nin ıstırabına neden olan hastalık endişe verici bir hal alıyordu. Pek üz gün görünen Şenar, gözleri yaş içinde korkunç haberi saraya yaydı ve başrahibi ile taşra valilerine iletti. Doktorlar hükümdarın hayatını uzatmak konusunda umutlarını yitirmemişlerdi, ama ölü mün gelmesinden de korkuyorlardı. Bundan da kötüsü Seti'nin ölümünden sonra Ramses'in taç giyme tehlikesiydi. Şenar'ı tutanlar ve Ramses'in taç giymesini önlemek isteyenler hazır beklemek zorundaydılar. Elbette Şenar, kardeşini bu yüce gö revi yürütme yeteneğine sahip olmadığına inandırmaya çalışacaktı, ama bu mantığın sesi duyulacak mıydı? Şayet ülkenin korunması zorunlu kılacak olursa, belki de görünürde kınanılacak başka yön temlere başvurmak gerekebilecekti, ama Mısır'ı harabeye çevirecek bir savaşseveri engellemenin başka yolu yoktu. Şenar'ın gerçekçi ve ılımlı konuşması çok iyi karşılandı. Herkes Seti'nin daha uzun süre yaşamasını istiyordu, ama en kötü sonuca alışılmıştı. Menelaos'un Yunanlı askerleri, ticarete soyunmuş olmalarına rağmen savaşa hazırlandılar. Krallarının emrine uyarak çok etkili bir milis gücü oluşturacaklardı. Hiç kimse, halkla iyice kaynaşmış bu kendi halindeki yabancıların vurucu bir güç oluşturabileceğini aklının ucundan bile geçirmiyordu. Başkaldırı zamanının yaklaştı ğını hisseden hükümdarı, boğaz boğaza çarpışmak için sabırsızlanıyordu. Ağır kılıcını kullanacak, karınları ve göğüsle ri deşip kol bacak kesecek ve tıpkı Truva savaşındaki gibi hırsla ka faları paramparça edecekti. Ondan sonra da Helen'le birlikte ülke sine dönecek, ona hatalarının ve sadakatsizliğinin bedelini ödete cekti. Şenar iyimserdi. Müttefiklerinin nitelikleri ile çeşitliliği umut 340 CHRISTIAN JACQ verici görünüyordu. Böyle olmakla birlikte bir kişi canını sıkıyor du: Sardunyalı Seramana. Ramses onu muhafız birliğine komutan olarak atayarak, farkında olmadan, ağabeyinin planını bozmuştu. Çünkü Şenar'ın niyeti muhafız birliğinin içine bir Yunanlı subayı tayin ettirmekti. Bu paralı asker ne yazık ki dev yapılı komutanın izni olmadan Ramses'in yanına sokulamazdı. Durum kendiliğin den tek çözümün şu olduğunu gösteriyordu: Sardunya öldürecekti; bu da pek bir yankı yaratmayacaktı. Şenar'ın planı tamamen kusursuzdu. Harekete geçme emrini vermek için ölümünü beklemekten başka bir şey kalma Tuya, üzüntülü bir ifadeyle: "Baban bu sabah seni kabul etmeyecek," dedi. Ramses: "Durumu ağırlaştı mı?" diye sordu. "Cerrah onu ameliyat etmeyi kabul etmedi. dindirmek için, bitkiden yapılmış güçlü bir uyku ilacı zerk etti." Tuya çok metin görünüyordu, ama üzüntüsü sözlerinin arasın dan seziliyordu. "Bana gerçeği söyle: Bir umut var mı?" "Sanmıyorum. Bünyesi çok yapısına rağmen daha çok dinlenmesi gerekiyordu, ama bir ülkesinin mutlu luğu konusunda kaygı duymamasını istemek olası mı?" Ramses annesinin gözlerindeki yaşları gördü ve ona sımsıkı sa rıldı. "Seti ölümden korkmuyor. Sonsuzluğa kadar kalacağı konutu tamamlandı. Osiris ile öteki dünyanın yargıçlarının önüne çıkmaya hazır. Bu dünyada yaptıkları önüne konduğu zaman, Maât'a ihanet edenleri yutacak olan korkunç yaratıktan çekinmesini gerektirecek hiçbir yönü olmayacak. Yeryüzünde yargılanacağı mahkemenin ka rarı bu yönde olacak." "Sana nasıl yardım edebilirim?" "Hazırlan oğlum. Babanın adını sonsuza kadar yaşatmak, atala rının gittiği yolu izlemek ve kaderin bilemediği yüzlere karşı dur mak için hazır ol." RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 341 Setau ile Lotus akşam karanlığı bastırınca çıktılar. Su alçak top raklardan çekilmiş, kır eski görünümüne kavuşmuştu. Kabaran su lar yeterli miktarda olmamasına rağmen, ülkeyi bir güzel arıtmıştı. Topraklar, yuvalarında için, sürüngenlerle kemirgen lerden kurtulmuştu. Sağ kalanlar daha dirençli, güçlü olanla rıydı. Yaz sonunda yılan zehri de dikkat çekici özellikler gösteriyor du. Yılan avcısı, kendine, doğu çölünün çok iyi bildiği bir bölgesini seçmişti. Öldürücü zehri olan çok iri kobralar orada yaşıyordu. Se tau, en büyük yılanlardan birinin yuvasına doğru yürüdü. Her za manki soğukkanlılığı üzerindeydi. Lotus çıplak ayaklarıyla onun ar dından yürüyordu. Deneyimli ve soğukkanlı olmasına rağmen, Se tau onun herhangi bir tehlikeye atılmasını engelliyordu. Güzel Nubyeli ucu çatallı bir sopa ile bir çuval ve küçük bir şişe taşıyordu. Sürüngeni çatallı sopayla yere mıhlamak ve zehrinin bir kısmını akıtmak onun için çocuk oyuncağı gibi bir şeydi. Dolunay çölü aydınlatıyordu. Lotus yılanları kızdırıyor ve yuva larından uzaklaşmalarını sağlıyordu. Setau yılanların hoşuna giden kalın sesleri uzun uzun tekrarlayarak şarkı söylüyordu. Düz iki taş arasındaki çukurun içinde gördüğü kıvrımların çok büyük bir yıla na ait olduğunu anladı. Setau oturdu, şarkı söylemeye devam etti. Kobra geç kalmıştı. Lotus, tıpkı havuza atlayan bir yüzücü gibi kumların üzerine atıldı. Seatu, tuzağa düşürmeyi tasarladığı kara kobra ile sevgilisi nin kapıştıklarını gördü. Çarpışma çok kısa sürdü. Nubyeli yılanı çuvalına tıkıverdi. "Sana arkadan saldırmak üzereydi," diye açıklamada bulundu. Setau: "Bu çok anormal bir şey," dedi. "Şayet yılanlar akıllarını kaybet memişlerse, büyük bir felaket geliyor demektir." 53 "Gece inip bizi birbirimizden ve kızgınlığımızı kadar, soluklanacak kısa bir zamanımız bile olmayacak," diye yüksek sesle okudu. Ramses: bu mısraları savaştan dönüşü mü anlatıyor?" diye sordu. "Ben sadece geçmişten söz ediyorum." "Geleceği muştulamıyor musunuz?" "Mısır benim hoşuma gitmeye başladı. Mısır'ın kargaşa içine gömülmesini istemezdim." "Bu korku neden?" d urumunu sürekli izlerim. Son zamanlardaki hareketlilikleri beni endişelendiriyor. Truva surları önündeki kanı kaynayan askerlere dönüştükleri söylenebilir." "Daha fazla bir bilginiz var mı?" "Ben bir şairim ve gözlerim giderek daha az görüyor." Helen, çok acılı günler geçirmesine rağmen görüşme isteğini ka bul eden teşekkür etti. çok iyi makyaj yapılmış yüzünde hiçbir ıstırap izine rastlanmıyordu. "Nasıl söyleyeceğimi "Sözcüklerin bir yararı yoktur Helen." "Cidden üzgünüm, kralın iyileşmesi için tanrılara dua rum." ben de tanrıyı yardıma çağırıyorum." "Çok endişeliyim, çok. "Neden korkuyorsunuz?" çok neşeli, gereğinden çok neşeli. Aslında o asık su ratlının biridir. Şimdi ise bir zafer elde etmiş gibi görünüyor. Beni çok yakında Yunanistan'a götüreceğine inanıyor!" RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 343 "Seti olmasa da siz "Sanırım Majeste." "Menelaos benim Hiçbir karar alacak yetkisi yok tur. "Ben burada, sizin sarayınızda ve sizin yanınızda kalmak istiyo rum." "Sakin olun Helen, korkacak bir şey yok." Kraliçenin güven verici sözlerine rağmen, Helen, Menelaos'un kötülük yapmasından korkuyordu. Son davranışı, karısını Mı çıkarmak için bir komplo düzenlediğini gösteriyordu. kında ölecek olması onun için, düşünü kurduğu bir fırsat olmayacak mıydı? Helen, kocasının niyetini öğrenmek için bir araş tırma yapmaya karar verdi. Belki de Tuya'nın hayatı tehlikedeydi. Menelaos istediğini elde edemediğini görünce çok daha sert olacak tı. Üstelik uzun zamandan beri bu sertliğini gösterme fırsatını bula mamıştı. Dolant'ın Ramses'e yazdığı mektubu okudu. Sevgili kardeşim, Kocamla ben, senin ve özellikle mübarek babamız Firavun Seti'nin sağlık durumunuzdan kaygı duyuyoruz. Buraya kadar gelen dedikodulara göre babamız ağır hastaymış. Bağışlama zamanı gelmedi mi? Benim yerim huyuna güvenerek, kocamın hatasını ve ona benim ya nımda Seti ile Tuya'ya saygılarını sunmasına izin inanıyorum. Böyle üzücü günlerde, çok ihtiyaç duyduğumuz • teselli ve desteği birbirimizden esirgeyenleyiz. Esas olan geçmi şin tutsağı olmadan kaynaşmış bir aileyi yeniden kurmak değil midir? Gönül yüceliğine sığınarak, yanıtını sabırsızlıkla bekliyo ruz" Naip: "Yavaşça oku," diye buyurdu. Ameni, sinirli bir ifadeyle söyleneni yaptı. "Ben olsaydım, yanıt vermezdim," diye homurdandı. 344 CHRISTIAN JACQ "Yeni bir papirüs "Olanları sineye mi çekeceğiz yani?" benim ablam, "Ben yok tek damla gözyaşı ama ben zaten kraliyet ailesinden değilim." "Bugün gene acı acı konuşuyorsun!" "Gönül yüceliği her zaman iyi bir danışman değildir. Ablanla kocası sadece sana ihanet etmeyi düşünüyorlar." "Yaz, Ameni." "Bileğim ağrıyor. Affettiğini kız kardeşine kendi elinle yazmak istemez misin?" "Rica ederim, yaz." Ameni öfkeli bir hareketle kalem kamışı sıktı. "Yazacağın metin kısa olacak: dönmeyi aklınızdan bi le geçirmeyin, yoksa vezirin mahkemesi huzuruna çıkarsınız. vun'dan uzak durun. Ameni'nin kalem kamışı sevinçli bir biçimde papirüsün üzerin de hızla bir ileri bir geri gitmeye başladı. Dolant, Ramses'in onur kırıcı yanıtını gösterdikten sonra Güzel tset'in yanında uzun saatler geçirdi. Naibin uzlaşmaz tutumu, kız gınlığı, katı yürekliliği ikinci karısına ve oğluna karanlık bir geleceği haber vermiyor muydu? Şenar'ın kardeşinin kusurlarını eleştirirken ne denli haklı oldu ğunu kabul etmek gerekirdi. Onu sadece mutlak iktidar ilgilendiri yordu. Çevresini yıkıyor, felaket tohumlan ekiyordu. duyduğu sevgiye rağmen, Ramses'e karşı amansız bir mücadele yolunu seç mekten başka seçenek bulamamıştı. Ablası Dolant da böyle mak zorunda kalmıştı. Mısır'ın geleceği Güzel unutmak, ülke nin yeni efendisiyle evlenmek ve gerçek bir aile kurmak zorunday dı. Sari, Amon ve çok sayıda saygın kişinin Şenar'ın görüşünü paylaştıklarını söyledi. Seti öldüğünde tahta çıkma hakkı nı değerlendireceklerini ve Şenar'ı destekleyeceklerini belirtiyorlar dı. Güzel gerekli bilgiyi aldıktan sonra kendi kaderini kendi be lirleyebilecekti. RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 345 Musa, güneş doğduktan az sonra şantiyeye girdiği zaman, hiçbir taş yontucunun işinin başında olmadığını gördü. Her zamanki günlerden biriydi ve çalışanların görevlerine son derece bağlı ol duklarını biliyordu. Herhangi biri şantiyeye gelmediğinde geçerli bir gereke göstermek zorundaydı. Bittiğinde örnekleri içinde en büyüğü olacak sütunlu salonunda kimsecikler yoktu. Musa, ilk kez yontma kalem leri ile tokmakların engellediği sessizliğin tadına vardı. Sütunların üzerine kazınmış kutsal yüz resimlerine hayran hayran baktı ve Fi tanrılar katına çıkaran sunu sahnelerini uzun uzun seyret ti. Burada insan ruhunu aşan olağanüstü güç ile anlatılı yordu. Musa, yarın Mısır'ın ayakta kalması için zorunlu olan yaratıcı güçlerin yerleşeceği bu sihirli mekânın sahibiymişçesine o salonda saatlerce yalnız kaldı. Ama bu güçler, kutsal olanın en güzel ifadesi miydi? Nihayet, sütunlardan birinin dibinde unuttuğu aletlerini al mak için gelen ustabaşılardan birini gördü. "Neden çalışmanıza ara verildi?" "Size haber vermediler mi?" "Cebel Silsile taş ocağından yeni geldim." "Ustabaşı bu sabah şantiyedeki işi bırakmamızı söyledi." "Sebep neymiş?" "Firavun, eserinin tamamının planım bize bizzat vermek isti yormuş, ama daha ayrılmamış. geldiği zaman ça lışmaya devam Bu açıklama Musa için yeterli değildi. Bu kadar önemli bir iş için Seti'nin Teb'e gitmesini engelleyen hastalıktan başka ne olabi lirdi ki? K im bunu düşünebilirdi? Ramses umutsuzlu ğa düşmüş olmalıydı. Musa, Memfıs'e hareket edecek ilk gemiye binecekti. "Yaklaş, Ramses." yaldızlı karyolasına uzanmıştı. Yanında bulunan pencere den, batan güneşin ışınları giriyor, yüzünü aydınlatıyordu. Bakışla rındaki sakinlik oğlunu hayrete düşürmüştü. 346 CHRISTIAN JACQ Yeniden bir umut mu Seti, yeniden kabul edecek gücü bulmuştu. Yüzündeki ıstırap izleri pek belli olmuyor du. Ölüme karşı giriştiği savaştan galip mi çıkıyordu? Seti: "Firavun, kendi kendini yaratan tanrının bir diye açıklamada bulundu. yüceliğine zarar gelmemesi için uğraş verir. Ramses, tanrılar için yararlı olacak davranışların olsun, ulu sunun çobanı ol, büyük olsun küçük olsun insanlara hayat ver, gündüz olduğu gibi gece de uyanık yararlı olmak için fırsatları kullan." "Sizin rolünüz bu baba ve bu rolünüzü daha uzun yıllar sürdü receksiniz." "Ben ölümümü gördüm, vakit yaklaşıyor. Ölümün yüzü tıpkı Batı tanrıçasınınki gibi genç ve gülümsüyor. Bu bir bozgun değil Ramses, daha çok bir yolculuk gibi. Kendimi hazırladığım büyük evrenin içinde bir yolculuk. Sen de hükümdarlığa başladığın andan itibaren kendini buna hazırlamak zorundasın." "Siz kalın, yalvarırım kalın!" "Sen yalvarmak için değil, buyurmak için yaratıldın, benim için ölümü yaşamanın ve görünmez dünyaya geri dönme sınavına gir menin vakti geldi. Şayet benim yaşantım Tanrı tarafından makbul sayılırsa, benim kişiliğimi benimseyecek demektir." size ihtiyacı var." "Tanrılar döneminden bu yana Mısır, ışığın biricik kızı olmuş tur ve oğlu da ışıktan oluşan tahtının üzerinde oturmakta dır. Beni izleyecek olan sensin Ramses. Benim eserimi sürdürecek, hatta daha ileri gideceksin, çünkü sen "Daha size sormam ve sizden öğrenmem gereken o kadar çok şey var "Vahşi boğa ile ilk karşılaşmandan sonra seni hükümdarlığa ha ç ünkü hiç kimse alınyazısının kesin darbeyi vuracağı anı bilemez. Böyle olmakla birlikte sen, kaderinin sırlarını ortaya çıkar mak zorundasın, çünkü bütün bir ulusa yol göstermek zorunda ka lacaksın." "Henüz hazır değilim." "Hiç kimse hazır değildir. Atalarının atası biricik Ramses, güne şe doğru uçmak için bu toprakları terk etti. Ben de kaygılı ve gele RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 347 çekten hiçbir umudu olmayan bir kimseydim. Sen de bugün aynı duygular içinde olacaksın. Hükümdarlık etmek isteyen ve bunu tut ku haline getiren kimse ya sağduyudan yoksundur ya da yeteneksi zin biridir. Sadece tanrının eli bu özveri isteyen yoldan yürüyecek kimseyi seçebilir. Sen Firavun olarak ulusunun kölesi olacaksın. Bir kölenin dinlenmeye ve öteki insanların kendi halindeki zevklerini tatmaya hakkı yoktur. Sen yalnız olacaksın, ama yolunu şaşırmış bir insan gibi değil, tıpkı çevresindeki esrarengiz güçlerin altında yatan ları sezerek doğru yolu seçmek zorunda olan bir gemi kaptanı gibi Mısır'ı kendinden çok sev, korkma yolun açılacaktır." Batan güneşin altın sarısı ışınları sakin yüzünü aydınla tıyordu. gövdesi, sanki bir ışık garip bir parlaklık saçıyordu. "Yolunun üzerine birçok engel konacak," diye açıklamalarım sürdürdü. "Korkunç düşmanlarla çarpışman gerekecek. Çünkü in sanlık dirlik düzenliğe tercih eder, ama senin yüreğinde kazanma gücü eksik olmayacak. Elbette sen onu çok geniş tutması nı bilirsin. büyüsü seni koruyacak, çünkü onun yüre ği büyük kraliçenin yüreği. Oğlum, göğün yüksekliklerinde uçan şahin ol, delici bakışlarınla dünyayı ve insanları gör." sesi söndü, gözleri güneşin ötelerine doğru, sadece ken disinin görebileceği başka bir evrene doğru bakmaya başladı. müttefiklerinin saldırıya geçmeleri için emir vermekte kararsızdı. Seti'nin ölümünden kimsenin kuşkusu yoktu, ama öl düğünün resmen açıklanmasını beklemeleri gerekiyordu. Her türlü acelecilik amaçlarının tam tersi bir sonuç doğurabilirdi. Firavun hayatta olduğu sürece ona başkaldırmak asla affedilmezdi. Ancak, yetmiş gün sürecek olan yas dönemi ve mumyalama sırasında Şe nar krala değil, ama Ramses'e saldırabilirdi. Ve Seti hayatta olmadı ğı için koruyamayacaktı. ile Yunanlı askerler, sabırsızlıktan yerlerinde duramaz olmuşlardı. Dolant ile Sari, Güzel îset'i de kendi taraflarına çekmiş ler, başrahibinden tarafsız kalma sözünü almışlar ve birçok soylunun etkili dostluğunu sağlamışlardı. Dışişleri Bakanı iktidara geçmesi için çok iyi çalışmıştı. 348 CHRISTIAN JACQ ayaklarının dibinde bir çukur açılıyordu. Yirmi üç yaşındaki genç kralın sadece bir sözünün tahta çıkması için yeterli olacağını düşünmekle hata etmişti. Bakalım Şenar nasıl bir son hazırlayacaktı ona? Ramses, aklı ba şında davranacak olursa, kendisine, etkisiz de olsa bazı müttefikler bulabilir, isyan bayrağını açabilirdi. Coşkun tabiatı kesin bir sürgü ne razı olamazdı. Hayır onu sonsuza dek durdurmak gerekiyordu. Ölüm en iyi çözümdü, ama öz kardeşini öldürmek istemi yordu. En akıllıca iş onu teslim edip; eski kral naibinin Fi ravun olmak istemediğini, tek isteğinin seyahat etmek olduğunu ileri sürerek Yunanistan'a göndermekti. kralı onu bu uzak ülkede tutsak olarak tutacaktı. Böylece Ramses çökecek ve herkes tarafından unutulacaktı. gelince, başlangıçtaki eğilimine uygun olarak, taşra tapınaklarından birine kapanıp her şeyden elini eteğini çekecekti. Şenar berberini, manikürcüsünü ve pedikürcüsünü getirtti. sır'ın müstakbel efendisi herkesten farklı, hiçbir eksiği olmayan bir kişi olmak zorundaydı. Büyük kraliçe, Seti'nin ölümünü saraya bizzat kendisi duyurdu. Hükümdarlığının on beşinci yılında Firavun, yüzünü öteki dünya ya, şafak vakti onu her gün yeniden doğuracak olan tanrısal anasına doğru döndürmüştü. Tanrı kardeşleri onu cennette dı. Orada ölümden arınacak, Maât ile birlikte yaşayacaktı. Yas dönemi hemen başladı. Tapınaklar kapandı ve dinsel törenler yarıda kaldı. Yalnızca sa bah akşam yas ilahileri söylendi. Yetmiş gün boyunca erkekler tıraş olmayacak, kadınlar saçlarını çözecek, ne et yenecek ne şarap içile cekti. Kâtiplerin çalışma odaları boş bulundurulacak, devlet hiz metleri uykuya Firavun ölmüş, taht boşalmış, Mısır bir bilinmezliğin içine gir mişti. Herkesin korktuğu tehlikeli bir dönem başlamıştı. Bu dönem sırasında Maât'ın ebediyen uzaklaşması söz konusu olabilirdi ve nai bin varlığına rağmen en yüksek güç gerçekten boşta kalmıştı. Bu du rumdan yararlanmak isteyen karanlık güçler, Mısır'ın nefesini kes mek ve kıskıvrak bağlamak için binbir çeşit hileye RAMSES: IŞIĞIN OĞLU 349 Mısır ordusu sınırlarda alarma geçirilmişti. Seti'nin ölüm haberi yabancı ülkelere yayılıyor ve kimilerinde aşırı istekler uyandırıyor du. Hititlerle öteki savaşçı ülkeler Delta'ya saldırır ya da yoğun bir istila hareketine kalkışabilirlerdi. Korsanlarla bedevilerin de bekle diği bundan başka bir şey olamazdı. Seti, güçlü kişiliği sayesinde onları etkisiz hale getirebiliyordu. Ama artık o ölmüştü; bakalım Mısır kendini savunabilecek miydi? Seti'nin cesedi, öldüğü gün, Nil'in batı kıyısındaki temizleme salonuna götürüldü. Ana Kraliçe, ölü kralı yargılamak için kurulan mahkemeye başkanlık etti. Kraliçe, oğulları, vezir, bilgeler konseyi nin üyeleri, başlıca ulu kişiler, evinin hizmetçileri, doğruyu söyleye ceklerine dair yemin ettikten sonra Seti'nin iyi bir kral olduğunu, onun hakkında hiçbir şikâyetleri olmadığını söylediler. Hayatta olanlar onun hakkında hüküm verdiler. Seti'nin ruhu, artık ırmak salcısını bulup, öbür dünyanın ırmağını aşabilir ve yıl dızlar kıyısına doğru yol alabilirdi. Bununla birlikte ölümlü gövde sini Osiris'e dönüştürmek ve krallık törenlerine uygun olarak mumyalamak gerekiyordu. ö lünün çıkardıktan ve sodyum karbonat yardımıyla ölü bedeni sularından arındırıp güneş ışınları na tuttuktan sonra, kralın vücudunu şerit sargılarla kapla yacaklar ve Seti, Krallar Vadisi'ne, öbür dünya için yaptırdığı anıt mezara gidebilecekti. Setau ve Musa endişeliydiler. Ramses sessizliğini bir tür lü bozmuyordu. Hazır bulundukları için arkadaşlarına teşekkür tikten sonra dairesine kapanmıştı. Sadece onun yanma gi rip birkaç kelime konuşabiliyor, ama onu içinde bulunduğu umut suzluktan kurtaramıyordu. Ameni, Şenar konusunda çok daha endişeliydi. Şenar, zorunlu bir gösterişle üzüntüsünü belirttikten sonra, beklenmedik bir faali yete girişmişti; çeşitli bakanlıklarla ilişki kuruyor, ülkenin yönetim sorumluluğunu yükleniyordu. Vezirin yanında ısrarla, tek kaygısı nın yas dönemine rağmen krallığın mutluluğunu korumak olduğu nu belirtiyordu. Tuya, büyük oğluna uzun uzun öğütler vermiş olmalıydı, ama 350 CHRISTIAN JACQ kraliçe kocasının yanından ayrılmıyordu. Tanrıça îsis kimliğine bü rünmüştü; büyülü bir rolü vardı; ölümden sonra dirilişi simgeliyor du. Osiris Seti lahdinin içine yerleştirilinceye kadar, efen olan Ana Kraliçe, bu dünyanın işleriyle meşgul olamazdı. Bu nedenle Şenar istediği gibi hareket edecek ortamı bulmuş, özgürlüğüne kavuşmuştu. Aslanla sarı köpek, efendilerine sarılmışlar, onun ıstırabını ha fifletmeye çalışıyorlardı. Seti gelecek hep aydınlık görünmüştü. Onun öğüt lerini dinlemek, ona itaat etmek ve onu örnek almak yeterliydi. Onun buyruğu altında hükmetmek çok basit ve neşeliydi! Ramses, bir gün, bakışları ile karanlıkları dağıtan babasından yoksun, yalnız kalacağını hiç düşünmemişti. Babası on beş yıl hükümdarlık etmişti. Bu süre ona o kadar kısa, o kadar kısa görünüyordu ki! Memfis, Heliopolis, Gurna gibi tapınaklar Eski imparatorluğun firavunlarına layık olan bu kurucunun zafer şarkılarını sonsuza kadar söyleyeceklerdi. Ama artık o yoktu. Ramses yirmi üç yaşın hükümdarlık için çok küçük bir yaş, hükümdarlığın da taşınamayacak kadar ağır bir yük oldu ğunu düşünüyordu. Işığın adına gerçekten layık olabilecek miydi? RAMSES Milyonlarca yılın Christian RAMSES Milyonlarca Yılın Tapınağı Çeviren: A. Rıza 7. Basım Remzi Kitabevi R AMSES: MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI / C hristian Jacq Orijinal Ramses: Le Temple millions © Editions Robert Laffont, S. Paris, 1996. Türkçe yayın haklan © Remzi Yayın haklan, ONK Telif Haklan Ajansı aracılığıyla satın alınmıştır. Yayına Ömer Erduran Kapak: Ömer Erduran ISBN 975 14 0653 6 BİRİNCİ BASIM: 1998 YEDİNCİ BASIM: 1999 Remzi Kitabevi Selvili Mescit Sok. 3, 34440, istanbul. Tel 513 9474 75, Faks (212) 522 9055 WEB: http://www.remzi.com.tr E POSTA: post@remzi.com.tr Remzi Kitabevi A.Ş. tesislerinde basılmıştır. MISIR E SKİ ORTADOĞU HARİTASI Yeni imparatorluk Zamanında l Ramses gaipten bir işaret gelmesini bekliyordu. Yüzünü çöle, alev alev yanan çorak sonsuzluğa, ne olduğunu bi lemediği yazgısına çevirmiş, duruyordu. Yirmi üç yaşma basan Ramses, bir seksen boyundaydı ve atletik bir vücuda sahipti. Venediklileri andıran çok güzel sarı saçları, ince bir yüzü ve güçlü kasları vardı. Geniş ve açık alnı, gür kaşları, kü çük canlı gözleri, uzun ve kemerli burnu, yuvarlak ve şekilli kulakları, epeyce kalın dudakları ve güçlü çenesi, otoriter ve çekici bir yüz oluşturuyordu. Genç olmasına rağmen az mı yol almıştı! Kraliyet kâtibi olarak Abidos'un sırlarım öğrenmiş, sonra da Mısır krallığının naibi ol muştu; babası Firavun Seti, küçük oğlunu kendisinin yerine geçe cek kral olarak belirlemiş, onu tahtına ortak etmişti. Ama o dev Firavun, ülkesini huzur, barış ve kalkınma ham leleri içinde yönetmiş olan o yeri doldurulmaz hükümdar, olağa nüstü bir on beş yılın sonunda ölmüştü. On beş yıl, bir yaz akşamı nın alacakaranlığında gözden kaybolan bir gibi uçup gitmişti. Korku uyandıran ve güç beğenen bir baba olan Seti, küçük oğ luna hep uzak durmuş, ama aslında fark ettirmeden onu gelecekte ki iktidarına hazırlayacak birçok denemeden geçirmişti. Bu dene melerden ilki, Ramses'in, kuvvetin efendisi olan vahşi boğa ile kar Genç Ramses, boğaya kafa tutma cesaretini göstermiş ti. Hem de onu yenecek gücü olmadığı halde. Seti araya girmesey di, boğa, Ramses'i paramparça edecekti. Bu olay, Fi ravun olabilmenin ilk kuralını Ramses'in kalbine kazımıştı: zayıfı güçlüye karşı korumak. Gerçek gücün sırrı kraldı ve kral tek başına bu gücü elinde tutu yordu. Seti, deneyimin kazandırdığı sihirle bu gücü, hiçbir zaman açıklamadığı bir plan doğrultusunda oğluna yavaş yavaş aktarmıştı. Aradan geçen zaman içinde Ramses babasına yakınlaşmış, ruhu onunkilerle aynı imanda, aynı coşkuda birleşmişti. Ciddi ve mesa 8 CHRISTIAN JACQ olan Seti az konuşurdu. Yine de oğlu başbaşa görüş me ayrıcalığını tanımış, ona Yukarı Mısır ile Aşağı hüküm darlığını yapabilmesi için gereken sorumluluğun temel bilgilerini aktarmaya çalışmıştı. Beraber geçirilen o eşsiz anlar şimdi ölüm sessizliği içinde kay bolmuştu. Ramses, Firavun'un sözlerini eksiksiz özümsemek, onları dün yanın en değerli hazinesi gibi saklayarak kendi düşüncesinde ve davranışlarında yaşatmak için kalbini bir çanak gibi açmıştı. Ama şimdi Seti, tanrı kardeşlerinin yanına gitmişti; Ramses ise, onun varlığından yoksun, yalnız kalmıştı. Ramses, omuzlarına yüklenecek görevi yapamayacak durumda olduğunu hissediyordu. on üç yaşındayken bu hayali, ulaşamayacağı bir oyuncağın düşünü kurar gibi geçirirdi ak lından. Ama sonraları tahtın, ağabeyi Şenar'a vaat edilmiş olduğu na inanmış ve bu çılgınca hayali kafasından atmıştı. Oysaki Firavun Seti ile karısı kraliçe Tuya, başka bir karara var mışlardı. İki oğullarının da davranışlarını inceledikten sonra yüce görevi yüklenecek olanın Ramses olduğuna inanmışlardı. Oysa Ramses, hiçbir zaman Seti kadar güçlü ve becerikli olabileceğini düşünemiyordu. Teke tek dövüşlerde herhangi bir düşmana kafa tutmaya hazırdı belki, ama geleceğin belirsiz sularında ilerleyen devlet gemisinin dümeni başında olmak çok farklı bir şeydi. Nub katıldığı savaşta yiğitliğini kanıtlamıştı. Tükenmez enerjisi sa yesinde, gerektiğinde ülkesini savunmak için gireceği bir savaştan yüzünün akıyla çıkardı çıkmasına ama, hileleri gözünden kaçan devlet soylu kişilerden ve rahiplerden oluşan bir orduyla nasıl baş edebilecekti? Hanedanlarının kurucusu Ramses'lerden ilki, bilgeler tarafın dan kendisine emanet edilen devlet yönetimini istemediği halde al yaşlı bir vezirdi. Ondan sonra gelenlerden biri olan Seti de taç giydiği zaman olgun ve deneyimli bir insandı. Ramses ise sadece yirmi üç yaşındaydı. Babasının koruyucu gölgesinde yaşa mak, dediklerini aynen yapmak ve en ufak bir isteğini hemen kar şılamak Ramses'i mutlu etmeye yeterdi. Yol gösteren güvenli bir rehbere sahip olmak ne harikulade bir şeydi! buyruğu al tında ve ona itaat ederek Mısır'a hizmet etmek, bütün sorularına YILIN TAPINAĞI 9 ondan yanıt Bu cennet artık erişilemez bir düşe dönüş müştü. Ve kader, aşırı coşkulu ve tecrübesiz bir genç olan Ramses'den yerini almasını istiyordu. En iyisi her şeyi geride bırakıp çöle, onu kimsenin bulamayacağı bir yere kaçmak olmaz mıydı? Elbette dostlarına güvenebilirdi: Daima onu destekleyen annesi Tuya, son derece güzel ve sakin karısı Nefertari, çocukluk arkadaş larından krallık şantiyelerinde çalışan Yahudi Musa, diplomat Aşa, yılan oynatıcısı Setau ve yazgısını bağlayan özel sek reteri Ancak düşmanlarının oluşturduğu topluluk daha güçlü değil miydi? Şenar tahtı ele geçirmekten vazgeçmeyecekti. Kardeşinin hükümdarlığını engellemek için kim bilir ne karanlık anlaşmalar yapmıştı? Şu anda Şenar önüne dikilip de bir istekte bulunsaydı, Ramses ona hiçbir direnç göstermezdi. Mademki tacı bunca isti yordu, varsın onu ele geçirsindi! Ancak, Seti'nin ona verdiği bu görevden vazgeçerek babasına ihanet etme hakkına sahip miydi? Seti'nin yanılmış olduğu ve yaşa saydı fikrini değiştirebileceği düşüncesine kapılmak saflığını göste Ramses kendi kendisine yalan söyleyemezdi. Kaderi gaipten ge lecek işarete bağlıydı. Burada, çölde, gizemli enerjinin en güçlü olduğu bu kırmızı toprakların aradığı cevabı bulacaktı. Bağdaş kurup bakışlarını göğün derinliklerine diken Ramses bekliyordu. Bir firavun, sonsuzluğa ve yalnızlığa vurgun olmadıkça çölün insanı olamazdı. Kararı, taşların ve kumların içine gizlenmiş olan ateş verecekti. Ya onun ruhunu besleyecek ya da onu yok ede cekti. Güneş tam tepeye dikilmiş, rüzgâr dinmişti. Bir ceylan kum te pelerinin üzerinden sekerek kaçıyordu. Tehlike yakındaydı. Birden beliriverdi. En az dört metre uzunluğunda, üç yüz kilodan fazla ağırlıkta dev bir aslan; parıl parıl parlayan açık renkli yelesi ona yenilmek nedir bilmeyen bir savaşçı görünümü veriyordu. Koyu kahverengi, adaleli gövgesi büyük bir esneklikle hareket ediyordu. 10 CHRISTIAN JACQ Ramses'i gördüğü anda, on beş kilometre çapında bir çevreden duyulabilecek şekilde Korkunç dişlerini ve bıçak gibi kes kin pençelerini göstere göstere gözlerini avına dikti. Seti'nin oğlunun, aslanın pençesinden kurtulmak için hiçbir şansı yoktu. Aslan birkaç adım ileride durdu. Ramses aslanın altın sarısı gözlerindeki bakışı gördü. Uzun saniyeler boyunca karşılıklı meydan okurcasına birbirlerine baktılar. Hayvan, kuyruğunu sallayarak bir sineği kovdu. Birden sinir lendi, biraz daha ilerledi. Ramses ayağa kalktı, bakışlarını aslanın bakışlarından ayırmadı. "Katil. Sensin, değil mi? Mutlak bir ölümden kurtardığım sen sin, hiç kuşkum yok! Bana ne yapmayı düşünüyorsun?" Ramses tehlikeyi unutarak, Nubye bozkırında çalılar arasında bulduğu, ölmek üzere olan aslan yavrusunu hatırladı. Yavru aslan, bir yılanın kendisini sokmasına rağmen, Setau'nun ilaçları sayesin de inanılmaz bir direnç gösterip iyileşmiş ve dev cüsseli bir yaratık olmuştu. Aslan, Ramses'in yokluğunda, kapatıldığı çitle çevrili yerden ilk kez kaçmıştı. Aslanın vahşi içgüdüleri, efendisi olarak gördüğü kimseye karşı dahi amansız ve yırtıcı olacak derecede geri mi dön müştü? "Kararını ver Katil. Ya benim hayat boyu müttefikim olacaksın ya da beni öldüreceksin." Aslan arka ayaklarının üzerinde yükseldi ve ön ayaklarını Ram ses'in omuzlarına koydu. Darbe çok hoyratça ama prens direndi. Aslanın tırnakları çıkmamıştı, hayvanın dili Ramses'in burnunu yaladı. Aralarındaki dostluk, güven ve saygı kaybolmamıştı. "Kaderimin yolunu çizdin," dedi Ramses. Seti'nin "Işığın Oğlu" diye nitelediği oğlunun başka seçeneği kalmamıştı. Ramses, bir aslan gibi savaşacaktı. Memfıs'deki kral sarayı büyük bir yas içindeydi. Erkekler tıraş kadınlar saçlarını olduğu gibi Seti'nin mumyalanma süreci olan yetmiş gün boyunca Mısır, bir tür boşluk içinde varlığını sürdürmeye çalışacaktı. Kral ölmüştü, tahtı ise, kra lın yerine geçecek olanın resmen açıklanmasına kadar boş kalacak tı. Resmi açıklama, Seti'nin mezara konulup mumyasının tanrısal ışıkla birleşmesinden sonra yapılacaktı. Naip Ramses ve Ana Kraliçe Tuya'nın emirleriyle alarma geçiri len sınır birlikleri, her türlü istila girişimini engelleyecek biçimde hazır bekliyordu. En büyük düşmanları olan Hititlerin, kısa vadede bir tehlike oluşturmayacağı düşünülüyordu, ama yine de her an bir baskın olabilirdi. Delta'nın tarım bölgelerinin zenginliği, Sina çö lünde yaşayan ve olarak bilinen Bedevilerin yüzyıl lardan beri iştahını kabartmıştı. Ayrıca Asyalı prensler de bazen aralarında birleşip Mısır'ın kuzeydoğusuna saldırabiliyorlardı. Seti'nin öteki dünyaya göç etmesi korkuya neden olmuştu. Fira ölmesini fırsat bilen güçler, Mısır'ın üzerine sel gibi akın edip, birbirini izleyen hanedanlıkların kurduğu bu uygarlığı yok et meye çalışabilirlerdi. Genç Ramses de felaketten koru yabilecek miydi? Heri gelen kişiler arasında birçoğu hiç güvenmiyor, daha becerikli ve daha az coşkulu olan ağabeyi Şenar'ın karşısında silinmesini arzu ediyorlardı. Ana Kraliçe Tuya, kocasının ölümünden sonra tutumunu de ğiştirmemişti. Kırk iki yaşındaydı. Mağrur görünüşlüydü. Düzgün ve ince burnu, badem biçimli iri gözlerindeki ciddi ve insanın içine işleyen bakışları, kare biçimindeki ince çenesiyle yadsınamaz bir otoriteye sahipti. Seti'nin yardımcısı olmuştu. Firavun, ülke dışın da bulunduğu sırada ülkeyi demir gibi bileğiyle yönetmişti. (1) Yukarı ve Aşağı Mısır. Nil vadisi (Güney) ve Delta (Kuzey). 12 CHRISTIAN JACQ Gün ağarır ağarmaz Tuya, ılgın ağaçlan ile firavun incirlerinin dikili olduğu bahçesinde biraz yürümekten hoşlanırdı. kutsal gücün ününe layık dinsel törenlerle ve normal toplantılarla dolu çalışma gününe hazırlanıyordu. Seti öldükten sonra hiçbir şeyin anlamı kalmamıştı. Tuya'nın en kısa zamanda, insanlardan uzak, hiçbir anlaşmazlığın olmadığı bir evrendeki kocasına ulaşmaktan başka hiçbir arzusu yoktu, ama kaderin kendisine uygun gördüğü yılların ağırlığını da taşımayı ka bul edecekti. Kendisine bahşedilen mutluluğu, son nefesine kadar hizmet edeceği ülkesine geri vermek zorunda olduğunu hissediyor du. Nefertari'nin zarif silueti sabah sisinin arasından çıktı. Halk ara sında, güzellerinden daha diye adlandırılan Neferta ri'nin parlak siyah saçları, soylu bir yumuşaklık saçan gözleri vardı. Memfıs'deki Hator tanrıçasının tapınağında müzis yen, üstün nitelikli bir dokumacı ve bilge Ptah hotep gibi eski ya zarları okuyarak kendini yetiştirmiş kültürlü bir insan olan Nefer tari, soylu bir ailenin kızı değildi. Ramses onun güzelliğine, zekâsı na ve genç yaşına karşın insanı şaşkınlığa uğratan olgunluğuna hayran kaldığı için ona âşık olmuştu. Nefertari hiç kimsenin hoşu na gitmek için bir şey yapmıyordu. Ama o, çekiciliğin ta kendisiy di. Tuya onu, evinin yöneticisi olarak seçmişti. Nefertari, Naibin karısı olduktan sonra da bu görevi sürdürmüştü. Mısır kraliçesi ile Nefertari arasında gerçek bir dostluk kurulmuş, birbirlerini hiç zorlamadan anlar olmuşlardı. "Bu sabah çiğ var Majeste; topraklarınızın verimliliği için yüce bir nimet." "Neden bu kadar erken kalktın Nefertari?" "Asıl siz dinlenmelisiniz, değil mi?" "Artık "Üzüntünüzü nasıl gidermeli Majeste?" dudaklarında kederli bir gülümseme belirdi, yeri doldurulamaz. Geri kalan günlerim benim için sonsuz ıstırap olacak. Ramses'in mutlu hükümdarlığım gördüğüm zaman bu ıstırap biraz hafifleyecek. Benim tek yaşama nedenim bu olacak." "Endişeliyim Majeste." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 13 "Neden korkuyorsun?" arzusunun yerine "Bu arzuya kim karşı çıkabilir?" Nefertari sessiz durdu. "Büyük oğlum Şenar'ı düşünüyorsun, değil mi? Onun tutkusu nu ve sivrilme isteğini bilirim, ama babasına itaatsizlik edecek ka dar çılgın olamaz." Doğan güneşin yaldızlı ışınları kraliçenin bahçesini aydınlatı yordu. "Beni saf mı buluyorsun Nefertari? Benim düşüncemi paylaş madığın "Majeste..." "Elinde kesin bir bilgi var mı?" "Hayır, bu sadece bir kanı, belirsiz bir kanı." "Güçlü sezgilerin ve şimşek gibi çabuk kavrayan bir zihnin var. iftira nedir bilmiyorsun. hükümdar olmasını engelle mek için onu yok etmekten başka bir çare var mı?" benim korkum da bu Majeste." Tuya ılgın ağacının dalını okşadı. h ükümdarlığını bir cinayetin üzerine kurar mı?" "Böyle bir düşünce, sizi olduğu gibi beni de dehşete ama onu kafamdan atamıyorum. Şayet bu düşüncemi gerçekdışı buluyorsanız yargılayın beni, ama susmak elimden gelmiyor." "Ramses'in güvenliği nasıl sağlanıyor?" "Aslanı ile köpeği ve özel muhafız kıtası komutanı Seramana onun üzerine titriyorlar. Biliyorsunuz, tek başına çölde dolaşmıştı. Döndükten sonra korumaları olmadan bir yere gitmemesi için onu ikna ettim." Ana Kraliçe: "Ulusal yas on gündür sürüyor," diye ay sonra, Seti'nin ölümsüz gövdesi, sonsuza dek kalacağı konutuna konacak. O zaman Ramses taç giyecek ve sen Mısır kraliçesi olacaksın." Ramses annesinin önünde eğildikten sonra onu sevgiyle kucak ladı. Kraliçe ise, dayanıksız gibi görünmesine karşın, ona ağırbaşlı lık ve soyluluk dersi veriyordu. "Neden Tanrı bizi böyle zalim bir deneyden geçiriyor?" 14 CHRISTIAN JACQ düşünce biçimi sende yaşıyor oğlum. Onun zamanı doldu, seninki başlıyor. Sen onun eserini sürdürürsen, Seti ölümü yenecek." "Onun gölgesi uçsuz bucaksız." "Sen Işığın Oğlu değil misin Ramses? Çevremizde oluşan karan lığı dağıt, bize saldıran kargaşayı geri püskürt." Genç adam annesinin kollarından sıyrıldı. "Aslanımla ben çölde dostluk kurduk." "Bu, umutlu olman için bir işaret değil mi?" "Elbette, ama senden bir bulunmanı istememe izin vere cek misin?" "Seni dinliyorum." "Babam, gücünü yabancılara göstermek için Mısır'dan çıktığı zaman, ülkeyi sen "Geleneklerimiz bunu gerektiriyordu." "Sen yönetim konusunda deneyimlisin ve herkes sana büyük saygı gösteriyor. Neden tahta sen çıkmıyorsun?" "Çünkü Seti'nin isteği bu değildi. Seti, sevdiğimiz ve saygı duy duğumuz yasanın simgesiydi. O, seni seçti oğlum, hükümdar ol mak zorundasın. Bütün gücümle sana yardımcı olacak ve arzu etti ğin sürece gerekli öğütleri vereceğim." Ramses ısrar etmedi. Kaderin akış yönünü değiştirecek ve onu bu yükten kurtaracak biri varsa o da annesiydi. Ama Tuya, ölü krala sadık kalacak ve du rumunu değiştirmeyecekti. Kuşkuları ve endişeleri ne olursa olsun, Ramses'in kendi yolunu kendisinin çizmesi gerekecekti. Ramses'in özel muhafız kıtası komutanı Seramana, gelecekteki kralın çalıştığı saray bölümünden hiç ayrılmıyordu. Bu Sardunyalı eski korsanın, güvenlikle ilgili bu göreve tayini uzun süren dediko dulara neden olmuştu. Sarayda çok kimse, Seramana'nın eninde sonunda Seti'nin oğluna ihanet edeceğine inanıyordu. Şimdilik hiç kimse onun iznini almadan saraya giremiyordu. Ana Kraliçe ona, davetsiz konukları dışarı atmasını ve tehlike anın da kılıcını kullanmak için hiç tereddüt etmemesini emretmişti. Bir tartışmanın yankısı kulaklarına ulaştığı anda Seramana, zi yaretçilere ayrılan hole seğirtti. YILIN TAPINAĞI 15 burada?" Nöbetçi er, geniş omuzlu, gür saçlı, sakallı, iriyarı bir adamı göstererek: "Bu adam zorla içeri girmek istiyor," dedi. Seramana: "Kimsin?" diye sordu. "Yahudi Musa. çocukluk arkadaşı ve Firavun'un hiz metinde çalışan mimarım." "Ne istiyorsun?" "Aslında Ramses bana kapısını kapamazdı!" "Şu an karar verecek olan benim." "Yoksa naip hapis mi edildi?" "Güvenlik öyle Ziyaretinizin nedeni nedir?" "O seni "Öyleyse evine dön ve bir daha bu saraya yoksa seni hapsederim." Musa'yı zapt etmek için en az dört muhafızın işe karışması ge rekti. "Benim burada olduğumu Ramses'e haber ver, yoksa seni bu yaptığına pişman "Tehditlerin bana "Dostum beni bekliyor! Anlamak istemiyor musun?" Uzun yıllar korsanlık yaptığı ve birçok çarpışmaya katıldığı için çok belirgin bir tehlike sezme yeteneği gelişmişti. Güçlü kuvvetli olmasına ve yüksekten atıp tutmasına rağmen Musa denen bu adam ona samimi göründü. Ramses'le Musa kucaklaştılar. Yahudi: "Burası saray olmaktan çıkmış, bir kaleye dönüşmüş!" "Annem, karım, özel sekreterim, Seramana ve daha başkaları, kötü şeylerin olmasından korkuyorlar." "Kötü şeyler Ne demek bu?" "Suikasttan korkuyorlar." Naibin bahçeye bakan kabul salonunun eşiğinde Ramses'in dev cüsseli aslanı uyukluyordu. Ön ayaklarının arasında da Bek adlı sarı köpek duruyordu. 16 CHRISTIAN JACQ "Bu ikisi olduktan sonra neden korkuyorsun?" Şenar'ın hükümdarlığı ele geçirme sevdasından vaz geçmediğine inanıyor." "Seti mezara konmadan böyle bir saldırı Şenar'ın ya pacağı türden bir şey değil. O karanlıkta iş görmeyi ve zamanını beklemeyi yeğler." "Onun fazla beklemeye zamanı yok." A ma seninle çatışmaya cesaret edemez." "Tanrılar seni duyuyor. Böyle bir durumda Mısır'ın hiçbir ka zancı olmaz. ne diyorlar?" "Sana karşı çok homurdanma var." Musa, Seti'nin sütunlu salonun inşasını başlattığı Karnak şanti yesinde şef olarak çalışıyordu. Firavun'un ölümünden sonra inşaat durdurulmuştu. "Kimden geliyor bu homurdanmalar?" rahipleri, birkaç soylu, Güney Ablan Dolant ile kocası Sari onları kışkırtıyorlar. uzaklaştırılmalarını bir türlü hazmedemiyorlar." "Bu aşağılık Sari, beni ve çocukluk arkadaşımız özel sekreterim Ameni'yi yok etmeye kalkışmadı mı? Onları Memfis'den Teb'e sür güne göndermem aslında çok hafif bir ceza!" "Bu zehirli bitkiler Kuzey'in havasını sever. yakıcı güneşi altında solmamak için geri dönecekleri kolluyorlardır. Daha sert davranıp onları gerçek bir sürgüne mahkûm ettirmen gerekir di." "Dolant benim ablam, Sari de hem lalam, hem de öğretme nim." "Bir kral, yakınlarına karşı böyle zayıf mı davranmak zorunda dır?" Ramses gücenmişti. "Henüz kral değilim Musa!" "Sen gene de mahkemeye başvurmalı ve işi adalete bırakmalıy dın." "Ablamla kocası, kalmak zorunda oldukları yerden çıkacak olurlarsa çok sert davranacağım." "Sana inanmak isterdim. Sen henüz düşmanlarının kininin far kında MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 17 "Ben babama ağlıyorum Musa." "Ve halkını, ülkeni unutuyorsun! Göğün derinliklerinden ba kan Seti'nin, bu davranışı onayladığını mı düşünüyorsun?" Musa en yakın arkadaşı olmasaydı, Ramses ona bir tokat patla tabilirdi. "Bir hükümdarın katı bir kalbi olması mı gerekir?" "Üzüntüsünden başka bir şey düşünmeyen bir adam, ne denli meşru olsa da, yönetecek gücü nasıl bulur? Şenar beni baştan çıkar maya ve sana karşı koymamı sağlamaya çalıştı. Tehlikenin ne bo yutta olduğunun farkında mısın?" Ramses duydukları karşısında şaşakalmıştı. Musa: "Hasmın yabana atılacak biri değil," diye konuşmasını sürdür dü. "Artık bu uyuşukluktan kurtulacak mısın?" Delta ile Nil vadisi arasında yer alan ve ülkenin ekonomik baş kenti olan uyuşukluk limanında ticaret çoğu rıhtımda bekliyordu. Yas dönemi olan yet miş gün boyunca, ticari işlemler hemen hemen durmuştu. Soylula rın geniş villalarında hiçbir şölen verilmiyordu. Seti'nin ölümü büyük kentte şok etkisi yapmıştı. Onun hüküm darlığı sırasında refah iyiden iyiye artmıştı. Ama şimdi, kentin önemli tacirleri, Seti'nin yerine geçecek zayıf bir firavunun, Mısır'ı güçsüz ve ne yapacağını bilemez bir duruma sokacağından endişe leniyorlardı. Kim Seti gibi olabilirdi? Büyük oğlu iyi bir yö neticiydi; ama hasta kral, yerine, heybetli görünüşüyle devlet başkanından çok, bir kadın avcısını andıran, kanı kaynayan Ramses'i seçmişti. En basiretli insanlar bile bazen hata yapabiliyor lardı. Teb'de olduğu Memfıs'de de kulaktan kulağa dolaşan dedikodu, Seti'nin küçük oğlunu seçmekle yanlış bir karar vermiş olduğuydu. Şenar Dışişleri Bakanı evindeki konuk salonunda sa bırsızlıkla bir aşağı bir yukarı dolaşıyordu. Altmış yaşında, güven verici bir çehreye sahip olan Ramses'e düşmandı. Buna şın, politik ve ekonomik görüşlerini beğendiği destekliyor du. Geleceği sağlama almanın tek yolu, eskimiş görenekleri unut ma pahasına da olsa, öteki ülkelerle ticaret anlaşmaları yaparak As ya ve Akdeniz'i içine alan bir büyük ortak pazar kurmaktı. Silahları satmak daha kârlı değil miydi? Şenar: "Gelecek mi?" diye sordu. "Bizden yanadır, içiniz rahat olsun." "Onun gibi barbarlardan hoşlanmıyorum. Böyleleri rüzgâr ne reden eserse oraya dönerler." Seti'nin büyük oğlu, kısa boylu, şişman, yuvarlak yüzlü, tombul yanaklı bir yemeklere düşkünlüğünü ele veren kalın MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 19 dudakları, sürekli bir sıkıntı içinde çevresine bakan küçük, kahve rengi gözleri hantal gövdesi güneşten ve egzersizden nef ret ediyordu. Sürekli olarak içini kemiren huzursuzluğu, ağdalı ko nuşmasıyla saklamaya çalışıyordu. çıkarma uygun düştüğü için îş çevrelerin den uzak durarak ülkesini savunma fikri ona saçma sözcüğü, ise servet yapma konusunda hiçbir yeteneği ol mayan ahlakçıların kullandığı sözcüklerden başka bir şey değildi. Modası geçmiş bir eğitimle yetişmiş olan Ramses, hükümdarlık ya pacak yeteneğe sahip değildi. Bu nedenle Şenar, kendisine iktidar yolunu açacak komployu kurarken hiçbir vicdan azabı duymuyor du: Mısır ona minnettar olacaktı. Başlıca müttefiklerinin ortak projelerinden vazgeçmiş olması olası mıydı? Şenar: "Bana içecek bir şey ver," dedi. Meba, ünlü konuğuna bir kupa soğuk bira ikram etti. "Ona "Gelecek, eminim. Unutmayın ki o da en kısa zamanda ülkesi ne dönmek istiyor." Nihayet, Dışişleri Bakanlığı konutunun muhafızı, uzun süredir bekledikleri ziyaretçinin geldiğini haber verdi. Atreus'un oğlu ve savaş tanrısının sevgili kulu, keskin bakışlı sa rışın Menelaos gelmişti. Truvalıları katleden kralının üzerinde, iki katlı bir zırh ile belinde altın kopçalarla tutturulmuş geniş bir kemer vardı. Mısır ona konukseverlik göstermiş, gemileri ni onarmıştı, ama karısı Helen, kocasının sarayında işkence gör mekten ve köle yapılmaktan korktuğu için Firavun'un topraklarını terk etmeyi reddetmişti. Helen, kraliçe Tuya'nın himaye ve desteğinden yararlandığı için eli kolu bağlıydı. Bereket versin ki Şenar yardımına koşmuş, sonunda onları zafere ulaştıracak bir stratejiyi geliştirmek için sabırlı olmasını Şenar firavun olur olmaz, Menelaos, Helen'le birlikte Yunanis dönecekti. Yunanlı askerler, aylardan beri halkın arasına karışmıştı. Kimi leri Mısırlıların emrine girmiş, kimileri de küçük dükkânlar açmış 20 CHRISTIAN JACQ Hepsi de hayatlarından memnun görünüyordu. Gerçekte ise, ha rekete geçmek için komutanlarından emir bekliyorlardı. Bu, Truva atının büyük çaplı bir tekrarı olacaktı. Yunanlı, Meba'ya kuşkuyla baktı. Senar'a: "Gönderin bu adamı," dedi. "Sadece sizinle görüşmek istiyo rum." "Dışişleri Bakanı bizim müttefikimizdir." "Bir kez daha tekrarlamayacağım." Şenar, Meba'ya salondan çıkması için işaret etti. "Ne durumdayız?" diye sordu. "Müdahale saati geldi." "Emin misiniz? Bu garip gelenekleriniz ve bu sonu gelmez mumyalama olayınız sonunda beni çıldırtacak." "Babamın mumyası mezara konmadan önce harekete geçmek zorundayız." "Adamlarım hazır bekliyor." "Yararsız bir şiddetten yana değilim "Yeter artık bu savsaklamalar Şenar! Siz Mısırlılar savaşmaktan korkuyorsunuz; biz Yunanlılar ise sonunda kılıçtan geçirdiğimiz Truvalılarla yıllarca çarpıştık. Şayet Ramses'in ölmesini istiyorsa nız, bir kez söyleyin yeter. Kılıcıma güvenebilirsiniz!" "Ramses benim kardeşim. Bazen hileye başvurmak, kaba kuv vetten daha etkilidir." "Sadece ikisinin güç birliği zaferi sağlar. Siz bana, Truva savaşı nın bir kahramanına, strateji dersi mi vereceksiniz!" "Sizin Helen'i elde etmeniz gerekiyor." yine Helen! Bu lanetlinin teki, ama daimon'a da onsuz dönemem." "Öyleyse planımı uygulayacağız." "Neymiş o?" Şenar gülümsedi. Bu kez şans ona yardım ediyordu. Yunanlının yardımıyla, amacına ulaşacaktı. "Çok büyük iki engel var: Aslan ile Seramana. Birincisini leyecek, ikincisini de öldüreceğiz. Sonra Ramses'i kaçırıp tan'a götüreceksiniz." "Onu neden öldürmüyoruz?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Çünkü benim hükümdarlığım kana Görünüş te, Ramses resmen tahttan feragat uzun bir yolculuk yap mayı tercih edecek. Bu yolculuk sırasında, kötü bir rastlantı sonucu bir kazaya kurban gidecek." "Ya Helen ne olacak?" "Taç giyer giymez annem bana itaat edecek ve onu korumaktan vazgeçecek. Şayet Tuya akılsızlık edecek olursa onu bir tapınağa ka patırım." düşündü. "Bir Mısırlı için hiç de fena bir plan Gerekli zehiriniz var mı?" "Elbette." "Kardeşinizin özel muhafız kıtasına sokmayı başardığımız Yu nan subayı tecrübeli bir askerdir. Seramana'nın gırtlağını, o uyur ken kesecek. Ne zaman başlıyoruz?" "Biraz daha sabır. gitmek zorundayım. Döner dönmez harekete geçeriz." Helen, ölünceye dek kaybettiğini sandığı mutluluğun tadını çı karıyordu. Bal özü kokan ince kumaştan bir elbise giymiş, başına da güneşten korunmak için bir örtü örtmüştü. Mısır sarayında ger çeküstü bir âlemde yaşıyordu. Genç kadın, en büyük arzusu karısı nın onurunu kırmak olan ahlaksız ve kalleş Menelaos'un elinden kurtulmayı başarmıştı. Ana Kraliçe Tuya ile Ramses'in karısı Nefertari ona dostlukları nı sunmuş, kadınların altın bir kafese bir ülkede özgürce yaşamasına olanak tanımışlardı. Gerçekten de binlerce Yunanlı ile Truvalının ölümünün sorumlusu muydu? Yıllar boyu gençlerin birbirlerini öldürmeleriyle sonuçlanan bu çılgınlığı hiç istememişti. Ama dedikodular onu dur madan suçluyor ve kendini savunma olanağı tanımadan mahkûm ediyordu. Burada, ise, hiç kimse onu kınamıyordu. Ku maş dokuyor, müzik dinliyor, çalgı çalıyor, eğlence için yapılmış ha vuzlarda yüzüyor ve sarayın bahçelerinin bitmez tükenmez büyüsü nün tadına varıyordu. Kılıç şakırtıları duyulmaz olmuş, yerini kuş cıvıltılarına bırakmıştı. Helen birçok kez, bu rüyanın sona ermemesi için tanrılara dua 22 JACQ ediyordu. Geçmişini, Yunanistan'ı ve Menelaos'u unutmaktan baş ka bir şey istemiyordu. Bahçede, iki yanında avokado ağaçları bulunan kumlu dan birinde yürürken gri renkli bir turna kuşunun cesedini gördü. Daha yakından baktığı zaman, güzel kuşun karnının parçalanmış olduğunu fark etti. Helen diz çöktü ve kuşun iç organlarını incele di. Yunanlılar gibi da Helen'in kehanet yeteneğine sahip olduğunu bilirlerdi. Menelaos'un karısı uzun bir süre ayağa kalkamadı. Zavallı turna kuşunun iç organlarında okudukları onu çok kor kutmuştu. Güney Mısır'ın büyük kenti Teb, gelen zalim lar'ın yüzyıllar önce kovulmasına yardım eden Tanrı hü küm sürdüğü yerdi. Ülke bağımsızlığına kavuştuktan sonra başa geçen her Tanrı duyduğu minnetin göstergesi ola rak onun tapınağına eklemelerde bulunmuştu. Çalışmaların kesin tisiz olarak sürdürüldüğü tapınak, giderek daha geniş leyip zenginleşmiş ve âdeta devlet içinde bir devlet olmuştu. Tapı nağın din adamı olmaktan çok, geniş yetkileri olan bir yönetici gibi görünüyordu. Şenar, Teb'e gelir gelmez görüşme isteğinde bulun adam, üzeri salkım çiçeği ve ile örtülü, ahşap kameriyenin altında buluştular. Yakınlardaki kutsal göl, çevreye hoş bir serinlik yayıyordu. Başrahip: "Yanınızda muhafızlar olmadan mı geldiniz?" diye hayretle sor du. "Buraya geldiğimi çok az kişi Ağzımı sıkı tutmamı istiyorsunuz." "Hâlâ Ramses'e karşı mısınız?" "Her zamankinden daha fazla. Genç bir adam. Atılgan ve öfkeli. Tahta çıkacak olursa çok kötü olur. Seti onu seçerken bir hata işle di." "Bana güven duyuyor musunuz?" "Şayet siz tahta çıkacak olursanız tapınağına nasıl bir yer vermeyi düşünüyorsunuz?" sırayı elbette." "Seti, Heliopolis ile gibi öteki tapınakların din adamla rını kayırdı. Benim tek isteğim geri plana itildiğini gör memek." geri plana itmek Ramses'in kafasındaki düşünce, be nimki değil." 24 CHRISTIAN JACQ "isteğiniz nedir "Harekete geçmek, hem de çabuk." mumyası mezarına konmadan önce." "Gerçekten de bu bizim son şansımız." Şenar, başrahibinin ağır hasta olduğunu bilmiyordu. Doktorunun söylediğine göre başrahibin birkaç aylık, hatta birkaç haftalık ömrü kalmıştı. Bu nedenle, bu hızlı çözüm ona tanrıların bir teveccühü gibi geldi. Ölmeden Ramses'in en yüce görev den uzaklaştırıldığını ve Karnak'ın kurtulduğunu görmek şansına sahip olacaktı. "Hiçbir türlü şiddeti dedi. "Amon bize barı şı verdi, hiç kimse onu bozmamalı." "içiniz rahat olsun. Ülkeyi yönetecek yeteneği olmamakla bera ber, Ramses benim kardeşimdir ve ona büyük sevgi duyuyorum. Bir saniye bile ona kötülük etmeyi düşünmedim." "Peki onun için ne yapacaksınız?" "Ramses, serüvene ve yolculuğa düşkün, enerjik bir delikanlı dır. Hükümdarlık gibi ağır bir yükün altına girmediği için rahatla yacak, uzun bir yolculuğa çıkacak ve birçok ülkeyi gezecek. Döndü ğü zaman, kazandığı deneyimler bizim için yararlı olacak." "Kraliçe Tuya ayrıcalıklı danışmanınız olarak kalmalı." "Hiç kuşkunuz sadık kalın Şenar. Gelecek yüzünüze gülecek." Seti'nin büyük oğlu saygıyla eğildi. Bu yaşlı rahibin saflığı onun için mükemmel bir fırsat olmuştu. Ne çirkin ne de güzel denebilecek biri olan Dolant, aşırı uzun boyluydu ve sürekli bitkin gözüküyordu. Dolant, Teb'den ve Gü ney'den nefret ediyordu. Onun kalitesindeki bir kadın Memfıs'de yaşamalıydı. Saygın ailelerin yaldızlı yaşamlarına renk katan bin bir aile dramıyla meşgul olarak günlerini geçiriyordu. Teb'de ise canı sıkılıyordu. Aslında Teb gö rüyor, ziyafetten ziyafete gidiyor ve Seti'nin kızı olma ayrıcalığının tadını çıkarıyordu belki, ama burada moda, çok gerisindeydi ve kocası, Ramses'in eski öğretmeni şişko ve neşeli Sa ri, geçirdiği ruhsal çöküntünün etkisiyle azar azar eriyordu. Bir za YILIN TAPINAĞI 25 Krallığın hizmetinde çalışacak gençlerin yetiştirildiği Kap üniversitesinin rektörü olan Sari, şimdi yüzünden işsiz güçsüz oturuyordu. Sari'nin, Ramses'i ortadan kaldırmayı hedef alan adi bir komp lonun başlıca kişisi olduğu ve karısı Dolant'ın, kardeşine karşılık birlik olduğu doğruydu. Evet, ikisi de hata yapmışlardı, ama Ramses onları hatırı için bağışlayamaz mıydı? Ramses'in yaptığı bu zulmün elbet bir gün öcü alınacaktı. Elbet bir gün gelecek, de şansı dönecek ve o gün Dolant ile Sa ri, kaçırmayacaklardı. O mutlu günü beklerken Dolant cilt bakımını yapıyor, Sari ise ya okuyor ya da uyuyordu. Şenar'ın gelişi onları uyuşukluklarından kurtardı. Dolant kardeşini kucaklayarak: "Sevgili kardeşim!" diye haberler mi getirdin?" "Olabilir." Sari: "Bizi daha fazla bekletme!" dedi. "Kral olacağım." "öç alma saatimiz yaklaştı mı?" "Benimle gelin. Ramses ortadan kayboluncaya kadar sizi saklarım." Dolant sarardı. "Ortadan "Endişelenme ablacığım; Ramses, dış ülkelere yolculuğa çıka Sari: "Sarayda bana önemli bir görev verecek misin?" diye sordu. Şenar: "Beceriksizlik gösterdin," diye karşılık verdi. "Ama senin nite liklerin benim için değerli. Bana sadık olursan parlak bir mesleğin olur." "Sözümün Şenar." Güzel îset, Ramses'den olan oğlu Khâ'yı büyük bir sevgiyle ye tiştirdiği görkemli Teb sarayında sıkıntıdan patlıyordu. Yeşil gözlü, düz ve ince burunlu, ince dudaklı, çekici, şakacı ve sevimli bir ka dın olan naibin ikinci eşiydi. 26 CHRISTIAN JACQ Bu sıfatı kabullenmek ve dayattığı koşullara dayan mak o kadar zordu ki! Böyle olmakla birlikte îset, güzel, yumuşak ve ağırbaşlı hiçbir ihtiras belirtisi göstermediği halde, her haliyle geleceğin kraliçesi olduğu nu kabul ettiriyordu. kalbinin kinle yanıp tutuşmasını ve kendisine, Ramses ve Nefertari ile mücadele edecek bir neden vermesini istiyordu. Ama, bir oğul verdiği erkeği, kendisini mutluluk ve zevkin zirvesine çıka ran hâlâ sevmeye devam ediyordu. Güzel şan, şöhret, iktidar hiç umurunda değildi. Ram sadece güçlü ve parıltı saçan bir adam olduğu için seviyordu. Ondan uzakta olmaya dayanamıyordu. Ramses neden Iset'in yaşa dığı bu felaketin farkına Ramses yakında kral olacak seyrek ve kısa ziyaretlerde buluna cak, de ona karşı koyamadığı için yenik düşecekti. Hiç olmazsa bir başka adama âşık Ancak, kimi fazla ağırbaşlı, kimileri ısrarcı taliplerin tümü yavan ve kişiliksiz kimselerdi. Saray ziyaretini bildirdiği zaman Güzel şaşırdı. Seti'nin büyük cenaze töreninden önce ne yap maya gelmişti? duvarların en üstünde açılmış dar pencereleri sayesinde gün ışığını doğrudan almayan serin bir salona aldı Şenar'ı. "Çok güzelsiniz "Ne istiyorsunuz?" "Beni sevmediğinizi biliyorum, ama zeki olduğunuzu ve çıkar larınıza uygun gelen durumları kavrayacak nitelikte olduğunuzu da biliyorum. Bana göre siz büyük kraliçe olacak niteliklere sahipsi niz." "Ramses kararını başka türlü verdi." "Ya artık hiçbir karar alacak durumda değilse?" "Ne demek istiyorsunuz?" "Kardeşim sağduyudan yoksun bir insan değil. Mısır'ı yönetme nin onun gücünün üstünde olduğunu anladı." "Ne demek "Şu demek oluyor: ülkemizin iyiliği için bu güç görevi ben yük leneceğim ve siz kraliçesi olacaksınız." "Ramses vazgeçmiş değil, siz yalan söylüyorsunuz!" Y ILIN TAPINAĞI 27 "Hiç de değil, sevecen ve güzel dostum. birlikte uzun bir yolculuğa çıkmaya ve babamızın anısına saygı olarak Seti'nin yerine geçmemi istedi. Kardeşim dön düğü zaman durumuna uygun bütün ayrıcalıklardan yararlanacak, bundan emin olunuz." söz etti mi?" "Sizi ve oğlunu unutmuş olmasından korkuyorum. Şimdi onun tek tutkusu açık denizlere de götürecek mi?" "Hayır, başka kadınları keşfetmek istiyor. Ten zevki söz konusu olunca kardeşimin gözü doymaz." Güzel ne yapacağını, ne söyleyeceğini bilemez duruma düşmüştü. Şenar ona elini uzatmak istedi, ama henüz çok erkendi. Acele etmek onu başarısızlığa sürüklerdi. Önce genç kadının kendi sine inanmasını sağlaması, sonra da tatlılık ve inandırıcılıkla onu elde etmesi gerekiyordu. "Küçük en iyi koşullarda eğitilecek. Bu konuda artık hiçbir endişeniz olmasın. Seti mezara konduktan sonra birlikte döneriz." Ramses daha önceden yola çıkmış mı olacak?" "Elbette." "Cenaze töreninde bulunmayacak mı?" "Onun için üzülüyorum, ama gerçek bu. ülkesine dönüşünü daha fazla geciktirmek istemiyor. Ramses'i unutunuz ve kraliçe olmaya hazırlanınız." îset uykusuz bir gece geçirdi. Şenar yalan söylemişti. Ramses kendini avutmak için Mısr'ı terk edip yabancı ülkelere gidecek biri değildi. Seti'nin cenaze töre ninde bu, kendi iradesi dışındaki bir nedenden olmalıydı. Ramses'in ona çok katı davrandığı doğruydu, ama îset, kendini Şenar'ın kollarına atarak Ramses'e ihanet edemezdi. Iset'in kraliçe olmak için hiç hevesi yoktu ve zafere ulaşacağından emin görünen bu ihtiraslı adamdan nefret ediyordu. Ne yapacağına karar vermişti: Ramses'i bu komplodan haber dar edecek ve ağabeyinin niyetinin ne olduğunu bildirecekti. Bir papirüs üzerine, Şenar'ın sözlerini ayrıntıyla anlatarak uzun bir mektup yazdı ve mektubu göndermesi için kral ha bercilerinin şefini çağırdı. "Bu mektup çok önemli ve acele gitmesi gerek." Görevli: "Ben bizzat ilgilenirim," diye güvence verdi. Teb'in ırmak limanı da, gibi, yas süresince bütün canlılığını yitirmişti. Kuzeye gidecek süratli gemilere ayrılan iskele deki askerler uyukluyordu. Kral habercilerinin şefi denizcilerden birine seslendi. "Demir al, gidiyoruz." "Gidemeyiz." "Neden?" başrahibinin emri." "Bana haber verilmedi." "Emir az önce geldi." "Sen gene de demir al. kraliyet sarayına gönderilecek çok acele bir mektubum var." Şefin binmek istediği geminin güvertesinde bir adam belirdi. Y ILIN TAPINAĞI 29 "Emir emirdir," dedi. "Emirlere uymak zorundasınız." "Siz kimsiniz de böyle üst perdeden konuşuyorsunuz?" "Ben büyük oğlu Kral habercilerinin şefi eğildi. "Saygısızlığımı bağışlayınız." "Güzel îset'in size emanet ettiği mektubu bana verirseniz razı olurum." "Ama..." "Mektup sarayına gitmeyecek mi?" "Evet, kardeşiniz "Ben de onun yanına gitmek için hemen hareket etmek üzere yim. Uygun bir haberci olamayacağımdan mı korkuyorsunuz?" Görevli, mektubu Şenar'a verdi. Gemi hareket edip iskeleden uzaklaşınca Şenar, Güzel îset'in mektubunu yırttı ve parçalarını rüzgârda savurdu. Sıcak ve hoş kokulu bir yaz gecesiydi. Böyle bir gecede, ulusunu terk ettiğine ve tüm Eski Krallığın eş değerdeki firavunları için gözyaşı döktüğüne kim inanabi lirdi? Aslında geceler neşeli ve canlı olurdu. Köylerin meydanların da, kentlerin sokaklarında dans şarkı söylenir ve hayvanların insan gibi davrandığı öyküler anlatılırdı. Ancak bu yas dönemi ve kralın mumyalanması sırasında insanlar sanki gülmeyi ve eğlenme yi unutmuşlardı. Ramses'in köpeği, naibin özel bahçesini korumakla görevli ko caman aslanın böğrüne yatmıştı. Köpek ve aslan, bahçıvanların bit kileri sulamalarından sonra serinlemiş olan çimlerin üzerine uzan mışlardı. Bahçıvanlardan biri, Menelaos'un askerlerinden bir Yunanlıydı. Bahçeyi terk etmeden önce zambakların arasına zehirli et parçaları nı hayvanın oburluğu bu etlere karşı koymalarını önleyecekti. Aslan hemen ölmese bile hiçbir veteriner onu kurtara mazdı. Alışılmadık kokuyu ilk algılayan köpek oldu. Esnedi, gerindi, gecenin havasım ciğerlerine çekti ve zambakla ra doğru yavaşça yürüdü. Burnunun rehberliğinde etlerin yanına gitti ve uzun uzun sonra aslana doğru döndü. Bekçi 30 CHRISTIAN JACQ bencil değildi. Böylesi güzel bir keşiften tek başına yararlanmak gibi bir niyeti yoktu. Bahçe duvarı üzerinde hazır bekleyen üç asker, aslanın uyuşuk luğundan kurtulduğunu ve köpeği izlediğini memnuniyetle gördü ler. Biraz sabredecek olunursa, yol serbest olacaktı. Bir engele rast lamadan odasına kadar gidecekler ve onu uykuda bastı rıp gemisine götüreceklerdi. Aslan ve köpeğin başları zambakların içinde kayboldu. Biraz sonra işlerini bitirip çiçeklerin üzerine yattılar. On dakika kadar bir zaman geçtikten sonra Yunanlılardan biri duvardan atladı. Ze hirin miktarı ve etkisi düşünülürse dev yapılı aslan çoktan felç ol malıydı. Öncü er, arkadaşlarına işaret etti, Ramses'in odasına giden yol da buluştular. Tam sıraya girmeye hazırlanıyorlardı ki bir aslan geri dönmelerine neden oldu. ve arkalarında dikkatle askerlere bakıyorlardı. Hırpalanmış zambakların arasındaki zehirli et parça ları olduğu gibi duruyordu. Köpeğin koklama yeteneği sonucu et ler yenmemiş, aslan da onları ayaklarının altında ezmişti. Üç Yunanlı, ellerinde bıçaklarıyla birbirlerine sokuldular. Ağzını açıp tırnaklarını çıkaran davetsiz konukların üze rine atıldı. Ramses'in özel muhafız kıtasına girmeyi başarmış Yunan suba yı, uyuyan sarayın içinde, naibin dairesine doğru yavaş yavaş ilerli yordu. Koridorları denetlemek ve olağandışı bir şey gördüğü za man hemen haber vermek onun görevi olduğu için askerler onun geçmesine ses çıkarmamışlardı. Yunan subayı, Seramana'nın üzerinde uyuduğu granit eşiğe doğru yürüdü. Sardunyalı, Ramses'e el sürmeye çalışacak birinin önce kendi cesedini çiğnemesi gerektiğini söylemiyor muydu? O bir defa ortadan kaldırıldıktan naip başlıca koruyucusundan mahrum olacak ve muhafızlarının tümü, Mısır'ın yeni efendisi Şe nar'a katılacaklardı. Yunanlı durdu ve kulak kabarttı. Uyuyan birinin horultusundan başka hiçbir gürültü duyulmu yordu. Y ILIN TAPINAĞI 31 Güçlü fiziğine rağmen Seramana'nın da birkaç saatlik uykuya gereksinmesi vardı. Ama belki de bir kedi gibi, tehlikeyi sezinleye rek uyanacaktı. aniden saldırması ve kurbanının kıpırdamasına nak tanımaması gerekiyordu. ihtiyatlı davranan Yunan subayı gene dinledi. Hiç kuşku yoktu: yazgısı artık onun elindeydi. Yunanlı, bıçağını kılıfından çıkardı ve soluğunu tuttu. Çılgın bir hamleyle uyuyan adamın üzerine atıldı ve gırtlağına vurdu. Kalın bir ses saldırganın arkasında gürledi. "Bir alçak için büyük başarı." Yunanlı arkasına döndü. Seramana: "Saman ve çaputtan yapılmış bir gövdeyi öldürdün," dedi. "Böyle bir saldırıyı beklediğim için, uyuyan bir insanın horlamasını taklit ettim." Menelaos'un adamı, hançerinin sapını sıkıca kavradı. "Bırak "Gene de senin boğazını keseceğim." "Denesene." boyu Yunanlının boyundan üç baş daha uzundu. Hançer havayı yardı. Uzun boyuna ve ağırlığına rağmen Sar dunyalı şaşırtıcı bir çeviklikle kenara fırladı. Seramana: "Sen dövüşmesini de bilmiyorsun," dedi. hamlesi boşa giden Yunanlı, bir aldatmacaya başvurdu: yan tarafa bir adım attıktan sonra hasmının karnını nişanla yarak ileri atıldı. Sağ elini bıçak gibi kullanan Yunanlının bileğini kırdı. Sol da şakağını parçaladı. Gözleri Yunanlı, dili bir karış dışarda, yere yıkıldı. Daha yere düşmeden öl müştü. Seramana: "Bir alçak daha eksildi," diye homurdandı. Ramses uyanınca, kendisine karşı düzenlenen suikast girişimi nin başarısızlıkla sonuçlandığını öğrendi. Bahçedeki üç Yunanlı, 32 CHRISTIAN JACQ aslanın pençeleri altında ölmüşlerdi. Koridorda ise, naibin özel muhafız birliğinde görevli bir başka Yunanlı ölmüştü. Seramana: "Sizi yok etmek istiyorlardı," dedi. "Adam konuştu mu?" "Onu sorguya çekecek zamanım yoktu. Bu değersiz adam için üzülmeyin, hiç de savaşçıya benzemiyordu." "Bu Yunanlılar Menelaos'un yakın adamları değil miydi?" "O zorbadan tiksiniyorum. Onunla teke tek dövüşmem için ba na bir fırsat verin. Onu, çok korktuğu, hayaletler ve umudu kırıl mış kahramanlarla dolu cehenneme göndereyim." "Şimdilik güvenliği iki katına çıkarmakla yetin." "Sayın prensim, savunmaya geçmek kötü bir stratejidir. Sadece taarruz insanı zafere götürür." "Düşmanı belirlemek ile onun Yunanlı askerleri! Bunların hepsi yalancı ve kalleştir. Bir an önce onları ülkeden kovun; yoksa yeniden deneye ceklerdir." Ramses elini Seramana'nın sağ omzuna koydu. "Mademki sen bana sadıksın, korkmam için bir neden var mı?" Ramses gecenin geri kalanını aslanı ile köpeğinin ya nında geçirdi. Aslan uyumuştu bile. Köpek ise uyukluyordu. Se ti'nin oğlu barış içinde bir dünyanın düşünü kurmuştu, ama insan ların çılgınlığı, ölen mumyalanma dönemine bile saygı duymuyordu. Musa haklıydı: düşmanlarına karşı yumuşaklık göstermekle şid detin önüne geçilemezdi. Aksine, düşmanların gözünde yenilmesi kolay, zayıf bir insan olarak değerlendirilirdi. Tan ağarırken Ramses acı bir geceden kararlı olarak çıkmıştı. yeri doldurulamayacak bile olsa, işe başlamak zorundaydı. Seti'nin hükümdarlık yıllarında, Mısır'daki tapınak kendilerine teslim edilen besin maddeleri ile çeşitli ürünlerin adil biçimde halka dağıtılmasından sorumluydu. Firavun uygarlığının doğuşundan bu yana, gerçeğin ve adaletin tanrıçası yasası, tanrılara hamdeden bütün çocukların hiçbir şeylerinin eksik olma masını istiyordu. Tek bir mide açlıktan kazınırken neyin bayramını kutlayabilirdiniz? Devletin başında bulunan Firavun, hem ülkeye yön veren dü men, hem de tayfaların birbirlerine bağlılıklarını sağlayan gemi kap tanıydı. Toplumun iç huzuru ve sürekliliği için gerekli olan dayanış mayı sağlamak onun göreviydi. Ürünlerin ülke içinde dağıtımı, Mısır'ın refahı için çok önem liydi. Bu büyük oranda devlet memurlarının yetkisinde ol duğu halde, bazı bağımsız tüccarlar da tapınaklarla uyum içinde ülkede dolaşıp serbestçe ticaret yapabiliyorlardı. On yıldan beri Mısır'a yerleşmiş olan Raya adındaki bir Suriyeli de bu tüccarlardan biriydi. Bir yük gemisi ile bir eşek sürüsüne sa hip olduğu için, şarap, et konservesi ve Asya'dan ithal edilen vazo ve kavanozları satmak için kuzeyden güneye, güneyden kuzeye gi dip geliyordu. Raya orta boyluydu; çenesinde sivri bir sakalı, üs tünde de her zaman giydiği çizgili bir elbisesi vardı. Bu kibar, ağır başlı ve namuslu tüccar, kaliteli mallan ve uygun fiyatları sayesinde sadık bir müşteri kitlesi ikinci vatanı olan bağlılı ğını sürdürmesi karşılığında her yıl çalışma izni uzatılıyordu. Mı sır'da yaşayan birçok yabancı gibi o da halkla bütünleşmiş, yerli halktan hiçbir farkı kalmamıştı. Hiç kimse tüccar Hititlerin parayla tuttuğu bir casus olduğunu bilmiyordu. Hititler onu olabildiğince çok bilgi toplamak ve bunları, uygun aralıklarla kendilerine ulaştırmakla görevlendirmişti. Böylece Ana dolu'nun bu savaşçı kavmi, bağlı prensliklere saldırmak 34 CHRISTIAN !ACQ için en uygun zamanı hesaplayacaklar ve istila etmeden ön ce bu prensliklerin topraklarını edeceklerdi. Raya, askerler, gümrükçüler ve polisler arasından çok iyi dostlar edindiği için, bir çoklarının açmasından yararlanıyor, bunların en olanlarını Hititlerin başkenti olan şifreli mesajlar ha linde yolluyordu. Bu mesajlar, resmi olarak dostu görünen Suriye kabile şefleri için hazırlanan kaymaktaşından yapılmış vazo ların içinde gönderiliyordu. Gümrükteki yetkililer, birçok kez Ra mallarını didik didik aramışlar ama ilk bakışta herhangi bir iş mektubu ya da fatura gibi görünen bu mesajlardan hiç şüphelen memişlerdi. Casus şebekesinin Suriye'deki bağlantısı olan ithalatçı, gümrükten geçen vazoları müşterilerine, da Hititlerin ko ruması altında olan Kuzey Suriye'deki bir başka meslektaşına yol luyordu. Bu casus da, bilgileri doğrudan ulaştırıyordu. en büyük askeri gücüne sahip olan Hitit paratorluğu, Mısır politikasındaki gelişmeleri, her ay ilk elden aldı ğı bilgilerin ışığında yakından izliyordu. ölümü ve yas dönemi Mısır'a saldırmak için mükemmel bir fırsat gibi görünüyordu, ama Raya, Hitit generallerini, sağduyu ya aykırı bir serüvene atılmaktan caydırmak için çok uğraşmıştı. Onların düşündüklerinin aksine, Mısır ordusu terhis edilmemişti. Yeni bir hükümdarın tahta çıkmasından önce, bir istila dalgasından korkulduğu için sınırlarda önlemler iki katına çıkarılmıştı. Ayrıca, Ramses'in ablası gevezelikleri sayesinde, Raya, müstakbel kralın ağabeyi Şenar'ın, ikinci plana atılmaya razı olma yacağını da öğrenmişti. Bunun anlamı, Ramses'in taç giyme töre ninden önce Şenar'ın iktidarı ele geçirmeye çalışacağıydı. Casus, Şenar'ın kişiliğini uzun uzun incelemişti: çalışkan, kur naz, gözü yükseklerde, çıkarı söz konusu olduğu zaman merhamet siz bir insandı ve Seti ile çok farklıydı. Onun tahta çık ması çok işine gelirdi doğrusu, çünkü Hititlerin Mısır'la ticari ve diplomatik ilişkileri geliştirmek ve geçmişteki sürtüşmeleri unut mak çağrısına inanan Şenar, kurdukları tuzağa düşeceğe benziyor du. Seti bile olası bir barış uğruna, Hitit savunma sisteminin kilidi olan ünlü Kadeş Kalesi'ni fırsatı olduğu halde ele geçirmekten vaz (1) Hattuşaş: Boğazköy (ç.n.) MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 35 geçmemiş miydi? Anadolulu mutlak hükümdarı, artık yayılma politikası izlemeyeceği haberini müstakbel Fira askeri önlemleri azaltmasını sağlamayı umuyordu. Raya, suç ortaklarının kimliklerini bulmak ve uygula mak istediği planın ne olduğunu öğrenmek için gösterdiği çabayı hiç azaltmamıştı. Hiçbir zaman içgüdüleri doğrultu sunda, Memfıs'e yerleştirilmiş olan Yunanlılara yöneldi. Menelaos, en güzel anılarını anlatırken Truva kentine karşı uyguladığı katli amla övünen zalim bir paralı asker olarak kendini tanıtmıyor muy du? Yakınlarına göre, Yunanlı hükümdar artık Mısır'da kalmaya tahammül edemiyordu. Helen'i de yanına alıp Lakedaimon'a dön mek ve orada zaferlerini kutlamak için hayaller kuruyordu. Şenar, kurtulmak ve Seti'nin yerine geçmek için Yunanlı pa ralı askerlere cömertçe para dağıtmıştı. Raya, kesin olarak, Hititler için çok tehlikeli bir fira vun olacağı kanısına varmıştı. Savaşçı bir ruha sahip olan babası gibi kararlı bir insandı. Yaşının getirdiği atılganlıkla her tür lü tehlikeye gözünü kırpmadan girebilirdi. Daha dengeli ve yumu şak huylu olan Şenar'ı desteklemek daha uygundu. Ama gelen haberler pek iyi değildi: Saray görevlilerinden biri nin anlattığına göre, Ramses'e suikast düzenleyen birçok Yunanlı asker öldürülmüştü. Komplonun başarısızlığa uğradığı anlaşılıyor du. Gelecek günler yeni haberlere gebeydi: Ya Şenar sorumluluğu üstlenmeyi başaracak ve geleceğin firavunu olduğunu gösterecekti; ya da beceriksizlik yapıp elenmeyi hak edecekti. Menelaos, muharebe alanlarında kendisini sayısız darbeye karşı koyan kalkanını ayaklarının altında çiğnedi ve birçok Truvalının karnını deşen mızraklarından birini kırdı. Sonra vazolardan birini kaptığı gibi villasının duvara fırlattı. Öfkesi henüz yatışmıştı. Şenar'a dönüp bağırdı: "Başarısızlık Ne demek başarısızlık! Benim adamlarım asla başarısız olamazlar, bunu aklınızdan çıkarmayın! Biz Truva'da savaştık ve "Aksini söylediğim için üzgünüm. aslanı askerlerini zin üçünü öldürdü. Seramana da dördüncüyü." 36 CHRISTIAN JACQ "ihanete uğradılar öyleyse!" onlara verdiğiniz görevi yapacak nitelikte değillerdi. Şu anda Ramses sizden kuşkulanıyor; belki de yurt dışına çıkarılmanız için emir vermiştir." "Ve birlikte "Başarısız oldunuz "Sizin planınız saçmaydı!" "Ama size pek gerçekçi geliyordu." "Çıkın buradan!" hazırlığını yapın." "Ben ne yapacağımı biliyorum." özel sekreteri ve sandalet taşıyıcısı onun ço cukluk arkadaşıydı. Naibe sadık kalacağına yemin etmiş ve her ne olursa olsun kaderini onun kaderine bağlamıştı. Kısa boylu, narin, zayıf bünyeli, genç yaşta saçları seyrelmiş biri olmasına rağmen yo rulmak bilmeden çalışan mükemmel bir kâtipti. Ramses'e doğru haberleri iletebilmek için resmi belgeleri dikkatle inceliyor, önemli bilgileri topluyordu. kişisel hiçbir hırsı yoktu, ama em rinde çalışan yirmi seçkin memurdan mükemmel bir hizmet bekli yordu. Titizlik ve disiplin onun gözünde kutsal değerlerdi. Ameni'nin Seramana gibi bir vahşiden hoşlanması olanaksızdı. Yine de onun, Ramses'i, Yunanlı saldırganlara karşı korumada ba şarılı olduğunu kabul etmek zorundaydı. Bu olaydan sonra Ram ses'in tepkisi onu şaşırtmıştı. Çok sakin olan müstakbel devlet kurumlarının ayrıntılı bir tarifini, görevlerinin ne olduğunu ve aralarındaki ilişkiyi belirtmesini istemişti. Seramana, Ameni'ye Şenar'ın geldiğini haber verdiği zaman, naibin özel sekreterinin cam sıkıldı. Tam o anda Ramses'le birlikte bir kanun değişikliği üzerinde uğraşıyordu ve bu ziyaret yüzünden çalışmayı kesmek zorundaydı. Ameni, Ramses'e: "Onu kabul etme," dedi. benim kardeşim." "O, sadece kendi çıkarından başka bir şey düşünmeyen dalave recinin biri." "Onu dinlemek zorundayım." YILIN TAPINAĞI 37 Ramses kardeşini bahçede kabul etti. Bu sırada aslan, incir ağa cının altında gibi yapıyor; köpek ise bir kemiği kemiriyor du. Şenar: "Sen Seti'den daha iyi korunuyorsun!" diye hayretini belirtti. "Yanına yanaşmak hemen hemen olanaksız." "Yunanlıların düşmanca niyetlerle saraya girmeye çalıştıklarını bilmiyor musun?" "Biliyorum, ama bu komployu kimin kurduğunu az önce öğ rendim." "Nasıl öğrendin sevgili ağabeyim?" beni kötü emellerine ortak etmek istedi." "Sana ne teklif etti?" "Tahtı ele geçirmemi." "Ve sen de olmayı seviyorum ama sınırlarımın ne oldu ğunu biliyorum ve bu sınırları aşmak niyetinde değilim. Müstakbel Firavun başkası değil. Babamızın iradesine itaat etmek zo rundayız." "Menelaos neden böyle bir tehlikeyi göze aldı?" "Ona göre Mısır bir hapishane. Helen'le birlikte Lakedaimon'a dönmek arzusu onun aklını başından aldı. Karısını saraya senin ka pattığına inanıyor. Onun isteğine göre benim rolüm, seni vahaya sürgüne göndermek, Helen'i ona teslim etmek ve birlikte ülkeden çıkmalarına izin vermekten ibaret "Helen istediği gibi davranmakta özgürdür." "Yunanlının gözünde böyle bir şey kabul edilemez. Ona göre bir kadın her zaman bir erkeğin etkisi altında olmalıdır." "Bu kadar dar kafalı mı?" "Menelaos inatçı ve tehlikeli bir adamdır. Bir Yunan kahramanı gibi davranıyor." "Ne yapmamı öğütlersin?" "Affedilmez bir hata yaptı; hiç vakit kaybetmeden onu ülkeden kov." Şair Homeros, naibin sarayının yakınındaki çok geniş bir evde oturuyordu. Bir bir oda hizmetçisi, bir de bahçıvanı vardı. Evin mahzeni, içinde Delta şarabı olan fıçılarla doluydu. Homeros şarabına anason ve kişniş katmaktan hoşlanıyor; içinde çok değer verdiği ve onsuz ilhama erişemediği limon ağacının bulunduğu bahçesinden, hemen hemen hiç çıkmıyordu. Homeros'un ilginç alışkanlıkları vardı. Vücuduna zeytinyağı sü rüyor, iri bir salyangoz kabuğundan yapılmış piposunda adaçayı tütürmekten büyük keyif alıyordu. Kucağında adını verdiği siyah beyaz kedisiyle mısralarını bazen Ameni'ye, bazen de Ameni'nin gönderdiği bir başka kâtibe yazdırıyordu. Naibin ziyareti şairi sevindirdi. Aşçı, Girit işi bir şarap testisi ge tirdi. Testinin dar ağzından ince ince akan şarap serin ve hoş koku luydu. Akasya ağacından yapılmış dört direk ve palmiye dalları ör tülmüş bir çatıdan oluşan kameriye, sıcağı, dayanılır dereceye indi riyordu. Buruşuk ve esmer yüzü uzun beyaz bir sakalla örtülü Homeros: "Burada geçirdiğim bu yaz, bütün ağrılarımı dindirdi," dedi. "Yunanistan'da olduğu gibi burada da fırtına olur mu?" Ramses: "Tanrı Set bazen korkunç fırtınalar estirir," diye karşılık verdi. "Göğü kapkara bulutlar kaplar, şimşekler çakar, gök gürler, ardın dan gelen sağanak yağmur kuru dereleri doldurur, çakıl yığınlarım sürükleyen seller alçaklara iner. Herkesin yüreğini bir korku sarar, ise ülkenin yok olacağına inanır." "Seti, Tanrı Set'in adını taşıyordu değil mi?" "Benim için bu, uzun bir süre anlayamadığım bir sır olarak kal dı. Nasıl olur da bir Firavun, Osiris'in katilini koruyucu tanrısı ola rak seçerdi? Sonradan, Set'in gücünü egemenliği altına aldığını ve göğün sonsuz kudretini kargaşalıktan yana değil de uyumu perçin lemek için kullandığını öğrendim." MİLYONLARCA TAPINAĞI 39 "Bu Mısır garip bir ülke doğrusu! Şu bahsettiğiniz fırtınalardan birini kısa bir süre önce yaşadınız galiba?" "Bazı felaketlerin yankısı bu bahçeye kadar geliyor mu?" "Gözlerim pek iyi görmez ama kulaklarım çok iyi işitir!" "Demek, vatandaşlarınızın beni öldürme girişiminde bulun duklarını biliyorsunuz!" "Evvelki gün şu mısraları yazdım: Bir ağa içinden kaçamayacağınız, Düşman avı ve ganimeti En büyük korkum bu. Yağma edilecek kentleriniz. Bunu düşünün gece gündüz ve aralıksız sürsün çabanız Kınanmak istemiyorsanız eğer." "Siz kâhin misiniz?" "Nezaketinizden hiç kuşkum ama müstakbel Firavun'un, bu zararsız, yaşlı ziyareti ondan bazı öğütler almak için dir belki." Ramses gülümsedi. Homeros çok dobra bir insandı, ama bu davranışı Ramses'in hoşuna gidiyordu. "Sizce, bu saldırganlar kendi iradeleriyle mi bu girişimde bu lundular, yoksa Menelaos'un emirleriyle mi hareket ettiler." "Siz Yunanlıları pek iyi tanımıyorsunuz! Komplo kurmak onla rın en çok hoşlandıkları oyundur. Menelaos, Helen'i istiyor. Onu saklayan sizsiniz. Başvurulacak tek çare: "Başarıya ulaşamadı." "Menelaos sabit fikirli bir adamdır. Bu nedenle vazgeçmeyecek ve sonunun neye varacağını düşünmeden size ülkenizin içinde sa vaş ilan edecektir." "Bana ne yapmamı önerirsiniz?" "Onu, Helen'le birlikte Yunanistan'a gönderin." "Ama Helen kabul etmiyor." "Bu kadın, arzu etmese de sadece felakete ve ölüme neden olu yor. Onun talihinin akışını değiştirmek "Yaşamak istediği ülkeyi seçmekte "Ben yine de sizi uyarmış olayım. Bu arada, bana yeni papirüs kâğıdı ve birinci kalite zeytinyağı göndermeyi unutmayın." Birçok kimse, beyaz sakallı şairin davranışını biraz kaba bulabi 40 CHRISTIAN JACQ lirdi. Ama Ramses onun açık sözlülüğünden hoşlanıyor, söylediği şeyleri, sarayda dinlediği dalkavukluklardan daha yararlı buluyordu. Ramses, sarayın kendisine ayrılan bölümünün kapısından girer girmez, ona doğru koştu. Bu telaşı onun yapısına hiç uygun düşmüyordu. "Ne oldu?" "Ne yaptı gene?" "Limandaki görevlileri, kadınları ve çocukları rehin aldı. Bugün Helen'i iade etmediğin taktirde hepsini öldürmekle tehdit ediyor." "Şimdi nerede?" "Rehinelerle birlikte kendi gemisinde. Filosunun bütün gemile ri demir almak üzere hazır bekliyor. Kentte hiçbir Yunanlı asker kalmadı." "Peki bütün bunlar olurken limandaki güvenlik görevlileri ne yapıyordu?" "Menelaos ile adamları, limana baskın yapıp onları tutsak et mişler." "Anneme haber verildi mi?" "Seni bekliyor. Yanında Nefertari ile Helen var." Seti'nin dul eşi ile Ramses ve Menelaos'un eşlerinin yüzlerin den endişeli oldukları okunuyordu. Tuya alçak, yaldızlı bir tabu reye, Nefertari açılır kapanır bir iskemleye oturmuştu. Helen ise lotus biçiminde açık yeşil renkli bir sütuna dayanmış, ayakta du ruyordu. Ana Kraliçe'nin görüşme salonu serin ve dinlendiriciydi. Hava ya hoş bir koku yayılmıştı. tahtının üzerindeki çiçekler, hükümdarlık koltuğunun kısa bir süre için boş olduğunu hatırlatı yordu. Ramses annesinin önünde eğildi, karısını şefkatle kucakladı ve Helen'i selamladı. Tuya: "Haber verdiler mi?" diye sordu. "Ameni durumun ciddiyetini benden saklamadı. Rehineler kaç Y ILIN TAPINAĞI 41 "Elli kadar." "Elindeki tek bir rehine olsa bile canına bir zarar gelmemeli." Sonra Helen'e dönerek sordu: "Şayet bir baskın düzenlesek, Menelaos rehineleri öldürür mü?" "Onları kendi elleriyle "Böylesine barbarca bir cinayeti işleme cesaretini gösterebilecek mi?" "Onun istediği benim. Başarısızlığa uğrarsa, ölmeden önce öl dürür." "Masum insanları "Menelaos bir savaşçıdır. Onun gözünde iki çeşit insan vardır: müttefikler ve düşmanlar." "Ya kendi Şayet rehineler öldürülecek olursa kendi adamlarının da sağ kalmayacağını akıl edemiyor mu?" "Onlar kahramanca ölecekler, şerefleri kurtulmuş olacak." "Kendini korumaktan aciz insanları öldürenler nasıl kahraman olur?" "Yenmek ya da ölmek. Menelaos bundan başka yasa tanımaz." "Yunanlı kahramanların karanlık ve umutsuz bir kuyuya benziyor olmalı!" "Bizim ölümümüz kapkaranlık bir bu ama savaş ma isteği, basit bir sağ kalma arzusundan çok daha şiddetlidir." Nefertari, Ramses'e sokuldu. "Ne yapmayı düşünüyorsun?" g emisine silahsız olarak tek başıma çıkacağım ve onu doğru yola getirmeye çalışacağım." Helen: "Bu gerçekleşmesi olanaksız bir hayal," dedi. "Gene de denemem gerekir." Nefertari söze karıştı: "Seni de rehin alır!" Tuya: "Kendini tehlikeye atmaya hakkın yok," diye düşüncesini açık ladı. "Onun kurduğu tuzağa düşerek düşmanına yardım etmiş ol mayacak mısın?" Nefertari Ramses'e dönerek önceden kestirmiş gibi konuştu: "Seni Yunanistan'a götürecek ve bir başkası Mısır tahtına 42 CHRISTIAN JACQ oturacak. Daha sonra tahtta oturan, Menelaos'la ticari bir anlaşma imzalamak karşılığında Helen'i geri verecek." Ramses, düşüncelerini öğrenmek istercesine annesine baktı. Tuya sözlerini yalanlamadı. Ramses kararım vermişti: "Mademki Menelaos'la pazarlık etmek olanaksız, onu aman di leyecek duruma düşürmek gerek." Helen naibe doğru bir adım atacak oldu. Ramses: dedi. "Bu iş için kendinizi feda etmenizi istemiyoruz. Bir konuğu korumak kutsal bir görevdir." Ana Kraliçe: "Ramses haklı," dedi. şantajına boyun eğecek M ısır alçaklık etmiş ve Maât'ın koruyuculuğundan yoksun kalmış olur." ben sorumluyum ve ben..." "Israr etmeyiniz Helen. Mademki burada yaşamayı seçtiniz, si zin özgürlüğünüzün güvencesi biziz." oğlu: "Bir strateji hazırlamak bana düşüyor," dedi. Ter içinde tir tir titreyen Dışişleri Bakanı Meba, Memfıs lima nındaki rıhtımdan, gemideki Menelaos ile görüştü. Her an, Yunan lı askerlerden birinin okuna hedef olmaktan korkuyordu. Sonunda k ralına, Mısır'ı temelli terk etmeden önce Helen'in şe refine büyük bir şölen düzenlemek isteyen Ramses'in davetini ka bul ettirebildi. h ükümdarı bu teklifi, sert geçen bir pazarlığın sonunda kabul etmiş, ama rehinelere, Helen gemiye bininceye kadar hiçbir yiyecek verilmemesini koşul olarak öne sürmüştü. Rehineler, gemi ler açıldıktan hiçbir Mısır gemisinin onları izlememesi koşu luyla serbest bırakılacaklardı. Adımlarını sıklaştıran Meba, Yunanlı askerlerin alaylı sözleri arasında sağ salim rıhtımdan ayrıldı. Ramses'in kendisini tebrik edeceğini düşünerek teselli buldu. rehineleri kurtaracak bir çare bulması için bir gecesi vardı. 8 Orta boylu, Herkül gihi siyah saçlı ve esmer derili yılan oynatıcısı Setau, Nubyeli karısı nefis Lotus'la sevişiyordu. her an arzu uyandıran zarif kıvrımlı, ince bir vücudu vardı. Karı m erkezinden uzakta, çölün sınırında, laboratuvar olarak kullandıkları büyük bir evde oturuyorlardı. Evin birçok oda sı, değişik boylarda ilaç şişeleri ve yılan zehirini işleyip, doktorlar için gerekli sıvı ilaçları hazırlamaya yarayan garip şekilli gereçlerle doluydu. Şaşılacak derecede esnek olan genç Nubyeli, Setau'nun sınırsız hayal gücünün ürettiği her türlü fanteziye uymakta zorluk çekmi yordu. Lotus her haliyle Setau'yu şaşırtıyordu. Setau onu Mısır'a getirip evlendikten sonra bile Lotus'ta yeni şeyler keşfetmiş, onun sürüngenler hakkında ne kadar derin bilgisi olduğunu görmüştü. Ortak tutkuları bilgilerini sürekli geliştirmelerini ve uzun çalışma lar gerektiren yeni ilaçları keşfetmelerini sağlıyordu. Setau, karısının bir çiçeğin tomurcukları gibi taze göğüslerini okşarken, evin kobrası kapının eşiğinde doğruluverdi. Setau: "Birisi geldi galiba," dedi. Lotus görkemli bir görünüşü olan yılana baktı. Onun sallanma biçiminden, gelenin dost mu, düşman mı olduğu anlaşılıyordu. Setau yumuşacık yatağından çıktı. Orada duran sopayı kavradı. Kobranın sakin duruşundan gelenin dost olduğu belli olsa da, ge cenin bu saatindeki bir ziyaret hayra yorulacak bir şey değildi. Dört nala gelen bir at, evin iki üç adım yakınında durdu. Binici attan indi. "Ramses! Gecenin bir vakti ne işin var burada?" "Rahatsız etmiyorum ya?" "Gerçeği söylemek gerekirse, biraz. Lotus'la "Sizi tedirgin ettiğim için üzgünüm, ama yardımınıza ihtiyacım var." 44 CHRISTIAN JACQ Setau ile Ramses öğrenimlerini birlikte yapmışlardı, ama Setau yüksek devlet hizmetini üstlenmeyi reddetmiş, kendini tümüyle, yaşamın ve ölümün sırrını bilen yılanlara vermişti. Yılan zehirine karşı bağışıklığı olan Setau, Ramses'i korkunç bir sınavdan geçir miş, onu, ısırığı mutlak ölümle sonuçlanan çölün tehlikeli efendisi kobrayla karşı karşıya getirmişti. Bu korkunç karşılaşma ile dost lukları daha güçlenmiş ve Setau, Ramses'in tam güven duyduğu az sayıdaki sadık arkadaşlar grubuna girmişti. "Krallık tehlikede mi yoksa?" Helen'i kendisine teslim etmediğimiz takdirde elin deki rehineleri öldürme tehdidinde bulunuyor." "Baş belası bir durum! Peki, Truva gibi bir kentin yerle bir edilmesine neden olan bu Yunanlı kadından niçin kurtulmuyor sun?" "Konukseverlik yasalarına ihanet etmek barbar ülkeler düzeyine indirir." "Bırak da barbarlar kendi kozlarını "Helen bir kraliçe. Bizim ülkemizde yaşamak istiyor. Benim gö revim, onu Menelaos'un pençelerinden kurtarmak." tam yakışacak sözler! Alınyazın seni, ancak deli lerle aptalların üstlenmeye can atacağı bu korkunç yükümlülüğe sürüklemiş." "Rehinelere zarar vermeden Menelaos'un gemisine bir baskın düzenlemem gerekiyor." "Oldum olası imkânsız şeyleri denemeye bayılırsın." konuşlandırılan orduların komutanları bana kayda değer bir öneride bulunamadılar. Onların söylediklerine kulak asa cak olsak sonuç katliam olur." mı?" "Çözüm senin elinde." "Ne yani, Yunanlıların gemilerine ben mi "Sen değil, yılanların." "Ne hayal kuruyorsun gene?" "Güneş doğmadan, yüzücüler sessizce gemilere sızacaklar, rehi nelerin başında görevli Yunan askerlerine, içlerinde yılan bulunan torbaları atacaklar. Yılanlar birkaç askeri bir şaşkınlık yaşa nacak, bizimkiler de bu durumdan M İLYONLARCA TAPINAĞI 45 "Akıllıca bir fikir, ama daha çok tehlikeli. Kobraların kurbanla rını sağduyuyla seçeceklerini mi sanıyorsun?" "Ne büyük bir tehlikeye atıldığımızın farkındayım." mi?" "Elbette, sefere çıkacak birliğin içinde sen de, ben de bulunaca "Yani sen şimdi benim, şimdiye kadar hiç görmediğim Yunanlı bir kadın için hayatımı tehlikeye atmamı mı istiyorsun?" "Onun için değil, Mısırlı rehineler için." "Bu saçma serüvende ölecek olursam karıma ve yılanlarıma ne olacak?" "Hayat boyu maaşa "Hayır, bu çok Bu lanetli Yunanlılara saldırmak için kaç yılan gerekecek, biliyor musun?" "Yılanların fiyatlarının üç katı ödenecek. Ayrıca senin laboratu varını resmi bir araştırma merkezi durumuna getireceğim." Setau, sıcak yaz gecesinde çok çekici görünen Lotus'a baktı. "Gevezelik edeceğimize, yılanları torbalarına koyalım." Menelaos, gemisinin ana güvertesinde bir aşağı bir yukarı dola şıyordu. Gözcüler, rıhtımların üzerinde hiçbir kuşkulu hareket sap tamamışlardı. Lakedaimon kralının önceden tahmin ettiği gibi Mı sırlılar korkak oldukları için hiçbir girişime cüret edemeyeceklerdi. Savunmasız insanları rehin almak övünülecek bir şey değildi, ama etkili olmuştu. koruyucuları Tuya ile Nefertari'den kopar manın başka bir yolu yoktu. Rehineler ağlamayı ve inlemeyi bırakmışlardı. Elleri arkadan bağlanmış, bitkin bir halde, geminin kıç tarafına yığılmışlardı. Baş larında iki saatte bir değiştirilen on kadar asker nöbet tutuyordu. Menelaos'un yaveri hükümdarının yanına gitti. "Saldırırlar mı dersiniz?" "Bu aptalca ve yararsız bir şey olur. Biz de rehineleri öldürmek zorunda kalırız." "Bu durumda güvenliğimizi garanti edecek hiçbir kozumuz kal maz." "Bize saldıracak olurlarsa denize açılmadan önce birçok Mısırlı askeri öldürürüz... Ama vatandaşlarının güvenliğini tehlikeye at 46 CHRISTIAN JACQ Gün ağarırken Helen'i geri alacağım ve ülkemize döneceğiz." "Bu ülkeyi çok arayacağım." "Aklını mı kaçırdın sen?" h uzur içinde ve mutlu yaşamadık mı?" "Biz savaşmak için yaratıldık, tembellik etmek için değil." "Pek ya Yunanistan'a döndüğümüzde sizi öldürmeye kalkışır larsa? Ne de olsa yokluğunuzda tahtınıza karşı olan ilgi artmıştır." "Benim kılıcım hâlâ sağlam. Helen'in bana itaat ettiğini gör dükleri zaman, iktidarımın sapasağlam sürdüğünü anlayacaklar." Ramses, her biri mükemmel yüzücü olan, üstün nitelikli otuz askeri seçmişti. Setau onlara, ısırılma tehlikesi olmadan yılanlı tor baları nasıl açmaları gerektiğini göstermişti. Gönüllü askerlerin yü zü gergindi. Ramses, askerlerinin savaş tutkularını canlandırmak için onlara ateşli bir nutuk çekti. Ramses'in azmine, gü cü de eklenince, komando birliğindeki askerler başarılı olabilecek lerine inanmışlardı. Ramses, planladığı saldırıyı annesi ve karısından saklamak zo runda kaldığı için üzülüyordu, ama ikisi de böylesine çılgın girişime katılmasını kabul etmezlerdi. Bu saldırının sorumluluğunu tek başı na yüklenmesi gerekiyordu. Şayet kader Seti'nin küçük oğlunu yüce iktidara ulaştıracaksa, onu bu sınavdan da başarıyla çıkaracaktı. Setau, çuvallara sokulmuş yılanları yatıştırmak için onlarla ko nuşuyor ve dualar insan kulağı için hiçbir anlamı olma yan, ama yılanların sihirli işitme duyularına ikna edici bir şekilde hitap eden çeşitli sesleri Lotus'dan öğrenmişti. Setau, askerlerin yanında savaşacak bu olağanüstü müttefikleri hazır ettikten sonra, küçük birlik doğru hareket etti. Askerler ana rıhtımın ucunda, Yunan gözcülerinden uzakta denize girecek lerdi. Setau, Ramses'in bileğine dokundu. "Bir Şuraya bak. Yemin ederim ki gemisi palamarlarını gevşetiyor." Setau yanılmamıştı. "Burada kalın." Ramses içinde bir engerek yılanı bulunan torbayı yere bıraktı ve Yunan gemisine doğru koştu. Ayın gümüş gibi parlayan ışığı altın Y ILIN TAPINAĞI 47 da, geminin pruvasında duran ile Helen'i gördü. Lakeda kralı, Helen'i belinden tutarak kendisine doğru çekmişti. Ramses: "Menelaos!" diye haykırdı. Üzerinde iki kat zırh ve altın işlemeli bir kemer bulunan Mene laos çağrıldığını duyunca hemen naibi tanıdı. "Ramses! Demek bana iyi yolculuklar dilemeye Kendi gözlerinle gör: Helen kocasını seviyor ve bundan sonra ona sadık kalacak. Benim yanıma gelmekle aklı başında bir iş yaptı! Lakedai g ittiğimiz zaman, kadınların en mutlusu olacak." Menelaos bir kahkaha attı. "Rehineleri bırak!" dedi Ramses. "Hiç endişe etme, sana onları sağ salim vereceğim." Ramses iki yelkenli bir gemiye binerek, yeterince uzaklıktan Yu nan filosunu izledi. Gün doğduğu zaman Menelaos'un askerleri, kılıçları ve kalkanlarına vurarak büyük bir gürültü çı kardılar. Naip ile Ana Kraliçe'nin buyruklarına uyan Mısır donanması müdahale etmedi, Akdeniz yolunu açık bıraktı. Menelaos kuzeye doğru yollanmak için serbest kalmıştı. Ramses, bir an aldatıldıklarını ve Lakedaimon kralının rehinele ri boğazladığını sandı, ancak denize bir sandal indirildi ve rehineler de bir ip merdivenden yararlanarak kayığa indiler. Rehinelerden sağlıklı olanlar küreklere yapışıp, yüzer hapishanelerinden olabildi ğince çabuk uzaklaştılar. Helen kocasının gemisinin kıç güvertesinden Mısır seyrediyordu. Üzerinde pembe bir pelerin vardı. Başını beyaz bir tülle örtmüş, boynuna altın bir kolye takmıştı. Bu ülkede, Menela ona layık gördüğü kaderden kaçmak umuduyla mutlu birkaç ay geçirmişti. Rehineler, Yunan okçularının menzilinden çıkınca, Helen sağ eline taktığı ametist taşlı yüzüğün kapağını döndürdü ve Memfıs b irinden çalıp içine koyduğu zehiri içiverdi. Kö le olmamak ve ömrünün son günlerini dayak yiyip aşağılanarak ge çirmemek için yemin etmişti. Truva savaşlarının kederli galibi, da lavereci Menelaos, Lakedaimon'a sadece bir ceset götürecek ve ömür boyu gülünç ve hor görülen bir adam olarak yaşayacaktı. 48 CHRISTIAN Mısır yazının bu güneşi ne kadar güzeldi! Helen, Mısırlı güzel ler gibi beyaz tenini güneşte esmerleştirmeyi, özgürce sevmeyi, Mı sırlı erkeklerin vücutlarında ve ruhlarında eriyip gitmeyi ne çok is temişti! Helen yavaşça yere yığıldı. Başı omzuna düştü, iri iri açılmış gözleri masmavi göğü hayranlıkla seyrediyordu. Kısa bir süre bilgi toplamak için, Dışişleri Bakanlığı tarafından Güney Suriye'ye görevle gönderilen Aşa, döndüğü za man, yas dönemi kırk gündür devam ediyordu. Hemen ertesi gün Tuya, Ramses, Nefertari ile devletin ileri gelenleri, Seti'nin mumya sının mezara konması ve taç giyme törenine katılmak için Teb'e gi deceklerdi. Zengin, soylu bir ailenin biricik oğlu olan Aşa, zarif giyimli, te miz yüzlü, çok bakımlı, küçük bıyıklı, zeki bakışlı, zaman zaman küçümser bir tona varsa da büyüleyici sesli bir delikanlıydı. ses'in okul arkadaşıydı, ama ona mesafeli durmuş ve onu eleştir mekten kaçınmamıştı. Birçok dili konuştuğu için küçük yaşından beri yolculuklara, öteki ülkeleri incelemeye ve diplomat olmaya he ves etmişti. Dışişlerinin deneyimli memurlarını şaşırtacak başarıla rı sayesinde başdöndürücü bir hızla mesleğinde yükselmişti. Yirmi üç yaşındayken Asya'nın en mükemmel uzmanlarından biri olarak tanınıyordu. Tek bir insanda çok nadir bir arada görülen iki niteli ğe sahipti: Hem başarılı bir bürokrat hem de etkili bir eylem ada mıydı. Olayları analiz ederken öylesine doğru saptamalarda bulu nuyordu ki, birçok kimse onun geleceği görebilen bir dâhi olduğu nu düşünüyordu. Şu anda da Mısır'ın başlıca düşmanı Hitit n iyetlerini doğru olarak saptamak, ülkenin güvenliği açısından son derece önemliydi. Meba'ya bilgi sunmaya gelen Aşa, karşısında savunmaya geçmiş bir bakan bulmuştu. Bakan Meba birkaç boş yorumla yetinmiş ve ona hemen Ramses'den bir görüşme isteğinde bulunmasını öğütle Çünkü Ramses yüksek derecedeki memurlarının her biriyle ayrı ayrı konuşmak istiyordu. Aşa, önce naibin özel sekreteri Ameııi tarafından kabul adam birbirlerini kutladılar. Aşa: "Tek gram bile kilo almamışsın," dedi. 50 CHRISTIAN JACQ "Ya sen, her zaman son modaya uygun şık elbiseler giyersin." "Benim sayısız safahatımdan birisidir o! Birlikte olduğumuz günler çok uzakta Ama seni bu işin başında görmek beni çok sadık kalacağıma yemin ettim ve verdiğim sözü tutu yorum." "Çok iyi bir seçim yaptın Ameni. Şayet tanrılar uygun görürse Ramses yakında taç giyecek." "Tanrılar onu istiyor. Yunan kralı Menelaos'un kiralık katilleri tarafından düzenlenen suikasttan kılpayı kurtulduğunu biliyor mu sun?" "Kalleş ve geleceği olmayan bir kralcık o." "Kalleş olduğu kesin! Birtakım insanları rehin aldı ve Ramses'in Helen'i kendisine vermemesi halinde onları öldürmekle tehdit et ti." "Ramses nasıl "Konukseverlik kurallarının tersine davranmamak için reddetti ve Yunanlılara karşı bir saldırı hazırladı." "Çok "Sen olsaydın ne önerirdin?" "Karşılıklı görüşmeleri bıkıp usanmadan sürdürmeyi... Ama, Menelaos gibi kaba saba bir adamla bunu başarabilmek için insan üstü bir gayret gerektiğini biliyorum. Ramses başardı mı?" "Helen birçok kişinin hayatım kurtarmak için saraydan ayrıldı ve kocasına döndü. gemileri açık denize doğru hare ket eder etmez de kendisini öldürdü." "Soylu bir davranış, ama kesin bir son." "Sen hep böyle alaycı mısın?" "Kendisiyle olduğu kadar başkasıyla da alay edebilmek, ruh sağ lığı için gerekli değil mi?" "Helen'in ölümü seni hiç üzmemişe benziyor." "Menelaos ile adamlarından kurtulmak, Mısır için bir mutlu luktur. Eğer Yunanlı bir müttefik arıyorsan, çok daha iyisini bula bilirsin." b urada kaldı." "Şu sevimli ihtiyar Truva savaşı ile ilgili anılarım yazıyor mu hâlâ?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Bazen ona kâtiplik yapma onuruna erişiyorum. çoğu acıklı, ama hepsi soylu duygulan "Yazıya ve yazarlara karşı tutkun seni mahvedecek Ramses, kuracağı hükümette sana nasıl bir görev verecek?" Ben yaptığım işten çok memnunum." "Ama daha iyi görevlere layıksın." "Ya sen ne umuyorsun?" olarak Ramses'i bir an önce görmek." "Kaygı verici haberler mi var?" "Onları naip için saklamama izin verir misin?" Armeni kızardı. "Affedersin. Ramses'i ahırlarda bulabilirsin. Seni kabul edecek." Ramses'deki değişiklik Aşa'yı şaşırttı. Mısır'ın gelecekteki kralı, soylu ve kendinden emin bir şekilde atlı arabasıyla öylesine inanıl maz güçlükte manevralar yapıyordu ki tecrübeli at eğiticileri bile ağızları açık seyrediyordu. Harika vücutlu delikanlı, son derece esnek ve güçlü adaleli bir atlet olmuştu. Otoritesini hiç kimsenin yadsıyamayacağı bir hü kümdarın çekiciliğine sahipti. Buna karşın Aşa, Ramses'deki aşırı tutku ve heyecanın da farkına vardı. Bu durum onu hatalı kararlar vermeye sürükleyebilirdi. Ama, enerjisi tükenmez bir insanı uyar mak neye yarardı? Ramses, arkadaşını görür görmez ona doğru sürdü. Atlar, Ramses'in komutu üzerine genç diplomata iki metreden az bir uzaklıkta durdu. Aşa'nın yeni elbisesi toza bulanmıştı. "Üzgünüm, Aşa! Bunlar, henüz disipline sokulmamış savaş atla rı." Ramses arabadan yere atladı, atlarla ilgilenmeleri için iki seyisi çağırdı ve omuzlarından tuttu. "Şu lanetli Asya yerinde duruyor mu hâlâ?" "Korkarım ki öyle Majeste." "Majeste mi? Daha henüz Firavun olmadım!" bir diplomat ileriyi görmek zorundadır. Şu anda ise, gelece ği görmek oldukça kolay." "Duygu ve düşüncelerini bu biçimde açıklamak sana özgü bir şey." 52 CHRISTIAN JACQ "Bu bir sitem mi?" "Bana Asya'dan söz et Aşa." "Görünürde her şey sakin. Bizim prenslikler senin taç giymeni Hititler kendi topraklar etki alanlarından dışarı çıkmıyorlar." değil mi?" "Bütün resmi raporlarda aynı şeyi okuyacaksın." "Ama senin düşüncen "Fırtınadan önce daima sessizlik ama ne kadar sürer bi linmez." "Gel, bir şeyler içelim." Ramses atlarına iyi bir bakım yapıldığından emin olduktan son ra Aşa ile, çöle bakan eğimli bir çatının gölgesine oturdu. Bir hiz metçi onlara soğuk birayla güzel kokulu havlular getirdi. gerçekten barıştan yana olduklarına inanıyor mu sun?" Aşa, lezzetli birasını içerken düşündü. "Hititler savaşçı ve fatihtirler. Onların sözlüğünde sözcü ğü, gerçekte hiçbir değeri olmayan şairane bir simgeden başka bir şey değildir." "Demek, yalan söylüyorlar." "Onlar, barışçıl fikirleri olan genç bir hükümdarın, ülkesinin savunmasını pek önemsemeyeceğini ve her geçen ay daha da zayıf layacağını umuyorlar." gibi." "Örneği çok iyi seçtin." "Çok silah yapıyorlar mı?" "Gerçekten de üretim giderek artıyor." "Savaşı kaçınılmaz mı görüyorsun?" "Diplomatların rolü, bu kabul etmemekten ibarettir." "Peki, bu durumda sen olsan ne yapardın?" "Bu soruya yanıt verecek durumda değilim. Yetki alanım toplu bir bakış elde etmeme ve bugünkü duruma çare olacak yolları teklif etmeme engel oluyor." "Başka görevler de üstlenmek ister miydin?" "Buna karar vermek bana düşmez." Ramses çöle baktı. MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 53 "Ben çocukken babam gibi Firavun olmayı hayal ederdim Aşa. Çünkü oyunların en güzelinin iktidar olduğunu sanıyordum. Seti, beni vahşi boğanın karşısında sınadığı zaman gözlerim açıldı ve başka bir hayale bağlandım: ömür boyu onun koruması altında ya şamak. Gaipteki görünmez güçlere, artık istemediğim krallığı ben den uzakta tutmaları için ve yaşayacağım bir olayın onlardan gelecek cevabı taşıyacağını biliyordum. beni öl dürtmeye çalıştı. köpeğim ve özel muhafız kıtasının ko mutam beni, ben babamın ruhu ile görüşürken kurtardı. O andan itibaren, kaderimin çizdiği yolda gitmeye karar verdim. Seti'nin ka rarlaştırdığı şey Musa ve Ameni'yle birlikte gerçek güç üzerine yaptığı mız konuşmaları hatırlıyor musun?" ülkesine hizmet ederek o gücü buldu. Musa bina yap ma sanatında, Setau yılanlar konusunda bilgi edinmede, sen de diplomaside aynı şeyi yaptınız." "Gerçek Ona sen sahip olacaksın." "Hayır Aşa, o güç gövdeme girerek yüreğimde, bileğimde so mutlaşacak ve onu korumakta başarısız olursam şayet, beni terk edecek." "Hayatım krallığa adamak... Çok büyük bir bedel ödemiş ol muyor musun?" "istediğim gibi davranma özgürlüğüm yok." "Sözlerin oldukça korkutucu Ramses." "Korkuyu bilmediğimi mi sanıyorsun? Engeller ne olursa olsun, ülkeyi yöneteceğim ve benden sonra gelecek olana düzenli, güçlü ve güzel bir Mısır bırakmak için babamın yaptığı işi sürdüreceğim. Bana yardım etmeyi kabul eder misin?" "Evet Majeste." 10 Şenar kara kara düşünüyordu. Yunanlılar acınacak duruma düşerek başarısız olmuşlardı. Me nelaos, Helen'e bir gibi sahip olma arzusuyla yanıp tutuştu ğu için asıl konuyu aklından çıkarmıştı: Ramses'i ortadan kaldır mak. Geriye, yine de önemsiz sayılamayacak bir teselli kalmıştı: Şe nar kardeşini, suçsuz olduğuna inandırmayı başarmıştı. ile askerleri gittiği için hiç kimse Şenar'ı bu komployu düzenleyen baş kişi olmakla suçlayamayacaktı. Ancak Ramses tahta çıkacak ve iktidarını hiç kimseyle paylaş O ise, büyük oğlu Şenar olarak Ramses'e itaat etmek ve basit bir hizmetkâr gibi davranmak zorunda kalacaktı! Hayır, böyle bir gözden düşmeyi kabul edemezdi. Bu nedenle Şenar, son zamanlarda edindiği yeni bir buluşma ayarlamıştı. Bu kimse Ramses'e yakın birisiydi: Çevre sinde hiç kuşku uyandırmadan içeriden mücadele edebilecek ve tahtın dibini oyabilecek biri Gece indiği zaman çömlekçiler mahallesi canlanırdı. Müşteriler ve aylak aylak gezen insanlar, küçük dükkânların arasında gider ge lir, sanatkârların sattığı iri ve değişik vazolara bir göz atarlardı. Kü çük sokaklardan birinin köşesinde duran bir saka, gelen geçene so ğuk ve lezzetli bir su satıyordu. Tam orada, üzerinde herkeste görülen türden bir peştamal, ba şında da en ucuzundan bir peruka olduğu halde tanınmaz bir kılı ğa girmiş, Şenar'ı bekliyordu. Şenar da tanınmayacak bir kılığa gir mek için özen adam da köylüler gibi üzüm salkım ları karşılığında bir tulum su satın aldılar ve bir duvarın dibine yan yana oturdular. "Ramses'i gördünüz mü?" "Artık Dışişleri değil, doğruca müstakbel Firavun'a bağlıyım." "Bu ne demek oluyor?" Y ILIN TAPINAĞI 55 "Bir "Hangi terfi?" "Henüz bilmiyorum. Ramses şimdiden yakında kuracağı hükü meti oluşturmayı düşünüyor. Dostluğa çok önem verdiği için Mu sa, ve ben, birinci derecede önemli görevlere atanacağız." "Başka kimler var?" "Yakın çevresi içinde sadece görüyorum, ama o kendi sini sevgili yılanlarının incelenmesine öylesine kaptırmış ki, hiçbir sorumluluk altına girmeyi kabul etmiyor." "Ramses size, hükümdar olmak için kararlı göründü mü?" "Altına gireceği yükün ağırlığının farkında olmasına ve dene yim eksikliğine rağmen, geri adım atmayacak. Bu işten kaçar diye hiç umutlanmayın." "Size hiç söz etti mi?" "Hayır." "Güzel. Başrahibin etkisini ve gücünü küçümsüyor." "Kralın otoritesinden korkan bir adam değil mi o?" A ma Ramses çok genç, üstelik itibar mü cadelesine pek alışık değil. Yeni görevlere atanacaklar arasından yana hiçbir şey umma: Bu lanet küçük kâtip, efendisine sadık bir köpek gibi bağlanmış. Buna karşılık ağıma düşürme konusunda umutsuz değilim." "Denediniz mi?" "Başarısızlıkla ama o ilk girişimdi. Bu Yahudi sıkın tılı, Ramses'inkine hiç benzemeyen kendi peşinde. Şayet ona arzu ettiği şeyi verecek olursak cephe "Haksız "Musa üzerinde bir etkiniz var mı Aşa?" "Şimdilik değil, ama belki de gelecek, bana onun üzerinde baskı kuracak fırsatları bahşeder." "Ya Ameni üzerinde?" Aşa: "Onu ayartmak olanaksız gibi görünüyor, ama kim bilir? Yaşı ilerledikçe o da beklenmedik gereksinmelerin tuzağına düşecek ve biz de onun zayıf tarafından yararlanabileceğiz." çevresinde yok edilemez bir ağ oluşturmasını bekle mek niyetinde değilim." 56 CHRISTIAN JACQ "Ben de öyle Şenar, ama biraz sabır göstermeniz gerekecek. Me nelaos'la adamlarının başarısızlıkları iyi bir stratejinin kesin bilgiler üstüne inşa edilmesi gerektiğini ispatlamıştır." "Ne kadar zaman gerek." "Bırakalım, Ramses iyice iktidar sarhoşluğuna kapılsın. Onu yüreklendiren ateş, sarayın debdebesi ile beslenecek ve ona gerçek lik duygusunu kaybettirecek. Ayrıca, durumun gelişme leri hakkında ona bilgi vereceklerden biri de ben olacağım. Daha çok benim bilgilerime değer verecektir." "Planınız nedir, Aşa?" "Hükümdar olmak istiyorsunuz, değil mi?" "Firavun olmak benim hakkım." "Öyleyse Ramses'i ya devireceğiz ya da öldüreceğiz." "Ne gerekirse yapılacaktır." "Önümüzde iki yol var: içerden yapılacak bir komplo ya da dı şardan bir saldırı. Birinciyle ilgili olarak, ülkenin sözü geçen kişile rinin arasında belirli sayıda suç ortağımız olduğundan emin olma mız gerekir. Burada sizin rolünüz ağır gelince, Hititlerin gerçek niyetlerini öğrenmemize bağlı. Hazırlanacak bir çatışma, Ramses'i bozguna uğratmalı, ama Mısır'ı harabeye Şayet ülke yakılıp yıkılırsa, o zaman Mısır'ın hâkimi siz ol mazsanız, bir Hititli olur." Şenar hoşnutsuzluğunu gizlemedi. "Çok tehlikeli değil mi?" "Ramses önemli ve büyük bir iktidarı ele geçirmenin ko lay yolu "Şayet Hititler galip gelirlerse Mısır'ı işgal ederler." "Bu kesin değil." "Peki, nasıl bir mucize "Söz konusu olan mucize değil. Ben, Ramses'i içine çekeceğimiz bir tuzaktan söz ediyorum. Böylece ülkemiz doğrudan tehlikeyle karşılaşmayacak. Ramses ya yok olup gidecek ya da bozgunun so rumlusu olduğunu kabul edecek. Sonuç hangisi olursa olsun, hü kümdarlık yapmaya devam edemeyecek. O zaman siz, bir kurtarıcı olarak ortaya çıkacaksınız." "Bu, gerçekleşmesi imkânsız bir hayal gibi geliyor bana." "Siz de kabul edersiniz ki, ünümü hayal kurmaktan değil, doğru MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 57 tahminlerde bulunmaktan kazandım. Ramses'in bana vereceği gö revin ne olduğunu öğrendiğim zaman harekete geçeceğim. Yeter ki siz niyetinizden caymış "Asla! Ölü ya da diri, Ramses önümde silinmek zorunda kala cak." "Şayet başaracak olursak, umarım nankörlük etmezsiniz." "Bu konuda içiniz rahat olsun. Benim sağ kolum olarak yüz ke re daha değerli verin de kuşkulanmayı sürdüreyim." Şenar şaşırmıştı. "Bana güvenmiyor musunuz?" "Az da olsa hayır." o z aman..." "Hiç hayret etmiş gibi görünmeyin. Safın biri olsaydım, beni çoktan başınızdan defederdiniz. İktidarı ele geçirmeye çalışan bir adamın vaatlerine nasıl inanılabilir ki? Böyle birinin bütün davra nışlarının temelinde kişisel çıkar yatar, başka bir şey değil." "Oldukça karamsar birisiniz Aşa." "Ben gerçekçiyim. Siz Firavun olduğunuz zaman, bakanlarınızı o anki çıkarlarınıza uygun olarak seçeceksiniz. Belki de benim gibi sizin tahta çıkmanıza olanak sağlayan kişileri çevrenizden uzaklaş tıracaksınız." Şenar gülümsedi. "Zekânız olağanüstü Aşa." "Yolculuklarım sırasında çok farklı toplumları ve insanları göz lemleme olanağım oldu. Nereye gidersem gideyim, güçlünün zayıfı ezdiğini gördüm." böyle bir durum yoktu." "Seti öldü. Ramses ise henüz kaba gücünü kullanma olanağını bulamamış bir bizim şansımız burada." "Anladığım kadarıyla, işbirliğiniz karşılığında, hemen bir men faat elde etmek istiyorsunuz." "Sizin de zekânız hiç yabana atılır gibi değil Şenar." "Açık sözlülükten hoşlanırım." "Ailem zengin elbette, ama hiç kimsenin, yeteri kadar zenginim dediği görülmüş müdür? Benim gibi çok yolculuk yapan bir kişi için, birçok villaya sahip olmak oldukça bir zevktir. Hevesi 58 CHRISTIAN JACQ me uygun olarak kâh kâh Güney'de dinlenmek isterdim. Delta'da üç, Memfıs'de iki, Orta Mısır'da iki, Teb bölgesinde iki, Assuan'da bir ev, Mısır'da kaldığım zamanlarda yaşamın tadını çı karmak benim için kaçınılmaz bir "Siz benden küçük bir hazine istiyorsunuz." "Size vereceğim hizmetin karşılığında bu istediğim çok küçük bir şey "Değerli madenler ve taşlar da istiyor musunuz?" "Elbette, sormanız bile gereksiz." "Paraya bu kadar düşkün olduğunuzu bilmiyordum Aşa." "Lüks içinde, hem de büyük lüks içinde yaşamaktan hoşlanıyo rum. Sizin gibi değerli vazolar biriktiren bir benim bu merakımı anlayışla karşılar, değil mi?" "Evet, ama bunca "içindeki değerli mobilyalarla zengin bir şekilde döşenmiş ev ler! O evler benim yeryüzünde cennetim, zevkine varacağım me kânlar olacak ve ben oraların saygı duyulan biricik efendisi olaca ğım. Bu arada siz de Mısır tahtına ulaşan merdivenin basamakları nı teker teker çıkıyor olacaksınız." "Alacağını ne zaman ödemeye başlayacağım?" "Hemen." "Ama henüz göreviniz belirlenmedi." "Ne olursa olsun, bana verilecek görev azımsanacak bir görev olmayacak. Size daha iyi hizmet edebilmem için beni yüreklendi rin." "Nereden başlayacağız?" kuzeydoğusunda, sınıra yakın bir villadan başlayabi liriz. Geniş bir arazisi, içinde yüzülebilecek küçük bir gölü, bağı ve gayretli hizmetçileri olmasını sağlayın. Yılda birkaç gün oturmuş olsam bile bir prens gibi ağırlanmak isterim." "Tek istediğiniz bu mu?" "Kadınları unuttum. Özel görevde iken pek fazla fırsatım olmu yor. Ama evimde, güzel ve ateşli birçok kadının olması hoşuma gi decektir. Kökenleri beni ilgilendirmez." "İsteklerinizi kabul ediyorum." "Sizi düş kırıklığına uğratmayacağım Şenar. Böyle olmakla bir likte, temel bir koşulum var: Buluşmalarımızı titizlikle gizli tutacak M İLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 59 ve kimseye bundan söz etmeyeceksiniz. Şayet Ramses, aramızdaki ilişkiyi duyacak olursa kariyerim sona erer." "Sizin çıkarınız benimkiyle uyuşuyor." "Dostluk için çıkardan daha iyi güvence olamaz. Yakında görü şürüz Ramses'in ağabeyi, genç diplomatın uzaklaşmasını seyrederken, şansın henüz kendisini terk etmediğini düşündü. Bu Aşa çok zeki bir insandı. Onu ortadan kaldırma zamanı geldiğinden doğrusu çok üzülecekti. 11 Ana Kraliçe Tuya'nın gemisi, yola çıkıp Seti'nin mumyasının konacağı Krallar Vadisi yönünde ilerleyen filonun en önünde gidiyordu. Tuya'nın serinkanlı görünüşü altındaki büyük acıyı sezen kraliçeyi hemen hemen hiç yalnız bırakmı yordu. dul bir kraliçenin korkunç bir felaket sırasında nasıl davranması gerektiğini öğrendi. Genç kadının sessiz varlığı Tuya için paha biçilmez bir teselli olmuştu. Ne biri, ne öteki sırla rını açma ihtiyacını duydular, ama yürekleri derin bir uyum için deydi. Ramses yolculuk boyunca çalıştı. Ameni, şiddetli yaz sıcaklarına hiç dayanamadığı halde, dış poli tika, güvenlik, halkın büyük çalışmalar, yiyecek maddeleri nin yönetimi, bentler ile kanalların bakımı ve az çok karmaşık daha birçok konuyla ilgili, hatırı sayılır büyüklükte bir dosya hazırlamış tı. Ramses böylece görevinin ne denli büyük olduğunun farkına vardı. Elbette birçok devlet memuru bu görevleri onunla paylaşa caklardı, ama onun devlet hiyerarşisini en küçük ayrıntısına kadar bilmesi, hiçbir zaman kontrolü elden bırakmaması gerekiyordu. Aksi takdirde cezası, Mısır'ın dümensiz bir gemi gibi alabora olup battığını görmek olacaktı. Zaman, müstakbel kralın aleyhine çalışı yordu. Tacı baına geçirir ondan kararlar alması ve Ülke'nin efendisi gibi davranması istenecekti. Büyük yanlışlıklar yapacak olursa, sonuçları ne olacaktı? Yanlış adım atmasını engelleyecek ve soyluların kendi ayrıcalık larını korumak için kullandıkları hileleri ona öğretecek değerli müttefiki annesini anımsayınca iç sıkıntısı azaldı. Kim bilir kaç ta nesi, kurulu düzeni değiştirmesi umuduyla daha şimdiden ona ri cada bulunmuştu? Doğruluğu ve kesinliği eşsiz olan Ameni ile birlikte uzun saatler boyu çalıştıktan sonra Ramses geminin ön tarafında durup dalgala Y ILIN TAPINAĞI n ile refahı taşıyan seyretmekten hoşlanıyor ve içinde tanrıla rın soluğunun gizlendiği diriltici rüzgârın tadını çıkarıyordu. Bu ayrıcalıklı saatlerde Ramses, ucundan Nubye'nin ıssız kö şelerine kadar bütün Mısır'ın kendisine ait olduğu duygusuna ka pılıyordu. Babası gibi o da Mısır'ı sevmesini bilecek miydi? Ramses masasında, Musa, Setau, Aşa ve naip gemisi nin şeref konukları olarak ağırlıyordu. Memfıs'in en yüksek okulu olan geçen öğrenim yıllarından çok sonra, yeniden eskisi gi bi bir araya gelmişlerdi. Hepsi de okulda bilgiyi ve gerçek gücü elde etmek için büyük gayret sarf etmişlerdi. Yeniden bir araya gelip bir yemeği paylaşma mutluluğu üzüntülerini dağıtmadı: hepsi, Se ti'nin ölümünün bir felaket olduğunu ve Mısır'ın bu felaketten hiç bir uğramadan çıkamayacağını hissediyorlardı. Musa, Ramses'e: "Bu kez, düşlerin gerçekleşecek," dedi. "Artık bu bir düş ama korktuğum çok ağır bir yük." Aşa: "Sen korku nedir bilmezsin," dedi. Setau: "Senin yerinde olsam, bırakırdım," diye mırıldandı. "Çünkü bir firavunun yaşamı hiç de özenilecek bir şey değil." "Çok tereddüt ettim, ama babasına ihanet eden bir evlat hak kında ne düşünürdün?" "Aklın, çılgınlığa galip geldiğini. Teb, baban gibi sana da mezar olabilir." Ameni endişeli bir sesle: "Yeni bir komplo mu çalındı kulağına yoksa?" diye sordu. "Bir komplo mu... On, yirmi ya da yüz komplo kurulacak! Bu yüzden birkaç sürüngen müttefikimle birlikte burada bulunuyo rum." Aşa alaylı bir biçimde: "Setau, muhafızlık yapıyor," dedi. "Kim buna inanırdı?" "Ben, güzel nutuklar çekmek yerine iş yapıyorum." "Diplomasiyi eleştiriyor musun?" "Her şeyi karmakarışık ediyor. Oysa yaşam çok sadedir: bir yan da iyilik, bir yanda kötülük. Bu ikisinin arasında hiçbir anlaşma olamaz." 62 CHRISTIAN JACQ Aşa karşılık olarak: "Çok dar görüşlüsün," dedi. araya girerek: "Bu görüş bana da uygun görünüyor" dedi. "Bir yanda Ram ses'in öte yanda da düşmanın taraftarları." Musa: "Ya bu sonuncular giderek daha diye sordu. "Ben aynı safta kalmaya devam ederim," diye cevapladı Ameni. "Yakında Ramses, artık bizim dostumuz olmayacak, Mısır'ın Firavunu olacak. Artık bize aynı gözle bakmayacak." Musa'nın sözleri bir şaşkınlık yarattı. Hepsi de Ramses'in yanı tını beklediler. "Musa haklı. Mademki kader beni seçti, öyleyse kaçmayacağım. Mademki siz benim arkadaşımsınız, yardımınıza başvuracağım." Yahudi: "Bizden ne yapmamızı bekliyorsun?" diye sordu. "Siz yolunuzu çok önceden çizdiniz. Umarım yollarımız birleşir ve Mısır'ın yüce mutluluğu için birlikte yolculuk ederiz." Setau: "Benim durumumu biliyorsun," dedi. "Sen taç giyer giymez, sürüngenlerimin yanına döneceğim." "Bana daha yakın olman için seni ikna etmeye çalışacağım." "Boşuna zahmet etme. Muhafızlık görevimi yerine getirir getir mez ayrılacağım. Diğerlerine gelince: Musa ustabaşı olacak, Ameni bakan ve Aşa da diplomasi şefi. Hayrını görsünler!" Ramses: "Benim yerime hükümeti sen kuracaksın galiba," dedi. Setau omuzlarını silkti. Aşa: "Naibin bize ikram ettiği, bu ender bulunur şarabı diye öneride bulundu. Ameni: "Tanrılar korusun, ona hayat, gelişme ve sağlık ver sin," dedi. Naibin yanında olmayan Şenar, kırk denizcinin hizmet gördüğü gösterişli bir gemide yolculuk ediyordu. Protokol olarak, çoğu M İLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 63 yana olmayan birçok saygın kişiyi kendi gemisine da vet etmişti. büyük oğlu, onların eleştirilerine katılmaktan sakınıyor ve sadece gelecekte kendisinin müttefiki olacakların kim liklerini saptamakla yetiniyordu. Çoğu gençliğini ve deneyimsiz oluşunu aşılamaz bir engel olarak görüyordu. eşsiz ününün hâlâ lekelenmemiş olduğunu, buna karşın kardeşinin, Seti ile karşılaştırılmaktan dolayı giderek daha fazla za rar göreceğini büyük bir memnuniyetle gördü. Gedik açılmıştı, onu genişletmek ve genç Firavun'u yıpratmak için en küçük bir fır satı dahi kullanmak gerekiyordu. k onuklarına hünnap ve serin bira ikram etmişti. Nezake ti ve ılımlı konuşması herkesin beğenisini toplamıştı. Çok değerli bir kişiyle karşılıklı konuşmuş olmaktan büyük bir mutluluk duyan konuklar, böyle önemli birine üstün bir görev vereceği ne inanıyorlardı. Çizgili bir entari giymiş, orta boylu ve sivri sakallı bir adam, bir saati aşkın süreden beri sabırla kabul edilmeyi bekliyordu. Müteva zı, hatta uysal görünümlü bu adam hiçbir heyecan belirtisi göster miyordu. Bir dinlenme anında Şenar ona yaklaşması için işaret etti. Adam saygıyla eğildi. "Kimsin?" "Benim adım Raya. Suriyeliyim, ama uzun yıllardan beri ba ğımsız tüccar olarak çalışıyorum." "Ne satarsın?" k aliteli et konservesi ile Asya'dan getirtilmiş güzel vazo lar satarım." Şenar kaşlarını çattı. "Vazolar mı?" "Evet prensim. Hiçbir kimsede olmayan gösterişli parçalarım var." "Benim ender vazolar biriktiren bir koleksiyoncu olduğumu bi liyor musun?" "Bu yakınlarda öğrendim. İşte bu nedenle, hoşunuza gideceğini umduğum parçaları size göstermek için sabırsızlanıyorum." "Fiyatların yüksek mi?" "Parçasına bağlı." 64 CHRISTIAN JACQ Şenar merakla sordu: "Nedir fiyatların?" Raya, hurma dalı biçiminde süsleri bulunan som gümüşten bir vazoyu kalın kumaştan yapılmış torbasından çıkardı. "Buna ne dersiniz prensim?" Şenar büyülenmiş gibiydi. Şakaklarında terler belirdi, elleri nemlendi. "Bu şahane bir inanılmaz Ne kadar?" "Mısır'ın müstakbel kralına bir hediye olması daha uygun düş mez mi?" Seti'nin büyük oğlu yanlış duyduğunu sandı. "Müstakbel firavun ben değilim, kardeşim Ramses firavun ola Sen yanıldın tüccar. Şimdi, fiyatını söyle." "Ben hiç yanılmam prensim. Benim mesleğimde, işlenecek bir kusur hiç affedilmez." Şenar bakışlarını harika vazodan kaldırdı. "Bana ne anlatmaya çalışıyorsun?" "Birçok insanın, Ramses'in iktidara geçmesini istemediğini." "Birkaç gün sonra taç giyecek." "Belki, ama sorunlar yine de yok olmayacak ki?" "Sen gerçekten kimsin Raya?" "Sizin geleceğinize inanan ve Mısır tahtına çıkmanızı arzu eden bir adam." "Benim amacımın ne olduğunu biliyor musun?" "Mısır'ı kibirli yanlızlığından kurtarıp yabancılarla daha çok ti caret yapma ve Asya'nın en güçlü devleti ile ekonomik ilişkileri en üst düzeye çıkarma arzusunda olduğunuzu kendiniz açıkladınız, değil mi?" mi demek istiyorsun?" "Gayet iyi anlaşıyoruz." "Demek ki sen onların hesabına çalışan bir Hititler benden mi yanalar?" Raya, bir baş hareketiyle onayladı. Şenar, eşi az bulunur bir vazo görmüşçesine heyecanlanmıştı. "Bana ne teklif ediyorsun?" diye sordu. "Ramses savaşı seven, atılgan bir adam. Babası gibi o da Mı sır'ın büyüklüğünü ve üstünlüğünü ileri sürmekten hoşlanıyor. Siz MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 65 ise dengeli bir adam olduğunuz için birçok anlaşmayı imzalamanız olasıdır." "Mısır'a ihanet edersem, hayatımı tehlikeye atarım Raya." Şenar, düşmanla işbirliğinde bulunduğu için suçlanan Tutanka mon'un karısının ölüme mahkûm edilişini anımsadı. "En üstün görevi elde etmek uğruna, bazı tehlikeleri göze almak gerekmez mi?" Şenar gözlerini kapadı. Hititler... Evet çoğu kez onları karşı kullanmayı dü şünmüştü, ama bu sadece aklından geçen bir düşünce, gerçekten uzak bir hayaldi. Ve birden bu hayal, tehlikesiz görünüşlü alelade bir tüccar biçiminde karşısında somutlaşmıştı. "Ben ülkemi "Bundan kimin kuşkusu var prensim? Ama iktidarı tercih edi yorsunuz. Hititlerle yapacağınız bir ittifak iktidarınızı garantileye cektir." "Düşünmeye ihtiyacım var." "Bu, size sunamayacağım bir lükstür." "Hemen bir yanıt mı istiyorsun?" "Güvenliğim bunu gerektiriyor. Size çünkü size güven dim." "Ya reddedersem?" Raya bu soruya yanıt vermedi, ama bakışları sabitleşti ve anla şılmaz oldu. kafasındaki tartışma kısa sürdü. Kader ona etkili bir müttefik ikram etmiş olmuyor muydu? Duruma hâkim olmak, teh likeyi kestirmek ve Mısır'ı tehlikeye düşürmeden bir stratejiden ya rar sağlamak ona düşüyordu. Elbette, Mısır'ın baş düşmanı ile iliş ki kurduğunu söylemeden Aşa'yı kullanmaya devam edecekti. "Kabul Raya." Tüccar belli belirsiz gülümsedi. "Ününüz boşuna değilmiş prensim. Yakında gene görüşeceğiz. Size değerli vazolar satan bir tüccar olarak görüneceğimden benim ziyaretlerimden kimse kuşkulanmayacak. Rica ederim, bu vazoyu alın: O bizim anlaşmamızı Şenar olağanüstü güzellikteki vazoyu okşadı. Gelecek belirginle şiyor, aydınlanıyordu. 12 Ramses, Krallar Vadisi'nin her bir taşını hatırlıyordu. Seti olarak adlandırılan bu kurak yere daha önce getir miş, yaşlı bir vezirken hükümdarlık soyunu sürdürmesi için bilge ler konseyince görevlendirilen ilk mezarına götürmüş tü. I. Ramses ancak iki yıl hükümdarlık yapmış, bugün II, ses'e ihsan edilecek olan gücü taşıma görevini Seti'ye emanet et mişti. Ramses, mezar eşyalarını taşıyan hamalların bazılarının bayıl masına neden olan dayanılmaz derecedeki sıcağa aldırış etmeden kortejin başında gidiyor, ölen kralın mumyasını ebedi istirahatgâ götürüyordu. Bir an için, babasını elinden çalan ve onu yalnızlığa mahkûm eden bu lanetli vadiye karşı içinde büyük kin duydu. Ama sonra ortamın büyülü gücü bir kez daha ruhunu sardı. Bu büyü, ona ölü mü değil, yaşamı aktarıyordu. Bu sessizlik içinde atalarının sesi duyuluyordu. Bu ses, ışıktan, değişimden ve yeniden doğmaktan söz her türlü hayat biçi minin oluştuğu tanrısal dünyaya büyük hayranlık ve saygı duyul masını Ramses, en uzun ve en derin mezarı olan Seti'nin de vasa mezarına ilk giren kişi oldu. Müstakbel firavun, hiç kimsenin bundan böyle bu mezardan daha görkemlisini yapmaması gerekti ğini buyuracaktı. Gelecek kuşakların gözünde kimse daha üstün olamayacaktı. Mumyayı on iki rahip taşıdı. Ramses, öteki dünyaya ge çişini ve tanrılar dünyasında yeniden doğuşunu sağlayacak ayinin yöneticisi sıfatıyla vücudunu bir panter postuyla sarmıştı. Mezarın duvarlarındaki kutsal metinler babasına bu yolculukta yol göstere cek ve ruhuna sonsuza dek eşlik edecekti. Mumyacılar mükemmel bir çalışma yapmışlardı. Seti'nin yüzü, sağlıklı bir insanın ve mükemmel bir dinginliğin yüzüydü. Gözleri MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 67 nin az sonra açılacağına ve ağzının açılarak konuşmaya başlayaca ğına yemin Rahipler, konut'un tam ortasına konan lahdin kapağını yerleştirdiler. Bundan sonra ölümlü olanı ölümsüz kılmak için simyacılık işini tamamlayacaktı. Ramses: "Seti dürüst bir kral oldu," diye mırıldandı. isteklerini yerine getirdi, ışığın sevgisini kazandı ve canlı olarak Bütün Mısır'da berberler, yas dönemi sona erdiği için erkekleri tıraş etmek ve kesmek için aralıksız çalıştılar. Kadınlar saçlarını eskisi gibi enselerinde topladılar, şık görünmek isteyenler, saçlarını kuaförlere emanet ettiler. Taç giyme gününün arifesinde Ramses ile Nefertari ta pınağında derin düşüncelere daldılar. Bu tapınakta, öbür dünyaya geçen firavunun, canlılar dünyasında da varlığını sürdürmesi için, onun Kasına her gün dua edilecekti. Sonra karı koca Karnak tapı nağına gittiler. Orada onları karşıladı. Davranışı proto kole uygundu, ama coşkunluktan yoksundu. Sade bir akşam ye meğinden sonra, naip ile karısı, Tanrı Amon'un bu yeryüzü konu tunun içinde yapılmış saraylarına çekildiler. Burada, zamanın baş langıcında kozmik okyanusta beliren ilk kara parçasını simgeleyen tahtın kaidesinin önünde, ikisi de dinsel düşüncelere daldılar. Tanrıça Maât'ın adını simgeleyen hiyeroglifte, sonsuza dek değiş meyecek Yasa olan şey doğru yolu Kral ve Kraliçe Mısır toplumunu beslemek için Yasa ile beslene ceklerdi. Ramses babasının ruhunun hemen yakınında olduğu duygusu na kapıldı. Onun eşliğinde geçireceği bu huzursuz saatlerden sonra taç giydiğinde hayatı tamamen değişecekti. Yeni kralın, halkının iyiliği ve ülkesinin refahından başka kaygısı olmayacaktı. Bu görev onu yine çok korkuttu. Bu saraydan çıkmak, kaybolmuş gençliğine, Güzel Iset'e, zevk ve tasasızlığa doğru koşmak arzusuna kapıldı, ancak Seti'nin önce den belirlenmiş halefiydi ve Nefertari'nin kocasıydı. Hükümdar ol ma korkusunu yenmek ve taç giymeden önceki bu son geceyi geçir mek zorundaydı. 68 CHRISTIAN Karanlıklar aralandı ve derinliklerdeki canavarları yenen güne şin yeniden doğduğunu haber veren tan ağardı. Birinin yüzünde şahin, ötekinde de maskesi bulunan iki rahip, sağın da ve solundaki yerlerini aldılar. Biri krallığın koruyucusu Tanrı öteki de hiyerogliflerin ve kutsal bilimin efendisi Tot'u Ramses'i sıradan arındırmak için çıplak vücuduna iki uzun vazodaki sıvıyı boşalttılar. Sonrada başının üstünden ayaklarının ucuna kadar dokuz ayrı merhem sü rerek ona tanrıların görünümünü verdiler. Bu merhemler vücu dundaki enerji merkezlerini açacak ve ona hiç kimsenin sahip ol madığı bir algılama gücü verecekti. Tören giysileri de Ramses'in bu yeni oluşan kişiliğine uygun dü rahip Ramses'e beyaz ve yaldız işlemeli bir peştamal giydirdiler. Bu peştamalın biçimi ilk firavundan beri hiç değişme mişti. Kemerine, kraliyetin gücünün simgesi olan bir boğa kuyruğu taktılar. Genç adam, cesaretini sınamak için babasının onu vahşi boğayla hatırladı. Bugün ise o, bilinçli olarak kul lanacağı gücün simgesi oluyordu. Sonra Ramses'in boynuna yedi sıra renkli incilerden yapılmış geniş bir kolye, bileklerine ve pazularına bakır bilezikler taktılar ve ayaklarına beyaz sandaletler geçirdiler. En sonunda Ramses'e beyaz gürzü sundular. Ramses bu gürzle düşmanlarını yenecek, karanlıkları aydınlatacaktı. Ayinciler genç kralın alnına denen ve anlamı görme olan altın yaldızlı kral lık çatkısını Horus: "Gücün sorumluluğunu kabul ediyor musun?" diye sordu. "Kabul ediyorum." Horus ile Tot, Ramses'in ellerini tuttular ve onu başka bir oda ya götürdüler. Bu odada bulunan tahtın üzerinde iki taç vardı. On ları koruyan rahibin yüzünde Tanrı Set'in maskesi vardı. Tot kenara çekildi. Horus ile Set kardeşçe kucaklaştılar. Sürekli düşmanlıklarına rağmen, tek bir varlıkta, kişiliğinde birleşmek göreviydi. Güney Mısır'ın kırmızı tacını havaya kaldırdı ve Ram ses'in başına koydu. Sonra Set, Kuzey Mısır'ın beyaz ve oval tacını yerine oturttu. MİLYONLARCA TAPINAĞI 69 Tot: senin için birleştiler," dedi. "Ülkeyi yönet ve kara top rakla kırmızı toprağı birleştir. Sen hasırotu ve Kuzey'in de yeşert." Set: "Sadece sen bu iki taca yaklaşabilirsin. Onları zorbalıkla ele ge çirmek içindeki yıldırım yok edecektir." Horus, iki kral asası verdi. Birincisi, egemenli adını taşıyordu ve bağışları kutsamak için kullanılacaktı; adı verilen ikincisi, bir çoban sopası olup halkın birliğini korumaya yarayacaktı. Tot: "Bütün ihtişamınla görüneceğin saat diye ilan etti. Üç tanrının önünde giden Firavun, gizli salonlardan çıktı. Kar tapınağına kabul edilmiş saygın kişilerin bulunduğu üst açık büyük avluya doğru ilerledi. Bir sekinin üstünde ve bir gölgeliğin altında daha bir gösterişsiz, hatları özensiz, ağaçtan yapılmış yaldızlı bir taht vardı. Bu resmi törenlerde tahtıydı. Oğlunun fark eden Tuya, ona doğru üç adım attı ve eğildi. "Majesteleri, yeni doğan bir güneş gibi parlasın ve canlılar için yapılmış bu tahttaki yerini Ramses, ölen dul karısı tarafından gösterilen bu say gı karşısında allak bullak oldu. Oysaki o annesine son nefesine ka dar büyük saygı gösterecekti. Tuya: Seti'nin sana bıraktığı vasiyetname," diye kamuya açıkla dı. "Bu vasiyetname, kendisi gibi senin ve senin yerine geçecek olanların da hükümdarlığının yasalara uygun olduğunu kanıtlaya cak." Tuya, içinde, uygarlığın ilk doğuşunda el yazıl mış ve Mısır'ın mirasçısı olarak gösteren papirüsün bu lunduğu deri kaplı bir kutuyu Ramses'e verdi. Ana Kraliçe: senin beş adın," diye net ve ağırbaşlı bir ifadeyle ilan etti: çok sevdiği güçlü boğa; Yabancı ülkeleri kıskıvrak bağla 70 CHRISTIAN JACQ yan Mısır'ın koruyucusu; Büyük zaferler elde etmiş ordulardan ya na zengin; Işığın seçtiği kişi, çünkü Yasa çok güçlüdür; Işığın Oğlu Ramses." Bu sözler büyük bir sessizliğe neden oldu. tutkusunu ve kırgınlığını unutarak bu anın sihrine kendini kaptırmıştı. sözüne devamla: bu çift yönetecek," dedi. "ilerle kocanın yanına gel, sen ki artık kralın eşi ve Ramses, törenin ciddiyetine genç kadının güzelliği kar şısında öyle heyecanlandı ki onu kollarının arasına almak istedi. üzerinde uzun keten bir elbise, boynunda kolye, kulaklarında mor renkli ametist küpeler, bileklerinde akik bilezik ler vardı. Krala hayran hayran baktıktan sonra atalardan kalma ka lıplaşmış sözleri tekrarladı: ile Set'in varlık içinde birleştiğini kabul ediyorum. Senin adım överek dile getiriyorum. Sen dün, bugün ve yarının ta kendisisin. Senin sözün beni yaşatacak, ben de kötülüklerle tehlike leri senden uzaklaştıracağım." "Ben de seni Ülke'nin ve bütün toprakların hükümdarı ola rak kabul ediyorum. Sen ki yumuşaklığı sonsuz tanrıların hoşnut luğunu kazanmış, sen ki tanrının eşi ve annesisin, ben de seni sevi yorum." Nefertari'nin başına iki büyük tüyü olan tacı taktı. Bu taç artık onu, Firavun'la iktidarı paylaşan büyük kraliçe yapıyor du. Sanki, güneşin içinden çıkmışsa benzeyen geniş kanatlı bir şa hin, bir av görmüş gibi kralla kraliçenin başları üzerinde döndü. Birden, bu ava doğru öylesine büyük bir hızla daldı ki hiçbir okçu harekete geçmeye vakit bulamadı. Orada bulunanların şaşkınlıkla rım ve korkularını belirten bir çığlık yükseldiği anda, şahin omzuna kondu. Seti'nin oğlu hiç kıpırdamadı. Nefertari ona hayranlıkla bakma ya devam ediyordu. Uzun süren saniyeler boyunca kalan davetliler bir muci zeye, koruyucusu Şahin Horus ile Mısır'ı yönetmek için seçilmiş olan adamın tam bir uyum içinde olduklarına tanık oldu lar. MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI Sonra güçlü ve sakin bir şekilde güneşe doğru uçup gitti. Yürekten gelen yazın üçüncü ayının yirmi yedinci gü nünde Ramses'in tahta çıkışını (1) Yakın zamanda kabul edilmiş varsayımlara göre M.ö. 1279 yılının başı. 13 Şenlikler sona erer ermez yüksek tempolu bir hayat Ramses'i bir kasırga gibi kapıp sürükledi. Firavun'un sarayının idare memurlarının şefi, idari bölümlerle özel dairelerden oluşan Teb'deki sarayını Ramses'e gezdirdi. Devlet başkanı olarak Ramses, döşeme taşlarını ve duvarlarını lotus, ka papirüs, balık ve kuş figürlerinin süslediği sütunlu kabul salo nunu, kâtiplerin çalıştıkları büroları, özel görüşmeler için düzen lenmiş küçük salonları, penceresinin üzerinde kanatlı güneş kursu bulunan halka görünme balkonunu, ortasında daima meyve sepet leri ve çiçeklerle süslenen bir masanın bulunduğu yemek salonunu, yatağının üzerinde renkli yastıkların bulunduğu yatak odasını, taş döşeli banyoyu görmüş oldu. Genç Firavun daha Mısır tahtına yeni oturmuştu ki sarayın kâhyası ona, sarayının görevlilerini tanıttı: gizli ayinlerin Yaşam Evi'nin kâtipleri, doktorlar, özel dairenin sorumlusu beynci, krallığın posta işlerini yürüten büronun müdürü, Hazine müdürü, ambarlar, hayvanlar ve daha birçok bölümün müdürleri yeni Firavunu selamlamak ve ona sarsılmaz bağlılıklarını göster mek için sabırsızlık ediyorlardı. "Şimdi, sıra..." Ramses ayağa kalktı. "Geçit törenini burada kesiyorum." Kâhya çıktı. bu imkânsız bir şey! Bunca önemli "Benden daha mı önemli?" "Affedersiniz, öyle demek "Beni mutfağa götürün." "Orası sizin yeriniz değil!" "Nerede bulunmam gerektiğini sen benden daha mı iyi bilecek sin?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 73 "Zamanını boyuna özür dilemelerle mi geçireceksin? Sen asıl bana, vezirin ve başrahibinin saygılarını sunmak için neden gelmediklerini söyle." "Bilmiyorum Majeste. Bu işler benim yetki alanımın dışında." "Mutfağa gidelim." Kasaplar, yapımcıları, sebze ekmekçiler, pastacılar, bira Rom, birbirlerinin ayrıcalıklarını kıs kanan ve izin günleri konusunda, çalışma saatleri kadar titiz olan bu uzmanlar topluluğunun üzerinde egemenliğini sürdürüyordu. Göbekli, tombul yanaklı, yerinden kalkarken zorlanan Rom, ne kat kat gıdığından ve ne de emekli olduğu zaman müca dele etmek zorunda kalacağı aşırı kilolarından kaygılanıyordu. Şimdilik, bu orduyu demir bilekle yönetmek, lezzetli ve kusursuz ' yemekler hazırlamak ve uzmanlar arasındaki kaçınılmaz kavgaları önlemek gerekiyordu. Mutfağın her ünitesinin temizliği ve yiyecek lerin tazeliği konusunda saplantı derecesinde titizlik gösteren Rom, yemeklerin tadına kendisi saray görevlileri Teb'de bulunsun ya da bulunmasın aşçıbaşı her şeyin mükemmel olmasını istiyordu. Kâhya, yanında ilgi çekecek kadar adaleli vücudu olan, pırıl pı rıl beyaz bir peştamal sarınmış bir delikanlı ile birlikte görününce, Rom'un keyfi kaçtı. Bir yığın ayrıcalığı olan bu melun gene işe yaramaz bir çırağı önermek için gelmişti. Karşılığında da çocu ğun ailesinin ödeyeceği bir rüşvet teklif edecekti. "Merhaba Rom! Sana tanıştırmak..." "Kim olduğunu biliyorum." "Öyleyse, gereğini yerine getirmek için saygıyla eğil." Ellerini kalçalarına dayamış olan aşçıbaşı bir kahkaha attı. "Ben, bu veletin önünde mi eğileceğim? Önce görelim bakalım, bulaşık yıkamasını biliyor mu?" Bu yanlış anlamadan kıpkırmızı kesilen kâhya, krala döndü. "Affedersiniz, Ramses: "Bulaşık yıkamasını bilirim," dedi. "Ya sen, yemek pişirmesini bilir misin?" "Sen kimsin de benim yeteneğimden kuşku duyuyorsun?" 74 CHRISTIAN JACQ "Ramses, Mısır Firavunu." Taş kesilen meslek hayatının sona erdiğini anladı. Kuru bir hareketle, deri önlüğünü çıkardı, katladı ve alçak bir masanın üzerine koydu. Krala karşı işlenmiş bir suç, vezirin mah kemesi tarafından saptandığı takdirde ağır bir sonuçlanırdı. Ramses: "Öğle yemeği için ne hazırladın?" diye sordu. kızarmış ince otlarla bezenmiş Nil levreği, incir marmeladı ve ballı pasta." çekici, ama bakalım gerçek, vaatleriniz düzeyinde olacak mı?" Rom öfkelendi. "Kuşkunuz mu var Majeste? Benim "Ünler bana vız gelir. Yemeklerini sun bakalım." Kâhya, yumuşak bir sesle: "Sarayın yemek salonunu hazırlatmıştım," dedi. "Gerekmez, öğle yemeğini burada yiyeceğim." Ramses kâhya nın endişeli bakışları altında yemeğini zevkle yedi. Sonunda: "Mükemmel," dedi. "Senin adın ne, aşçıbaşı?" "Rom, Majeste." "Rom, yani Bu ada layıksın. Seni sarayın yeni kâhyası olarak tayin ediyorum. Krallığın bütün mutfaklarının şefi ve içki sunucusu olacaksın. Benimle gel, sana soracağım bazı sorular var." Eski kâhya: ya ben Majeste?" diye mırıldandı. "Beceriksizliği ve pintiliği hiç affetmem. Bulaşıkçı bulmak hep zor olmuştur. Sen bu işi yapacaksın." Kral ile Rom ağır adımlarla ilerleyip bir kemeraltının gölgesine sığındılar. "Özel sekreterim Ameni'nin emrinde çalışacaksın. Çok sıska görünür ve boğazına düşkün değildir, ama yorulmak nedir bilme yen çalışkan bir adamdır. Onun dostluğu beni onurlandırır." Rom, hayretini gizlemeden: "Basit bir aşçıbaşı için bu kadar çok sorumluluk görülmüş şey değil," dedi. "Babam bana, insanları yeteneklerine ve doğuştan var olan eği Y ILIN TAPINAĞI 75 Hinlerine göre değerlendirmemi öğretti. Yanılırsam da zararı yok. Hükümdarlık edebilmem için birkaç sadık insana ihtiyacım var. Sarayda bu tanıdığın insanlar var mı?" "Gerçeği söylemek "Gerçeği söyle hık etme." "Majestelerinin sarayı, krallıktaki bütün gözü doymaz ve iki yüzlülerin bir araya gelerek oluşturduğu bir topluluk. Sanki babala rının çiftliğinde buluşmak için birbirlerine randevu vermişler. Ba banızın sağlığında onun şimşeklerinden korktukları için gizleniyor lardı. Ama o ölür ölmez, çölde yağmurdan sonra çıkan çi çekler gibi, gizlendikleri yerden çıktılar." "Benden nefret ediyorlar, değil mi?" "Bu söz az bile." "Ne umuyorlar?" "Yeteneksizliğinizi ispat etmekte gecikmeyeceğinizi." "Benimle beraber olursan, senden sonuna kadar açık yüreklilik isterim." "Beni buna elverişli görüyor musunuz?" bir aşçı zayıf olamaz. Yeteneği olduğu zaman, herkes onun yemek tariflerini çalmak ister, onun mutfağında binlerce dedikodu uğuldar. zekâsı yiyecekleri seçerken gösterdiği aynı dik katle bu dedikoduları da ayıklamasını bilir. Bana karşı olan gruplar hangileri?" "Hemen hemen bütün saray size karşı Majeste. Onlar, Seti ça pında bir firavunun yerine geçmeye çalışmanın, olanaksız bir bahis tutuşmaya benzediğini düşünüyorlar. Hükümdarlığınızın geçici ciddi bir isteklinin ortaya çıkmasıyla sona ereceği düşünü lüyor." "Bu durumda, sarayın bütün işlerini görmek için Teb'deki mut fağını terk etme tehlikesini göze alıyor musun?" Rom tatlı bir gülümsemeyle: "Güvende olmanın iyi ve kötü yanlan Şayet birkaç iyi yemek yapmaya fırsatım olursa, bu serüvene memnuniyetle girişi rim. Ancak geriye bir şey "Konuş." "Size saygısızlık etmek istemem Majeste, ancak başarmak için en küçük şansınız yok." 76 CHRISTIAN JACQ "Bu karamsarlık neden?" "Çünkü Majesteleri genç ve tecrübesiz. başrahi binin suyuna giderek birtakım yararlar elde etmek niyetinde de de ğil. Dahası hükümetten kopmuş on kadar bakandan da yararlan mayı düşünmüyor. Kuvvetler dengesi şu anda aleyhinde." gücü bu dengeyi kendi lehine çeviremez mi?" "Hayır. Bu nedenle sonuç kaçınılmaz olacak. Tek bir adamın bir orduya karşı ne şansı olabilir ki?" "Firavun, vahşi boğanın gücüne sahip değil mi?" "Vahşi boğanın kendisi bile dağları yerinden "Yanlış anlamadıysam, sen bana, az önce taç giymeme rağmen iktidarı bırakmamı "Şayet elinizdeki gücü şu anda görevde bulunan insanlara vere cek olsanız kim bunun farkına varacak ve kim sizi kınayacaktır?" "Belki sen?" "Ben krallığın en iyi ama benim fikrime kimse kulak asmaz." "Şu anda sarayın kâhyası değil misin?" "Size bir öğüt versem, beni dinler miydiniz Majeste?" "Vereceğin öğüde bağlı." "Asla kalitesi kötü bir birayı ve şöyle böyle bir eti kabul etmeyi niz. Yoksa bu çöküşünüzün başlangıcı olur. işlerimle uğraşabilir ve evinizin yönetimini istenen duruma getirmek için yeniden kurma ya başlayabilir miyim?" Ramses yanılmamıştı. Rom tam bu işin adamıydı. Rahatlayan Ramses sarayın bahçesine doğru yürüdü. l 14 Nefertari gözyaşlarını zorlukla tutabildi. Korktuğu başına gelmişti. Sakin bir hayat yaşamayı düşlediği halde, kendini korkunç bir dalgaya kaptırmıştı. Taç giyme töreni nin hemen ardından, Ramses'den ayrılmak zorunda kalmış, Büyük Kraliçe sıfatıyla, kendisine bağlı olan okulları ve doku ma atölyelerini ziyaret etmek sorumluluğunu yüklenmişti. kraliçenin topraklarının yöneticilerine, genç kızların eğitimini yapan haremlerin müdürlerine, mal ve mülkü nün yönetimi ile görevlendirilmiş kâtiplere, yeryüzündeki yaratıcı enerjisinin korunmasına yönelik 'Tanrı'nın ayinlerini yapacak olan rahip ve rahibelere tanıttı. Nefertari günlerce, nefes almaya fırsat bulamadan oradan oraya götürüldü. Yüzlerce insanla karşılaşmak, her biri için uygun düşe cek sözleri bulmak, dudaklarından gülümsemeyi eksik etmemek ve en ufak bir yorgunluk belirtisi göstermemek zorunda kaldı. Her sabah berber, makyajcı, manikür ve pedikürcüler kraliçeyi ellerine geçiriyor ve onu bir önceki günden daha güzel yapıyorlar dı. Mısır'ın mutluluğu, gücü kadar Nefertari'nin güzelli ğine de bağlıydı. Nefertari, son derece zarif elbisesi ve belindeki ke meriyle kraliçelerin en çekicisi olarak görünüyordu. Yorgun düşen genç kadın, alçak bir yatağın üzerine uzandı. Bu akşam yine onuruna düzenlenecek davete gitmeyi gerektirecek ce sareti kendinde göremiyordu. Hafif odanın içinde Tuya'nın silueti belirdi. "Keyifsiz misin Nefertari?" "Gücüm tükendi." Seti'nin dul eşi, yatağın kenarına oturdu ve genç kadının sağ eli ni avuçlarının arasına aldı. "Ben de senin gibi bu deneylerden geçtim. Seni iki ilaç rir: kuvvet verici bir şurup ve Ramses'e babasından miras kalan o çekici 78 CHRISTIAN JACQ "Ben kraliçe olmak için yaratılmamışım." seviyor musun?" "Canımdan çok." "Bu durumda ona ihanet edemezsin. O bir kraliçeyle evlendi, kocasının yanında mücadele edecek olan bir kraliçeyle." "Ya Aynı yorgunluk ve bezginlik anlarını benim yaşa madığımı mı sanıyorsun? Kralın eşi kraliçeden beklenen şeyler, bir kadının gücünü aşar. Mısır kurulduğundan bu yana hep böyle ol muştur. Bundan başkası da hiç vazgeçmek gelmedi mi?" "Başlangıçta, günde on kez, yüz kez. Seti'ye, bir başka kadını seçmesi ve beni ötekinin yanında ikinci eş olarak kabul etmesi için yalvardım. Yanıtı her zaman aynı oldu: Beni kollarının arasına aldı, yüreğime su serpti, ama hiçbir biçimde de yükümü hafifletmedi." güvenine layık değilim, ne dersiniz?" ki bu soruyu sordun, çünkü onun cevabını vermek bana düşer." Nefertari'nin bakışlarına bir tedirginlik yerleşti. ise titremedi bile. "Saltanat sürmeye mahkûm edildin Nefertari. Talihine karşı mü cadeleyi bırak. Irmakta yüzer gibi, bırak kendini onun ile Rom, üç günden az bir sürede, Ramses'in talimatına uygun olarak Teb kentinde derinlemesine bir reform hareketini ele aldılar. Ramses küçük büyük demeden, belediye başkanından su haznesi görevlisine kadar bütün devlet memurlarıyla görüştü. uzakta oluşu ve Seti'nin mevcudiyeti nede niyle, Güney'in bu büyük kenti, giderek daha özerk bir yönetim sürdürüyordu başrahibi, hudutsuz zenginli ğin verdiği güçle kendisini bir tür hükümdar olarak görüyor, karar nameleri, daha çok önemseniyordu. Ramses her bi rini dinleyerek, böyle bir durumun ne denli olduğunun farkına vardı. Bu duruma ilgisiz kaldığı takdirde, Yukarı ve Aşağı Mısır farklı, hatta birbirleriyle ters düşen iki ülke olacak ve bu bö lünme felaketle sonuçlanacaktı. Cılız Ameni ile göbekli Rom, işbirliği yaparken hiçbir güçlükle MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 79 karşılaşmadılar. Farklı insanlar olmakla birlikte birbirlerini ta mamlıyorlardı. Ramses'in kişiliğine karşı büyük bir saygı duyuyor lar ve onun doğru yolda olduğuna inanıyorlardı. Saray eşrafından gelen tüm kişisel istekleri reddetmişler, uyuşukluk içindeki hiyerar şiyi altüst etmişler ve kralın onayladığı, hiç kimsenin beklemediği bir yığın tayini gerçekleştirmişlerdi. Taç giyme töreninden on beş gün sonra Teb, tam bir karmaşa içindeydi. Kimileri yeteneksiz birinin, kimileri ise avcılığa ve be densel başarılara kendini kaptırmış bir delikanlının iktidara geldi ğini söylüyordu. Oysa Ramses sarayından çıkmamış, incelemelerini ve kararlarını çoğaltarak, Seti'ye layık bir sertlikle otoritesini göste riyordu. Ramses tepkileri bekledi. Ama tepkiler gelmedi. Şaşkınlığa uğrayan Teb, büyük bir sus kunluğa gömüldü. Kralın davet ettiği vezir, bir başbakan gibi çok uysal davrandı ve geciktirmeksizin uygulamak için direktiflerini not etmekle yetindi. Ramses, ne Ameni'nin gençlere özgü coşkunluğunu ne de Rom'un neşeli hoşnutluğunu paylaştı. Bu kadar süratli hareket et mesi karşısında şaşıran düşmanları ne yenilmiş ne de yok olmuştu. Sadece geri çekilip daha büyük bir güçle saldıracakları zamanı bek liyorlardı. Kral açık açık savaşmayı kapalı kapılar ardında kurulan gizli ittifaklara yeğlerdi, ama bu çocuksu bir dilekten başka bir şey değildi. Her akşam, güneş batmadan önce Ramses, yirmi kadar bahçıva nının çiçek tarhlarını suladığı ve gece serinliğinde ağaçlara su taşı dıkları bahçenin yollarında geziniyordu. Solunda, mavi kantaron çiçeklerinden yapılmış kolyesiyle sarı köpeği sağın da, iri yapılı aslan ile birlikte çevik adımlarla yürüyordu. Ve bahçenin girişinde Majesteleri'nin muhafız birliğinin komutanı Sardunyalı bir asmanın altına oturmuş, en ufak bir teh like anında müdahale edebilmek için hazır bekliyordu. Ramses bahçesindeki nar ağaçlarını, incir avokadoları ve çiçekleri büyük bir şefkatle seviyordu. Bu ağaçlar, insanı ruhen dinlendiren bahçeyi cennete çeviriyordu. Bütün Mı sır, farklı cinslerin uyum içinde yaşayacağı bir barış limanına ne den benzemesindi? 80 CHRISTIAN IACQ O akşam Ramses, küçük bir çınar fidanı dikti, kökünün çevresi ne toprak doldurdu ve fidanı özenle suladı. "Majesteleri on beş dakika kadar bekledikten sonra, başka bir testi suyu damla damla Bu sözleri söyleyen bahçıvanın yaşını kestirmek ucundan su dolu toprak kaplar sarkan bir omuz sırığı taşıyor du. Ensesinde sırığın yaptığı belli olan bir yaranın izleri görünü yordu. Ramses: "Akla uygun bir öğüt," dedi. "Senin ne?" Evli misin?" "Bu bahçeyle, ağaçlarla, bu bitkiler ve çiçeklerle evlendim. On lar benim ailem, atalarım ve torunlarım. Diktiğiniz çınar fidanı siz den sonra da yaşayacak, bilgeler gibi yüz on yıl da yaşasanız." Ramses gülümseyerek: "Kuşkun mu var?" diye sordu. "Kral olmak ve bilge olarak kalmak kolay değildir in sanlar kötülüğe eğilimli ve hilecidir." "Sen de beğenmediğin bu ırktan değil misin? Yoksa sen bu ku surlardan uzak mı kaldın?" "Kesin olarak söylemeye cesaret edemem Majeste." "Çırak yetiştirdin mi?" "Bu benim işim değil, bahçıvanbaşının görevi." senden daha mı bilgili?" "Nasıl bilebilirim? Buraya hiç gelmez ki." yeterince ağaç bulunduğunu düşünüyor musun?" bile yeterli sayıda olduğu kabul edilemeyecek bir şey varsa, o da ağaçlardır." "Senin düşünceni paylaşıyorum." Bahçıvan: "Ağaç büyük bir armağandır," dedi. "Canlıyken gölge verir, çi çek verir; öldüğünde de kerestesini. Onun sayesinde karnımızı do yurur, evlerimizi yaparız. Yapraklarının altında oturduğumuz za man ılık kuzey rüzgârı eserken mutluluk tadını çıkarırız. Öyle bir ağaçlar ülkesi düşlüyorum ki o ülkenin sakinleri kuşlar ve yeniden doğan ruhlar olsun." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI Ramses: "Bütün eyaletlerde çok sayıda ağaç diktirmek diye açıklamada bulundu. "Hiçbir köy meydanı gölgeden yoksun olmasın. Yaşlılarla gençler orada gençler yaşlıların sözlerini dinlesin." "Tanrılar sizden yana olsun Majeste. Bir hükümetin bundan daha iyi bir programı olamaz." "Bunu gerçekleştirmek için bana yardım eder misin?" "Ben ama..." "Tarım büroları, çalışkan ve becerikli kâtiplerle dolu, ama bana, doğayı seven ve sırlarını sezinleyerek onlara yön verebilecek bir adam gerekli." "Ben basit bir bahçıvanım "Sende mükemmel bir Tarım Bakanı olma yeteneği var. Yarın sabah saraya gel ve grmek istediğini söyle. Ona senden söz edeceğim. Yeni görevlerine alışman için sana yardımcı ola cak." Ramses, şaşkınlıktan donup kalan Necem'i bırakarak uzaklaştı. Yürürken, geniş bahçenin dip tarafında, iki incir ağacının arasında ince ve beyaz siluet gördüğünü sandı. Bu sihirli yerde az önce bir tanrıça mı görünmüştü? Adımlarını sıklaştırarak yaklaştı. Siluet kımıldamadı. Batan güneşin yumuşacık aydınlığının içinde siyah saçlar ve uzun beyaz bir elbise parlıyordu. Nasıl olur da bir kadın bu kadar güzel, çekici ve aynı zamanda ulaşılması çok güç biri olabilirdi? Kadın ona doğru atıldı ve kendini onun kollarına bıraktı. "Kaçmayı başardım," diye itiraf etti. "Bu akşamki lavta konseri sırasında, annen beni temsil etmeyi kabul etti. Beni unutmuş muy dun?" "Ağzın bir lotus goncası gibi ve dudakların büyüler fısıldıyor, ama ben onları öpmek için çılgınlar gibi arzu duyuyorum." Öpüşmeleri bir gençlik pınarı oldu; tek bir vücut olmuşçasına sarılarak yeniden canlandılar. Ramses: "Saçlarının tuzağına düşmüş olan vahşi bir kuş gibiyim," dedi. 82 CHRISTIAN JACQ "Kokuları beni sarhoş eden bin çiçekli bir bahçeyi keşfettirdin ba na. Nefertari saçlarını çözdü, Ramses keten elbisesinin askılarını omuzlarından indirdi. Güzel kokulu ve sessiz bir yaz akşamının ılıklığı içinde birleştiler. 15 Güneşin ilk Ramses'i uyandırdı. Hâlâ uyumakta olan Nefertari'nin sırtını okşadı ve ensesini öptü. Karısı gözlerini açma dan onu kucakladı, güçlü gövdesine sarıldı. "Çok mutluyum." "Sen kendin bir mutluluksun "Bir daha böyle uzun süre ayrı kalmayalım." "Senin de benim de başka çaremiz yok." gerekleri mi bizim yaşantımızı Ramses karısını kuvvetle kucakladı. "Yanıt "Çünkü yanıtı biliyorsun Nefertari. Sen kralın yüce eşisin, ben de En gizli hayallerimizde bile bu gerçekten kurtula mayız." Ramses kalktı, pencereye doğru yürüdü ve yaz güneşinin altın da yeşermiş Teb kırlarını seyretti. "Seni seviyorum Nefertari, ama aynı zamanda Mısır'ın eşiyim. Bu toprakları verimli kılmak ve insanlarını mutlu etmek zorunda yım. Mısır'ın sesi beni çağırdığı kayıtsız kalma hakkına sa hip değilim." "Yapılacak bu kadar çok mu iş var?" "Kral olmadan önce, sakin bir ülkeyi yöneteceğimi sanıyordum. Oysa bu ülkede sıradan insanların yaşadığını unutmuşum. Onlara, Maât yasasına ihanet etmek ve babamın ve atalarının eserini yıkmak için birkaç hafta yeter. Uyum, hazinelerin en biraz gevşetecek olsam, kötülük ve karanlıklar ülkeye sahip olur." Nefertari de kalktı. Çırılçıplaktı. Ramses'e sarıldı. Hoş kokulu vücuduna dokunur dokunmaz, Ramses tam bir uyum içinde ol duklarını anladı. Yatak odasının kapısı hızlı hızlı çalındı. Ardından kapı açıldı, saçı başı dağınık Ameni odaya daldı, ama kraliçeyi görünce arkası nı döndü. 84 CHRISTIAN JACQ "Durum kötü Ramses, çok kötü!" "Sabahın köründe beni rahatsız edecek kadar mı?" "Gel, bir dakika bile kaybedemeyiz." "Yıkanıp kahvaltı edecek zamanı di mı vermeyeceksin bana?" "Bu sabah olmaz." Ramses Ameni'nin görüşlerini yabana hele kendisine hâkim olmasını bilen genç sekreterin soğukkanlılığını kaybettiği zamanlarda. Kral, iki atın çektiği arabasını kendisi kullanıyordu. Ardından gelen arabada da Seramana ile bir okçu vardı. Arabanın yolculuğun dan rahatsız olmasına karşın Ameni, Ramses'in acele edişine sevin mişti. kale duvarlarındaki kapılardan birinin önünde durup arabalardan önlerindeki dikilitaşın üzerindeki, her geçen okuma yazma bilen vatandaşın anlayabileceği hiyeroglifi okudular. Ameni: "Bak," dedi, "üçüncü satıra bak!" Üç hayvan postundan oluşan işarete baktılar. anlamı na gelen ve üç hayvan postundan oluşan ve Ramses'i ışığın diye gösteren bu işaret kötü kazınmıştı. Bu kusur onun koruyucu büyüsünü kaybettiriyor ve Firavun'un gizli varlığını incitiyordu. Ruhen çökmüş görünen Ameni: "Araştırdım," dedi. "Aynı hata heykellerin kaidelerinde ve her kesin gördüğü dikilitaşlarda tekrarlanmış. Bunda bir kasıt var, Ramses." "Bunu kim yapmış olabilir?" başrahibi ile heykeltıraşları. Senin taç giydiğini ilan eden bildirileri kazıma görevi onlara verilmişti. Sen kendi gözlerin le görmeseydin, bana inanmayacaktın." işaretin kötü kazılması bildirinin genel anlamında bir değişiklik yaratmasa olay ciddiye alınacak kadar önemliydi. Ramses: "Heykeltıraşları getirt," diye emretti. "Hatalarını düzeltsinler." "Suçluları mahkemeye vermeyecek misin?" "Onlar sadece verilen emirlere uydular." başrahibi rahatsız; bu nedenle sana saygılarını sunmaya gelemedi." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 85 "Bu önemli kişi aleyhinde elinde kanıtlar var mı?" "Suçluluğu apaçık!" apaçıklıklardan sakın!" "Cezasız mı bırakılacak! Ne kadar zengin olursa olsun, o senin hizmetkârın." "Onun mal varlığı hakkında ayrıntılı bir rapor hazırla." Rom yeni görevlerinden şikâyet edecek durumda değildi. Sara yın temizliğini sağlamak için, bu konuda ciddi ve işine titiz adam ların tayinlerini yaptıktan sonra, dikkatini üç kedi, iki ceylan, bir sırtlan ve iki külrengi turna kuşunu barındıran kraliyet hayvanat bahçesi üzerinde yoğunlaştırmıştı. Bir tek hayvan onun kontrolünün dışındaydı: Firavun'un sarı köpeği saray gölündeki balıkları avlama gibi can sı kıcı bir alışkanlık elde etmişti. Hırsızlık, Ramses'in koruyucu asla nının bakışları altında yapıldığı hiç kimse müdahale edemi yordu. Rom, sabahın erken saatinde ağır bir papirüs sandığını taşımak için yardım etmişti. Bu sıska kâtip, çok az yemek yediği ve gecede sadece üç dört saat uyuduğu halde bunca enerjiyi nere den buluyordu? Yorulmak nedir bilmeyen bu zamanının büyük bölümünü, ağzına kadar belge yığılı odasında hiçbir bezgin lik belirtisi göstermeden geçiriyordu. Ameni, Ramses'le birlikte bir odaya kapanırken, Rom da gün lük mutfak denetimine çıktı. dolayısıyla bütün ülkenin yemeklerin kalitesine bağlı değil miydi? Ameni sehpaların üzerine birçok papirüsü yaydı. Sesinde, yaptığı işten gurur duyduğu hissedilen bir tonla: araştırmalarımın sonucu," dedi. "Bunları elde etmek zor mu oldu?" "Hem evet, hem hayır. Karnak'ta görevli idareciler, ziyaretim den ve sorularımdan hoşlanmadılar, ama söylediklerini doğrula mak için yaptığım girişimleri önleme cesaretini gösteremediler." çok mu zengin?" "Evet, öyle: Seksen bin görevli, taşrada faaliyet halinde olan ve tapınağa bağlı kırk altı şantiye, dört yüz elli bahçe, meyvelik ve bağ, dört yüz yirmi bin baş hayvan, doksan gemi ve doğrudan doğruya 86 CHRISTIAN JACQ Mısır'ın en büyük tapınağı hesabına çeşitli büyüklüklerde altmış beş kasaba ya da köy. Başrahip, kâtiplerden ve köylülerden oluşan gerçek bir orduya hükmediyor. Bu tutanağa başka bir şeyi de katmak gerekir. Tanrı Amon'un ve din adamlarının tüm mal varlığının sayımı yapılacak olsa, altı milyon büyük baş hayvan, altı milyon keçi, on iki milyon eşek, sekiz milyon katır ve birkaç mil yon kümes hayvanı elde ederiz." zaferler tanrısı ve imparatorluğun "Kimse bunu inkâr etmiyor, ama onun rahipleri, sonuçta birer insan. Ellerine bir servet emanet edildiği zaman kolaylıkla yoldan çıkabilirler. Soruşturmamı daha derinleştirecek zamanım olmadı, ama endişeliyim." "Kesin bir nedenin var mı?" önemli kişiler, Kral ile Kraliçe'nin bir an önce Ku zey'e doğru gitmelerini sabırsızlıkla bekliyor. Yani Majesteleri, siz onların huzurunu bozuyor ve her zamanki oyunlarını altüst edi yorsunuz. Sizden zenginleştirmenizi ve onun, Amon baş rahibi kendini Güney'in kralı olarak ilan edinceye ve Mısır'dan ay rılıncaya kadar devlet içinde devlet gibi gelişmesini istiyorlar." "Bu, ölümü demek olur "Ve halk için de sefalet." "Bana, zimmetine para geçirdiğini kanıtlayacak çok kesin delil ler gerek. Amon başrahibi aleyhine bir şey yapacaksam, yanılgıya düşmemek zorundayım." "Bu işle ben ilgilenirim." h uzuru kaçmıştı. Memfıs'de Menelaos'un Yu nanlı askerlerinin düzenlediği suikasttan beri, Ramses'in yaşamının tehlikede olduğunu biliyordu. barbarlar Mısır'dan ayrılmış lardı, ama tehlike ortadan kalkmış değildi. Bu yüzden, hiç aralık vermeden, hassas noktalar olarak nitelen dirilen Teb sarayını, Ordu genel karargâhını, polis müdürlüğünü ve seçkin birliklerin bulunduğu gözetliyor, faaliyetlerini dik katle inceliyordu. Bir isyan çıkacak olursa bu hassas noktalardan başlayacağını biliyordu. Eski bir korsan olan sadece kendi önsezisine ister üst rütbeli subay olsun, ister bir acemi nefer, herkesten kuşkulanıyordu. Birçok durumda sağ YILIN TAPINAĞI 87 kalabilmenin tek yolu, dost gibi görünen düşmana ilk darbeyi vu ran olmaktı. çok ağır gövdesine rağmen bir kedi kadar çevikti. Görünmeden gözlem yapmaktan ve iki kişinin konuşmasını suç üstü yakalamaktan hoşlanıyordu. Hava sıcaklığı ne olursa olsun madeni bir zırh takıyordu. Kemerinde de bir hançerle ucu çok sivri kısa bir kılıç bulunduruyordu. Kıvırcık bıyıkları ile favorileri yüzü ne, istediği gibi kullanmasını bildiği korkunç bir ifade veriyordu. Ordu subaylarından, muvazzaf olanların çoğu varlıklı ailelerin çocuklarıydı ve nefret ediyor, özel muhafız kıtasının komutanlığını neden böyle bir barbara teslim ettiğini bir türlü an lamıyorlardı. Seramana onlara hiç kulak asmıyordu. Sevilmek hiç bir işe yaramazdı ve komutanına hizmet edecek yetenekte bir savaşçı olarak eğitemezdi. Üstelik Ramses iyi bir komutan, idare etmesi zor ve tehlikeli uç suz bucaksız bir geminin kaptanıydı. Kısacası, Sardunyalı korsan görevinden çok memnundu ve onu korumakta kararlıydı. Lüks villası, turunç gibi yuvarlak göğüsleri olan nefis Mısırlı kadınlar ve iyi yemekler, onun için yeterli olmu yordu. Hiçbir şey bir çarpışmada gücünü ve değerini göstermenin yerini tutamazdı. Sarayın muhafız birliği ayda üç kez değiştiriliyordu. Ayın ve Askerlere şarap, et, pasta ve ücret karşılığında tahıl veriliyordu. Her nöbet değişiminde Seramana, askerlerini inceli yor, gözlerini gözlerine dikiyor ve her birine yapacakları görevi bil diriyordu. En ufak bir disiplinsizlik, en ufak bir gevşeklik dayakla cezalandırılıyor, er, kıtasına geri gönderiliyordu. Sardunyalı, tek sıra halinde toplanan erlerin önünden yavaş ya vaş geçti. Biraz sinirli görünen sarışın bir delikanlının önünde dur du. "Nereden geldin?" bir köyünden komutanım." "Hangi silahı yeğlersin." "Kılıcı." "Şunun tadına bak, susuzluğunu gider." Seramana, içinde anasonlu şarap bulunan matarayı sarışın deli kanlıya uzattı. Asker şarabı iki yudumda içti. 88 CHRISTIAN JACQ "Sen kralın bürosuna giden koridoru gözetleyecek ve gecenin son üç saati boyunca hiç kimsenin girmesine izin vermeyeceksin." k omutanım." Seramana silahların keskin ağızlarını inceledi, erlerin daki yamuklukları ve üniformalarını düzeltti, öteki erlerle de ko nuştu. Sonra her biri görevlerinin başına gitti. Sarayın mimarı, sıcak yaz gecelerinde koridorları serinletecek hava sağlamak için pencereleri salonların ve odaların üst kısmına açmıştı. Saray sessizdi. Dışarda, dişilere kur yapan kurbağaların sesi duyuluyordu. Seramana, bürosuna giden koridorun taşları üzerin de sessizce ilerledi. Daha önceden tahmin ettiği gibi sarışın er, gö revinin başında değildi. Gözetleme görevini yapacağı yerde, büroya girişi engelleyen sürgüyü yerinden sökmeye çalışıyordu. Kocaman eliyle eri boy nundan yakalayan Sardunyalı, onu havaya kaldırdı. "Bir Yunanlı, ha! Anasonlu şarabı bir dikişte içen adam, olsa ol sa Yunanlıdır. Hangi fesat yuvasındansın? Menelaos'un kalıntısı mı yoksa yeni bir komplo mu? Konuş!" Sarışın delikanlı kısa bir süre debelendi, ama ağzından tek bir ses çıkmadı. Onun gevşediğini hisseden Seramana, onu yere bıraktı. kanlının vücudu bir bez bebek gibi yere serildi. Sardunyalı, isteme den delikanlının boynunu kırmıştı. 16 y azılı raporlardan pek bir şey anlamazdı. Olayı ni'ye anlatmakla yetinmiş, o da anlatılanları bir papirüse yazarak u yarmıştı. Bu Yunanlıyı kimse tanımıyordu. Bedensel ye teneği nedeniyle silah altına alınmıştı. Hoyratça öldürülmesi kralı tam bilgi edinmekten yoksun bırakmıştı, ama gösterdiği başarıdan Sardunyalıya hiçbir sitemde bulunmadı. Bu kez saldırı Firavun'un hayatına yönelik ancak kralın bürosuna, yani devlet işlerine bir saldırı söz konusuydu. Oraya ne aramak için gelmişti? Yoksa Firavun'un ülkeyi yönetme biçimi hakkında bilgileri ve gizli belgeleri mi elde etmek istiyorlardı? Menelaos'un suikast girişimi öç almak için yapılmıştı. Bu başa rılamamış hırsızlık ise daha karanlıktı. Bu Yunanlıyı oraya kim göndermişti, hükümdarın faaliyetlerine engel olmak için gölgede pusuya yatan kimdi? içinde günahkâr kardeşi Şenar vardı el bette, çünkü taç giyme töreninden sonra sessizliğe gömülmüş, hiç çalışmaz olmuştu. Bu maske, eskisinden çok daha beceriyle yöneti len yeraltı faaliyetlerini gizlemiyor muydu? Rom kralın önünde eğildi. "Majeste, ziyaretçiniz geldi." "Bahçeye, kameriyenin altına götür." Ramses basit beyaz bir peştamal giymişti ve üzerinde, sağ bile ğindeki altın bilezikten başka bir mücevher yoktu. Bu görüşmenin çok önemli olduğunu bildiği için bir süre bütün dikkatini bu konu üzerinde topladı. Ne de olsa konuşacakları Mısır'ın yazgısını belir leyecekti. Kral, bahçede, bir söğüt ağacının gölgesine bir kameriye yaptır mıştı. Bir sehpanın üzerinde kuru üzüm, taze incir vardı. Hafif, sindirimi kolay ve şiddetli sıcaklar için en uygun içecek olan biralar kupalara konmuştu. Karnak'ın başrahibi dolgun rahat bir koltuğa oturmuş, önüne de ayaklarını uzatması için bir tabure konmuştu. 90 CHRISTIAN JACQ Başında üzerinde keten elbisesi, göğsünde incilerden ve lacivert taşından yapılmış bir büyük kolye, kolunda da gümüş bile zikler vardı. Bu şatafatlı giyim, onun kibirli bir tutum takınmasına neden olmuştu. Hükümdarın geldiğini görür görmez başrahip ayağa kalktı ve eğildi. "Burası sizin için uygun mu?" "Burayı seçtikleri için Majesteleri'ne teşekkür ederim. Havanın yumuşaklığı sağlığım için çok elverişli." "Sağlığınız ne durumda?" "Artık genç bir adam değilim: insan bunu kolay kolay kabulle nemiyor." "Sizi görmekten umudumu kesmiştim." "Gerekmezdi Majeste. Bir yandan, bir süre için odamdan çık mamam gerekti; öte yandan da, Güney ve Kuzey vezirleri ve Nubye genel valisi ile birlikte gelmeyi umuyordum." "Oldukça etkileyici bir heyet! Peki ne oldu? Yoksa sizin teklifi nizi kabul etmediler mi?" "îlkin, ettiler; ama sonra, vazgeçtiler." "Neden fikir değiştirdiler?" "Onlar yüksek dereceli devlet memurları... Majesteleri'nin ca nını sıkmak istemiyorlardı. Ben yine de onların bulunmayışına üzülüyorum, çünkü onların yokluğu benim sözlerimin önemini yok etme tehlikesine neden oluyor." "Eğer söyleyecekleriniz gerçekse korkmanız için hiçbir neden "Siz gerçek olduğunu düşünmüyor musunuz?" "Bırakın da buna Maât'ın hizmetkârı sıfatıyla kendim karar ve reyim." "Endişeliyim Majeste." "Şu bulutları aralamak için size yardım edebilir miyim?" mal varlığı hakkında bir durum saptaması istemişsi niz." "Onu elde ettim." "Nasıl bir sonuç çıkardınız?" "Sizin üstün nitelikli bir yönetici olduğunuzu." "Bu bir kınama mı?" "Hiç de değil. Atalarımız, bize tapınakların gelişmesinin halkın MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI refahının bir anahtarı olduğunu öğretmediler mi? Firavun Karnak'ı zenginleştiriyor ve siz bu zenginlikleri daha da artırıyorsunuz." "Sesinizin tonunda bir kınama var." "Sadece şaşkınlık, başka bir şey değil; sizin huzursuzluğunuzun nedenini tartışsak, ne dersiniz?" servetinin, Majesteleri'ne gölge düşürdüğü ve Ma jesteleri'nin buna karşılık öteki tapınakları kayırmak istediği söyle niyor." "Kim söylüyor?" bir "Siz bu dedikoduları önemsiyor musunuz?" "Israrla söylenirse, kulak ardı edilebilir mi?" "Siz ne düşünüyorsunuz?" halihazır durumda bir değişiklik yapmamayı düşünmesini ve babasının politikasını izlemesini elbette. Böylesi daha uygun olmaz mı?" "Onun hükümdarlığı ne yazık ki çok kısa sürdü. Bu yüzden zo runlu reformların hepsine birden girişemedi." "Karnak'ın hiçbir reforma ihtiyacı yok." "Ben aynı şekilde düşünmüyorum." "Endişe etmekte haklı olduğum doğrulanmış oluyor." "Benimki de doğrulanmış olmuyor mu?" "Ben... pek anlayamadım." başrahibi hâlâ Firavun'un sadık bir kulu mu?" bakışlarını Ramses'inkilerden kaçırdı. Kendini topar lamak için bir incir yedi ve biraz bira içti. Hükümdarın sadelik, konuğunun kibar zarafetle taban tabana zıt tı. Başrahip yüzüne karşı yapılan saldırılara da alışık değildi. Kral, onun soluklanıp aklını başına toplamasına fırsat vererek, onu te dirgin etmemeye özen gösterdi. "Bundan nasıl kuşku duyabilirsiniz Majeste?" yaptığı soruşma nedeniyle." Başrahip kıpkırmızı oldu. "Bu cüce kâtip, bu her şeye burnunu sokan, bu fare, benim dostumdur ve onun tek tutkusu Mısır'a hizmet etmektir. Onurunu lekeleyecek hiçbir hakareti hoş göremem; hangi ağızdan çıkarsa çıksın." 92 JACQ kem küm etti. "Affedersiniz Majeste, ama uyguladığı "Çok sert mi davrandı?" "Hayır, ama avını parçalayan bir çakaldan daha hırslı!" "O görevini bilinçli olarak yapar ve hiçbir ayrıntıyı ihmal etmez." "Peki beni ne gibi bir kusurla eleştiriyorsunuz?" Ramses gözlerini başrahibin gözlerine dikti. "Bilmiyor musunuz?" Başrahip, bir kez daha bakışlarını başka tarafa çevirdi. Ramses: "Mısır topraklarının tamamı ait değil midir?" diye sordu. "Tanrıların isteği de budur." "Ama kral, toprak sahibi olmaya layık doğru, bilge ve mert in sanlara tarlalarını verme hakkına "Gelenekler de bunu ister." "Peki, başrahibi, Firavun gibi hareket etme hakkına sa hip midir?" onun temsilcisidir." "Peki bu temsilciliği biraz ileri götürmediniz mi?" "Sanmıyorum..." "Arazileri, özel şahıslara verdiniz. Onlar da size minnettar oldu lar. Özellikle subaylar. Bana karşı olan dürüstlükleri, yarın belki de kuşkulu olacaktır. Özel arazinizi korumak için bir orduya ihtiyacı nız mı olacak?" "Bu sadece koşulların gereği Majeste. Başka ne olabilir ki?" "Ülkenin üç büyük tapınağını üç kent barındırır: Yaratıcı ışık kenti Heliopolis; söz'ü ve sanatkârların davranışlarını esin leyen Ptah'ın kenti son olarak da saklı kenti Teb. Babam, tanrıların yansıması olan bu üç kent arasında kurula cak dengenin bozulmamasına çok önem verirdi. izlediğiniz po litikayla bu dengeyi bozdunuz. Teb şişirilmiş ve kendini beğenmiş bir kent olmuş." "Majeste! Amon'a hakaret etmiyor musunuz?" "Ben Amon'un başrahibi ile konuşuyorum ve ona, dinsel faaliyet ve ayinlerden başka hiçbir şeyle meşgul olmamalarını, dinle ilgili ol mayan dünya işlerini bir kenara bırakmalarını emrediyorum." YILIN TAPINAĞI 93 Başrahip zorlukla ayağa kalktı. "Siz de bunun olanaksız olduğunu biliyorsunuz." "Hangi nedenle?" "Benim görevim, sizinki bir yandan dinsel, bir yandan da yönetimseldir!" aittir." "Kimse bunu inkâr ama arazilerini kim işletecek?" "Tayin edeceğim bir uzman." "Bu, bizim hiyerarşimizi yıkar! Bu hatayı yapmayınız Majeste. din adamlarının tümünü kendinize düşman etmek, size ça resi bulunmaz bir biçimde zarar verir." bir tehdit mi?" "Deneyimli bir adamdan genç bir hükümdara öğüt." "Buna uyacağımı mı sanıyorsunuz?" "Hükümdarlık etmek birtakım ittifakları gerektiren güç bir sa nattır. Kurulması gereken ittifaklardan biri de Amon rahipleriyle dir. Elbette sizin direktiflerinize, nasıl olurlarsa uyacağım, çünkü ben sizin sadık bir Görünür bezginliğine rağmen, başrahip kendine güvenini yeni den kazanmıştı. "Yararı olmayacak bir savaşı başlatmayınız Majeste; bu savaşta çok şey iktidar coşkunluğu geçtikten sonra aklınızı başınıza toplayıp hiçbir şeyi allak bullak etmeyiniz. Tanrılar aşırı lıklardan dehşete düşerler. Teb ile ilgili olarak Akenaton'un içler durumunu hatırlayınız." "Kurduğunuz ağ çok iyi örülmüş, ancak bir şahin gagası onu parçalayabilir." "Boşu boşuna harcanan ne büyük enerji! Sizin yeriniz fıs'de, burada değil. Ülkemizi işgal etmek isteyen barbarlara karşı bizi korumak için Mısır'ın gücünüze ihtiyacı var. Bırakın burayı ben yöneteyim ve sizin çabalarınızı destekleyeyim." "Bunu düşüneceğim." Başrahip gülümsedi. "Bu atılganlığınıza zekânızı da eklerseniz, büyük bir Firavun olursunuz Ramses." 17 her saygın kişinin kafasında bir hayal vardı: Kralla karşılaş mak ve daha önce elde etmiş olduğu çıkarları korumak için hakkını savunmak. Hiçbir cephenin adamı olmayan ve önceden ne yapacağı belli olmayan bir hükümdarın karşısında, en sözü geçen kimseler bi le kötü bir sürprizle karşılaşabilirlerdi. Ama önce kralın özel sekrete ri Ameni'nin kurduğu engeli aşmak gerekiyordu. randevula rı titizlikle inceliyor ve uygun görmediklerini hiç acımadan iptal edi yordu. Ya dev yapılı Sardunyalı Seramana'nın her ziyaretçinin üstü nü araması ve, silah ya da kuşkulu bir eşyanın bulunmadığına inan madan kimseyi yanına sokmamasına ne demeliydi? O sabah Ramses; onunla görüşmek isteyen herkesi başından savdı. Bunların arasında Ameni'nin önerdiği ve tek başına bentlerle meşgul olacak sorumlu da vardı. Kralın, karısı Kraliçe'den öğüt al maya ihtiyacı vardı. Her zaman yüzmek için geldikleri havuzun kenarında çıplak vücutlarını güneşe Çınarların yapraklan güneş ışınları nı süzüyordu. Karı koca, sarayın bahçesinin güzelliğinin tadını çı karıyorlardı. Tarım Bakanlığı vaadini alan Necem, titiz bir göstererek bahçeyle uğraşmaya devam ediyordu. Ramses: "Az önce başrahibi ile görüştüm," dedi. "Düşmanlığı önlenemez mi?" "Kesinlikle hayır. Ya onun durumunu kabul edeceğim, ya da zorla kabul ettireceğim." "Ne teklif ediyor?" Mısır'ın öteki tapınaklarına olan üstünlüğünü sür onun Güney'i, benim de Kuzey'i yönetmemi." "Kabul edilemez." Ramses, hayretle baktı. "Bana ılımlı davranmamı tavsiye edeceğini sanıyordum!" "Şayet ılımlı davranmak Mısır'ın yıkımına neden olacaksa artık MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 95 bu büyük bir kusur olur. Bu rahip kendi kuralını firavuna dayat maya, ulusun çıkarlarına değil, kendi çıkarlarına öncelik vermeye çalışıyor. Şayet kabul edecek olursan, tahtın sarsılacak ve yaptığı her şey yıkılacak." Nefertari, sakin ve yatıştırıcı bir sesle, yumuşak bir ifadeyle dü şüncelerini açıklamıştı, ama kullandığı sözcüklerde bir kesinlik var dı. "Kral ile başrahibinin açıktan sonuçlarını düşünebiliyor musunuz?" "Hükümdarlığının ilk gününden zayıflık gösterirsen, gözü yük seklerde olanlar ve yeteneksizler zincirlerinden boşanırlar. Amon başrahibine gelince, bir ayaklanmanın başına geçer ve Firavun'un aleyhine, kendi otoritesini iddia eder." "Onunla çatışmaya girişmekten korkmuyorum, ama. "Sadece kendi çıkarın için harekete geçmiş olmaktan mı korku yorsun?" Ramses, havuzun mavi sularındaki görüntüsüne baktı. "Düşüncelerimi okuyorsun." "Senin eşin değil miyim?" "Kendi soruna sen ne cevap verirsin Nefertari?" "Hiçbir insan kalıbı, Firavun'un varlığını içine alacak kadar ge niş değildir. Sen coşkunluk ve otoritenin simgesisin. Senin yaşamını egemenliği altına alan görevin en tepesine çıkmak için bu silahlarını kullan." "Ya seçtiğim yol yanlışsa?" "Bölücülük yapan kötüdür ve bu başrahip bölünmeyi yeğledi, çünkü bunda çıkarı var. Senin Firavun olarak ona bir tutam toprak bile bırakmaya hakkın yok." Ramses başını Nefertari'nin göğsüne dayadı, o da kocasının saç larını okşadı. Kırlangıçlar, uğultuyla başlarının üzerinde dönüp du ruyorlardı. Bahçenin girişindeki bir ağız dalaşı, Ramses'le Nefertari'nin hu zurlarını bozdu. Bir muhafızlarla tartışıyor, sesi gittikçe yük seliyordu. Ramses beline bir peştamal sardı ve küçük topluluğa doğru yü rüdü. 96 CHRISTIAN "Ne oluyor Muhafızlar kenara çekilince Güzel çok güzel ve çekici görünüyordu. karşı karşıya "Majeste!" diye haykırdı. "Yalvarırım, izin ver de seninle konu şayım!" "Kim engelliyor bunu?" "Polisin, ordun, "Benimle gel." Annesinin arkasına saklanmış olan küçük bir oğlan çocuğu bir adım yana çıktı. oğlun Ramses." Ramses çocuğu kollarına aldı ve başının üzerine kaldırdı. Şaşkı na dönen çocuk ağlamaya başladı. "Oldukça çekingendir," dedi. Kral, ata bindirir gibi omuzlarına oturttu. kor kusu çabucak geçti, gülmeye başladı. "Dört Oğlum dört yaşında! Lalası ondan memnun mu?" "Onu çok ciddi buluyor. Khâ çok az oynuyor ve sadece hiyerog lifleri sökmeyi düşünüyor. Şimdiden birçok sözcüğü tanıyor ve bir kaç tanesini yazmasını biliyor." "Benden önce kâtip olacak! Gel, soğuk bir şey iç. Ben de ona bi raz yüzme öğreteyim." Nefertari burada mı?" "Elbette." "Neden seninle görüşebilmek için onuncu keredir saraya gel mek zorunda kaldım, neden beni bir yabancı gibi uzak tutuyorsun? Ben olmasaydım, sen ölmüş olacaktın!" "Ne demek istiyorsun?" "Sana karşı düzenlenen komployu haber veren benim mektu bum değil mi?" "Sen neden söz ediyorsun?" "Evet doğru, senin beni terk etmen nedeniyle çok ıstırap çektim ve üzüntülü geceler geçirdim. Ama seni hep sevdim ve seni yok et meye çalışan senin aile üyelerine katılmayı reddettim." M İLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 97 "Mektubun benim elime geçmedi." sarardı. "O zaman, benim de senin düşmanlarınla bir arada olduğumu sanıyordun." "Haksız mıyım?" "Evet, haksızsın! Firavun adı üzerine yemin ederim ki sana iha net etmedim!" "Peki sana neden inanayım?" tset, Ramses'in koluna asıldı. "Sana nasıl yalan söyleyebilirim?" gördü. Nefertari'nin güzelliği nefesini kesti. Sadece vücut hatlarının harika görünüşü değil, yaydığı ışık da insanı hayran bırakıyor ve her türlü eleştiriyi yumuşatıyordu. Nefertari kralın yüce eşi krali çeydi ve hiç kimse ona rakip olamazdı. Güzel hiçbir kıskançlık duygusuna kapılmadı. Nefertari, bir yaz gününün göğü gibi pırıl pırıldı. Soyluluğu saygı uyandırı yordu. Sizi gördüğüme memnun oldum." Ramses'in ikinci eşi eğildi. "Hayır, rica Gelin havuza girin, hava çok sıcak!" böyle bir karşılama beklemiyordu. Afallamıştı, ama karşı çıkmadı, soyundu ve Nefertari gibi havuzun mavi sula rına daldı. Ramses sevdiği iki kadının yüzüşlerini seyretti. Nasıl oluyor da çok farklı, ama yoğun ve samimi duygular yaşanabiliyordu? Nefer tari, yaşamının en büyük aşkı, eşsiz bir insan, bir kraliçeydi. Zama nın ne felaketleri, ne de zararları, ikisinin birbirine karşı duyduğu pırıl pırıl tutkularını söndürebiliyordu. Güzel ise arzu, tasasız çekicilik ve çılgın cinsel yaşam demekti. Böyle olmakla birlikte ona yalan söylemiş, aleyhindeki komploya karışmıştı. Onu cezalan dırmaktan başka yapacak bir şey yoktu. Khâ'nın ince sesi: "Sizin babam olduğunuz doğru mu?" diye sordu. "Doğru." "Hiyeroglifte sözcüğü ördekle yazılır." "Resmini çizebilir misin?" 98 CHRISTIAN JACQ Çocuk, bir büyük adam ciddiyetiyle, ucuyla kumların üzerine bir ördek resmi çizdi. "Firavun sözcüğü nasıl yazılır?" Khâ önce bir ev, sonra bir sütun çizdi. "Koruyucu bir mekânı anlatmak için ev, büyüklüğü anlatmak için bir sütun: firavun sözcüğünün anlamını Bana neden böyle diyorlar, biliyor musun?" "ünkü sen herkesten daha büyüksün ve çok büyük bir evde oturuyorsun." "Haklısın oğlum, ama bu ev bütün Mısır'dır ve bu ülkenin in sanlarının her biri burada kendine bir yuva bulmalıdır." "Bana başka hiyeroglifleri de öğretir misin?" "Başka oyunları sevmez misin?" Çocuk surat astı. "Peki, anlaştık." Khâ gülümsedi. Kral, işaretparmağıyla bir daire çizdi ve ortasına da bir nokta kondurdu. "Bu güneş," diye açıklama yaptı, "biz ona Râ diyoruz. Râ adı bir ağızla bir koldan oluşuyor, çünkü o söz ve eylemi simgeliyor. Şimdi resim yapma sırası senin." Çocuk birbiri ardına güneş resmi çizmeye çalışarak eğlendi. So nunda da kusursuz denecek bir daire resmi yapmayı başardı. Su dan çıkan ile Nefertari, sonuca pek hayret ettiler. Kraliçe: "Çocuğun yetenekleri olağanüstü!" dedi. "Bu da beni korkutuyor," diye itirafta bulundu. "Lalası ise çok endişe ediyor." Ramses: "Adam haksız," diye kestirip attı. "Yaşı ne olursa olsun benim oğlum yoluna devam etsin. Belki de kader onu benden sonra tahta geçmek için Böylesine hızlı tanrıların bir ar Hiyeroglif yazısında PER ev, tapınak" + AA "büyük" = PER fonetik gelişme sonucu Firavun olmuştur. MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 99 Buna saygı duyalım ve onu engellemeyelim. Beni bura da bekleyin." Kral bahçeden çıktı, saraya girdi. Küçük Khâ, kumda gezdire gezdire acıttığı için ağlamaya başladı. Nefertari, Iset'e: "Onu kucağıma alabilir miyim?" diye sordu. evet, elbette." Çocuk hemen sakinleşti. Nefertari'nin bakışlarında sonsuz bir sevgi içini kemiren soruyu sormaya cesaret etti. "Başınıza gelen felakete rağmen, başka bir çocuk sahibi olmak istiyor musunuz?" "Hamile olduğumu sanıyorum." "Bu kez doğum tanrıları yardımcınız olsun!" "Bu sözleriniz için teşekkür ederim. Doğum için bana yardımcı olacaklar." şaşkınlığını gizleyebildi. Nefertari'nin kraliçe oluşuna hiçbir itirazı yoktu, hatta sayısız görevin ve sıkıntının altında ezilen krali çeyi kıskanmıyordu da; ama Güzel Ramses'in daha birçok ço cuğunu doğurmak, kralın yaşamı boyunca saygı göstereceği bir ana olmak isterdi. Şu anda krala ilk erkek evladı veren kadındı. Ancak Nefertari bir oğlan çocuğunun anası olursa, Khâ büyük bir olasılık la ikinci plana atılırdı. Ramses, biri kırmızı, biri siyah iki küçük mürekkep hokkası ve minicik fırçası ile bir kâtip tahtası ile döndü. Hepsini oğluna verdi ği zaman Khâ'nın yüzü güldü, değerli armağanlarını göğsüne bas tırdı. "Seni seviyorum baba." ile Khâ gidince, Ramses düşüncelerini Nefertari'den sakla madı. bana karşı komplo kurduğuna inanıyorum." "Ona sordun mu?" "Benim hakkımda olumsuz düşünceleri olduğunu itiraf etti, ama bana karşı düzenlenen bir saldırıyı haber verdiğini iddia edi yor. Yazdığı mektup elime "Neden ona inanmıyorsun?" 100 CHRISTIAN JACQ "Sanırım yalan söylüyor ve kraliçe olarak seni seçtiğim için beni bağışlamıyor." "Yanılıyorsun." "Hatası cezalandırılmalıdır." "Ne hatası? Bir firavun, belli belirsiz bir izlenime dayanarak kimseyi îset sana bir oğul verdi, asla senin kötülü ğünü de olsa bu hatayı unut, hele cezayı tamamen aklından çıkar." 18 giysisi, saray görevlileri kâtiplerinin giysileriyle tama men çelişiyordu. Karaca derisinden yapılmış kalın elbisesi, daha çok bir kışlık elbiseye benziyordu. Yılan zehirine karşı koyacak şifa lı sıvı emdirilmiş bu giysiyi, bir yılan ısırması halinde üzerinden çı karıyor, suya batırarak ilacım elde ediyordu. Ramses: "Çölde değiliz," dedi. "Burada bir seyyar ihtiyacın yok." "Burası, Nubye'nin en ücra bir köşesinden daha tehlikeli. Yılan lar ve akrepler bazen insan biçimine de girerler ve hızla çoğalırlar. Hazır mısın?" "Tembihlediğin gibi ağzıma bir lokma koymadım." "Hacım sayesinde, bazı kobralara karşı bile bağışıklık kazana caksın. Bu ek korumayı gerçekten istiyor musun?" "Razı olduğumu söyledim ya." "Hiç tehlikesi yok denemez." "Vakit kaybetmeyelim." onayını aldın mı?" "Ya sen, aldın mı?" "O beni biraz deli buluyor, ama çok mükemmel anlaşıyoruz." Tıraşına özen göstermeyen, peruka takmaya karşı çıkan Setau, bu haliyle hastalarının çoğunun gözünü korkuturdu. "Bu ilacın dozunu iyi diye itirafta bulundu, "yaşam boyu aptal kalma tehlikesiyle karşı karşıyasın demektir." "Tehditlerine pabuç bırakmam." "Öyleyse iç şunu." Ramses içti. "Nasıl buldun?" "Mükemmel." "Keçiboynuzu suyu nedeniyle öyle. Geri kalanı pek hoş değildir: ısırgangillerden birçok bitkinin ve sulandırılmış kobra kanının kay 102 CHRISTIAN JACQ natılmasından elde edilmiş bir sıvıdır. Artık her türlü yılan ısırma sına karşı bağışıklık elde ettin. Bu bağışıklığın devam etmesi için her altı ayda bir bu ilaç karışımını içmek yeterli olacak." "Benim hükümetime girmeyi ne zaman kabul edeceksin?" "Hiçbir zaman. Ya sen, ne zaman bu saflıktan kurtulacaksın? Seni zehirleyebilirdim!" "Sende katil yok." "Sanki o tabiatı bilirmişsin gibi!" bana çok şey öğretti. Hem sonra Seramana'nın, asla nımın ve köpeğimin önsezilerini unutuyorsun." "Gerçekten, mükemmel bir üçlü! Teb kentinin senden kurtul mak için can attığını ve saygın kişilerin büyük çoğunluğunun senin başarısız olmanı istediklerini unutuyor musun?" "Çok şükür doğa bana iyi bir hafıza vermiş." "Ramses, insanoğlu, yılanlardan da korkunç bir mahluktur." "Haklısın, ama Firavun doğru ve uyumlu bir dünya kurmak için insanı bir malzeme olarak kullanır." "Boş versene! Gene bir düş. Yıllar onu da çürütüp götürecek. Kendini kolla dostum: Karanlık ve kötü insanlarla kuşatılmışsın. Ama şansın var. Kobralarla karşılaşmaya gittiğimde içimden çıkan gizemli güç sende de var. Ve bu güç sana eşi bulunmaz, gerçekleş miş bir düş olan Nefertari'yi verdi. Anlaşılan sen başaracaksın." "Sen olmadan bu zor olacak." "Eskiden, kusurlarının arasında dalkavukluk yoktu. Yılanlarım dan topladığım satmaya gidiyorum. Kendine dik kat et, Ramses." Ramses'in güç gösterilerine rağmen, umutsuzluğa kapıl mıyordu. Genç kralla karşı karşıya getiren güce dayalı zıtlaşmanın nasıl bir sonuca ulaşacağı belirsizdi. Hiç kuşku yok ki iki adam da kararlarında ısrar edecek, bu da Ramses'in oto ritesini zayıflatacaktı. Şenar yavaş yavaş kardeşini keşfediyordu. Cepheden saldırıya mı geçmeliydi? Bu durumda başarısızlık ka çınılmaz olurdu, çünkü Ramses öylesine bir biçimde kendisini sa vunacaktı ki durum onun lehine dönecekti. En iyisi çeşitli tuzaklar kurmak, hileye, yalana ve ihanete başvurmaktı. Şayet düş MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI inanlarının kim olduğunu öğrenemezse boşa yumruk atacaktı ve tükenecekti. Bitkin düştükten sonra onun işini bitirmek kolay ola caktı. Kral birçok tayinleri gerçekleştirip kendi iradesine bağlar ken, Şenar, sanki olanlar onu hiç ilgilendirmiyormuş gibi sessiz ve ağırbaşlı bir tavır takınmıştı. Artık suskunluğunu bozması gereki yordu, yoksa bir komplo düzenlediği bahanesiyle şüpheli görülebi lirdi. Şenar, uzun uzun düşündükten sonra, Ramses'e çok acemice gözüken bir oyun oynamaya karar verdi. Bu oyun öylesine acemice olacaktı ki, bunu kolayca gören Ramses her zamanki atılganlığıyla hemen tepki gösterecekti. Oysa aslında Şenar'ın istediği de bu tep kinin ta kendisi olacaktı. Bu girişim aslında bir denemeydi. Eğer Şenar'ın bu yöntemi başarılı olursa, kardeşini avucunun içine al mış sayılırdı. Bu durumda gelecek, onun yüzüne gülecek gibi görünüyordu. o nuncu kez, sarı köpeği sarayın canlı balık havuzundan balık çalıp, onu aslanla paylaşmanın çok yakışık sız bir şey olduğunu açıklamaya çalışıyordu. Onlara verilen günlük yiyecek yeterli değil miydi? Kral, sarı köpeğin canlı bakışlarında, azarlamanın ne anlama geldiğini bilen ışıltıyı fark ediyordu, ama köpek hiç oral olmuyordu. Aslanın desteğini aldığı için, kendisini dokunulmaz hissediyordu. Seramana'nın dev gibi vücudu Ramses'in bürosunun eşiğinde belirdi. "Kardeşiniz sizi görmek istiyor, ama üstünü aramamızı kabul etmiyor." "Bırak gelsin." Sardunyalı çekildi. Geçerken Şenar ona buz gibi bir bakış fırlattı. başbaşa görüşebilir miyim?" Sarı köpek, kendisine her zaman bir parça ballı börek veren Se ramana'nın arkasından gitti. "Karşılıklı olarak birbirimize düşüncelerimizi açma fırsatını çoktan beri bulamamıştık Şenar." "Sen çok meşgulsün, ben de senin çalışmalarına engel olmak is temedim." 104 CHRISTIAN JACQ Şenar'ın çevresinde döndü. Şenar "Bana neden öyle bakıyorsun?" "Zayıflamışsın sevgili kardeşim..." "Son haftalarda, zayıflama rejimine katlanmak zorunda kal dım." gayret göstermesine karşın gene de şişmandı. Küçük kah verengi gözleri, tombul yanakları, ay gibi bir yüzü canlandırıyor, kalın dudakları ise oburluğunu ele veriyordu. "Neden hâlâ çember sakallısın?" Şenar: yasını sonsuza kadar taşıyacağım," diye açıkladı. "Ba bamızı nasıl unuturuz?" "Üzüntünü anlıyorum, ben de onu paylaşıyorum." "Hiç kuşkum yok, ama senin görevlerin bu duygunu açığa vur manı engelliyor. Benim için durum farklı." "Ziyaretinin nedeni nedir?" "Bu ziyaretimi bekliyordun, değil mi?" Kral sessiz kaldı. "Ben senin ağabeyinim ve bunun tadını çıkarıyorum. Senin ye rine tahta çıkarılmamış olmamın düş kırıklığı da geçti, ama işsiz güçsüz, ülkesine yararı dokunmayan bir soylu olmaya katlanamı yorum." "Seni anlıyorum." "Bana verdiğin protokol şefliğinin çalışma alanı çok sınırlı. Hem yeni saray kâhyası Rom, bu işi canı gönülden üstlenmiş du rumda." "Sen ne istiyorsun Şenar?" "Bu müracaatı yapmadan önce çok düşündüm. Bu girişim be nim için küçük düşürücü." "Kardeşler arasında böyle bir söz geçerli olamaz." "isteklerimi red mi ediyorsun?" "Hayır çünkü henüz onları bilmiyorum." "Beni dinlemeyi kabul ediyor musun?" "Konuş, rica ederim." Huzursuz olan Şenar odanın içinde habire gidip geliyordu. "Vezir olmak? Olanaksız. Herkes seni, bana pek aşırı bir ayrıca lık tanıdın diye suçlar. Polisi yönetmek? Düşünmedim değil, ama YILIN çok karışık bir görev. Kâtipler şefi? Çok zahmetli, istirahate ve eğ lenceye zaman ayıramazsın. Büyük şantiyeler? En küçük bilgim bile yok. Tarım Bakanı? Bu görevi zaten birisine verdin. Maliye Bakanı? hizmet eden bakanı değiştirmedin. Tapınaklardaki yaşam dan ve başrahiplerin işlerinden hiç hoşlanmam." "Kala kala hangisi kaldı?" "Zevkime ve becerilerime en uygunu Dışişleri Bakanlığı. Bize bağlı prenslikler ve komşularımızla ticaret ilişkileri kurmak benim ilgimi çekiyor, sen de biliyorsun. Yabancılarla sadece servetimi artı racak kişisel görüşmeler yapmak yerine, diplomasimizi düzelterek barışı güçlendirmek için çalışmak istiyorum." Şenar sonunda dolaşmaktan vazgeçti. "Teklifim seni şaşırttı mı?" "Bu çok ağır bir sorumluluk." bir savaşı önlemek için bana gerekli izni verecek mi sin? Hiç kimse kanlı bir çatışmayı arzu etmiyor. Dışişleri ağabeyine versin de barışa ne denli önem verdiğini herkes anlasın." Ramses uzun uzun düşündü. "Arzu ettiğin şeyi veriyorum sana Şenar. Ancak yardıma ihtiya cın olacak." "Bence Kimi düşünüyorsun?" "Arkadaşım Diplomasi onun mesleğidir." "Beni gözaltında mı tutacak." "Umarız, etkili bir işbirliği olur." "Mademki böyle arzu "En kısa zamanda bir araya gelin ve tasarılarınızı bana tüm ay rıntılarıyla getirin." Şenar, saraydan çıkarken, bir sevinç çığlığı atmamak için kendi ni zor tuttu. Ramses tam beklediği gibi davranmıştı. 19 Ramses'in ablası Dolant yerlere kapandı ve kralın ayaklarını öp tü. "Yalvarırım, beni affet ve kocamı da bağışla!" "Kalk, çok gülünç oluyorsun." Dolant kardeşinin elini tuttu, ama ona bakmaya cesaret edeme solgun Dolant, ne yapacağını, ne söyleyeceğini bilemez du ruma düşmüştü. "Bizi affet Ramses, bir çılgınlık ettik!" "Ölmemi istiyordunuz. Kocan iki kez bana komplo kurdu, oysa ki o benim "Kusuru çok büyük. Benimki de öyle, ama bizi kullandılar." "Kim kullandı sevgili başrahibi. Senin kötü bir kral olacağına ve ülkeyi iç sa vaşa sürükleyeceğine bizi "Demek ki bana hiç güveniniz yoktu." "Kocam Sari, senin, savaş tutkusunu frenleyemeyecek ateşli bir kişi olduğunu zannetmişti. Bu hatayı işlediği için çok Yaptıklarına nasıl üzülüyor, bir "Kardeşim Şenar da sizi inandırmaya çalışmadı mı?" Dolant yalan söyledi. "Hayır. Keşke onun sözünü dinleseydik. Babamın kararım içine sindirdiğinden beri kendini senin kullarından biri olarak görüyor ve yeteneklerine uygun bir iş bularak Mısır'a hizmet etmekten baş ka bir şey düşünmüyor." "Peki neden kocan seninle birlikte gelmedi?" Dolant başını önüne eğdi. öfkesinden çok korkuyor." "Çok şansın varmış sevgili ablacığım. Annem ve Nefertari, seni ağır bir cezaya çarptırmamam için bir araya geldiler. saygılı olmak için ailenin dağılmamasını istiyorlar." sen beni bağışlıyor musun?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Seni Teb hareminin onursal başkanı olarak tayin ediyorum. Bu çok güzel bir unvandır ve hiç gayret sarf etmeni gerektirmez. Ağırbaşlı ve ağzı sıkı ol kocam?" "Onu Karnak şantiyesinde tuğlacıların olarak tayin ediyo Böylece yararlı olacak ve yıkmak yerine yapmasını öğrene cek." Sari bir öğretmen, bir kâtip. Elleriyle hiçbir şey yapa maz ki!" "Bu sözlerin atalarımızın öğretisine ters düşüyor: El ve kafa bir likte çalışmazsa, insan kötü olur. de yeni görevlerinizin başı na geçmek için acele edin. işten bol bir şey yok." Dolant, Ramses'in yanından ayrılırken içini çekti. tah minlerine uygun o ve Sari ucuz kurtulmuşlardı. Hüküm darlığının başında ve annesiyle karısının etkisi altında kalan Ram ses, bağışlayıcı olmayı yeğliyordu. Çalışmaya zorlanmak eskiden kalma bir cezaydı, ama vahalar daki zindanlardan ve Nubye'nin kuş uçmaz kervan geçmez köşele rine sürgüne gönderilmekten daha iyiydi. Ölüm tehlikesiyle burun buruna gelen Sari'ye gelince, ahım şahım bir işi olmasa bile kendini hoşnut hissetmeliydi. B>u küçük düşmeler uzun sürmeyecekti. Dolant, yalanları saye sinde, Şenar'ı yeniden saygınlığına kavuşturmuştu. Şenar, saygılı ve itaat eden, inanılır bir kardeş görünümünü kazanmıştı. Ramses bin bir sıkıntısı içinde, dünün düşmanı olan ağabeyi ile ablasının kendi yanında yer aldıklarına inanacak ve sakin bir yaşam sürmekten başka bir şey düşünmeyecekti. Yas dönemi bittiğinde Ramses, babasının giriştiği dev eseri ta mamlamak için, Karnak sütunlu salonunun inşaatını yeniden baş latınca, Musa da büyük bir sevinç içinde şantiyesine kavuştu. Uzun saçları, geniş omuzlan, güçlü gövdesi, esmer yüzü sayesinde taş yontucuları ile hiyeroglif kazıyıcılarından oluşan ekibince saygı ve anılıyordu. Ramses'in önerdiği ustabaşılık görevini reddetmişti, çünkü böy le bir sorumluluğu yüklenecek yeteneği kendinde bulamıyordu. Uzmanların çalışmalarını koordine edebilir ve onlarda mükemmeli 108 CHRISTIAN JACQ yakalama arzusunu uyandırabilirdi. Ama birliğine bağlı bir mimarın yaptığı gibi, önemli bir yapının planını hazırla mak çok farklı bir şeydi. Mesleğini iş başında öğrenerek, kendisin den daha bilgili olanları dinleyerek ve malzemelerin farklı özellikle ri konusunda bilgi bina yapımı konusunda ustalaşabiiir di. Şantiyenin ağır yaşantısı, bedensel gücünü göstermesine olanak sağlıyor ve içini yakan ateşi unutturuyordu. Musa, her akşam yata ğına uzanıp da boş yere uyku beklerken, neden basit mutluluğun avuçlarının içinden kaçtığını anlamaya çalışıyordu. Zengin bir ül kede doğmuş, iyi bir işi olmuştu. Firavun'un dostluğundan yararla nıyor, güzel kadınların bakışlarını üzerine çekiyor, kendi halinde ve mutlu bir yaşam Ama bunların hiçbiri onu yatış tırmıyordu. Neden hiçbir şeyin haklı göstermediği bu sürekli hoş nutsuzluk, neden bu içindeki işkence? Yoğun çalışmasına dönmek, yontma kalemleriyle tokmakların neşeli sesini yeniden duymak, büyük taş bloklarının yüklendiği kı zakların yumuşak balçığın üzerinde kaydığını görmek, bir sütunun yükselmesinde hazır bulunmak; belki bu coşturucu serüveni yaşa mak içini kemiren azabı silebilirdi. Yazın, istirahate geçilirdi; ama Seti'nin ölümü ve taç giymesi alışkanlıkları altüst etmişti. Deyr ül Medine birliği ile Kar nak ustabaşılarının aralarında varılan anlaşma uyarınca, Musa, günlük çalışmayı ikiye işçiler günün ilk bölümünde güneşin doğmasından öğleden iki saat öncesine kadar, ikinci bölümünde ise ikindiden güneş kadar çalışacaktı. Böylece, arada din lenmek için yeterli süreleri olacaktı. Ayrıca direkler arasına gerilmiş kumaşlar çalışmanın rahatça sürdürülebilmesi için gölge sağlaya caklardı. Musa, inşa edilmekte olan sütunlu salonunun girişindeki nö betçi kulübesini geçer geçmez, taş yontucuların şefi ona doğru iler ledi. "Bu koşullar altında çalışmak olanaksız." "Sıcak henüz rahatsız edici değil." "Sıcaklığın bir zararı yok. Yapı iskelelerini kuran tuğlacılar eki binin şefinin davranışından söz ediyorum." "Onu tanıyor muyum?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 109 "Adı Sari. Karısı da Firavun'un ablası Dolant. bu yüzden her istediğini yapabileceğini sanıyor!" "Peki onu neyle "Burada çalışmak ona zor geldiği için, adamlarını iki günde bir getirtiyor, ama onları ara vermeden bütün gün çalıştırıyor ve sula rını eksik veriyor. Yoksa bu arkadaşlarımızı birer tutsak gibi mi gö rüyor? Biz Mısır'dayız, Yunanistan'da ya da Hititlerin ülkesinde değiliz! Ben tuğlacılardan yanayım." "Haklısın. Sari nerede?" "Gölgede, ekip şeflerinin çadırında." Sari çok değişmişti. Ramses'in öğretmeni, cılız, köşe li suratlı ve sinirli hareketleri olan bir adama dönmüştü. Sol bile ğindeki çok geniş bakır bileziği durmadan döndürüyor, ayak baş parmağının şeklinin değişmesine kadar varan artirit nedeniyle ağrı yan sağ ayağına arada bir sürüyordu. Sari'nin eski göre vinden kala kala, hali vakti yerinde kâtiplerin sınıfından olduğunu gösteren zarif beyaz keten elbisesi kalmıştı. Yastıkların üzerine uzanmış olan Sari, soğuk birasını içiyordu. Çadıra giren Musa'ya kayıtsız gözlerle baktı. "Merhaba Sari. Beni tanıdın mı?" "Ramses'in pırlanta gibi arkadaşı Musa unutulabilir mi? Sen de bu şantiyede terlemeye mahkûm Kral eski arkadaşla rını hiç "Benim görevim hoşuma gidiyor." "Daha iyisine can attığını söyleyebilirdin!" "Böylesine bir binanın yapımını gerçekleştirmekten daha iyi bir düş olur mu?" "Düş dediğin, bu sıcak, bu toz, insan teri, bu koca taşlar, bu hu dutsuz çalışma, aletlerin gürültüsü, cahil işçilerle, taşeronlarla iç içe olmak mı? Bir kâbus demek herhalde! Sen zamanını bo şa harcıyorsun benim zavallı Musa'm." "Bana bir görev verilmiş, onu yapmaya çalışıyorum." "Güzel ve soylu bir davranış! Aradan zaman geçip can sıkıntısı ortaya çıkınca bu davranış da değişecek." "Senin de yapacak bir işin yok mu?" Ramses'in eski öğretmeninin yüz şekli bir sırıtmayla değişti. "Tuğlacıları Bundan daha coşku verici ne olabilir?" 110 CHRISTIAN JACQ "Bu adamlar, çok beslenmiş tembel kâtipler kadar saygıdeğer ve dayanıklı insanlardır." "Bunlar çok garip sözler Musa. Toplum düzenine karşı bayrak mı açtın yoksa?" "insanları horlamana karşı bayrak açtım." "Bana uzun uzun vaaz vermeye mi kalkışacaksın?" "Ötekilere olduğu gibi tuğlacılara da çalışma saatlerini belirt tim. Onlara uyulursa uygun olur." "Ben kendi seçimimi yaptım." "Benimkine uymuyor. Sana benimkilere uymak düşer Sari." "Kabul "Keyfin bilir. Karşı çıkmanı ustabaşına rapor edeceğim. O da vezire bildirecek. Vezir de ne yapması gerektiğini Ramses'e danışa cak." "Tehdit "Hayır, kral şantiyesinde bir itaatsizlik yapıldığı zaman normal yoldur bu." "Beni küçük düşürmek hoşuna mı gidiyor?" "Bu tapınağın inşaasını sürdürmekten başka bir amacım yok ve hiç kimse onu "Benimle alay ediyorsun." "Sari, bugün iki meslektaşız. Gayretlerimizi birleştirmek en iyi çözümdür." "Ramses, beni başından attığı gibi seni de terk edecek!" "Tuğlacılardan yapı iskelelerini kurmalarını iste, onlara yönet meliğe uygun olarak öğle uykularını ve istedikleri kadar suyu ver." 20 Şarap eşsiz, dana eti lezzetli, fava baharatlıydı. Meba: için ne derlerse diye geçirdi içinden, ağırlamasını çok iyi Ramses'in ağabeyi: "Yemek gitti mi?" diye sordu. "Dostum, bu yemek bir harika! Aşçıların Mısır'ın en mükem mel aşçıları." Dışişleri geçirdiği uzun yıllardan sonra diploma tik yalanlara alışmış olan altmışlık zarif adam, doğrusu bu konuda samimiydi. Şenar, konuklarına sunduğu yiyecekler konusunda hiç cimrilik etmezdi. Meba: "Kralın politikası size tutarsız görünmüyor mu?" diye sordu. "Kardeşim anlaşılması kolay bir adam değildir." Açıkça söylenmeyen bu eleştiri diplomatın pek hoşuna gitti. Bir süredir geniş ve güven verici yüzünde, alışılmadık sinirlilik işaretle ri görülmeye başlamıştı. Genellikle çok ihtiyatlı olan Meba, kendi kendine, Şenar'ın, kendi huzurunu sağlamak ve elindeki ayrıcalık ları kaybetmemek için, Ramses'in yanına katılıp katılmadığını so ruyordu. Ancak Şenar'ın az önce söyledikleri, aksini iddia etmek is ter gibi görünüyordu. "Birbiri ardına yapılan yersiz tayinleri onaylamıyorum. Devlete hizmet eden mükemmel insanlar, ikinci derecedeki görevlere git mek için zorlanıyorlar." "Bu görüşüne katılıyorum "Bir bahçıvanı Tarım Bakanı maskaralıktan başka bir şey aklına, Ramses'in benim bakanlığıma ne zaman saldıracağı sorusu takılıyor." "Ben de seninle bu konuda görüşmek istiyordum." Meba katılaştı, hatta en sıcak günlerde bile başından çı karmadığı perukasını düzeltti. CHRISTIAN JACQ "Beni ilgilendiren haberler geldi mi kulağınıza?" "Durumu bütün açıklığıyla kavrayabilmen için en küçük ayrın tıya kadar her şeyi anlatacağım. Ramses, dün beni çağırdı. Kesin, sert bir emirdi bu. Her işi bir yana bırakarak saraya gittim. Beni bir saatten fazla bekletti. mı?" edeyim ki kaygılandım. Sardunyalı Seramana'sı saygısız bir davranışla üstümü başımı ettimse de boşuna." "Siz, kralın erkek kardeşi! Bu derece alçalabildik mi?" "Korkarım ki öyle, "Kralın yanına çıkınca protesto etmediniz mi?" "Konuşmama fırsat vermedi ki. Kendi güvenliği, yakınlarına karşı duyması gereken saygıdan daha önemli değil mi?" "Seti olsaydı böyle bir durumda cezalandırırdı." "Ne yazık ki babam artık yaşamıyor ve Ramses onun yerine tah ta çıktı." "insanlar gelip geçicidirler, ama kurumlar kalır. Sizin değeriniz de saygın bir kişi, en üst göreve kavuşacaktır." "Buna tanrılar karar verecek Meba." "Peki şu hani benim durumla ilgili olan?" "Oraya geliyorum. Üstümün iğrenç bir biçimde aranmasından sonra utanç ve öfkeden titrerken Ramses, beni Dışişleri Bakanlı tayin ettiğini bildirdi." Meba sarardı. "Benim yerime siz mi? inanılacak gibi değil!" "Onun gözünde bir kukladan başka bir şey olmadığımı gördü ğün zaman durumu daha iyi anlayacaksın. Çevremi ajanlarla sara cak ve hür türlü girişimimi engelleyecek. Sen hiçbir zaman her şeye eyvallah diyecek bir adam olmadın azizim Meba. Ben ise göz boya mak için kullanılan bir isim olacağım. Yabancı ülkelerin hükümet leri, Ramses'in kardeşini Dışişleri tayin etmesinin çı karlarına uygun düştüğünü görüp hoşnut olacaklar, ama benim elimin kolumun bağlı olduğunu bilemeyecekler." kolu kanadı kırılmıştı. "Demek artık ben bir "Görünüşe rağmen ben de aynı durumdayım." "Bu kral bir canavar." YILIN TAPINAĞI "Bir sürü değerli insan, yavaş yavaş da olsa bunu anlayacaklar. Bu yüzden hemen unutsuzluğa kapılmamalıyız." "Ne önerirsiniz?" "Ya her şeye boşverip emekliliğini istersin ya da benim yanımda mücadeleye devam edersin." zarar verecek gücüm var." "Emekliliğini ister gibi yap ve benim talimatımı Meba gülümsedi. "Ramses sizi küçümsemekle hata etmiş. Bu bakanlığın başında, çevremiz ajanlarla sarılı olsa da birtakım fırsatlar ortaya çıkacak tır." "Çok zekisin, aziz dostum. Böylesine bir yetenekle yürüttüğün devlet çarkının nasıl döndüğünü bana anlatmanı isterim." Meba ısrar beklemedi. Şenar, ona Dışişleri Bakanlığı hakkındaki tüm bilgileri kendisine ileten çok değerli bir müttefiki olduğundan hiç söz etmedi. Aşa'nın ihaneti, en iyi saklayacağı bir sır olacaktı. Büyücü elinden tutmuş, yavaş adımlarla, güneş kentinin ana caddesinde ilerliyordu. Burası bir zamanlar sapkın mezhepli firavun Akenaton ve karısı Nefertiti'nin başkentiydi. Şim di ise terk edilmiş bir halde duruyordu. Hiçbir bina yıkılmamıştı, çöl rüzgârı bora olarak estiği zaman kum yığınları kapılardan pencerelerden evlerin içine doluyordu. Teb'in dört yüz kilometreden daha fazla kuzeyinde kurulmuş olan kent elli yıldır bomboştu. Akenaton'un ölümünden sonra, sa ray halkı, kentine gitmek için Orta Mısır'ın bu büyük kenti ni terk etmişti. Eski dinsel gelenekler yeniden canlandırılmış, eski tanrılar yeniden kendilerini kabul ettirmişlerdi. Akenaton'un tek tanrı olarak gördüğü ve güneş kursuyla simgeleştirdiği Tanrı Aton unutulup gitmişti. Akenaton'un yeteri kadar ileri gitmediğini düşünüyordu. Bu güneş kursunun kendisi bile bu gerçeği açığa vuruyordu. Tanrı, bütün simgelerden ve temsillerden uzak olmalıydı. O göklerde bu lunuyordu; insanoğlu ise dünyada. Mısır birçok tanrıya inanmayı sürdürerek, tek tanrının olduğu evreni kabul etmeye direniyordu. Bu yüzden Mısır yıkılıp yok olmalıydı. Ofır, Akenaton'un Libyalı danışmanlarından birinin sülalesin CHRISTIAN JACQ dendi. Bu danışman hükümdarın yanında uzun saatler geçirmişti. Akenaton ona mistik şiirler yazdırmış, danışmanı da bu şiirleri bü tün hatta Sina çölündeki kabilelerin ve özellikle Yahudilerin arasında dağıtmak işini üzerine almıştı. Seti ile Ramses'in de dahil olduğu hanedanın gerçek kurucusu general Horemheb'di. Horemheb Ofır'in bütün sülalesini, kışkırtı cı ve kara büyücü Akenaton'u etkileyerek ona görevlerini unutturdukları gerekçesiyle ortadan kaldırmıştı. Evet, Libyalı danışmanın da gerçek niyeti buydu: Ulusunun, kendi sülalesine layık gördüğü küçük düşürücü davranışların öcü nü almak, Mısır'ı zayıflatmak, tükenen sağlığından yararlanıp onu bütün savunma politikalarım terk etmeye ikna et mek. Horemheb olmasa bu entrika neredeyse başarılı olacaktı. Bugün meşaleyi yeniden ele geçiriyordu. Selefinin bilgisi ve büyücülük yeteneği ona miras kalmıştı. Mısır'dan da onun ka dar nefret ediyordu. Onu yıkmak için gerekli gücü kininde bula caktı. Mısır'ı yenmek demek Firavun'u devirmek demekti. ses'i devirmek. Lita çevresine boş gözlerle bakıyordu. Böyle olmakla birlikte ona bütün resmi binaları ve soylu villalarını teker teker gös teriyordu. Zanaatkarlarla tüccarların mahallelerinin ve ton'un çok ender bulunan hayvan türlerini topladığı hayvanat bahçesinin yerini buldurmaya çalışıyordu. Ofir ile Lita saatler bo yu bomboş sarayın içinde dolaştılar. Burada kral ile Nefertiti kız larıyla bu kızlardan biri bu genç kadının bü yükannesiydi. Yıldan yıla daha da küçülen bu güneş kentine yaptıkları bu yeni ziyaret sırasında Ofir, Lita'nın eskisine göre daha dikkatli olduğu nu fark etti. Sanki dış dünyaya karşı olan ilgisi yeniden doğuyordu. Akenaton ile yatak odalarında uzun süre oyalandı, ayakları kırık bir beşiğin üzerine eğildi ve ağladı. Gözlerindeki yaşları kuruladıktan sonra Ofir onu elinden tuttu ve heykeltıraş atölyesine götürdü. Sandıkların alçıdan yapıl mış birçok kadın başı vardı. Bu başlar, taşa yontulacak heykeller için birer model görevi görüyordu. Büyücü, alçı kadın başlarım birer birer sandıktan çıkardı. YILIN TAPINAĞI Lita, birden alçı başlardan yüzü çok güzel olan bir tanesini ok şadı. diye mırıldandı. Sonra eli, hatları çok ince olan daha küçük bir başka başa uzandı. "Bu Merit dedi, en sevdiği kızı, benim büyük annem. Şu, onun kız kardeşi, bu beriki bir başka kız be nim ailem, benim unutulmuş Şimdi ailem yeniden benim yanımda, Lita bütün başları göğsüne bastırdı, ama aralarından birini elin den bıraktı. Yere düşen alçı baş kırıldı. genç kadının bir sinir krizine kapılmasından korktu, ama Lita hayret çığlığı atmadığı gibi, uzun bir süre hareketsiz durdu. Sonra öteki başları da duvara atıp parçalarını ayaklarıyla çiğnedi. Gözleri kırık parçaların üzerinde takıldı kaldı. "Geçmiş öldü," dedi, "şimdi ben de onu tamamen öldürüyo rum!" Büyücü: "Hayır," dedi. "geçmiş hiçbir zaman ölmez. Büyükannenle an nen işkence gördüler, çünkü Aton'a inanıyorlardı. Seni ben alıp baktım Lita. Seni sürgünden ve yüzde yüz bir ölümden kurtar dım." "Doğru, Büyükannemle annem tepelerin içine gömüldüler ben de onların yanında olacaktım, ama sen bir baba gi bi baktın "Öç alma zamanı geldi Lita. Mutlu bir çocukluk yaşamak yerine ve acı çektiysen bunun nedeni Seti ile Ramses'dir. Seti öldü. Ramses tüm halka zulmediyor. Onu cezalandırmak zorundayız. Onu sen cezalandıracaksın." "Kendi kentimde gezmek istiyorum." Lita, ölü kenti eline geçiriyormuşçasına anıtların ve evlerin du var taşlarına dokundu. Güneş batarken Nefertiti'nin sarayının tera sına çıktı ve hayaletler krallığını seyretti. "Ruhum bomboş Ofir ve senin düşüncen onu dolduruyor." tek tanrıya inancı kabul ettirmek için senin hüküm dar olduğunu görmek istiyorum Lita." "Hayır bu söylediklerin sadece boş sözler. Seni asıl yönlen diren gücün ne olduğunu biliyorum: Kin. kötülük dolu." 116 CHRISTIAN JACQ "Bana yardım etmeyi red mi ediyorsun?" "Ruhum boştu, sen onu yıkıcı arzunla doldurdun. Beni, öç al mak için sabırla yetiştirdin: Bugün, dövüşmeye hazırım, keskin bir kılıç gibi." diz çöktü ve Tanrı'ya dua etti. Duaları kabul edilecekti. 21 Köşe meyhanesi, profesyonel dansözler grubunun şehvetli eğ lenceleriyle iyice canlanmıştı. Bu dans grubu Deltalı, Mısırlı kadın larla abanoz tenli Nubyeli kadınlardan önündeki hur ma şarabı kâsesi ile meyhanenin dip tarafında oturan Musa, kadın ların esnekliklerine hayran kazadan kıl payı kurtuldu ğu zor bir gün geçirdikten sonra, Musa gürültülü bir grubun orta sında yalnız kalmak, onlara bulaşmadan seyretmek ihtiyacındaydı. Az ilerisinde tuhaf bir çift oturuyordu. Kadın genç, sarışın, dolgun ve çekiciydi. Kadından çok daha yaşlı olan adamın yüzünde kaygı verici bir ifade vardı: Zayıf yüzü, çıkık elmacık kemikleri, çıkıntılı burnu, ince dudakları ve belirgin çenesiyle yırtıcı bir kuşu andırıyordu yaşlı adam. Gürültü nedeniy le Musa onların konuşmalarını duyamıyordu. Adamın monoton bir sesle anlattıkları arasından tutarsız kırıntılardan başka bir şey ona ulaşamıyordu. Nubyeli kadınlar müşterileri dansa davet ettiler. Elli yaşlarında sarhoş müşterilerden biri, elini sarışın hanımın sağ omzuna koydu ve onu dansa davet etti. Şaşıran kadın, adamı reddetti. Kadının ar kadaşı sağ elini münasebetsiz adama doğru uzattı. Adam şiddetli bir yumruk yemişçesine bir metre geriledi. Şaşkına dönen adam birkaç özür mırıldandı ve ısrar edemedi. Kadının arkadaşı kimseye belli etmeden çok hızlı davranmıştı, ama Musa yanılmamıştı. Bu acayip adam olağanüstü güçlere sahip gibi görünüyordu. Adamla kadın meyhaneden çıktı, Musa da onları izledi. Teb kentinin yerleşim bölgesinin güneyine doğru ilerlediler ve daracık sokaklardaki tek katlı evlerden oluşan fakir mahallenin içinde kay boldular. Musa bir an için onları kaybettiğini sandı, ama sonra adamın kararlı adımlarının sesini duydu. Gecenin ortasında bu mahallede in cin top oynuyordu. Sadece bir köpek havlıyor, yarasalar uçuşuyordu. Musa ilerledikçe merakı CHRISTIAN JACQ daha da artıyordu. Yerlerine yeni binaların yapılması için yıkılmayı bekleyen viran evlerin arasından yürümeye çalışan çifti yeniden gördü. Bu mahallede hiç kimse oturmuyordu. Genç kadın, gecenin sessizliğini bozan bir gıcırtı ile bir kapıyı açtı. Adam gözden kaybolmuştu. Musa duraksadı. içeri girip, kim olduklarını ve neden böyle davrandıklarını sor malı mıydı? Ama yaptığı işin çok acayip bir davranış olduğunu fark etti. Polis olmadığı gibi başkasının yaşamına burnunu sokmaya da hakkı yoktu. Hangi kötü huylu cin onu böylesine saçma bir takibe bulaştırmıştı? Kendi kendine kızdı ve geri döndü. Profili yırtıcı kuşunkine benzeyen adam önünde beliriverdi. "Bizi mi izliyordun Musa?" "Benim adımı nereden biliyorsun?" "Meyhanede sormam yeterli oldu. Ramses'in arkadaşı ünlü bir kişidir." "Ya sen kimsin?" "Neden bizi izliyordun?" "içimden gelen bir "Pek inandırıcı bir açıklama değil." "Ama gerçek bu." "Sana inanmıyorum." ver de geçeyim." Adam elini uzattı. Musa'nin önündeki toprak kımıldadı, dilini ağzından dışarı çı karan öfkeli bir boynuzlu engerek yılanı ortaya çıkıverdi. "Bu bir büyücü oyunu!" "Yaklaşma, gerçektir. Onu uyandırmakla yetindim." Musa geri döndü. Başka bir yılan daha onu tehdit ediyordu. "Canlı kalmak istiyorsan eve gir." Gıcırdayan kapı açıldı. Musa'nın bu daracık sokakta yılanlardan kurtulma şansı hiç yoktu. Üstelik Setau da yakınlarda değildi. Tavanı alçak, zemini dö vülmüş topraktan odaya girdi. Adam onu izledi ve kapıyı kapadı. "Kaçmaya engerek yılanları seni ısırır. Ben istediğim zaman onları uyutacağım." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Ne istiyorsun?" "Konuşmak." "Seni bir yumrukta gebertebilirim." Adam gülümsedi. "Meyhanedeki olayı anımsa ve sakın böyle bir tehlikeye atılma." Genç odanın bir köşesinde büzülmüştü. Bir kumaş par çası yüzünü örtüyordu. "Hasta mı?" "Karanlığa dayanamıyor. Güneş doğar doğmaz hemen iyileşi yor." "Kim olduğunu ve benden ne istediğini söyleyecek misin?" "Benim adım Libya'da doğdum ve büyücülük yapıyo rum." "Hangi tapınakta ayin yönetiyorsun." "Hiçbirinde." "Öyleyse sen yasalara aykırı davranıyorsun." "Bu genç kadınla ben saklanıyoruz ve durmadan yer değiştiri yoruz." "Başka ne gibi bir suç işlediniz?" "Seti ile Ramses'in dinini paylaşmama suçunu." Musa şaşkına döndü. "Bu zayıf ve yaralı kadının adı Lita. Büyük Akenaton'un altı kı zından biri olan Merit Aton'un torunu. bundan elli beş yıl önce güneş kentinde öldü ve tek Tanrı olan öğretisini Mı sır'a kabul ettirmeye çalıştığı için adı krallık yıllıklarından silindi." "Ama onun gibi düşünenlerden hiçbiri öldürülmedi!" "Unutulmak cezaların en kötüsü değil midir? Tutankamon'un dul eşi ve Mısır tahtının vârisi Kraliçe haksız yere ölüme mahkûm edildi ve Horemheb tarafından kurulan tanrıtanımaz ha nedan ele geçirdi. Şayet adalet olsaydı Lita tahta çıkmış olurdu." karşı bir komplo mu hazırlıyorsunuz?" Ofir yeniden gülümsedi. "Ben yaşlı bir büyücüyüm, Lita zayıf ve umutsuz bir kız. Kud retli Mısır Firavunu'nun bizden korkusu olamaz. Mısır'ı yıkacak ve kendi yasasını kabul ettirecek tek bir güç var." 120 CHRISTIAN JACQ "Yani kim?" "Gerçek Tanrı Musa. Yakında, karşısında eğilmeyecek halkların hepsini yok edecek olan tek Tanrı!" ses tonunun yükselmesi viranenin duvarlarını sarstı. Musa acayip bir korkuya kapıldı. Hem ürkütücü, hem çekici bir korku. "Sen bir Yahudisin Musa." "Mısır'da doğdum." "Sen de benim gibi bir sürgünsün. onlarca tanrının kirlet mediği temiz bir toprağın peşindeyiz! Sen Yahudisin Musa, ulusun azap çekiyor, atalarının dinini yeniden diriltmek, ulu niyetini gerçekleştirmek istiyorlar." "Mısır'daki Yahudiler kazanıyor ve iyi besleniyor lar." "Maddi olanaklar onlar için yeterli değil." "Mademki böyle düşünüyorsun, onların peygamberi ol!" "Ben sadece bir Libyalıyım. Ne senin otoritene, ne de senin pa rıltına sahibim." "Sen çılgının birisin Yahudileri Ramses'e düşman etmek, onların ortadan kaldırılmalarıyla sonuçlanır. Onlardan hiçbiri baş kaldırmak ve bu ülkeyi terk etmek istemez. Bense, büyük bir hü kümdarlık kuracağı belli olan bir arkadaşıyım." "Senin içinde bir ateş yanıyor tıpkı Akenaton'un yüre ğinde yanan ateş gibi. Onun idealini paylaşanlar kaybolmadılar ve yeniden bir araya gelmeye başladılar." ile sen yalnız değil misiniz yani?" "Çok dikkatli davranmamız gerekiyor, ama her geçen gün çok değerli dostlar ediniyoruz. Akenaton'un dini, geleceğin dinidir." "Ramses aynı fikirde değildir." "Mademki sen onun arkadaşısın Musa, onu ikna etmek sana düşer." "Benim ikna olduğumu mu varsayıyorsun?" "Yahudiler bütün dünyaya tek tanrının üstünlüğünü kabul etti recekler ve sen de onların önderi olacaksın." "Gelecekle ilgili bu tahminin gülünç!" "Gerçekleşecek." "Krala karşı gelmek için en küçük bir niyetim yok." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Bizim yolumuzdan çekilsin. Böylece canını kurtarmış olur." "Saçma sapan şeyler söylemeyi bırak ve ülkene dön." "Yeni dünya henüz onu sen yaratacaksın." "Benim başka tasarılarım var." "Tek bir tanrıya değil mi?" Musa'nın kafası karıştı. "Sana yanıt vermek zorunda değilim." "Alın yazından kaçma." "Yıkıl karşımdan Ofır." Musa kapıya doğru yürüdü. Büyücü onu engellemedi. "Yılanlar yuvalarına girdi," dedi. "Korkmadan çıkabilirsin." "Elveda "Yakında görüşürüz Musa." 22 Rahip gün doğmadan az önce görev yaptığı binadan çıktı, kıllı vücudunu yıkadı, üzerine beyaz bir peştamal sardı ve elin de ufak bir küple kutsal göle doğru yürüdü. Gölün üzerinde on ka dar kırlangıç, doğan günü haber vermek için uçuşuyorlardı. Dört köşesindeki taş merdivenlerle girilen büyük gölde, hayatın bütün şe killerinin kaynağı olan enerji okyanusunun tükenmez suyu bu lunuyordu. Bakhen oradan, çok değerli sudan bir parça alacak ve bu su, üstü kapalı tapınakta kutlanacak arınma ayinleri için kullanıla caktı. "Beni hatırladın mı Bakhen?" Bakhen, kendisine seslenen adama doğru başını çevirdi. Ada mın üstünde giydiği sade bir elbise vardı. "Orduda, sen benim karşılıklı dövüştük, sırayla da birbirimizi yendik." Bakhen eğildi. "Benim geçmişim çok gerilerde kaldı Majeste. Bugün, Karnak'a ait Ahırların eski yöneticisi, kalın sesli, dört köşe yüzlü, kaba görü nüşlü, sevimsiz adam gitmiş, yerine yeni görevinin gereğine uygun bir insan gelmişti. krala ait değil midir?" "Aksini kim söylüyor?" "Senin huzurunu bozduğum için üzgünüm Bakhen, ama dos tum musun, düşmanım mısın, bunu bilmek zorundayım." "Niye Firavun'a karşı olayım?" başrahibi bana savaş açtı, bilmiyor musun?" "Bunlar devlet ileri gelenleri arasındaki her zamanki anlaşmaz lıklar..." "Anlamsız sözcüklerin ardına saklanma Bakhen. Bu ülkede iki efendiye yer yok." Y ILIN TAPINAĞI Eski eğitimci ne ne söyleyeceğini bilemez durum daydı. "Yakında terfi ettim ve "Sen benim dostumsun yürüttüğüm savaşta da benim yanımda olmalısın." "Ne şekilde?" "Mısır'daki öteki tapınaklar gibi burada da doğruluk hâkim ol malıdır. Ama durum böyle değilse, senin tepkin ne olacak." "Atları terbiye eder gibi suçluların dayaktan pestilini çıkarı rım!" "Benim senden istediğim yardım Bakhen. Bana burada hiç kim senin Maât yasasına ihanet etmediğine dair kesin bilgiler getir." Ramses uzaklaştı. Kötülüklerden arınmak için gölden su almaya gelen öteki rahipler gibi düzgün adımlarla göl boyunca yürüdü. Bakhen hemen bir karar verecek durumda değildi. Karnak onun yuvası, içinde yaşamaktan hoşlandığı dünyası olmuştu. Ama Firavun'un her şeyin üstünde olan kutsal bir değeri yok muydu? Teb'de, Suriyeli tüccar Raya, kentin ortasında üç dükkân satın almıştı. Soylu ailelerin aşçıları onun dükkânından üstün kaliteli et konserveleri satın almaya geliyor, hanımefendileri ise güzel Asya sahip olmak için birbirleriyle kapışıyordu. Yas döneminin bitiminden sonra işler Son derece ki bar biri olan ve şöhretin doruğuna çıkan Raya, giderek artan sadık müşterilerine güvenebilirdi. Raya, yanında çalışanları kutlamayı ve maaşlarını artırmayı hiç aksatmıyor, buna karşılık onlar da patron larını övgülere boğup toplumdaki yerini daha da pekiştiri yorlardı. sakalını düzeltmek için gelen berber gittikten sonra Raya hesaplarının üzerine eğilmiş, kimsenin kendisini rahatsız etmeme sini istemişti. Tüccar alnındaki teri sildi. Yaz sıcağına dayanmakta zorluk çe kiyordu. Parayla tuttuğu sarışın bir Yunan gencinin hükümdarın bürosuna girip Ramses'in öncelik verdiği dosyaların dökümünü yapma girişimi başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Aslında bu, göz göre göre meydana çıkan bir başarısızlıktı. Raya, Ramses ile Serama 124 CHRISTIAN JACQ na'nın aldıkları güvenlik önlemlerinin ne derece sağlam olduğunu denemek istemişti. Ne yazık ki bu önlemler pek başarılı görünü yordu. Güvenilir bilgiler elde etmek için rüşvetin kesin sonuca gö türen bir silah olduğunu bilmesine rağmen bu kolay olmayacaktı. Suriyeli, kulağını bürosunun kapısına dayadı. Ara odadan hiç ses gelmiyordu. Demek ki kendisini izleyen bir casus yoktu. Sırf tedbir olsun diye bir taburenin üzerine çıktı ve ara duvara açılmış küçük bir deliğe sağ gözünü dayadı. içine güven geldikten sonra ardiyeye girdi. Burada, Mısır'ın dostu olan Güney Suriye'den gelen kaymaktaşından yapılmış kü çük vazolar duruyordu. Güzel hanımlar bu vazolara pek düşkün oldukları için, Raya onları teker teker satışa çıkarıyordu. Boynunun altına belli belirsiz kırmızı bir nokta konmuş olan vazoyu aradı. Vazonun içinden aldığı ince uzun tahta parçasının üzerinde o malın özellikleri yazılıydı: yüksekliği, tepesindeki, orta sındaki ve altındaki genişliği, diğer ölçüleri ve değeri. Raya bu sayıların içerdiği şifrelenmiş mesajı anlayabileceği bir dile çevirdi. Hititli patronunun mesajı açıktı: Ramses'e karşı savaş, Şenar'ı destekle. "Mükemmel bir parça," dedi Şenar. Raya'nın önerdiği vazoyu büyük zevkle okşuyordu. Dükkânda ki diğer müşteriler Ramses'in ağabeyinin verdiğinin üstün de bir fiyat teklif etmeye cesaret edemeyeceklerdi. "Meslek sırrını kimselere kaptırmak istemeyen yaşlı bir sanatkâ rın başyapıtı bu vazo." "Sana en cins sağmal ineklerden beş tane, abanoz ağacından bir karyola, sekiz yirmi çift sandalet ve bronzdan bir ayna teklif ediyorum." Raya eğildi. "Çok cömertsiniz saygıdeğer efendim. Mührünüzü defterime basmak şerefini bana bahşeder misiniz?" Tüccar, dükkânın arkasına davet etti. Orada kimse tara fından duyulmadan konuşabilirlerdi. "Eşsiz bir haberim var: Yabancı dostlarımız girişimlerinizi çok takdir ediyorlar ve size destek olmaya karar verdiler." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Öne sürdükleri koşullar?" "Ne koşulları var, ne de kısıtlamaları." "Bu anlattıkların bir hayal mi?" "Görüşmeler daha sonra yapılacak. Şimdilik prensipte anlaş mak söz konusu. Bunu büyük bir zafer olarak saymalısınız. Tebrik ler saygıdeğer efendim: Henüz gidilecek yol çok uzun olsa da, ülke nin gelecekteki efendisiyle konuştuğum duygusunu taşıyorum." Şenar sarhoş gibi olmuştu. Hititlerle yapılan bu gizli anlaşma öldürücü bir zehir gibi etkili ve tehlikeliydi. Şimdi ve kendi sine zarar vermeden Ramses'i yok etmek için ne yapması gerektiği ni düşünmek ona düşüyordu. Tıpkı derin bir uçurum üzerindeki bir cambazın tecrübesi gerekliydi. Şenar bu işi yapabilecek yeteneğe sahip olduğu kanısındaydı. Raya: "Mesajınız nedir?" diye sordu. "Minnettarlığımı iletin ve durup dinlenmeden çalıştığımı belir Dışişleri Bakanı olarak." Suriyelinin yüzünde bir şaşkınlık ifadesi belirdi. "Bu görevi elde ettiniz mi?" "Çok sıkı bir gözetim altında." "Bu durumu iyi bir biçimde kullanacağınız konusunda dostla rım ve ben size "Dostların, koruması altındaki en zayıf bölgelere bas kınlarım sürdürmekten hiç prensleri ve kabileleri satın alsınlar ve uydurdukları dedikoduları olabildiğince yoğun bir biçimde "Ne tür dedikoduları?" "Hitit sınırına yakın toprakların fethedileceği, Suriye'nin tama mının Hitit'e bağlanacağı, Lübnan limanlarının işgal edileceği, Mı sır dışında bulunan Mısırlı askerlerin morallerinin bozuk şaşkına çevirmek ve soğukkanlılığını yok etmek gerekir." "Mükemmel stratejinizi alçakgönüllülükle onayladığımı söyle meme izin veriniz." "Daha birçok fikrim var Raya. Dostların beni seçmekle anlayacaklar." "Sizi seçmelerinde kulunuzun önemsiz tavsiyesinin, bir parça olsa da etkili olduğunu düşünme cesaretini 126 CHRISTIAN JACQ "Resmi yoldan yapacağım ödemeye bir torba Nubye ekle necek." Şenar dükkânın arka odasından çıktı. bir tüccarla uzun uzun konuşmasını engelliyordu. Yabancı vazolara karşı tut kunluğu herkesçe bilinse de. Düşmanları Hititlerle gizlice bir anlaşma yaptığını diplomat Aşa'ya bildirmesi gerekiyor muydu? Hayır, böyle bir şey hata olur du. Şenar, müttefiklerini birbirinden habersiz gruplara ayırmanın daha iyi olacağını düşündü. Böylece hem daha rahat hareket edebi lir, hem de bazılarının yetersizliğini diğerleriyle kapatabilirdi. Ana Kraliçe Tuya, çınar ağacının gölgesinde Seti'nin hükümdarlığı sırasında gerçekleşen tarihsel olayları yazıyordu. Mı sır'ın barış ve mutluluğu tanıdığı bu yıllarda yaşanmış bütün başa rıları anımsıyordu. Kocasının düşüncelerinden ve davranışlarından her biri hafızasına kazınmıştı. Seti'nin umutları kadar kaygılarını da hatırlamaya özen ikisinin de ruhunun birleştiği yakın anlarının anılarını aklından çıkarmamıştı. Tuya'nın narin bedeninde Seti yaşamayı sürdürüyordu. Ramses'in yanına geldiğini gören Tuya, ölen kralın gücünün hiç bozulmadan oğlunda da devam ettiğini fark etti. Genç Firavun'un kişiliğinde, birçok insanları özendiren bir hal vardı. Sanki bir diki litaş gibi, yekpare mermerden yontulmuş gibiydi. Her türlü fırtına ya dayanacak gibi görünüyordu. Gençliğinin gücü bu yenilmez gö rünüşünü daha da perçinliyordu. Ramses annesinin ellerini öpüp sağ tarafına oturdu. "Bütün gün yazıyorsun." "Geceleri de yazıyorum. Bir tek ayrıntıyı unutacak olsam beni bağışlar miydin? Kaygılı görünüyorsun." Tuya oğlunun ruhsal durumunu hemen anlıyordu. b aşrahibi kralın otoritesine karşı meydan okuyor." "Seti bunu öngörmüştü. Er geç bu çatışma kaçınılmazdı." "Babam nasıl davranırdı?" "Sen de çok iyi biliyorsun? Sadece bir tek çözüm yolu var." farklı bir şey söylemiyor." "O, Mısır'ın kraliçesi Ramses, kraliçe olarak Yasa'nın koruyucu M İLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 127 "Ilımlı davranmayı öğütlemiyor musun?" "Ülkenin bütünlüğünü korumak gerektiği zaman, ılımlı davra nış geçerliliğini yitirir." b aşrahibini görevinin başından kovmak korkunç çalkantılara neden olur." "Hükümdar kim oğlum: sen mi, o mu?" 23 Sıra halindeki eşekler, başlarında ilerleyen gri renkli yaşlı eşeğin yönetiminde surlarından içeri girdi. Yaşlı eşek, dokuma atölyelerinden tapınağa giden yolun her bir karışını çok iyi tanıyor du ve liderliği altındaki diğerlerinin düzenli adımlarla kendisini ta kip etmesini Gelen çoktu. bu malları teslim alıp depolara yer leştirmek için bir başka rahiple birlikte çalışmak üzere görevlendi rilmişti. Ayin giysileri yapılmak üzere dokunmuş keten kumaşla numaraları, nereden geldikleri ve kaliteleri sicil defterine yazılı yordu. kısa boylu, sinsi suratlı olan meslektaşı: "Çok güzel mal," dedi. "Burada yeni misin?" "Birkaç aylık." yaşam hoşuna gidiyor mu?" "Ben de bundan farklısını beklemiyordum." "Tapınaktaki hizmetinin dışındaki mesleğin ne?" "Geçmişimi geride bıraktım. Artık bu görevi ölene dek sürdür mek niyetindeyim." "Ben, iki aydır buradaki depolarda çalışıyorum. Kentteki göre vim ise yolcu taşıyan tekneleri kontrol O iş pek yorucu Burada ise, aksine soluk almadan çalışıyoruz!" "Neden burada çalışıyorsun o zaman?" "Bu beni ilgilendirir. Ben birinci kalite kumaşlarla ilgilenece ğim, sen de ötekilerle." Eşeğin birinin yükü indirilir indirilmez, depo memurları, ku maşları yüklü bir kızağın üzerine özenle üstüste yayıyorlardı. Bak hen kızağın içindekileri yokluyor ve küçük bir yazı tahtasının üze rine teslim tarihini yazmayı unutmaksızın kaydediyordu. Meslekta şının az çalıştığını ve zamanının çoğunu, gözetlenmekten korkarca çevresine bakınmakla geçirdiğini fark etmişti. "Susadım," dedi rahip. "Su içmek ister misin?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Memnuniyetle." Sinsi suratlı rahip gözden kayboldu. meslektaşının gri eşeğin üstün koyduğu yazı tahtasına bir göz attı. Tahtada, birinci kalite ketenin teslimiyle hiç ilgisi olmayan uy duruk birkaç hiyeroglif işaretinden başka bir şey yoktu. Rahip bir bardak soğuk suyla geri döndüğü zaman Bakhen işine başlamıştı. "Al, iyi Bizi bu cehennem sıcağında çalıştırmaları insan lık dışı bir şey." "Eşekler şikâyetçi değil." "Sen de hiçbir şeyi ciddiye almayan adamsın, hani!" "Birazdan işin bitecek nasıl olsa." "Sen öyle san! Daha bunların depolara yerleştirilmesine göz ku lak olmam lazım." "Peki bu tahtaları ne yapacağız?" bana ver. Benimkiyle birlikte sicil bürosuna teslim ederim." "Depolar uzakta mı?" "Pek değil, ama gene de biraz yürümek gerekiyor." "işleri bölüşelim; tahtaları ben götürürüm." "Hayır, hayır! Seni tanımazlar "Kendimi tanıtmak için bundan iyi fırsat olur mu?" "Onların bazı alışkanlıkları vardır ve değiştirmek istemezler." "Alışkanlıklar zararlı değil midir?" "Teklifine teşekkür ederim, ama ben çaresine bakarım." meslektaşı heyecanlanmıştı. Tahtasını göremeyeceği biçimde kenara çekti. "Ne o, bir yerine kramp mı girdi arkadaşım?" "Hayır, iyiyim." "Kuşkumu gider benim: yazı yazmasını biliyor musun?" Onuru yaralanan doğru döndü. "Bu soru neden icap etti?" "Eşeğin üzerindeki yazı tahtanı gördüm." "Çok "Bazen meraklı olmak istersen gerekenleri ben yaza yım. Yoksa senin tahtan kabul edilmeyecek ve başını derde soka 130 CHRISTIAN JACQ "Anlamaz gibi davranma "Neyi anlamam gerekiyor?" "Uzattın ama! Anladık, sen de kendine pay Bu hakkın tabii ama sen de hiç vakit kaybetmiyorsun!" "Ne demek istiyorsun?" Sinsi suratlı rahip, sokuldu ve alçak sesle konuştu. "Bu tapınak çok çok. Biz de paçamızı kurtarmaya bakı yoruz. Birkaç parça keten kumaş eksik olsa Karnak batmaz. Biz de onları iyi müşterilere satarak yolumuzu buluruz. Anladın mı?" "Sicil bürosu da bu işe ortak mı?" "Sadece bir kâtip ile iki depo memuru. Keten kumaşlar kayde dilmediği için yok sayılır. Biz de onları gizlice satarız." "Yakalanmaktan korkmuyor musun?" "Meraklanma." "Peki ya âmirler?" "Âmirlerin derdi başlarından aşkın. Zaten onların bu işe göz yummadığını kim söyledi? Şimdi söyle bakalım ne kadar yüzde is tersin." olabildiğince fazla." "Sen de sıkı ha! bir ekip oluşturacağız. Birkaç yıl sonra küçük bir servetin sahibi olacak ve buraya çalışmaya gel me ihtiyacını duymayacağız. Bu teslimatı bitirelim mi?" Bakhen baş işaretiyle onay verdi. Nefertari başını Ramses'in omzuna koydu. Yeni doğan güneş, sabahın güçlü parlaklığı ile onların odasını de her gün gerçekleşen bu mucizeye, ışığın karanlıklara karşı durma dan yenilenen zaferine saygı duyuyorlardı. Gün doğuşunu kutlayan kral ve güneş kayığının yeraltında yaptığı yolculuğu ve her gece tanrıların evreni yok etmeye çalışan dev gibi ejderhaya karşı yaptığı savaşı hatırlıyorlardı. "Senin büyüne ihtiyacım var Nefertari. Bugün zor bir gün geçi receğiz." "Annen benim düşüncemi paylaşıyor mu?" "ikiniz birbirinizin işini Nefertari gülümseyerek: "Görüşlerimiz hep aynı diye itiraf etti. MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Kanıtlarınız beni ikna etti. Bugün başrahibini görevin den alacağım." "Neden bugüne kadar bekledin?" "Yönetimin kötü olduğunu belirleyecek bir kanıt gerekiyordu." "Bu kanıtı elde edebildin mi?" "Benim eski eğitimcim şu anda rahip. Bak hen işin içinde memurlarının birçoğunun da bulunduğu bir keten kumaş kaçakçılığını ortaya çıkardı. Ya başrahip de bu ka çakçılığa karışmıştır ya da emrindeki memurları durumda da bu tapınağın başında bulunmaya layık görülmüyor." "Bakhen dediğin bu adam güvenilir bir kimse mi?" "Gençtir, ama Karnak onun tüm yaşantısı oldu. Böyle bir hır sızlığın olduğunu öğrenmesi onu gerçek bir umutsuzluğa sürükle di. Susma hakkına sahip olmadığını biliyor, ama gerçeği elde ede bilmek için sözcüklerini cımbızla çıkarmak zorunda kaldım. Bak hen ne ihbarcı, ne de ihtiraslı biridir." ne zaman göreceksin?" "Bu sabah. Karşılaşmamız çok gergin olacak, sorumluluğu ka bul etmeyecek ve ortada bir adaletsizlik olduğunu bağırıp çağırarak söyleyecek." "Neden korkuyorsun?" "Tapınağın bütün ekonomik etkinliklerini felce uğratmasından ve kısa bir süre de olsa besin dağıtımını karmakarışık etmesinden korkuyorum. Ülkenin bölünme tehlikesinden sakınmak için öde necek bedel bu olacak." düşünceli hali Nefertari'yi duygulandırdı. O, can sı kıcı hasmından kurtulmak isteyen bir hükümdar değil, karşılaşaca ğı bütün tehlikelere rağmen birliğinin korunması ge rektiğinin bilincine varmış bir Firavun'du. Nefertari dalgın bir ifadeyle: "Sana bir itirafta dedi. kendin de mi bir araştırma yaptın?" "Böyle bir şey "öyleyse annem yapmıştır ve seni bir mesaj göndermek için kullanıyor." "Bu da değil." "Bu itirafın benim görüşmemle ilgisi var mı?" 132 CHRISTIAN ACQ "Hayır, ama belki de devlet yönetimiyle ilgilidir." "Beni bekletecek misin?" "Birkaç ay Hamileyim." Ramses kollarıyla sardı. kaba gücü bir den koruyucu bir güce dönüşmüştü. "Krallığın en iyi doktorlarının her saniye seninle meşgul olma larını istiyorum." "Endişelenme." "Nasıl endişelenmem? Çocuğumuzun güzel ve güçlü kuvvetli olacağını umuyorum, ama senin hayatın ve sağlığın her şeyden da ha önemlidir." "Hiçbir bakımdan mahrum kalmayacağım." "Şu andan itibaren çalışma hızını azaltmanı sana emredebilir miyim?" "Tembel bir kraliçeyi hoşgörüyle karşılar mısın?" Ramses Başrahibin gecikmesi giderek onur kırıcı oluyordu. Geç kalışım mazur gösterecek ne gibi bir özür uy duracaktı? ortaya çıkardığı kaçakçılıktan haberi olduysa şayet, delilleri ortadan kaldırıp suçluları ve aleyhte tanıkları uzak laştırarak idari soruşturmayı örtbas etmek isteyebilirdi belki. Bu savsaklama sonunda durumu başrahibin daha da aleyhine çevirebilirdi. Güneş gökte en yüksek noktaya ulaştığında, Amon'un dördün cü kâhini görüşme isteğinde bulundu. Kral onu hemen kabul etti. "Amon'un başrahibi nerede?" "Az önce öldü Majeste." l 24 emri üzerine meclis toplandı. Toplantıya Amon tapınağının üçüncü ve dördüncü kâhinleri ile Mısır'ın bellibaşlı tapınaklarının başrahipleri ve başrahibeleri katılmışlardı. Dendera ile Athribis tapınaklarının başrahipleri top lantıya katılamamışlardı. Birincisi yolculuk yapamayacak kadar yaşlı olduğu, ikincisi de hastalığı nedeniyle evinden çıkacak du rumda olmadığı için toplantıya ama yerlerine tam yetkili iki delege göndermişlerdi. Kral adına ayinleri yönetmekle yükümlü olan bu ileri yaştaki er kekler ve kadınlar ışık gibi aydınlatan diye adlandırılan Tutmosis tapınağının salonlarında toplanmışlardı. Amon'un yeni başrahipleri burada seçilir ve görevlerinin yükümlülüklerini öğrenirlerdi. Ramses: başrahibini seçmek için size danışma ihtiyacını duy dedi. Çoğunluğu başlarını sallayarak onayladılar. Yeni Firavun belki de söylendiği gibi aksi biri değildi. "Bu görev yasal olarak ikinci kâhine düşmez mi?" diye sordu. "Kıdemin yeterli bir ölçü olduğunu sanmıyorum." üçüncü kâhini: bir konuda uyarabilir miyim?" diye araya girdi. "Dinle ilgili konularda dışarıdan gelen yeni bir kimseye sorumlu luk vermek kuşkusuz olasıdır, ama Karnak'ın yönetim kadrosunda böylesine değişiklik yapmak hata olur. Tecrübe ile saygınlık ağır basmalı ve "Saygınlık dediğimiz bu konu üzerinde konuşalım! Birinci kali te keten kumaşların kaçakçılığının yapıldığını ve bu kaçakçılığın kaynağının Karnak'ın içinde bulunduğunu biliyor musunuz?" Kralın bu sözleri büyük bir şaşkınlığa neden oldu. 134 CHRISTIAN JACQ "Sorumlular tutuklandı ve dokuma atölyelerinde çalışmaya mahkûm edildiler. Artık bunlar, geçici unvanla da olsa hiçbir tapına ğa kabul edilmeyecekler." "Müteveffa başrahibin bu sorumlulukla ne ilişkisi var?" "Yok gibi görünüyor, ama mabedin bugünkü yöneticileri ara sından yeni başrahibi neden seçmediğimi Ramses'in beklenmedik açıklamalarından sonra uzun bir sessiz lik oldu. Heliopolis başrahibi: d üşündüğü bir ad var mı?" diye sordu. "Bu meclisten ciddi bir teklif bekliyorum." "Bize ne kadar zaman veriyorsunuz?" "Geleneklere uygun olarak kraliçe ve saray mensuplarının bir çoğu ile birlikte belirli sayıda kent ve tapmağı ziyaret etmek zo rundayım. Döner dönmez bana görüşmenizin sonucunu bildirir siniz." Ramses, hükümdarlığının ilk yılında yapılması gereken gelenek sel Mısır gezisine çıkmadan önce Teb'in batı kıyısındaki Gurna ta pınağına gitti. Bu tapınakta babası Seti'nin ölümsüz gücü için her gün ayin yapılıyordu. Bu iş için özel yetiştirilmiş rahipler su nakları et, ekmek, sebze ve meyvelerle donatıyor ve müteveffa kra lın ruhunun yeryüzündeki sürekliliğini sağlamak için uzun dualar okuyorlardı. Kral, sonsuza kadar genç kalacak olan babasını tanrıların karşı sında dururken gösteren kabartmayı seyretti. Babasından, taşın içinden çıkmasını, duvardan fışkırmasını ve onu kucaklayarak dızlaşmış bir hükümdarın gücünü kendisine aktarmasını istedi. Günler geçtikçe Ramses babasının yokluğunu, daha yoğun bir biçimde yaşıyordu. Bu tıpkı bir deneme ve bir çağrı gibiydi. Dene meydi, çünkü güvenilir ve yürekli bir rehberden öğüt alamıyordu; çağrıydı, çünkü ölen babasının her sözü düşüncelerinde canlılığını koruyor ve engeller ne olursa olsun bir adım daha atmasını ona Zengin soylular, sanatkârlar ve ev kadınları da dahil olmak üze re, Teb'de oturan hemen hemen herkesin, kapı eşiklerinde çene ça YILIN TAPINAĞI 135 aklına hep aynı soru takılıyordu: Ramses ile birlikte dolaşmak ve tanrıların tümü ile yapaca ğı birleşmeyi onaylamak için saray halkından kimleri yanlarında götüreceklerdi? Herkes ya sarayda tanıdığı bir memurdan ya da yetkili bir kişi den yapılacak yolculuk hakkında bilgi edinmeye çalışıyordu. Güve nilir kaynaklara göre kraliyet filosu önce güneye, Assuan'a kadar gidecek, sonra da Nil'in akışına uyarak kuzeye Delta'ya kadar uza nacaktı. Mürettebata gerekli talimat verilmişti: Yoğun gayret göste rerek hızlı gidilecek, uğranılan iskelelerde kısa süre kalınacaktı. Ama herkes bu geleneksel yolculuğun gerçekleştirilmesine sevini yordu. Böylelikle kral ve kraliçe, sonsuza kadar yaşayacak olan Ma ât yasası ile uyum sağlamak amacıyla kurdukları hâkimiyeti tescil etmiş olacaklardı. filo yola çıkar çıkmaz, bir yığın kalın dosyayı incelemesi için Ramses'e sundu. Bu dosyalarda yerleşim birimlerinin belediye başkanları, tapınakların ileri gelenleri, eyalet valileri hakkında ay rıntılı bilgiler Kralın kiminle karşılaşacağını önceden bilmesi gerekliydi. Kralın özel sekreteri, her önemli kişinin özgeçmişini, ai le durumunu, tutkularım, öteki ünlü kişilerle ilişkilerini kaydet mişti. Elde edilen bilgiler arasından biraz kuşkulu ya da dedikodu lara bakıp da doğrulanamamış olanlarını Ameni belirtmişti. Ramses: "Bu hazineyi ele geçirmek için kaç gün ve gece harcadın?" diye sordu. "Saymadım. Benim tek kaygım elde edeceğim bilgilerin gerçeği Bu bilgiler olmasa ülkeyi nasıl yönetirsiniz?" "Dosyalara şöyle bir göz atınca Şenar taraftarlarının zengin ve etkili kişileri olduklarını anladım." "Bu sizce bir sürpriz mi?" "Bu noktada, evet." "Aynı miktarda insanı kendine bağlamak gerekir." "Çok iyimsersin." "Sen kralsın ve hükmetmek zorundasın. Geri kalan gevezelikten başka bir şey değildir." "Sen hiç dinlenmeyecek misin?" dinlenmek için yeterince uzun bir zaman; senin sandalet 136 CHRISTIAN JACQ olduğum sürece senin yolunu açacağım. Kamp koltuğun dan memnun musun?" tahtadan yapılmış açılır kapanır iskemlesinin sağ lam çerçeveli bir deri minderi ve uçları fildişi kakmalarla süslenmiş kalın ayakları vardı. Resmi törenler ve toplantılarda Firavun bu konfordan yararlanacaktı. "Gemide size hizmet edecek maiyeti haremden ince eleyip sık dokuyarak dedi. "Yolculuk boyunca hiçbir eksiğiniz olma yacak. Yemekler saraydaki yemekler kalitesinde olacak." "Doğrusu her şeyi düşünmüşsün!" "Bir yandan iyi yemek yemek uzun ömürlü güvencesi dir. Öte yandan az içmek enerjiyi ve zihnin bir konu üzerinde yo ğunlaşma özelliğini korur. Hızlı posta servisiyle, duracağımız her kentin belediye başkanları ile yolculuğa katılan üye lerin barınmaları için uygun yer hazırlamalarım emrettim. Elbette ki kraliçe ve sen sarayda kalacaksınız." ile ilgilendin mi?" "Gereksiz bir soru. Eşinin hamileliği bir devlet işidir. Kamarası havalandırılıyor. Rahatça yolculuk edecek. Beş doktor sırayla nöbet tutacaklar. Sana her gün onun sağlığı hakkında rapor verecekler. Ah! Geriye bir sıkıntı kalıyor." "Karım konusunda mı?" "Hayır, iskeleler konusunda. Elimde kaygı verici haberler var. Bu haberler bazı iskelelerin kötü durumda olduklarını bildiri yor, ama ben kuşkuluyum. Benim düşünceme göre bazı eyalet yö neticileri, malzemelerinin bakımını sağlamak için ek para yardımı elde etmeye çalışıyorlar. Senin yolculuğun nedeniyle bu istekler yasa ve kurallara uygun, ama onların etkisinde kalmaman gerecek. Her saygın kişi para yardımının en çoğunu elde etmeye çalışacak ama sen ulus çıkarlarına öncelik vererek adaletli davranacaksın." "Güney ve Kuzey vezirleriyle aran nasıl?" "Onlara sorarsan berbat; bana sorarsan mükemmel. Bu adam lar iyi insanlar, ama çok ürkekler. Sürekli olarak yetkilerinin elin den alınması korkusuyla yaşıyorlar. Onları yerlerinde bırak, sana ihanet "Ben düşünüyordum MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 137 "Beni vezir tayin etmeyi mi? Sakın ha! Benim bugünkü görevim senin yararınadır. Vezirlik gibi idari bir hizmetin altında ezilmek yerine arka planda daha serbest hareket etmeyi tercih ederim." "Konuklarımın tepkiler var mı?" "Yolculuğa katıldıkları için çok ama Seramana'nın onları baştan aşağı araması ve sürekli olarak kuşkulu insanlarmış gibi canlarını sıkmış. Şikâyetlerini dinledim ve çabucak unuttuklarını gördüm. Bizim Sardunyalı görevini büyük bir özenle yapıyor." "Köpeğimle aslanımı unutuyorsun." "Rahat ol, karınları iyice doyuyor ve özel muhafız görevlerini en iyi bir biçimde yapıyorlar." "Rom nasıl?" "Öylesine mükemmel ki gören ezelden beri senin kâhyan oldu ğunu sanır. Onun sayesinde sarayın yönetimi mükemmel bir bi çimde sağlanıyor. Önsezin seni yanıltmamış." için de aynı şeyi söyler misin?" "Yeni Tarım Bakanı rolünü gereğinden fazla ciddiye alıyor. Günde iki saat idare ile ilgili sorularıyla kafamın etini yiyor, sonra, ona görevinin gereklerini öğreten, eski bakanın teknik danışmanla rıyla odasına Bu yolculuk sırasında kafasını kaldırıp da bir manzara seyredeceğini sanmıyorum!" "Ya benim sevgili ağabeyim?" gemisi tıpkı bir yüzen saray. Yeni Dışişleri Bakanı'nın sofrası herkese açık ve Ramses'in parlak bir gelecek vaat ediyor." "Hâlâ beni tedavi edilemez saf biri olarak mı görüyor?" "Gerçek daha çapraşık," dedi. "Bu görevi elde ettikten sonra Şe nar gerçekten işe boğulmuş görünüyor." "Şenar'ın bizim müttefikimiz olacağım da düşünebilir misin?" "Onun karakter yapısına bakarsak, elbetteki hayır, ama insa noğlu zekidir, kurnazdır, sınırlarının ne olduğunu bilir. Onun ikti dar susuzluğunu giderdin ve sahnenin önünde yer almasına izin verdin. Zengin ve pohpohlanmış saygın bir kişi olarak belki de ya tışır?" "Umarım tanrılar seni 138 CHRISTIAN JACQ "Sen yatıp yarın yorucu bir gün olacak; ondan az olmayan görüşme ve üç kabul töreni. Yatağından memnun mu sun?" Kral, sadesi de diye düşündü: Baş dayamak için bir arkalık, çapraz düğümlenmiş kenevir yumaklarından yapıl mış bir şilte ve ahşap bir somya, uçlarında aslan pençeleri bulunan dört ayak, kantaronotu ve lotuslarla bezenmiş bir ayak basma yeri. Kralın özel sekreteri: "Biraz daha yumuşak yastık koymak gerek," dedi. "Bir tanesi bana "Olur mu öyle şey! Şu sefalete Ameni yatağın baş tarafına konmuş yastığı aldı. Kasılmıştı. Geri çekildi. Siyah bir akrep, rahatsız edilmenin öfkesiyle saldırıya geçmek üzereydi. 25 yatıştırmak Ramses'e düştü. Özel muhafız kıtası komutanı, akrebin hükümdarın odasına nasıl sokulduğunu anlaya mıyordu. Hizmetçileri sıkı bir sorgulamadan geçirmiş, ama hiçbir sonuç alamamıştı. "Hiçbiri suçlu değil," dedi, "kâhyanızı sorguya çekmek gerek." Ramses karşı çıkmadı. Rom, pek hazzetmiyordu, ama hükümdar, Sar sorularına kem küm etmeden yanıt vermesini istediği zaman hiç itiraz etmedi. "Bu odaya girme izni alan kaç kişi var?" "Beş. daimi çalışanlardan beş kişi." "Bu ne demek oluyor?" "Bazen bazı iskelelerde geçici görevle bir ya da iki kişiyi işe alı yorum." "Ya son iskelede?" "Evet, birini işe aldım. Çarşafları taşıması ve çamaşırcıya götür mesi için." "Adı neydi?" "Ücret defterimde yazılıdır." Kral: yaramaz," dedi. "Bu adam yanlış bir ad vermiştir. Üstelik geri dönüp de onu arayacak zamanımız yok." Seramana parlarcasına: "Bu çalışma tarzını bilmiyordum!" dedi. "Benim aldığım gü venlik önlemlerini sıfıra indiriyor!" Rom, şaşkın bir ifadeyle: "Ne oldu?" diye sordu. "Sizin bilmeniz gerekmiyor! Bir dahaki sefere gemisine binecek herkesi, general de olsa, rahip de olsa, temizlik iş çisi de olsa tepeden tırnağa 140 CHRISTIAN JACQ Rom başıyla onaylayan Ramses'e yemekler ne olacak?" "Aşçılarımızdan biri benim gözümün önünde yemeklerin tadı na "Nasıl isterseniz." Rom kralın kamarasından çıktı. Çok öfkelenen Seramana yum ruğunu kirişlerden birine öylesine hızla vurdu ki ağaç çatırdadı. Seramana: "Bu akrep sizi öldürmezdi Majeste," dedi, "ama ateşiniz adama kıllı yükselirdi." "Ve yolculuğuma devam Başarısızlığım, tanrıla rın gözünden düşmem olarak yorumlanırdı. Onlar da bunu amaç edinmişlerdi." Sardunyalı: "Bir daha böyle bir olay olmayacak" diye, vaatte bulundu. "Gerçek suçlunun kimliğini ortaya çıkaramadıkça korkarım ge ne olacak." Seramana surat astı. Kral: "Kuşkulandığın biri mi var?" diye sordu. "insanlar bazen nankör oluyor." "Daha açık konuşsana." "Şu ayet yalan söylediyse ve kendi başına harekete ge çiyorsa?" "Bunu ortaya çıkarmak senin görevin değil mi?" "Bana Kralla kraliçenin yolculuğu iskeleden iskeleye ilerledikçe gör kemli bir zafere dönüştü. Ramses'in otoritesi ve Nefertari'nin çeki ci güzelliği, eyalet valilerini, başrahipleri ve diğer önemli kişileri kendine bağlamıştı. Ramses, Dışişleri tayin ederek bir çok saygın kişinin korkusunu giderdiği ağabeyine değer verdiğini göstermeyi hiç ihmal etmiyordu. Bir yandan kral ailesi birlik için deydi ve iki kardeş el ele ilerliyorlardı; öte yandan Şenar'ın vatanse verliği ve güçlü iradesi, uygarlıklarını barbarların saldırılarından korumak için zorunlu olan savunma politikasını sürekli olarak ga ranti altına alıyordu. Her etapta, kralla kraliçe, sadece varlığı heyecan ve saygı uyan TAPINAĞI yeten Ana Kraliçe saygılarını sundular. Narin, ses siz, daima geri çekilmesini bilen Tuya, geleneklerin ve devlet sürek liliğinin yeryüzündeki simgesi olarak oğlunun hükümdarlığını ya Ünlü Osiris tapınağı Abidos'a yaklaşırken, Ramses gemi nin ön tarafına davet etti. Gün ve saat ne olursa olsun genç diplo mat hep özenli ve soylu bir görünüm içindeydi. "Bu yolculuk hoşuna gidiyor mu Aşa?" "Majesteleri gönülleri fethediyor ve bu çok iyi." "Bazılarının davranışları oldukça ikiyüzlü değil mi dersin?" "Belki, ama önemli olan otoritenizi kabul etmeleri değil mi?" tayini hakkında ne düşünüyorsun?" "Çok şaşırtıcı oldu." "Başka türlü söylersek, seni rahatsız etti." "Hiçbir şey bana Firavun'un kararlarını eleştirme hakkım ver mez." "Kardeşimin yeteneksiz olduğunu mu düşünüyorsun?" "Şu andaki koşullarda diplomasi güç bir sanattır." gücüne kim kafa tutmaya cüret edebilir?" "Senin kendi ülkendeki kişisel dış gerçeği maskeleme melidir. Hitit düşmanı uyuşuk durmuyor. Senin değersiz bir hü kümdar olmadığını bildiği için, belki de daha saldırgan bir tavır al madan önce konumunu güçlendirmeye çalışacak." "Kesin kanıtların var mı?" "Henüz varsayımlar söz konusudur." "Bilmen gereken bir şey var Aşa. Ağabeyim Şenar resmi kabuller de ve şölenlerde çok rahat davranan, ülkemizi mükemmel bir şekilde temsil edebilen ve yüzeysel konuşmalarıyla yabancı büyükelçilerini hayran bırakan biri. Ama kötülük yapma ve komplo kurma gibi dü şünceler onun iştahını kabartacaktır. Onun devletin iyi bir hizmet kârı olduğunu belirterek benimle işbirliği yapması bana kuşkulu gö bu nedenle senin oynayacağın rol çok önemli "Benden ne bekliyorsun?" "Seni Yukarı ve Aşağı Mısır'ın gizli hizmetler servisinin ola rak tayin ediyorum. Senden öncekiler gibi görünürdeki görevin diplomatik kurye servisini yönetmek olacak, ama sonuç olarak Şe nar'ın yazacağı belgeleri inceleyeceksin." 142 JACQ "Yani bana casusluk mu emrediyorsun?" "Senin gizli görevlerinden biri de bu olacak." benden kuşkulanmayacak mı?" "Ona istediğini yapma özgürlüğü olmadığını anlattım. Sürekli olarak gözetim altında olduğunu bilerek, can sıkıcı davranışlar yap maya kalkmayacaktır." "Ya benim dikkatimden kaçarsa?" "Sen çok dostum." Abidos'un kutsal topraklarını görünce kalbi sızladı. Burada her şey hatırlatıyordu. Seti, kozmosun gücünü tem sil eden Tanrı yeryüzündeki simgesiydi. Ve burada, Set tara fından öldürülen ve sonradan yeniden doğan kardeşi Tanrı Osi ris'in adına büyük bir tapınak inşa ettirmişti. Ramses ve bu tapınakta yapılan ve Osiris'in gizemlerini kutlayan ayinlere ka tılmışlar, halkla paylaşmak görevini yüklendikleri ölümsüzlük inancını yüreklerinin en derinlerine kazımışlardı. kadar uzanan kanalın iki yanında hiç kimse yoktu. El bette bu kutsal topraklarda sadece dirilmesini simgeleyen bayramlar sırasında sevinçli kutlamalar yapılırdı. Ama kraliyet fi losunun kayıtsızlık yolcuları hayrete düşürmüş tü. Elinde kılıcıyla iskeleye ilk inen Seramana'ydı. Onun ardından yakın korumaları da çevresindeki yerlerini aldılar. Sardunyalı: "Bu hoşuma diye homurdandı. Ramses ayağını iskeleye bastı. Uzakta, bir sıra akasya ağacının arkasında Osiris tapınağı görünüyordu. Seramana: "Tehlikeye atılmayın," dedi. "Çevrenin kontrolünü bana bıra kın." Abidos'da kargaşa çıkaranlar vardı demek! Kral böylesine bir saygısızlığı kabul edemezdi. Ramses: "Savaş arabaları gelsin," diye emretti. "Başında ben bulunaca ğım." "Majeste..." Y ILIN TAPINAĞI Sardunyalı ısrarın olduğunu anladı. Böylesine akılsızca davranan bir hükümdarın güvenliği nasıl sağlanırdı? Kralın bindiği savaş arabası iskele ile tapınağın surları arasında ki yolu büyük bir hızla katetti. Ramses ana giriş kapısının açık ol duğunu görünce şaşırdı. Arabadan inen Ramses üstü açık avluya girdi. Tapınağın cephesi yapı iskeleleriyle kaplıydı. Yerde babasını Osiris olarak simgeleyen heykeli yatıyordu. Aletler sağa sola saçıl mıştı. Tek bir sanatkâr çalışmıyordu. Şaşırıp kalan Firavun, tapınağa girdi. Sunakların üzeri bomboş tu ve hiçbir rahip dua okumuyordu. Hiç kuşku yok ki tapınak terk edilmişti. Ramses dışarı çıktı ve eşikte hareketsiz duran Seramana'ya ses lendi. "Bana hemen şantiye sorumlularını getir." rahat eden Sardunyalı fırladı. Ramses'in öfkesi Abidos'un pırıl pırıl göğüne kadar yükseldi. büyük avlusunda rahipler, devlet memurları, tapına ğın bakımı ve işleyişi ile görevli sanatkârlar ve toplanmış lardı. Hep birlikte eğildiler, dizlerini büküp burunlarını toprağa dokundurdular. Onları tembellikleri ve savsaklamaları yüzünden azarlayan hükümdarın güçlü sesi hepsini dehşete düşürmüştü. Ramses hiçbir özürlerini kabul etmemişti. Nasıl olur da Abidos sorumluları bu denli utanç verici biçimde davranır ve Seti'nin ölü münün onların herhangi bir girişimde bulunmalarını engellediğini bahane olarak öne sürebilirdi? Böyle bir anlayış sürdüğü sürece, düzensizlik ve uyuşukluk en ufak bir fırsatta zihinleri egemenliği altına alır ve artık hiç kimse görevini düşünmezdi. Herkes ağır cezalardan korkuyordu, ama genç Firavun, Seti'nin çifte sunuda bulunmalarını istemekle yetindi. Bir meyve bahçesi ağaç kapılarını yaldızla boyama larını, tapınağın inşaatına devam etmelerini, heykelleri tamamla malarını, her günkü ayinleri sürdürmelerini emretti ve Osiris'in sırlarını kutlamak için bir kayığın yapılmasını istedi. Tapınağın topraklarında çalışan köylüler tapınağa karşı olan bütün maddi yü kümlülüklerinden bağışık tutulacaklar ve tapınak, bu şekilde ihmal 144 CHRISTIAN JACQ edilmemek koşuluyla devletten alacağı yardımlarla birçok zengin liklere kavuşacaktı. Büyük avlu sessizce boşaldı. Tapınak görevlileri kralın hoşgörü sünden dolayı çok sevindiler ve bir daha onu gazaba getirecek hiç bir şey yapmayacaklarına dair yemin ettiler. Yatışan Ramses ortadaki küçük tapınağa, Abidos'un 'Gök'üne içerde karanlıkların ortasında gizli bir ışık parıldıyordu. Ba basının ruhu ile düşünce ve duygu ortaklığını kurdu, yıldızlarla bü tünleşti. Bu sırada güneş kayığı sonsuz yolculuğunu sürdürüyordu. 26 Şenar büyük bir sevinç içindeydi. Ramses'i akreple zehirleme girişimi sona ermişti er mesine ama, kralın ağabeyi, kinden gözü dönmüş bu planı nın işleyeceğine zaten inanmamıştı. Ramses'i hasta edip güçten dü şürmek kolay bir iş değildi. Ama bu tecrübe en azından, en sıkı gü venlik önlemlerinin bile bir zayıf noktası olabileceğini kanıtlamıştı. Şenar büyük bir sevinç içindeydi, çünkü Aşa, çok mükemmel hazırlanmış bir akşam yemeğinin sonunda ona harika bir haber vermişti. Nil üzerinde kayar gibi giden geminin iki adamın konuşmaları, şimdiden şarabı gereğinden fazla içen öteki konuklar tarafından Geminin doktoru kusan bir yüksek rütbeli memurla uğraşırken diğerleri de çevresinde toplan mıştı. "Gizli servis şefi Düş görmüyorum ya?" "Tayinim gerçek." "Aynı zamanda beni ispiyonlamakla da görevlendirildiniz sanı rım?" "Evet." "Görünüşte, dizginler elimde olmayacak ve sadece sosyetik biri olmakla yetineceğim." "Hükümdarın isteği de aynen böyle." "istediğini yerine getirelim aziz dostum Aşa! Ben rolümü mü kemmel bir biçimde oynarım. Yanlış anlamadıysam, siz, Hitit poli tikası konusunda kralın başlıca bilgi kaynağı olacaksınız." "Muhtemelen." "Aramızdaki ittifak sizin için hâlâ geçerli mi?" "Her zamankinden daha fazla. Ramses despotun biri, bundan hiç kuşkum yok. Başkalarını küçümsüyor ve sadece kendine inanı yor. Onun bu kendini beğenmişliği ülkeyi felakete sürükleyecek." "Düşüncelerimiz hâlâ aynı yönde, ama bütün tehlikeleri göze almaya kararlı mısınız?" CHRISTIAN JACQ "Benim durumum değişmedi." "Neden bu derece nefret ediyorsunuz?" "Çünkü o Ramses." Dendera tapınağı yemyeşil bir kırın ortasına kurulmuştu. Güzel ve güleç yüzlü Tanrıça Hator'un bu tapınağı gökle yer arasındaki uyuma adanmış bir ezgi gibiydi. Tapınak surlarının çevresine dikil miş çınar ağaçları ana bina ile ona bağlı ek binaları gölgeliyordu. Bu ek binalardan biri de müzik okuluydu. Hator rahibesi sıfatıyla, yıldızlar dansının sırlarına ermiş olan buraya uğrayacak ları için çok seviniyor, ziyareti sırasında tapınakta birkaç saat dinsel düşüncelere dalabileceğim umuyordu. Kraliyet filosu, Abidos'da olanlardan sonra güneye dönmek zorunda kalmıştı, ama kraliçe yolda burayı ziyaret etme konusunda ısrarlı olmuştu. Ramses Nefertari'ye endişeli göründü. "Ne düşünüyorsun?" diye sordu Nefertari. başrahipliğine kimi tayin edeceğimi. bana başlı ca adayların dosyalarını verdi, ama hiçbiri beni memnun etmedi." danıştın mı?" "O da benim gibi düşünüyor. Bu adayların hepsi de Seti'nin ıs kartaya çıkardığı adamlar ve durumdan yararlanmaya çalışıyorlar." Nefertari, taşın üzerine şaşırtıcı bir sevimlilikle çizilmiş Ha yüzlerini seyretti. Birden kraliçenin bakışları garip bir ışığa takıldı. "Nefertari..." Nefertari, kafası gizli bir görüntüye takıldığı için yanıt vermedi. ebediyen elinden kaçar ve sevimli yüzlü tanrıça tarafından tanrılar katına götürülür korkusuyla karısının elini tuttu. Kraliçe, rahatlamış olacak ki Firavun'un göğsüne sokuldu. "Uzağa, çok uzaklara Işıktan bir okyanus vardı ve ben ahenkli bir sesin verdiği mesajı dinliyordum." "Ne diyordu?" "Sana önerilen isimlerden hiçbirini kabul etme. baş rahibini arayıp bulmak bize düşüyor." "Hiç vaktim yok." sesini dinle; Mısır kurulduğundan bu yana firavunla ra ne yapmaları gerektiğini gösteren o değil mi?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI Tapmağın bahçesinde konser verecek olan müzisyenler ve şarkı cıların şefi kralla kraliçeyi karşıladı. Nefertari bu tadına doyum ol maz konseri zevkle izledi. Ramses ise, sabırsızlıktan yerinde dura başrahipliği görevine uygun, kişisel tutkuları ol mayan birini bulması için yeni bir tanrısal esin mi gerekecekti? Ramses, bu konuyu ile enine boyuna görüşmek için ge miye dönmeyi canı gönülden isterdi, ama atölyeleri ve de polan ziyaretten kaçınamadı. Her yerde düzen ve güzellik vardı. Ramses kutsal gölün kenarında kaygılarını unuttu. Bahçenin sükûneti, süsen ve mavi kantaron çiçeği tarhlarının zarafeti, akşam duası için bir parça su almaya gelen rahibelerin oluşturduğu ayin alayı, en sıkıntılı insanı bile rahatlatırdı. Yaşlı bir adam otları koparıp bir çuvalın içine dolduru yordu. Hareketleri yavaş, ama belirgindi. Bir dizini toprağa daya mış, sırtını kralla kraliçeye çevirmişti. Bu saygısız davranış aslında kınama cezasını hak ediyordu, ama adam işine öylesine dalmıştı ki kral onu rahatsız etmek istemedi. Nefertari: "Çiçekleriniz çok güzel," dedi. Adam ters bir sesle: "Ben onlarla şefkatle konuşurum," dedi. "Yoksa çiçekler eğri çı karlardı." "Böyle bir olaya ben de şahit "Öyle mi? Sizin gibi güzel bir kadın bahçeyle mi uğraşıyor?" "Çalışma durumumun elverdiği nadir dinlenme zamanlarında bahçeyle uğraşırım." "Sizin o kadar çok işiniz var mı?" "Benim görevim bana çok az serbest zaman bırakır." "Yoksa rahibelerin misiniz?" "Bu görev benim görevlerimden bir "Başka görevleriniz de mi var? Ah! Sizi bu soru larımla böylesine rahatsız etmeye hiç hakkım yok. Aslında ortak çi çek sevgisi iki insanın tanışması için yeter. Başka soru sormaya ge rek yok." ihtiyar adam acıdan kıvrandı. "Lanet sol Bazen beni öylesine kıvrandırıyor ki kalkar ken çok zorluk çekiyorum." 148 CHRISTIAN JACQ Ramses ihtiyara kolunu uzattı. "Teşekkür ederim, Böyle diyorum çünkü siz en azından bir prens olmalısınız?" "Bu durumumuzla bahçeye bakmanız için sizi Dendera başra mi zorladı?" "Evet, o." "Söylenene göre sert biriymiş ve şu anda yolculuk yapamayacak kadar hastaymış." "Evet. Bu genç hanım gibi siz de çiçekleri sever misiniz?" "Ağaç dikmek benim en çok sevdiğim eğlencedir. Başrahiple görüşmek isterdim." "Hangi nedenle?" "Çünkü Amon için Ramses'e bir aday belirleyecek rahipler meclisine katılmadı." "Tanrıların bu yaşlı hizmetkârını uğraşması için ra hat bırakır mıydınız?" Ramses'in artık kuşkusu kalmamıştı: Bu bahçıvanın kılığına gi rerek saklanmaya çalışan adam başrahibin ta kendisiydi. "Ağrıyan dizine gemiye binip kadar gidemeyecek durumda görünmüyor bana." "Sağ omuzu hiç de iyi durumda değil, geçen yılların ağırlığı al tında..." "Dendera başrahibi yoksa talihinden memnun değil mi?" "Bilakis Majeste. O bu tapınağın surlarının ortasında günlerini huzur içinde geçirmek istiyor." "Ya Firavun bizzat ondan meclis toplantısına katılıp bilgilerin den meslektaşlarını yararlandırmasını isterse?" "Şayet Firavun, genç yaşına rağmen insanları tanıma konusun da daha şimdiden tecrübeliyse, yaşlı bir adamı bunun gibi yorgun luklardan esirgeyecektir. Ramses, alçak duvarın üzerindeki basto numu bana verecek mi?" Ramses yaşlı adamın dediğini yaptı. "Siz de görüyorsunuz Majeste: Nebu zorlukla yürüyor. Kim onu bahçesinden çıkmaya zorlama cesaretini gösterecek?" "Dendera başrahibi olarak, Mısır kralına bir öğüt vermeyi kabul eder misiniz?" "Benim yaşımdaki adamın susması daha iyidir." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI "Bilge düşüncesi böyle değil. Onun özdeyişleri bizi piramitler zamanından beri besliyor. Sizin söyleyecekleriniz çok değerlidir ve ben onları işitmekten çok memnun olacağım. Siz ce, başrahipliği görevi için en uygun insan kimdir?" "Ben bütün ömrümü Dendera'da geçirdim ve Teb'e hiç gitme dim. Devlet hiyerarşisi ile ilgili sorunlar benim hiç bilmediğim şey ler. Majesteleri beni bağışlasın, çünkü erken yatma alışkanlığım Nefertari ile Ramses gecenin bir bölümünü, tapınağın terasında astronomi bilginleri ile geçirdiler. Karanlık gecenin göğünde bin lerce ruh ve sonsuza dek sürecek yıldızlar, görüneni görünmeze bağlayan eksenin üzerinde duran kutup yıldızının çevresinde top lanmışlardı. Sonra karı koca, pencereleri kırlara bakan saraya geçtiler. Saray küçük ve köylü tarzı döşenmiş olsa da kuş sesleri ile birlikte gelen sabaha kadar geçirdikleri kısa gece onlar için bir cennet oldu. Ne fertari, Ramses'in kollarında uyumuştu ve ikisi de mutluluk düşle rini paylaşmışlardı. Sabah ayinini yönetip zengin bir kahvaltı ettikten ve sarayın bi tiğişindeki havuzda yüzdükten sonra Ramses ile Nefertari yola çık mak için hazırlandılar. Rahipler onları selamladı. Ramses birden ayin alayının izlediği yoldan ayrıldı, kutsal göl gitti. Nebu yere diz çökmüş, çiçeklerine göz kulak oluyordu. "Kraliçeyi seviyor musunuz Nebu?" "Nasıl bir yanıt vermemi bekliyorsunuz Majeste? O, güzelliğin ve zekânın bir simgesi." "Peki, onun düşünceleri size anlamsız görünüyor mu?" "Nedir o düşünceler?" "Sizi bu huzurlu ortamdan koparmak zorunda olduğum için üzgünüm, ama sizi Teb'e götürmek kraliçe de bu nu "Ne amaçla Majeste?" "Sizi başrahip olarak tayin etmek için." 27 Kraliyet filosu, Nil'in aydınlatarak iskelesine ya naşırken bütün Teb coşkunluk içindeydi. erken dönüşü ne anlama geliyordu? Birbirleriyle çelişkili dedikodular dört nala giden bir atın hızıyla bütün kente yayıldı. Bazılarına göre kral, rahiplerini ortadan kaldırmak ve kenti taşra kasabalarından biri durumuna indirmek istiyordu. Başkalarına göre de kral yolcu luğu sırasında hastalanmış, can çekişmeye geliyordu. Genç Firavun'un göğe çıkması pek erken olmayacak mıydı? Demek ki tanrılar onun taşkınlıklarını cezasız bırakmamışlardı. Hititlerin parayla tuttukları Suriyeli casus Raya'nın beklemek ten canı kez, elinde ciddi denecek bir haber yoktu. Böyle olmakla birlikte, ırmak boyunca başlıca yerleşim bölgelerin de bulunan hem gezginci, hem yerleşik tüccar şebekesi sayesinde, kralın nerelere gittiğini ve ne kararlar verdiğini Teb'den ayrılması na gerek kalmadan kolayca öğrenmişti. Raya, Ramses'in Güney Mısır'ın başkenti olan Teb'e acele dö nüşünün nedenini bilmiyordu. Daha önceden belirlendiği gibi kral Abidos'da durmuş, ama kuzeye doğru yoluna devam edeceğine ge ri dönmüş ve birkaç saat kalmıştı. Ramses'in ne yapacağı önceden bilinemezdi. Çok hızlı hareket ediyor ve danışmanlarına güvenmiyordu. Oysa onların gevezelik ve boşboğazlıkları Suriyelinin kulağına gelirdi. Raya çılgına dönmüş tü. Genç hükümdar çok önemli bir hasımdı ve denetim altında tu tulması güç biriydi. Şenar, elindeki silahları en iyi bir şekilde kul lanmak için çok beceri göstermek zorundaydı. Açıktan bir çatışma durumunda Ramses'in hayal edemeyeceği kadar tehlikeli olabilece ği gerçeğini aklından çıkaramazdı. Ama hiçbir şey yapmadan otu rup beklemek de söz konusu olmazdı. Raya casus şebekesi içindeki yeteneksizleri ve uyuşukları ayıklamak için hemen harekete geçme liydi. YILIN TAPINAĞI Başında mavi tacı, üzerinde uzun kırmızı beyaz elbisesi, sağ elin de krallık asası ile Ramses görkemin ta kendisiydi. Meclis üyelerinin toplandıkları tapmak salonuna girdiği zaman tartışmalar kesildi. "Bana teklif edeceğiniz bir isim var mı?" Heliopolis "Majeste," dedi, "görüşmeye devam ediyoruz." "Görüşmeleriniz sona îşte yeni başrahibi." Bastonuna dayanan Nebu meclis salonuna girdi. Sais başrahibesi: "Nebu!" diye haykırdı. "Senin hasta olduğunu ve yolculuk ya pacak durumda olmadığını "Öyleydim, ama Ramses bir mucize yarattı." Amon'un ikinci kâhini: "Bu yaşınızda rahat bir emekliliği düşünmeniz gerekmez miydi?" diye itiraz etti. ile Luksor'un yönetimi ezici bir "Haklısınız, ama kralın iradesine kim karşı çıkacak?" Ramses: "Kararnamen taşa oyuldu bile," diye açıklamada bulundu. "Bir çok dikilitaş tayinini kamuya ilan içinizden biri Nebu'nun bu yüksek göreve layık olmadığını söyleyebilir mi?" eden olmadı. Nebu'ya, iktidar simgeleri olan altın bir yüzük ve gü karışımı bir âsâ verdi. "Bundan böyle Amon'un başrahibisin. hazineleri ile ambarlan senin emrinde olacak. Tapınağının ve arazilerinin başra hibi sıfatıyla titiz, namuslu ve dikkatli ol. Kendin için değil, tanrıla rın yüceltmek için çalış. Amon, insanların ruhlarını ve kalplerini okur, her insanın neyi sakladığını bilir. Şayet senden memnun olursa, senin en tepede kalmanı sağlar ve sana uzun bir ömür, mutlu bir yaşlılık verir. Maât yasasına saygılı olacağına ve görevlerini yerine getireceğine yemin eder misin?" önünde eğilerek: hayatı üzerine yemin ederim," dedi. Amon'un ikinci, üçüncü kâhinleri öfkeli ve umutsuzdular. Ramses sadece onların başına, her istediğini kimseyi dinlemeden yapacak olan bir ihtiyarı getirmekle kalmamış, adında 152 JACQ kim olduğu belirsiz bir adamı dördüncü kâhin olarak tayin etmiş ti! Kralın her istediğini gözü kapalı yapmaya hazır bu adam, ihti yarı gözetim altında tutacak ve gerçek efendisi olacaktı. Böylece Karnak'ın bağımsızlığı uzun yıllar boyunca yok olacaktı. kâhinin, Mısır'ın en zengin arazileri üzerinde hak sahibi ol ma umutları tümden yok olmuştu. Nebu ile arasında tuza ğa düşürüldükleri için, mesleklerini yok sayarak er geç istifa etmek zorunda kalacaklardı. Ne yapacaklarını bilemez bir duruma düş tükleri için kendilerine bir müttefik aradılar. Akıllarına Şenar ama ağabeyi, bakan olmayı kabul ederek davası nı benimsemiş olmuyor muydu? Kaybedecek hiçbir şeyi kalmadığını düşünen ikinci kâhin, ses'in kararına karşı olan rahiplerin tümü adına Şenar'la buluştu. Balıklı bir gölün kenarında, iki direk arasına gerilmiş büyük bir tentenin altında kabul edildi. Hizmetçinin biri keçiboynuzu suyu ikram etti ve çekildi. Şenar incelediği papirüsü rulo yaptı. "Yüzünüz bana yabancı "Adım Doki ve Amon'un ikinci kâhiniyim." Adam, Şenar'ın hiç hoşuna gitmemişti. Kısa boyu, kazınmış saçları, dar alnı, fındık gibi gözleri, uzun burnu ve çenesiyle âdeta bir timsahı andırıyordu. "Size nasıl yardımcı olabilirim?" "Belki de beni beceriksiz biri sanacaksınız, ama protokole ve ki bar sözlere hiç alışık değilim." "Biz böyle şeylere önem vermeyiz." "Nebu adında bir ihtiyar, Amon'a başrahip, yani birinci kâhin olarak tayin edildi." "Siz de ikinci kâhin olarak bu görevin size verilmesini istiyordu nuz, değil mi?" "Müteveffa başrahip bunu benden esirgememişti, ama kral bu nu bilmezden geldi." "Onun kararlarını eleştirmek tehlikelidir." "Nebu, yönetecek yetenekte bir adam değil." "Kardeşimin arkadaşı Bakhen, perde Karnak'ın efen disi olacak." "Açıkça sorduğum için özür dilerim, ama bu uygulamayı uygun görüyor musunuz?" YILIN TAPINAĞI 153 "Gerçek irade Doki hayal kırıklığına uğradı. Şenar, Ramses'le birlik olmuştu. Rahip ayağa kalktı. "Sizi daha fazla rahatsız etmeyeyim." "Bir Anladığım kadarıyla siz bu durumu kabul etmeyi reddediyorsunuz." "Kral, rahiplerinin gücünü kırmak istiyor." "Karşı koyacak olanaklarınız var mı?" "Ben yalnız "Kimi temsil ediyorsunuz?" "Rütbe önemli bir bölümü ile rahiplerin büyük çoğunluğunu." "Peki bir eylem planınız var mı?" "Sayın Şenar! Biz kışkırtıcı olmak niyetinde "Siz kararsızsınız Doki ve ne istediğiniz bilmiyorsunuz." "Yardıma ihtiyacım var." "Önce bir plan yapmanız gerek." "Nasıl "Bunu bulmak size düşer." "Ben sadece bir rahibim, "Ya siz bir gözü yükseklerde bir insansınız ya da beceriksizin bi ri. Tek yapacağınız şey durmadan üzüntünüzü yinelemekten ibaret olacaksa, beni ilgilendirmezsiniz." "Ya adamlarının yitirmelerini sağlayabi "Hele siz dediğinizi yapın o zaman görüşürüz. Elbette ki bu gö rüşmeyi de Doki için yeniden umut doğmuştu. Gerçekleşmesi olanaksız bir yığın tasarıyı kafasından geçirerek Şenar'ın villasından ayrıldı. Ara ya araya, ilham nasıl olsa gelecekti. Şenar kuşku içindeydi. Adam önemsiz biri değildi, ama kararsız ve etki altına alınabilir biri gibi görünüyordu. Kendi cüretinden korkarak belki de Ramses'le savaşmaktan vazgeçebilirdi. Ancak muhtemel bir müttefik hiç ihmal edilmemeliydi ve ikinci kâhininin gerçek kimliğini öğrenmek için en iyi strateji bekleyip görmekti. CHRISTIAN JACQ Ramses, Musa ve hayal ettiği ve oğlunun ger çekleştirdiği muazzam sütunlu salonun inşaatında görevli sanat kârların çalıştıkları şantiyeyi geziyorlardı. Blokların tesliminde hiçbir gecikme kabul edilmiyordu. Loncalar arasındaki uyum hiç bir çatışma olmadan sağlanıyor, zamanın başlangıcındaki okya nustan çıkan papirüsleri simgeleyen taş sütunlar teker teker yük seliyordu. Ramses Musa'ya: "Ekiplerinden memnun musun?" diye sordu. çalıştırmak kolay değil, ama ona boyun eğdirdiğimi sa nıyorum." "Tam olarak suçu nedir?" "işçilere karşı kabul edilemeyecek biçimde küçümseyici davra nıyor ve daha da zenginleşmek için günlük yiyeceklerinden bir bö lümünü kırpmaya çalışıyor." "Onu hemen bir mahkemeye gönderin." Musa "Böyle bir şeye gerek yok," dedi. "Onu kontrolüm altında bu lundurmayı tercih ederim. Sınırım aşar aşmaz ben devreye giriyo rum." "Onu fazla itip kakarsan, şikâyet edebilir." "Sakin olun Majeste: Sari korkağın tekidir." Bakhen: "Sizin öğretmeniniz değil miydi?" Ramses: "Öyleydi," diye yanıt verdi. "Hem de iyi bir öğretmen. Ama ne dense bir çılgınlığa kaptırdı alçakça cinayetleri dü benim yerimde bir başkası olsaydı onu zin danlardan birine gönderirdi. Şimdi yaptığı işin onun aklını başına getireceğini umuyorum." Musa: sonuçlar pek iç açıcı değil," diye yakındı. "Sende bu azim oldukça her işi başarırsın Musa. Benim de se nin bu azmine ihtiyacım ama burada değil. Birkaç gün son ra kuzeye gitmek üzere yola çıkacağız. Yolculuğa sen de katılıyor sun." Musa'nın canı sıkılmış gibiydi. YILIN TAPINAĞI 155 "Ama bu sütunlu salon tamamlanmadı ki!" "Bu işi dördüncü kâhinine emanet edece ğim. Sen ona gerekli öğütleri ve bilgileri verirsin. inşaatı so nuna kadar götürecek ve Luksor tapınağının de meşgul olacak. Dev heykeller, büyük kapı ve dikilitaşlar bittikten tapınak mükemmel görünecek! Çalışmalar hızlansın Bak hen; belki de bana kısa bir ömür biçmiştir. Bu görkemli şeylerin açılışını ben yapmak istiyorum." "Güveniniz beni onurlandırıyor "Ben hiçbir zaman değersiz birini tayin etmem Bakhen. Nebu kendi görevini yerine getirecek, sen de yönetimi ona büyük de senin. Bir zorlukla karşı laştığınız zaman bana hemen haber vereceksiniz. Sen işine başla ve başka şey düşünme." Musa şantiyeden çıktılar. Yasa, gerçek ve adaletin Tanrıçası tapınağına giden, kenarlarında ılgın ağaçları olan yolda ilerliyorlardı. Kral: "Burada derin düşüncelere dalmayı seviyorum," diye itirafta bulundu. "Burada başımı dinç hissediyorum. Algılarım daha da güçleniyor. Dış dünyada olup bitenden habersiz yaşayan bu rahip ler ne şanslı! Tapınağın her taşında tanrıların ruhu hissediliyor, her küçük tapınakta onların mesajı ortaya çıkıyor." "Neden beni terk etmeye "Müthiş bir serüven bizi bekliyor Musa. Aşa, ve Se tau'yla birlikte gerçek güçten söz etmenizi hatırlıyor musun? Bu güce sadece Firavun'un sahip olduğuna emindim. Işığın pervanele ri kendisine çekmesi gibi bu güç de beni çekiyordu ve babam beni hazırlamamış olsaydı ben de bir pervane gibi yanacaktım. Dinlen diğim zamanlarda bile içimdeki güç konuşuyor ve yapılar kurma mı istiyor." "Tasarladığın proje nedir?" "O kadar büyük olacak ki sana ondan söz etmeye henüz cesaret edemiyorum. Bu konuyu yolculuk boyunca düşüneceğim. Onu gerçekleştirme olanağını bulursak senin de bu projede önemli bir rolün olacak." "itiraf edeyim ki beni şaşırtıyorsun." 156 CHRISTIAN JACQ "Neden?" "Kralın, arkadaşlarını unutacağına ve sadece soylu kişileri, dev letin yararı ve iktidarın gereklerini düşüneceğine inanmıştım." "Beni yanlış değerlendirmişsin Musa." "Değişecek misin Ramses?" "Bir adam ulaşmak istediği amaca bağlı olarak değişir. Benim amacım ülkemin büyümesidir ve bu değişmeyecektir." 28 Ramses'in eski öğretmeni Sari'nin öfkesi bir türlü yatışmıyordu. Krallığın en seçkin insanlarını yetiştirmiş olan bir kimsenin, bir avuç sefil tuğlacının başına şef diye verilerek bu derece aşağılanma sı olacak iş miydi? Hele, fizik gücüne güvenerek onu durmadan tehdit eden Musa! Her geçen gün hor görmelere ve alaylara direnci azalıyordu. Bir ara işçileri Musa'ya karşı ayaklanmaya teşvik etmeyi denemişti, ama Musa'nın herkes tarafından sevilmesi yüzünden eleştirilerine kimse kulak asmamıştı. Musa sadece aldığı emirleri uygulayan biriydi. Asıl önemli olan, her şeyin başında olan ve kendisini felakete sürükleyip gözden dü şüren kişiden öç almaktı. kız kardeşi olan karısı Dolant yastıkların üzerine uyuşuk uyuşuk uzanmıştı. "Ben de senin kinini paylaşıyorum," dedi. "Ama öne sürdüğün çözüm korkunç, çok "Ne tehlikesi var?" "Korkuyorum sevgilim. Böyle bir davranış dönüp dolaşıp yapa nın tepesinde patlar." "Öyle olsa bile fark etmez! Sen unutuldun, aşağılandın ve ben iğrenç denecek kadar kötü muamelelere uğruyorum! Böyle nasıl yaşayabiliriz?" "Anlıyorum Sari, Ama işi oraya kadar vardır mak..." "Benim yanımda olacak mısın yoksa yalnız mı gideyim?" "Ben senin karınım." Sari, karısına kalkması için yardım etti. "iyice düşündün mü?" "Bir aydan beri hep bunu düşünüyorum." "Ya bizi ele verirlerse?" "Hiçbir tehlikesi yok." "Nasıl emin olabiliyorsun?" 158 CHRISTIAN JACQ "Önlemlerimi aldım." "Yeterli olacak mı?" "Bana güven." "Bu işten kaçınmak mümkün değil mi?" "Hayır Dolant. Kararını ver." "Gidelim." Kan koca dikkat çekmeyecek mütevazı giysiler içinde yürüdüler ve içinde birçok yabancının yaşadığı fakir mahalleye giden dar sokağa girdiler. Ramses'in kız kardeşi, izledikleri yolun doğru olup olmadığı konusunda duraksayan kocasının koluna sinirli bir şekilde sarılmıştı. "Kayıp mı olduk Sari?" "Tabii ki hayır." "Daha uzak mı?" ev grubunu daha geçeceğiz." Herkes onlara, davetsiz konuklara bakar gibi dikkatlice ve uzun uzun bakıyordu. Ama Sari, karısının giderek daha çok titremesine aldırmadan yoluna devam ediyordu. geldik." Sari, üzerine bir akrep ölüsünün çakıldığı alçak, kırmızı boyalı kapıyı ihtiyar bir kadın açtı. Karı koca, tahta bir merdiven den, içinde on kadar kandilin yandığı, rutubetli bir mağarayı andı ran odaya indiler. ihtiyar kadın: "Geliyor," dedi. "Taburelere oturun." Dolant, bulunduğu yerden ürktüğü için ayakta kalmayı yeğledi. Mısır'da kara büyü yapmak yasaklanmıştı, ama bazı büyücüler fa hiş fiyatlar isteyerek işlerini sürdürüyorlardı. Şişko dalkavuk Lübnanlı, ağır adımlarla müşterilerine doğru yürüdü. "Hazır," "gerekeni getirdiniz mi?" Sari büyücünün avcuna deri kese içinde bulunanları boşalttı: mükemmel saflıkta on parça turkuaz. "Satın aldığınız şey mağaranın dibinde duruyor. Onun yanında bir balık kemiği bulacaksınız. Büyülemek istediğiniz kişinin adını bu kemiğin üstüne yazacaksınız. Sonra o kemiği kıracaksınız ve adını yazdığınız kişi hastalanıp yatağa düşecek." Y ILIN TAPINAĞI Büyücünün bu konuşması sırasında Dolant yüzünü bir şalla gizlemişti. Kocasıyla yalnız kalınca hemen onun bileklerine yapıştı. bu çok korkunç bir şey!" "Biraz cesaret, bitti sayılır." "Ramses benim kardeşim!" "Yanılıyorsun, o bizim en acımasız düşmanımız oldu. Bizim de hiç korkmadan ve pişmanlık duymadan harekete geçmemiz gereki yor. Bu işin hiçbir tehlikesi yok. Saldırının nereden geldiğini bile bilmeyecek." "Belki de "Artık bu işin geri dönüşü yok Dolant." Mağaranın dibinde, korkunç hayvanları ve uğursuz cinleri sim geleyen garip işaretlerle dolu bir sunağın üzerinde, kalın ve sivri uçlu bir balık kemiği ile çok ince bir kireç taşı plakası vardı. Kireç plakanın üzerinde kahverengi lekeler vardı. Büyücü, zararlı gücün artması için plakanın üzerine yılan kanı dökmüş olmalıydı. Sari balık kemiğini aldı hiyeroglif harflerle Ramses'in adını ki reç taşının üzerine kazımaya başladı. Şaşkına dönen Dolant gözle rini yumdu. Sari: "Sıra sende," diye emretti. "Hayır, "Büyü, karı koca tarafından tamamlanmadığı takdirde etkisini kaybeder." öldürmek istemiyorum!" "Ölmeyecek. Büyücü bana bu konuda söz verdi. Hastalığı onun hükümdarlığını engelleyecek. Şenar naip olacak ve biz döneceğiz." Sari, balık kemiğini karısının sağ elinin içine koydu ve onun parmaklarını sıktı. "Ramses'in adını kazı." Karısının eli titrediği için Sari ona yardım etti. Beceriksizce çizi len hiyeroglifler kralın adını oluşturdu. Şimdi sıra ince plakayı parçalamaya gelmişti. Sari plakayı aldı, Dolant yeniden gözlerini kapattı. Bu korkunç olaya tanıklık etmeyi reddediyordu. 160 CHRISTIAN JACQ Sarf ettiği onca güce rağmen Sari bir türlü başaramıyordu. Pla ka mukavemet ediyor, granitten de sağlam olduğu izlenimi veri yordu. Sari mağaranın zeminine döşenmiş taşlardan birini aldı ve büyülü kireç taşını kırmaya ama üzerine bir çizgi çizmeyi bi le başaramadı. Bu plaka ince, çok ince!" Dolant: "Ramses korunuyor!" diye haykırdı. "Hiç kimse ona zarar vere mez, bir büyücü bile! Gidelim buradan, çabuk gidelim!" Karı koca fakir mahallenin daracık sokaklarında hızla ilerliyor du. Paniğe kapılan ve bu nedenle karın ağrıları başlayan Sari, bir türlü yolunu bulamıyordu. Hangi eve sokulsalar kapılar yüzlerine kapanıyor, yarı açık kepeneklerin arkasındaki bakışlar onları dik katle izliyordu. Dolant, boğucu sıcağa rağmen yüzünü bir şalla giz lemeye devam ediyordu. Profili yırtıcı bir kuşu andıran zayıf bir adam onlara sokuldu. Koyu yeşil gözlerinde kaygı verici bir ışık parlıyordu. "Yolunuzu mu kaybettiniz?" Sari: "Hayır," diye karşılık verdi. "Çekilin." "Ben düşmanınız değilim, size yardım edebilirim." "Biz başımızın çaresine bakarız." "Bu mahallede bazen insanın başı derde girebilir." "Kendimizi "Silahlı bir çete karşısında hiç şansınız yoktur. Burada, cebinde değerli taşlarla dolaşan biri çok çekici bir avdır." "Bizim üzerimizde böyle bir şey yok." "Lübnanlının büyüsünü turkuaz taşlarıyla ödemediniz mi?" Dolant kocasına iyice sokuldu. "Dedikodu, sadece bir dedikodu!" "ikiniz de çok tedbirsizsiniz. Unutmadınız şunu?" Zayıf üzerinde Ramses adı yazılı kireç plakayı gösterdi. Dolant bakışlarını çevirdi. Kocasının kollarında çılgına dönmüştü. karşı kara büyü yaptırmanın cezası idamdır, bilmiyor muydunuz? Benim niyetim sizi ele vermek değil, içiniz rahat Ne istiyorsunuz?" Y ILIN TAPINAĞI "Az önce de söylediğim gibi, size etmek istiyorum. nuzdaki eve girin. Karınızın bir şey içmeye ihtiyacı var." Tabanı dövme topraklı ev mütevazı, fakat temizdi. Sarışın genç bir hanım, üzerinde hasır bulunan bir kanepeye yatırmak için yardım etti ve su verdi. Zayıf adam: "Benim adım dedi. "Bu da sülalesinden gelen Lita, Mısır tahtının meşru vârisi." Sari şakına dönmüştü. Dolant kendine geldi. şaka mı yapıyorsunuz?" bu Sari sarışın genç kadına döndü. "Bu adam yalan mı söylüyor?" Lita olumsuzluk ifade eden bir biçimde başını kaldırdı, bir ke nara çekilip olan bitenle hiç ilgisi yokmuş gibi oturdu. Ofir: "Şaşırmayın," dedi. "Öylesine ıstırap çekti ki yeniden yaşamayı öğrenmesi çok uzun ve güç olacak." "Peki ona ne yaptılar?" "Ölümle tehdit ettiler, dövdüler, hapse attılar, tek Tanrı Aton'a olan inancını inkâr ettirdiler, adını, anne ve babasını unutmasını emrettiler, ruhunu yok etmeye çalıştılar. Araya ben girmeseydim şimdi zavallı bir deli olarak kalacaktı." "Ona neden yardım "Çünkü benim ailem de, onunki gibi öldürüldü. Bizim tek bir yaşama nedenimiz var: öç. Lita'ya iktidarı verecek ve sahte tanrıları Mısır topraklarından kovacak bir öç." "Ramses başınıza gelen felaketlerin sorumlusu değil!" "Elbette ki sorumlu. Çünkü o, halkı aldatan lanetli bir haneda na mensup ve halka kan kusturuyor." "Hayatta kalmayı nasıl başardınız?" "Aton'a inananlar bizim dualarımızı kabul edeceği umuduyla bizi saklayıp çok mu?" "Tahmin edebileceğinizden fazla, ama şimdilik seslerini çıkar mıyorlar. Sadece Lita ile ben kalsaydık bile, mücadelemize devam ederdik." 162 JACQ Ramses'in kız kardeşi: "Sizin sözünüzü ettiğiniz dönem geride kaldı," diye karşı koy du. "Bu hınç sadece sizi ilgilendirir." "Yanılıyorsunuz," dedi. "Şu anda siz bizim "Bu evi terk edelim Sari. Bu insanlar çıldırmış." "Kim olduğunuzu biliyorum," dedi. "Yalan!" "Siz, Ramses'in kız kardeşi Dolant'sınız, bu adam da sizin koca nız eski de onun zulmüne uğra dınız ve öç almak istiyorsunuz." "Bu bizi ilgilendirir." "Kullandığınız büyülü plaka elimde. Bu plakayı, sizin aleyhiniz de tanıklık edeceğimi söyleyerek vezirin bürosuna verecek ol sam..." "Bu bir şantaj!" "Müttefik olalım ve tehdit yok olsun." Sari: "Bizim çıkarımız ne olacak?" diye sordu. karşı büyü yapmak güzel bir fikir, ama siz bu işin uz manı değilsiniz. Seçtiğiniz bu büyü basit bir insanı hasta edebilir, ama bir kralı asla. Firavun, taç giydiği sırada, görünmez güçler çev resinde koruyucu duvarlar oluşturdu. Onların her birini teker te ker yıkmak gerekecek. Ben ve Lita, bu işi yapacak yetenekteyiz." "Karşılığında ne istiyorsunuz?" "Barınacak bir yuva, yiyecek ve ilişkilerimizi pekiştirmek için kullanacağımız gizli bir yer." Dolant, sokuldu. "Onu dinleme. Tehlikeli bir adam o, bize zararı dokunacak." Sari büyücüye döndü. "Anlaştık. Müttefikiz." 29 Ramses, Karnak tapınağının en gizli bölümünü aydınlatan yağ kandillerini yaktı. Bu bölüme sadece Firavun, o olmadığı zaman ise, vekili olan başrahip girebiliyordu. Yağ kandillerinin aydınlığın da karanlıklar dağıldı. Pembe granitten yapılmış küçük tapınak or taya çıktı. Burada, olarak bilinen ve hiçbir insanın gerçek bi çimini asla öğrenemeyeceği Tanrı Amon'un yeryüzündeki imgesi olan heykel bulunuyordu. Buhur macunlan yavaş yavaş tükenir ken, görüneni ve görünmeyeni canlandıran enerjiyi barındıran bu kutsalların kutsalı yeri güzel kokularla Kral, ortadaki kapının üzerindeki kil mühürü kırdı, sürgüyü çekti ve kutsal emanetlerin saklandığı bölümün kapılarını açtı. "Her an yeniden yaratan kaynak gücü, huzur içinde doğ. Beni tanı, ben senin oğlunum, yüreğim seni seviyor. Sana yararlı olacak şeyi tamamlamak için öğütlerini içime doldurmaya geldim. Huzur içinde doğ ve yalnız senin sevginle yaşayan bu topraklar üzerinde ışıklarını saç. Senden yayılan enerji, varolan her şeyi yeniden can landıracak." kutsal heykeli aydınlattı, gövdesini saran renkli keten bantları çıkardı, heykeli kutsal gölün suyu ile temizledi, kremle ov du ve tertemiz bir kumaştan yapılmış bantlarla yeniden sardı. Son ra ona sunularda bulundu. Aynı anda rahipler, tapınakta bölüştü rülmüş sunakların üzerine aynı sunuları koyuyorlardı. Her sabah aynı ayin Mısır'ın her tapınağında yapılıyordu. Sıra yaşamın ölümsüz yasası olan Maât'a yapılacak ulu sunuya gelmişti. Kral, Tanrı'ya: "Sen bu yasayla sürüp gidiyorsun, kokusu ile hayat buluyor, ile besleniyorsun. Senin gözlerin Yasa, tüm varlığın Yasa." Firavun, Gücü kardeşçe kucakladı, sonra gizli odanın kapılarını kapattı, sürgüsünü çekti ve üzerine kil mührünü bastı. Yarın başra hip Nebu aynı şeyleri onun adına yapacaktı. 164 CHRISTIAN JACQ Ramses bölümden çıktığı zaman tüm tapınak uyanmıştı. Rahipler arınmış yiyecekleri insanlara dağıtmak için topluyor, fırınlarından ekmekler ve pastalar çıkıyordu. Ka saplar öğle yemeği için gerekli etleri hazırlıyor, zanaatkarlar çalış maya başlıyor, bahçıvanlar tapınakları çiçeklerle süslüyorlardı. Bu sıkıntısız ve mutlu bir gün olacaktı. Seramana'nın kullandığı arabanın önündeki arabayı süren Ramses, Krallar Vadisi'ne doğru gidiyordu. Sabahın erken saati ol masına rağmen, sıcak kavurucuydu. Nefertari, vadinin cehennem sıcağından korkmasına rağmen serinkanlıydı. Ensesine nemli bir bez koymuştu. Şemsiye bu serüvene tahammül etmesine yardımcı oluyordu. Ramses, kuzeye doğru hareket etmeden önce babasının mezarı nı ziyaret etmek, Mısır dilinde adı olan lahdinin önünde saygı duruşunda bulunmak istiyordu. Bu lahit, adının da belirttiği bu görevi sürdürüyor, altın esrarı içinde Seti'nin ruhu durmadan yeniden diriliyordu. araba vadinin dar girişinin önünde durdu. Neferta ri'nin inmesine yardım etti. Bu sırada Seramana, güvenlik görevli lerinin bulunmasına rağmen çevreyi dikkatle inceliyordu. Sardun girişi koruyan görevlilerin yüzlerine dikkatle ve uzun uzun baktı ve onların durumunda anormal bir şey göremedi. Ramses, Seti ile, atası I. Ramses'in yan yana yattıkları, ebedi isti rahatgâhlarının bulunduğu yere doğru gideceği yerde, Neferta şaşkın bakışları altında sağa saptı ve bir şantiyeye doğru iler ledi. Burada, işçiler kayayı kazma ile kırıyor, kopan parçalar sepet lere konuyordu. Deyr birliğinin ustabaşılarından biri, sıraya dizilmiş birçok cilalanmış taş oluğun üzerine bir papirüs açmıştı. Kralla kraliçenin önünde eğildi. Ramses Nefertari'ye: benim mezarımın yeri," diye açıklamada bulundu. "Şimdiden o anı düşündün "Bir firavun, hükümdarlığının ilk yılından itibaren ebedi istira planını tasarlamak ve çalışmalara başlamak zorunda dır." MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 165 Nefertari'nin bakışlarını karartan keder örtüsü dağıldı. "Haklısın, ölüm her an bize arkadaşlık eden bir olgudur. Ona hazırlanmasını bilirsek, olacaktır." "Burası senin için uygun mu?" Kraliçe sanki buranın sahipliğini üstleniyormuş gibi kayaları ve toprağın derinliğini inceledi. Yavaş yavaş kendi etrafında döndü. Sonra durdu, gözlerini kapadı. "Gövden tam burada dinlenecek," diye haber verdi. Ramses onu bağrına bastı. "Genel Yasa senin mezarının Kraliçeler Vadisi'nde olmasını emretse de biz birbirimizden ayrılmayacağız. Ve ben senin ebedi is tirahatgâhını öylesine güzel yapacağım ki tanrıların gözdesi ülke mizde eşi benzeri olmayacak. Gelecek kuşaklar onu hiç hatırların dan çıkaramayacak ve yüzyıllar boyu güzelliğinin şarkısını söyleye cek." Vadinin gücü ve yaşadıkları anın önemi onları yepyeni bir bağla birleştirdi. Taş yontucuları, taş kırıcıları ile ustabaşı ışığın daha da şiddetlendiğini hissettiler karşılarında. Birbirine âşık bir kadınla bir erkeğin ötesinde, bir firavunla yüce eşi duruyordu. Onların yaşam ları kadar ölümleri de sonsuzluğun mührüyle damgalanmıştı. Çalışma durmuş, aletler susmuştu. Çalışanlardan her biri, gök teki ve yeryüzündeki huzuru sağlamak için çalışan bu iki varlığın gizemine şahit olduklarını hissediyorlardı. Onlar olmadan Nil'in sulan akmaz, balıklar dalgaların arasında zıplayamaz, kuşlar mas mavi gökte uçamaz, insanlık gereksinim duyduğu yaşam soluğun dan yoksun kalırdı. Ramses ile Nefertari, bakışları birbirinden ayrılmadan kollarını gevşettiler. Gerçek evliliğin kapısından geçmişlerdi böylece. işçiler kayayı kırmaya başladılar. Kral sokuldu. "Düzenlediğin planı Kral önüne açılan planı inceledi. koridoru daha da uzatacaksın, dört sutunlu bir salon yapa caksın ve kayayı daha fazla oyarak Maât salonunu genişleteceksin." Ustabaşının uzattığı fırçayı aldı, kırmızı mürekkeple çizilmiş çizgiyi düzelterek uzattı ve istediği boyutları belirtti. "Maât salonundan itibaren dik açıyla döneceksin; kısa ve dar bir geçit altın konuta gidecek. Sekiz sutunlu salonun ortasına lahit 166 CHRISTIAN JACQ konacak. Gömütle ilgili eşyaların konacağı küçük tapınaklar bu sa lona açılacak. Sen ne dersin?" "Teknik hiçbir sorun yok Majeste." "Çalışmalar sırasında bir güçlükle karşılaşırsanız derhal bana haber verin." "Benim görevim güçlükleri çözümlemektir." Karı koca ve onlara koruma için katılanlar Krallar Vadisi'nden çıkarak, doğru giden yolu tuttular. Kral, Seramana'ya nereye gideceğini söylemediği için, muhafız kıtası komutanı sürekli olarak tepelerin doruklarını gözetliyordu. Genç hükümdar tehlikeyi pek önemsemediği için Ramses'in güvenliğini sağlamak sürekli bir çaba şansına bu kadar güvenirse onu bir gün kay bedebilirdi. Ekilmiş arazilerin yakınına gelince kralın arabası sağa saptı, soy luların mezarlığı ile Asya'da barışı sağlayan ve Mısır uygarlığını Ya ve hatta daha ötesine yayan III. Tutmosis'in tapınağının yanından geçti. Ramses, mimarlar köyünün yakınında, tarlalarla çölün sınırın da yer alan, insan yaşamayan köyde durdu. Seramana hemen adamlarını savaş düzenine soktu. Buğdayların arasında bir saldır ganın bulunabileceğinden korkuyordu. "Burası hakkında ne düşünüyorsun Zarif ve tüy gibi hafif olan kraliçe toprağın enerjisini daha iyi alabilmek için sandaletlerini çıkarmıştı. Çıplak ayakları yakıcı kumları hafifçe okşadı, önce sağa, sonra sola gitti, nihayet geri dön dü, bir palmiye gölgesindeki düz bir taşın üzerine oturdu. "Güç burada oturuyor. Tıpkı senin kalbinde oturan güce benze yen bir güç." Ramses diz çöktü, kraliçenin zarif ayaklarını yumuşak hareket lerle ovuşturdu. Nefertari: "Dün garip bir duyguya kapıldım," diye itiraf etti. "Korku verici bir duyguydu." "Tarif edebilir misin?" "Seni çevreleyen ve koruyan bir taşın içindeydin. bu koru mayı ortadan kaldırıp seni yok etmek için taşı kırmaya Y ILIN TAPINAĞI 167 "Kırabildi mi?" "Düşüncem bu karanlık güce karşı mücadele etti ve onu gerilet ti. Taşa da hiçbir şey olmadı." "Kötü bir rüya mıydı?" "Hayır, uyanıktım ve bu görüntü, uzak fakat hemen oracıkta, çok yakında bir gerçek gibi kafamın içinden "Heyecanın yatıştı mı?" "Hayır, tamamen değil. darlığım geçmedi. Sanki erişile meyecek bir yerde, ama seni yok etme arzusu ile tutuşan bir düş man senin gölgenin içinde "Benim çok düşmanım var Nefertari, ancak buna hiç şaşmama lı, değil mi? Beni yıkmak için en aşağılık silahlan tereddütsüz kulla nırlar. Ya onların davranışları karşısında donup kalacağım ya da hiç kaygılanmadan yoluma devam edeceğim. Ben ilerlemeye karar verdim." "Benim görevim seni korumaktır." "Bu işe Seramana bakıyor." "O görünür saldırıları ama ya görünmeyen saldırılara karşı nasıl önlem alır? Bu da benim rolüm olacak Ramses, aşkımla kalbinin çevresine bir duvar öreceğim ve şeytanlar bu duvarı aşa mayacaklar. Ancak tek başına bu "Neyi düşünüyorsun?" "Henüz olmayan bir şeyi. Adım ve yaşamını sonsuza dek sürdü recek "O, burada, çıplak ayaklarının çiğnediği bu toprak üzerinde do ğacak. Ben de senin düşüncelerindeki koruyucunun hayalini gör düm. Gövdesi taştan ve ruhu sonsuzluğun malzemesinden bir ko ruyucu. Burada, milyonlarca yıl ayakta kalacak tapınağım kuracağım. Onu seninle birlikte vücuda getireceğiz, tıpkı ço cuğumuz gibi." 30 Seramana bıyıklarını düzeltti, yakası açık menekşe renkli bir tu nik giydi, kokusunu süründü, saçlarının düzgün olup olmadığını görmek için aynaya baktı. Ramses'le konuşmak istediği konunun ciddiyeti onun, düşünceleri dikkate alınacak, saygın ve aklı başında bir adam gibi görünmesini gerektiriyordu. Sardunyalı, konuşmayı yapma kararını vermeden önce çok tereddüt etmişti; ama vardığı sonuçtan çok emindi ve içindeki şüpheleri kralla paylaşmak zorun daydı. Kral yataktan kalkıp yıkandıktan sonra Seramana yanaştı. Kral dinçti, dinlenmişti. Şu anda bu konuşmayı yapmak için elverişli durumdaydı. Ramses: "Muhteşem," dedi. son modasını izlemek için be nim özel muhafız birliğime komuta etmekten vaz mı geçtin yok "Düşünmüştüm ki..." "Düşündün ki, ancak zarif bir giyim kuşam yapacağın açıkla malara uygun düşer." "Kim "Hiç kimse, için rahat olsun; senin sırrından kimsenin haberi yok." "Ama Majeste!" "Konuya girişin çok güzel! Hangi konuda haklısın?" "Sizi sokması ve yolculuğunuzu berbat etmesi düşünülen ak . Onu birisi sizin odanıza koydu." "Söylediğin doğru Seramana. Başka?" "Kendi güçsüzlüğüme sinirlendiğim için bir soruşturma yap tım." "Ve sonucu senin canını sıktı." "Gerçekten de öyle oldu Majeste." "Yoksa korkuyor musun, Seramana?" M İLYONLARCA YILIN TAPINAĞI Bu hakaret karşısında Sardunyalı sapsarı kesildi. Şayet Ramses Mısır'ın Firavunu olmasaydı Seramana'nın yumruğu onun suratını dağıtırdı. "Sizin güvenliğinizi sağlamak zorundaydım Majeste. Ama bu her zaman kolay olmuyor." "Benim ne yapacağı hiç belli olmayan biri olduğumu mu söyle mek istiyorsun?" "Şayet biraz daha dikkatli "O zaman hayat çok daha sıkıcı olurdu." "Ben eski bir korsanım, ama işimi iyi yapmayı severim." "Görevini en iyi bir biçimde yapmanı engelleyen mi var?" "Şiddete başvurmadan yapılan pasif koruma konusunda bir so runum ama biraz daha ileri gitmeye hakkım var mı?" "Daha açık konuşsana." "Yakınlarınızdan birinden kuşkulanıyorum. Bu akrebi sizin odanıza koydurmak için kamaranızın nerede olduğunun bilinmesi gerekiyordu." "Birçok kişi benim kamaramın hangisi olduğunu "Olabilir, ama içgüdüm bana suçlunun kim olduğunu ortaya çıkarma şansım olduğunu söylüyor." "Hangi yöntemlerle?" "Kendi yöntemlerimle." "Mısır toplumunun temeli adalettir Seramana. Firavun, Ya sa'nın ilk uygulayıcısıdır ve hiçbir zaman yasaların üstünde değil dir." "Yani açıkçası, bu konuda resmi hiçbir emir alamayacağım." "Bu durum girişimini engellemeyecek mi?" "Anladım "Anladığından emin değilim. Yoluna devam et Seramana, ama insanlara saygı duy. Haksızlık ve işkenceyi asla kabul etmem. Res mi emir versem de vermesem de senin davranışlarının sorumlusu olarak kendimi kabul ederim." "Hiç kimseye karşı kaba güç kullanmayacağım." "Söz vermeni istiyorum." "Bir korsanın sözünün değeri olur mu?" "Cesur bir adam kendi sözüne ihanet etmez." güç dediğim zaman CHRISTIAN JACQ "Söz ver "Peki sözümde durduğumu göreceksiniz." Ramses'in sarayın kâhyası olarak tayin ettiği Rom'un kafasın dan atamadığı saplantılarından biri sarayın temizliği ve Firavun'un konforuydu. Bu nedenle temizlik görevlilerini hiç boş bırakmıyor du. Rom'un, görevlendirdiği kılı kırk yaran bir kâtip de onun gö züne girmek için çalışmaları titizlikle gözden geçiriyor, en ufak bir ihmalini gördüğü işçileri ücretlerini indirmekle tehdit etmekten ge ri durmuyordu. Gece karanlığı inince, kâtip ayna gibi parlatılmış saraydan çıktı. Yorgundu ve susamıştı. Hızlı adımlarla birası çok güzel olan mey haneye yollandı. Buğday yüklü eşeklerin tıkadığı dar bir sokaktan geçerken, güçlü bir bilek onu yakasından tuttuğu gibi karanlık kü çük bir dükkânın içine sokuverdi. Ardından kapı kapandı. Korku dan dili tutulan memur bağıramamıştı bile. Kocaman iki el boynunu sıktı. "Konuş, rezil!" "Bırak bırak da nefes Seramana ellerini biraz gevşetti. "Patronunun suç ortağısın, değil mi?" "Patron Hangi patron?" "Kâhya Rom." "Ama, ben işimi kusursuz bir şekilde yapıyorum!" "Rom, Ramses'den nefret ediyor, değil mi?" Hayır, hayır, sanmam! Bana gelince, ben, kra lın sadık bir hizmetkârıyım!" "Hiç kuşkum yok, Rom usta bir akrep meraklısıdır." "Akrep mi? O mu? Akrepler onu çok korkutur." "Yalan söylüyorsun!" "Hayır, yemin ederim ki yalan söylemiyorum." "Onu akreplerle oynarken gördüm." kuşku duymaya başladı. Kullandığı bu yöntem her zaman sonuç verirdi. Bu kâtip doğruyu söylüyor gibiydi. "Akreplerle oynayabilen birisini mi arıyorsunuz?" "Tanıdığın biri var mı?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 171 "Kralın bir arkadaşı, Setau adındaki biri... O, hayatını yılanlar ve akreplerle geçiriyor. Onların dilini konuştuğu ve yılanlarla ak replerin ona itaat ettikleri "Onu nerede bulabilirim?" gitti. Orada bir laboratuvarı var. Lotus adında Nub bir büyücüyle evlendi. Karısı da onun kadar korkunç." kâtibi bıraktı. Tekrar soluk alabildiği için sevinen adam boynunu ovuşturdu. gidebilir miyim?" m emuru elinin tersiyle kovdu. "Bir Sana hiç kötülük etmedim, değil mi?" "Hayır, hayır!" "Çek git ve bu konuşmadan hiç kimseye söz etme. kolla rım yılana dönüşür ve seni soluksuz bırakır." Kâtip kaçarken Seramana da sükûnetini bozmadan karanlık dükkânı terk etti ve düşüncelere dalmış olarak ters yöne yürüdü. ona, aceleyle sarayın kâhyası tayin edilen Rom'un krala zarar verebilecek en iyi konumda kişi olduğunu söylüyordu. Seramana tutkularını ardına saklamasını bilen bu tür insanlardan kuşkulanıyordu. Ama bu durumda hata yapmış olduğunu kabul etmesi gerekiyordu. Yine de bu hatası ona faydalı olabilecek bir ipucu vermişti. Katibin sözleri olası bir şüpheliyi or taya çıkarmıştı: Kralın arkadaşı Setau. Sardunyalı yüzünü buruşturdu. Ramses, dostluk duygusu gelişmiş bir insandı. Onun için dost luk kutsal bir değerdi. Setau'ya saldırmak çok tehlikeli görünüyor çünkü bu adamın korkunç silahlan vardı. Bununla birlikte, bu bilgiyi edindikten sonra Seramana eli kolu bağlı duramazdı. Mem fis'e dönünce, yılanlarla bir arada yaşayan bu özellikle dikkat edecekti. Ramses: "Senin hakkında hiç şikâyet gelmedi," dedi. Seramana: "Sözümü tuttum Majeste," dedi. "Emin misin?" "Tamamen." CHRISTIAN JACQ "Araştırmanın sonuçları?" "Şimdilik hiç." "Yani tümden başarısızlık mı?" "Yanlış bir iz sürmüşüm." "Demek hâlâ "Benim görevim sizin güvenliğinizi Tabii yasalara saygılı olarak." "Önemli bir ayrıntıyı benden saklamıyorsun ya, "Beni böyle bir şeyi yapabilecek bir kişi olarak mı görüyorsunuz Majeste?" "Bir korsan her şeyi yapacak nitelikte değil midir?" "Ben eski bir korsanım. Bugünkü görevimi gereksiz tehlikelere atılamayacak kadar çok seviyorum." Ramses'in bakışları sertleşti. "Suçlu insanın öyle olmadığını anladın, ama hâlâ dire niyorsun." Seramana başını belli belirsiz salladı. "Üzgünüm, ama araştırmalarını kesmek zorundayım." Sardunyalı düş kırıklığını gizlemedi. "Sizi temin ederim ki ölçülü davrandım." "O yüzden değil. Yarın Memfıs'e gidiyoruz." 31 Rom ne yapacağını bilemiyordu. Sarayın ta şınmasını düzenlemek onu kaygılandırıyordu. Zarif hanımların tek bir makyaj malzemesi, soylu beylerin tek bir iskemlesi bile unutul mamalıydı. Gemilerde hazırlanacak yemekler sarayda hazırlanan yemekler gibi lezzetli olmalı, Ramses'in köpeği ile aslanının yemeği ve çeşitli hazırlanmalıydı. Bütün bu zorluklar yetmiyormuş gibi aşçı çamaşırcı geç kalmış ve dokumacı gönderdiği havlularda yanlışlık yapmıştı. Ramses bir kere emir vermişse, bu emirler aynen uygulanacaktı. Lezzetli yemekler yaparak sakin bir yaşam sürdürmeyi uman bu güç beğenir ve aceleci krala karşı büyük bir hayranlık duymak tan kendini alıkoyamamıştı. Evet, bu hükümdar çevresindekileri paylıyor, hoşgörüsüz görünüyor, ona yaklaşanları yanma tehlikesi ile karşı karşıya bırakan bir ateşi içinde barındırıyordu. Ama aynı zamanda, göklerde süzülen koruyucu bir şahin gibi büyüleyiciydi. Rom, huzurunu feda etmek pahasına da olsa niteliklerini kralına ispat etmek istiyordu. Rom, içinde taze incir bulunan bir sepeti yüklenmiş, kral gemi sinin iskelesine geldi. Seramana önünü kesti. "Üstünü aramamız zorunlu." "Ben majestelerinin Sardunyalı: "Aramamız zorunlu," diye yineledi. "Olay mı çıkarmak istiyorsun?" "Yoksa vicdanın rahat değil mi?" Rom sarsıldı. "Ne demek istiyorsun?" "Ya bilmiyorsun, ki bu senin için iyi; ya da biliyorsun, ki o za man elimden kurtulamazsın." "Sen delirmişsin Sardunyalı! Madem ki bu kadar kuşkulusun bu sepeti krala sen götür. Benim, yapılacak bin türlü işim 174 CHRISTIAN JACQ Seramana sepetin üstündeki beyaz bezi incirler hariku ladeydi, ama belki de içlerinde ölümcül bir tuzak vardı. Seramana incirleri teker teker çıkardı ve endişeyle inceleyerek ruhuma koydu. Her inciri kaldırışında saldırgan bir akrebin kuyruğunu salladığını görmeyi bekliyordu. Sepet boşaldığı zaman hiçbir şey olmadığını incirleri, za rar vermeden yeniden sepete yerleştirmekten başka yapacak bir şey kalmamıştı. Güzel îset çok güzeldi. önünde, tıpkı onu ilk kez görmüş gibi heyecandan bayılırcasına eğildi. Ramses güçlü ve sevecen bir tavırla genç kadını ayağa kaldırdı. "Bu kadar dayanıksız mı oldun?" "Belki Majeste." Kadının yüzü ciddi, hatta endişeli görünüyordu, ama gözleri "Sıkıntıda mısın?" "Açıklamama izin verir misiniz?" Alçak bir kanepenin üzerine yan yana oturdular. "Özel bir görüşme için çok az zamanım var." "Krallık mesleği insanın bütün zamanını mı alıyor?" "Artık ben kendime ait değilim tset. Yapmam gereken işlere sa atler yetişmiyor, ama böylesi daha "Saray dönüyor." "Evet. "Bana ne yapacağımı Seninle yola çıkmam mı ge rekiyor, yoksa Teb'de kalmam mı?" "Sessiz kalışımın nedenini anlamadın mı?" "itiraf ederim ki bu sessizlik beni eziyor." "Seçimi sana bırakıyorum "Neden?" "Çünkü ben seviyorum." "Ama beni de seviyorsun, değil mi?" "Seni böyle bir durumda bıraktığım için benden nefret etseydin şaşırmazdım." "Sen bir imparatorluğa hükmediyorsun, ama bir kadının kalbi MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 175 ni acaba anlıyor musun? Nefertari olağanüstü bir insan, oysa ben değilim. Ama bana ayıracağın yer neresi olursa olsun ne o, ne sen ve ne de tanrılar seni sevmemi ikinci eşin, ken disine sunulan her saniyenin değerini bilip mutlu olmaya hakkı olamaz mı? Seni görmek, seninle konuşmak, kısa bir an da olsa varlığını paylaşmak, hiçbir şeyle değişemeyeceğim en değerli "Neye karar verdin?" "Sarayla birlikte ben de Memfıs'e gidiyorum." Kırk kadar Ramses'le Nefertari'yi bağırlarına basan kala balık bir halk topluluğunun tezahüratı altında Teb'den ayrıldı. başrahibinin tayini hiç sürtüşme olmadan gerçekleşmiş, Gü ney'in başkentinin belediye başkanı ile vezir görevlerinin başında kalmış, saray halkı çok gösterişli bir şölen halk da ülkenin refahını güvence altına alan su baskınlarının istenildiği düzeyde ol masına sevinmişti. Rom birkaç dakika dinlendi. Kral gemisinde, her an onu gözet leyen dev gibi Sardunyalıdan başka uygunsuz bir şey yoktu. Sera b ütün kamaraları ve mürettebatı teker teker aramıştı. Elbette bir gün, bu Sardunyalı da hak ettiğini bulacak ve o zaman da hiç kimse ona Seçkin kişilere karşı saygıda kusur etmesi düşmanlarının çoğalmasına neden olmuştu. Sadece kralın desteği durumunu korumasına yarıyordu. Ama bu sürekli olacak mıydı? içine kuşku düşen Rom, kralın yatağını ve koltuklarını belki onuncu kez gözden geçirdi, öğle yemeğinde sunulacak olan yemek lerin istediği gibi hazırlandığından emin oldu. Sonra güneşten ko runmak için gölgeliğin altına yerleşmiş olan köpekle aslanın suyu nu tulumla taşımak için güverteye koştu. geniş kamarasının pencerelerinden birinden ba kan Ramses, onun çalışmasını keyifle seyretti. "Sonunda, çok, göreviyle ilgilenen bir kâhya bulduk! Mutlu bir sen öyle düşünmüyor musun?" Yorgunluğunun gölgesi aydınlık yüzünü örttü. Ramses yatağa oturdu ve karısını kucakladı. seninle aynı fikirde değil. Onunla Rom arasında ke sin bir öfke giderek 176 CHRISTIAN JACQ Kral şaşırdı. "Nereden kaynaklanıyor bu?" k uşkucu biri, daima diken üzerinde." k uşkulanmanın hiçbir anlamı yok!" "Umarım öyledir." "Sen onun dürüstlüğünden kuşku duyar miydin?" "Onu çok az "Ona hayal ettiği görevi verdim." "Bu iyiliğini unutacaktır." "Bugün kötümsersin." "Umarım Rom beni haksız çıkarır." "Bir olaya tanık oldun mu?" öfkesinden başka bir şey görmedim." "Senin dikkatli bakışın değerlidir, çok değerlidir." Nefertari başını Ramses'in omzuna koydu. "Ramses, hiç kimse sana karşı kayıtsız kalamaz. Ya senin yanın da yer alacaklar ya da senden nefret edecekler. Senin gücün öyle bir şey ki insanları Kral sırtüstü uzandı. Nefertari ona sokuldu. "Babamın gücü benimkinden daha üstün değil miydi?" "Siz ikiniz hem birbirinize benziyorsunuz, hem birbirinizden farklısınız. Seti tek sözcük sarf etmeden otoritesini kuruyordu. Onun gücü gizliydi. Sense hem ateş, hem selsin. Sarf edeceğin ça bayı umursamadan kendine bir yol açıyorsun." "Bir tasarım var çok büyük bir tasarı." "Bir tek mi?" "Ama bu gerçekten çok büyük. Taç giydiğim günden beri ak lımdan çıkmıyor. Bu, bana kaçamayacağım bir zorunluk gibi görü nüyor. Şayet amacıma Mısır'ın çehresi değişecek." Nefertari kralın alnını okşadı. "Bu tasarın şekillendi mi yoksa henüz bir düş halinde mi?" "Düşleri gerçeğe döndürecek yeteneğe sahibim, ama bir işaret bekliyorum." "Peki bu tereddüt neden?" "Çünkü tanrıların bana izin vermesi gerek. Hiç kimse tanrılarla yapılan bir anlaşmayı bozamaz." "Sırrını saklamayı mı arzu ediyorsun?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 177 "Onu sözcüklere dökmek, tanrılardan izin almadan onu şimdi den canlandırmak olurdu, ama sen ulu kraliçesin ve benim hiçbir şeyi bilmezlik edemezsin." Ramses gizini açtı, Nefertari dinledi. Çok Firavun'un tasarısı çok büyüktü. Nefertari: "Öte dünyadan gelecek bir işareti beklemekte haklısın," dedi. "Ben de senin yanında onun gelişini "Gelecek. Onu kavramak bize düşüyor." Ramses doğruldu ve bütün dudaklarda diye yi nelenen Nefertari'yi hayranlıkla seyretti. Nefertari, aşk şiirlerindeki ideal kadını andırıyor, porselen ve turkuazdan yapılmış gibi duran zarif ve pürüzsüz vücudunda, tanrısal suların derinliğini taşıyordu. Kral yumuşak bir biçimde kulağını karısının karnına dayadı. "Çocuğumuzun büyüdüğünü hissediyor musun?" "O doğacak, sana söz veriyorum." Nefertari'nin elbisesinin askısı omzundan kaymış, göğsünü meydana çıkarmıştı. Ramses ince kumaşı dişleriyle çekti ve karısı nın hayran olunacak vücudunu bütün çıplaklığıyla açıverdi. Gözle rinde, kutsal Nil'in akışkanlığı, arzunun derinliği ve hudutsuz bir aşkın birleştirdiği iki vücudun eşsiz mucizesi okunuyordu. 32 Ramses taç giydikten sonra ilk kez babasının çalış ma odasına girdi. Pencereleri tavana yakın açılmış beyaz duvarlı odada, mobilya olarak büyük bir masa, kral için arkalıklı bir kol tuk, konuklar için hasır sandalyeler ve papirüs dolabından başka bir şey yoktu. Yoğun bir heyecan boğazında düğümlendi. Seti'nin ruhu, Mısır'ı yönetmek ve onu mutlu kılmak için gece gündüz çalıştığı bu soğuk yeri Burada ölü mün en küçük bir izi yoktu. Tam tersine, bitip tükenmeyen irade sürekli olarak kendini hissettiriyordu. Geleneklere göre tahta geçen oğulun kendi evini kurması ve kendine özgü bir yaşam çevresi oluşturması gerekirdi. Ramses bu evi tamamen yıktırıp yerine kendi isteğine uygun bir yenisini yap tırmak için emir çoktan vermiş olmalıydı. Aslında, genç Fira vun'un niyeti de buydu; ta ki bu büyük odayı tekrar görene kadar. Ramses pencerelerden birinden, kral arabasının barındırıldığı avluya sonra çalışma masasına dokundu. Hiç kullanılmamış papirüslerin konduğu dolabı açtı ve arkalıklı koltuğa oturdu. ruhu onu geri itmedi. Oğul, babasının yerini baba da oğlunu Ülke'nin efen disi olarak kabul etmişti. Ramses, babasının çalışma odasını olduğu gibi Memfıs'de bulunduğu zamanlarda burada çalışa caktı. Bu odanın sadeliği, onun rahatça düşünüp karar vermesine çok yardımcı olacaktı. Büyük masanın uçları keten iple bağlanmış esnek iki akasya dalı vardı. Seti'nin çölde su bulmak için kullandığı su değneğiydi. Ramses, henüz kaderin ona ne hazırladığını bir anda eğitimine damgasını vuran bu önemli olayı hatırladı! Fira vun'un evrenin ve yaratılışın gizemlerini idrak etmesi ve maddenin ta kalbine inerek içinde saklı olan gizli yaşamı ortaya çıkarması ge rektiğini o gün öğrenmişti. Y ILIN TAPINAĞI 179 Mısır'ı yönetmek demek sadece Devlet'i yönetmek demek değil, aynı zamanda ilişki kurabilmek demekti. Homeros, ileri yaşı nedeniyle zaman zaman uyuşan parmakla rıyla, adaçayı yapraklarını harmanladı, iri bir salyangozun kabu ğundan yapılmış ve içi, olması gerektiği gibi iyice kömürleşmiş pi posuna nefes arasında anason ve kişnişle kokulandı rılmış şarabından bir yudum alıyordu. Limon ağacının altında yu muşak yastıklarla bezenmiş koltuğunda akşam serinliğinin tadını çıkarırken, oda hizmetçisi kadın, kralın geldiğini haber verdi. Ramses'in yakınına kadar geldiğini gören Homeros kralın hey beti karşısında şaşırdı. Şair zorlukla ayağa kalktı. "Rica ederim, kalkmayın." "Majeste, ne kadar değişmişsiniz!" "Bu kadar teşrifata gerek var mıydı sevgili Homeros?" "Taç giydiniz. Sizin bir hükümdara karşı herkes haddini bilmelidir. Sizi görünce, bir zamanlar uzun uzun öğütler verdiğim coşkulu delikanlının artık çok gerilerde kaldığını anladım. Yine de umarım sözlerim Firavun'un kulaklarına hâlâ erişebilir." "Sizi sağlıklı gördüğüm için mutluyum. Burada yaşam koşulla rından memnun musunuz?" "Oda hizmetçisini yola getirdim, bahçıvan sessiz sedasız bir adam, aşçı mesleğinin ehli ve şiirlerimi yazdırdığım kâtip onlardan hoşlanmış görünüyor. Bundan iyisi can sağlığı." Hektor adındaki beyazlı siyahlı kedi şairin dizlerine zıpladı ve mırıldadı. Homeros, her zamanki gibi vücuduna zeytinyağı sürmüştü. Ona göre zeytinyağı gibi sağlığa yararlı ve güzel kokulu başka bir şey olamazdı. "Şiirinizde ilerlediniz mi?" tanrılara seslenen sözleri fena olmadı: Göklere altın dan bir halat asm. Öyle ki, onu çektiğimde olanca gücümle, sürükle sin kara ve denizi birlikte. Ve bağlayınca bu halatı Olimpos dağına, havada asılı kalsın koca "Başka bir deyişle, benim hükümdarlığım henüz kabul görmedi ve havada asılı kalmış krallığım rüzgârın etkisiyle sallanıyor." 180 CHRISTIAN JACQ "Böyle ıssız bir yerde benim olup bitenlerden ne haberim olur ki?" "Şair ilhamı ve hizmetçilerin dedikoduları, olayların aslını size ulaştırmıyor mu?" Homeros ak sakalını sıvazladı. Böyle hareketsiz otursam da olaylardan uzak sayıl mam. dönüşünüz dört gözle bekleniyordu." "Çok nazik bir sorunu çözümlemek için gitmiştim." "Size ihanet etmeyecek yeni bir başrahibi Amon'a tayin ettiğini zi Çabucak ve akıllıca yürütülen bir operasyon. Tut kusu olmayan bir ihtiyarı seçmek, genç bir hükümdar için az rast lanır bir politika becerisidir." "Bu adamı beğeniyorum." "Neden olmasın? Esas olan size itaat etmesi." "Şayet Kuzey ile Güney birbirinin gözünü oysaydı, Mısır yıkılır giderdi." "Garip fakat çekici bir ülke. Alışkanlıklarınız yavaş yavaş beni de etkisine aldı. Öyle ki, bir zamanlar çok sevdiğim şaraba bile ve fasızlık etmeye başladım." "Sağlığınıza özen gösteriyor musunuz?" "Bu Mısır, tepeden tırnağa hekim dolu! Başucumdan hiç eksik olmuyorlar. Birbiri ardına diş göz hekimi ve dahiliyeci he kim geliyor! Bütün bu hekimler bana bir sürü ilaç veriyor, ben de hiçbirini almıyorum. Biraz daha iyi görmemi sağlayan şu göz dam laları dışında... Yunanistan'dayken bu göz damlaları olsaydı gözle rim belki de sağlam kalacaktı. Oraya Hep fesat, hep Kabile şeflerinin sayısı belli değil. Hepsi de rekabet tuzağına düşmüş kral bozuntuları. Yazabilmek için bana sakin ve konforlu bir ortam gerek. Büyük bir ulus yaratmak için çabalayın Majeste." "Babam bu işe girişmişti." "Şu mısraları yazdım: Neye yarar gözyaşları, yüreği sızlatmaktan başka, tanrılar mahkûm etmişse fanileri acı dolu bir hayata. Böyle ol makla birlikte göreviniz sizi ıstırap altında ezilen insanlığın ötesinde bir noktaya getiriyor. Yüzyıllardan beri Firavun'un ve kurumlarının sürekliliği nedeniyle değil midir ki halkınız mutluluğa inanır ve on dan doymak bilmezcesine zevk alır ve ona ulaşmayı başarır?" Y ILIN TAPINAĞI 181 Ramses gülümsedi. "Mısır'ın sırlarını anlamaya başladınız." "Babanızın artık yanınızda olmamasına üzülmeyiniz ve onu taklit etmeye çalışmayınız. Onun gibi yeri doldurulamaz bir kral olunuz." Ramses'le Nefertari bütün dinsel ayinlere katılmışlar, başrahibin büyük bir beceriyle yönettiği mes lek okullarını gezmişler ve bu başarısından dolayı onu kutlamışlar dı. Şimdi de onlar için belki de en zor an gelmişti: poz vereceklerdi. diye adlandırılan heykeltıraşların, onları sonsuza dek genç bir çift olarak yaşatacak heykellerini yapması için kral ve kraliçe tahtlarına oturup taçları başlarında, asaları ellerinde, bit mek bilmeyen saatler boyunca hareketsiz durmak zorundaydılar. Nefertari bu eziyete ağırbaşlılıkla katlandı; oysa Ramses kısa bir sü re sonra sabırsızlık belirtileri göstermeye günden iti baren, uzun süre hiçbir şey yapmadan duramayacağı için çağırttı. "Su taşmasından ne haber?" Kralın özel sekreteri: "Yeterli," diye karşılık verdi. "Çiftçiler daha fazlasını umuyordu ama su görevliler iyimser. Suyumuz eksik olmaya cak." "Benim Tarım Bakanım ne yapıyor?" "idari işleri bana devretti. Kendisi bürosuna adım atmıyor. Tar ladan tarlaya, çiftlikten çiftliğe koşuşturup duruyor, her geçen gün bin bir çeşit güçlüğü çözümlüyor. Aslına bakarsanız normal bir ba kanlık davranışı değil, "Devam etsin! Köylüler durumlarından memnun mu?" ürün elde edildi, ambarlar dolu." "Ya sürüler?" "Son sayımda elde edilen bilgilere göre doğum yüzdesi artıyor, ölüm yüzdesi azalıyor. Veteriner hizmetleri bana kaygı verici hiçbir rapor göndermedi." "Ya benim sevgili ağabeyim "Sorumluluk örneği. Dışişleri çalışma arkadaş larım topladı, onlara senin övgülerini aktardıktan sonra her birin 182 CHRISTIAN JACQ den Mısır'a şuurlu ve verimli bir biçimde hizmet etmelerini istedi. Görevini çok ciddiye alıyor, sabah erkenden çalışmaya başlıyor, ba zı konuları danışmanlarına soruyor ve dostumuz Aşa'ya saygıyla davranıyor. Şenar sorumlu bir bakan oldu." "Ciddi misin "Yönetim konusunda şaka yapmak âdetim değildir." "Onunla görüştün mü?" "Elbette." "Seni nasıl karşıladı?" "Kibarca. Ondan, her hafta çalışmaları ile ilgili bana rapor ver mesini istediğim zaman hiç itiraz etmedi." Başka zaman olsaydı seni kovardı." "Bence, oyuna dahil oldu. Sen onu kontrol ettiğin sürece korka cak bir şey yok." "Onun tarafından yapılacak hiçbir yolsuzluğu "Tavsiye gereksiz Majeste." Ramses kalktı, ilk taslağı biçimlenen heykeltıraşı başından savdı ve tacıyla asasını tahtın üzerine koydu. Rahat bir nefes alan de aynı şeyi yaptı. Hükümdar: "Poz vermek bir işkence," diye itiraf etti. "Bu kadar güç olduğu nu söyleselerdi vazgeçerdim! Bereket versin ki bizim portrelerimiz ilk ve son olarak mermere kazınmış olacak." "Her görevin gerekleri vardır, Majesteleri bundan "Dikkat et Ameni, şayet bilge olursan belki senin de heykelini yaparlar." "Majestelerinin bana yaşattığı hayata bakacak olursak hiçbir şansım olmadığı Ramses arkadaşına sokuldu: "Kâhyam Rom hakkında ne düşünüyorsun?" "Etkili ve sıkıntılı bir insan." "Sıkıntılı mı?" "En küçük bir ayrıntı kafasına musallat oluyor ve durmadan mükemmeli arıyor." "Demek sana benziyor." Üzülen Ameni kollarını kavuşturdu. "Bu bir sitem mi?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 183 davranışlarının seni kuşkulandırıp kuşkulandırmadı ğını öğrenmek istiyorum." "Bilâkis, beni rahatlatıyor! Bütün idare kademeleri onun gibi hareket etseydi, hiçbir sıkıntım kalmazdı. Onun hakkında şüphele riniz mi "Şimdilik, hayır." korkmak için hiçbir neden yok. Şayet Majesteleri be ni daha fazla büroma gidiyorum." Nefertari Ramses'in kolunu şefkatle tuttu. hiç değişmedi." "O tek başına bir hükümet." "Büyük tasarın için beklediğin işaret göründü mü?" "Hayır Nefertari." "Onu hissediyorum." "Nasıl bir şekil alacak?" "Bilmiyorum, ama dört nala koşan bir at gibi bize doğru geli yor." 33 Eylül ayının bu ilk günlerinde kabaran sular her yere yayılmıştı. Mısır uçsuz bucaksız bir göl olmuş, bir zamanlar köylerin taçlan dırdığı tepeler şimdi birer adaya dönüşmüştü. şantiye lerinde çalışmayanlar için bu günler tatil yapma ve sandalla gezme zamanıydı. Sularla çevrili küçük tepelerin üzerinde tehlikeden uzak yaşayan hayvanlar kuru otla beslenirlerdi. Su baskınından önce iş lenen topraklarda şimdi balık avlanıyordu! güney ucunda, biraz üstünde, Nil yirmi beş kilometre genişliğinde bir alana yayılıyordu. Kuzey sınırında ise su baskını iki yüz kilometreden daha fazla bir alanı kaplıyor, ır mak bu suları iterek denizle birleşiyordu. Papirüs ile lotuslar, ülke sanki insansız dünyanın ilk zamanları na hızla çoğalıyordu. Coşkun sular toprağı arındırıyor, zararlı böcekleri boğuyor ve bolluk ve refah getiren ve rimli mil, ülkenin her tarafına yayılıyordu. Mayısın ortasından bu yana, bir uzman su ölçüm istasyonunun merdiven basamaklarını iniyor ve derinliğini ölçüyordu. Bu istasyonun duvarına ölçüsüne göre bir cetvel kazınmıştı. Böylece suyun derinliği ve bir günde ne kadar yükseldi ği bir bakışta görülüyordu. Yılın o döneminde, suların çekilmesi önce gözle fark edilmeyecek şekilde yavaş başlar, eylül ayının sonu na doğru ise gözle görülür şekilde hızlanırdı. Su ölçüm istasyonu yontma taş bloklardan yapılmış bir kuyuyu andırıyordu. Uzman, kayarım korkusuyla dikkatle indi. Sol elinde bir tablet ve yazmak için kullanacağı bir balık kemiği vardı. Sağ eliyle de duvara dayanıyordu. Sol ayağı suya değdi. Birden şaşırdı, donup kaldı. Duvar üzerindeki işaretlere dikkat Arış 0,52 metre MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI baktı. Gözleri onu yanıltıyor olmalıydı. Bir daha, bir daha baktı ve merdivenleri koşarak çıktı. kanallarının genel gözetmeni, şaşkın uzmana baktı. "Raporunda yanlışlık var." "Dün ben de öyle sandım. Bugün yeniden gözden geçirdim, hiç kuşku yok!" "Hangi gündeyiz biliyor musun?" "Biliyorum, eylül başındayız." "Sağduyulu, sicili iyi ve terfi edecek bir memursun. Bu olayı unutabilirim, ama aynı şeyi bir daha yapma ve hatanı hata de disiplin cezası mı almak istiyorsun?" "Siz de gözden geçirin, rica ederim." Nil'in derinliğini ölçmekle görevli memurun kendinden bu denli emin olması genel gözetmeni şaşkına çevirmişti. "Bunun imkânsız olduğunu sen de biliyorsun!" "Anlayamıyorum, ama bu gün üst üste tabletime kaydettiğim gerçek bu!" adam istasyona gitti. Genel gözetmen olağanüstü olayı bizzat kendi gözleriyle sapta dı: Sular çekileceği yerde aksine yükseliyordu! On altı arış en ideal su yüksekliğiydi. On altı arış ya da diğer adıyla Bu haberle birlikte ülkeye büyük bir sevinç dalgası yayıldı. Ramses hükümdarlığının ilk yılında bir mucizeyi gerçekleştirmişti! Yedek havuzlar kadar doldurulacak, tarlaların sulanması kuraklık döneminin sonuna dek sürecek ve Ülke, kralın sihri sa yesinde uğurlu bir dönem yaşayacaktı. Ramses halkın yüreğinde Seti'nin yerini almıştı. Mısır, doğaüs tü gücü olan, su taşkınlarını kontrol altında bulundurabilen ve aç lık gibi bir felaketi kovup herkesin karnını doyuran yardımsever bir hükümdar tarafından yönetiliyordu. Şenar kudurmuştu. Doğal bir olayı bir büyünün gibi gören bu cahil halkın aptallığının önüne geçilebilirdi? Su ların şu lanet yükselmesi gerçekten de alışılmadık bir şeydi ve hatta 186 CHRISTIAN JACQ olağanüstü bir olay bile sayılabilirdi. Ama bu işle Ramses'in en kü çük bir ilgisi bile yoktu! Böyle olmakla birlikte kentlerde ve köyler de, adı içten sevgiyle anılan Firavun'un onuruna törenler düzenlen di. Herkes Firavun'un bir gün tanrılarla eşit olacağına inanıyordu. Kralın ağabeyi bütün randevularını iptal etti ve hükümetteki öteki bakanların yaptığı gibi o da bakanlığındaki memurlara bir günlük izin verdi. Ters bir hareketle dikkatleri üstüne çekmek çok ağır bir hata olurdu. Neden Ramses bu kadar şanslıydı? Birkaç saat içinde halkın ona karşı Seti'ye olan sevgisini geçmişti. Hasımları sarsılmışlar, onunla savaşmanın mümkün olup olmadığını düşünmeye başla mışlardı. Şenar önden yürümektense, iki kat ihtiyatlı olmalı ve ağı nı yavaşça örmeliydi. Şenar'ın azmi, sonunda kardeşinin şansını yenecekti. Şans sada katsiz bir sevgiliydi, ona bağlanıp peşinden gidenleri günün birinde mutlaka terk ederdi. Şansı terk ettiği anda Şenar harekete geçecekti. Bu arada, zamanı geldiğinde, yerinde ve güçlü bir biçim de vurmak için etkili silahları hazırlaması gerekiyordu. Sokaktan gelen bağrışlar duyuldu. Şenar önce bir kavga olduğu nu sandı. Ama gürültü korkunç bir uğultu haline gelinceye kadar arttı: Bütün ayağa kalkmış haykırıyordu! Dışişleri Bakanı binanın terasına birkaç basamaklı merdivenden çıktı. Gördüğü manzara, binlerce Mısırlıyı olduğu gibi Şenar'ı da çok şaşırttı. Balıkçıl kuşunu andıran kocaman mavi bir kuş kentin üzerinde dönüyordu. zümrüdüanka diye düşündü Şenar. züm rüdüanka kuşu geri Ramses'in ağabeyi bu saçma düşünce yi kafasından atamıyor, bakışlarını mavi kuştan ayıramıyordu. saneye göre bu kuş çok parlak bir yönetimi bildirmek ve yeni bir dönemi açmak için öbür dünyadan geliyordu. Çocuklar için bir halkı eğlendirmek için rahiplerin uy durduğu zırvalardan biri! Ama zümrüdüanka kuşu, yönünü seç meden önce keşfetmek istercesine göz kamaştırıcı bir uçuşla kentin üzerinde dönüp duruyordu. Şenar bir okçu olsaydı şayet, bu kuşun yolunu şaşırmış bir göç men kuş olduğunu kanıtlamak için onu vurarak düşürürdü. Bir as MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI kere emir verse? Hiçbir asker bu emre itaat etmez ve Dışişleri Baka çılgınlıkla suçlardı! Halk, büyülenmiş bir halde zümrüdüanka kuşunu seyrediyordu. Birden gürültü azaldı. Şenar umutlandı. Elbette, herkes biliyordu! Şayet bu mavi kuş zümrüdüanka kuşu olsaydı üzerinde dolanmakla kalmaz çünkü efsaneye göre onun gitmesi gereken belli bir hedefi vardı. Kuşun tereddüt içinde uçtuğunu gören halk, boş bir hayale kapıldı ğını anlayacak ve bu ikinci mucizesine inanmayacaktı. Dahası, belki de ilk mucizeyi de sorgulamaya başlayacaktı. Şans lehine dönmeye başlamıştı! Birkaç çocuk çığlığından sonra ortalık sessizleşti. Kocaman mavi kuş büyük daireler çizmeye devam ediyor, orta kaplayan sessizlikte kanatlarının sesi duyuluyordu. Neşenin ar dından acı ve gözyaşı gelmişti. Demek zümrüdüanka kuşunu gör me mutluluğu gerçekleşmemişti. Bu, sürüsünü kaybetmiş, nereye gideceğini bilemeyen zavallı bir balıkçıl kuşuydu. rahat eden Şenar bürosuna döndü. Kafası çalışmayan insan ları sersemletmek için uydurulmuş bu eski efsanelere inanmamak la ne kadar haklı olduğu anlaşılıyordu! Ne bir kuş, ne bir insan binlerce yıl yaşayabilirdi. Zümrüdüanka kuşu diye bir şey yoktu. Yine de bu olaydan bir ders çıkarmak gerekiyordu. Bir ülkeyi yö netmek isteyen bir kimse için kalabalıkları yönlendirebilmek bir zorunluktu. Halk için hayallere inanmak, karnını tok tutmak ka dar önemli bir ihtiyaçtı. Bir devlet başkanı söylenti ve dedikodula rı kullanarak kendisinin iyi bir yönetici olduğuna halkı inandıra bilirdi. Uğultu yeniden başladı. Hiç kuşkusuz umduğunu bulamayan, öfkeli bir kalabalığın kız gınlığı olmalıydı bu gürültü. Ramses adının tekrarlandığını fark etti. Demek ki Ramses'in bozgunu giderek yürekler acısı bir duruma dönüşüyordu. Tekrar terasa çıkan Şenar, gördüğü karşısında şaşkına döndü. Sevinç içindeki kalabalık zümrüdüanka kuşunun efsanede belirti len hedefi olan o eşsiz dikilitaşa doğru uçuşunu selamlıyordu. Çılgına dönen Şenar tanrıların yeni bir dönemin başladığını ilan ettiklerini anladı. Ramses'in dönemi. 188 CHRISTIAN JACQ Nefertari: işaret," dedi. "Suların beklenmedik yükselişi ve zümrüdü anka kuşunun dönüşü! Hangi hükümdarlık böylesine olmuştur?" Ramses eline ulaşan raporları okuyordu. Suların bu inanılmaz yükselişi Mısır için bir lütfuydu. Bütün halkının hayranlıkla seyrettiği kocaman mavi kuşa o da büyük opolis tapınağına doğru uçmuş ve güneş ışığının taşlaşmış biçimi olarak kabul edilen eşssiz dikilitaşın tepesine konmuştu. Öbür dünyadan gelen bu zümrüdüanka kuşu artık kımıldamı yor ve tanrıların sevdiği ülkeyi seyrediyordu. Kraliçe: "Şaşırmış görünüyorsun," dedi. "Bu işaretlerin gücü karşısında kim şaşırmazdı?" "Sana geri adım attıracaklar mı demek istiyorsun?" "Bilakis Nefertari. Onlar güçlüklere, ve eleştirilere aldırış etmeden ilerlemem gerektiğini bildirerek destek oluyorlar." "Demek oluyor ki büyük projeni gerçekleştirme zamanı geldi." Ramses karısını kollarına aldı. "Su kabarması ile zümrüdüanka, beklediğim işareti verdi." kralla kraliçenin kabul salonuna nefes nefese girdi. "Yaşam seninle konuşmak istiyor." "Gelsin." o nun üzerini aramak istiyor... Bir skandala neden olacak!" Ramses hızlı adımlarla ara odaya yürüdü. Orada başı kazınmış ve uzun beyaz bir elbise giymiş sağlam yapılı altmışlık mihverli, zırhlı ve silahlı Sardunyalı karşı karşıya gelmişlerdi. Başrahip, Firavun'un önünde eğildi. Seramana kralın hoşnut suzluğunun farkına vardı. Sardunyalı: "istisna yok," dedi. "Yoksa bundan böyle güvenliğiniz sağlana maz." başrahibe: "Ne arzu ediyorsunuz?" diye sordu. "Yaşam Evi en kısa zamanda sizi görmek istiyor Majeste." 34 Ramses Heliopolis'e ilk gittiğinde, Seti tarafından, henüz belir siz olan geleceğini tayin edecek önemli bir sınavdan geçirilmişti. Bugün ise Ramses, Karnak'taki tapınağı kadar geniş olan büyük Râ tapınağının surlarından içeri bir firavun olarak giriyor du. içinden bir kanalın geçtiği bu kutsal topraklar üzerinde birçok bina yapılmıştı: zamanın başlangıcındaki taşın tapınağı, yaratıcı tanrı Atum'un bir çınar ağacının gölgesindeki tapınağı, pi ramidini yaptıran Coser'in, gövdesine kralların adları kazınmış sö ğüt tapınağı. Heliopolis büyüleyici bir yerdi. Kutsal heykellerin dizildiği ağaçlı yollar, akasya ve söğüt korularının içinden geçiyor, meyve bahçeleri ve zeytinlikler gelişip Arıcılar bol miktarda bal üretiyor, ahırlar bol süt veren inekleri atölyeler seçkin sanatkârları yetiştiriyordu. Yüzlerce köy kutsal kent için ça lışıyor, buna karşılık olarak da kutsal kent onların huzur ve refahı nı güvence altına alıyordu. Burada Mısır bilgeliği biçimlenerek, ayin kitaplarına yazılıyor ve mitolojik öyküler ustaların dudaklarından çırakların kulaklarına aktarılıyordu. Okullarda ve büyücüler sanatları nı büyük bir gizlilik içinde öğretiyorlardı. Heliopolis'te, diğer tapınaklara bir örnek olarak gösterilen en eski Yaşam Evi yer alıyordu. Buranın toplum içinde pek görünmez, kendisini dinsel düşünce ve çalışmalara adadığı tapı naktan ender olarak dışarı çıkardı. "Babanız fırsat bulunca buraya gelir, aramızda otururdu," dedi. "Onun en büyük dileği bu dünyadan elini eteğini çekmekti, lakin bu düşünün gerçekleşemeyeceğini biliyordu. Siz, Majeste, gençsi niz. Kafanızda ve yüreğinizde sayısız tasarı itişip kakışır. Ama taşı dığınız ada layık olacak mısınız?" 190 CHRISTIAN JACQ Ramses öfkesini zor zapt etti. "Kuşkunuz mu var?" "Benim yerime tanrılar yanıt verecek. Benimle gelin." "Bu bir emir mi?" "Siz ülkenin efendisisiniz ve ben de sizin Yaşam başrahibi gözlerini Bu hasım daha önce karşılaştıklarından çok daha güçlüydü. "Geliyor musunuz?" "Bana yolu gösterin." Başrahip düzenli adımlarla ilerledi ve zamanın başlangıcındaki taşın tapınağına doğruldu. Üzeri hiyeroglif yazısıyla dolu bir dikili taş bu tapınağın önünde yükseliyordu. Dikilitaşın tepesinde kuşu hareketsiz duruyordu. başınızı kaldırıp şu kuşa bakar mısınız?" Öğle güneşi öylesine göz kamaştırıcıydı ki zümrüdüanka kuşu ışığın içinde kayboluyordu. "Beni kör etmeye mi niyetlisiniz?" "Karar sizin Majeste." "Kral meydan okumanıza karşılık vermek zorunda "Kendisi dışında kim onu buna zorlayabilir?" "Davranışınızın nedenini açıklar mısınız?" "Sizin bir adınız var Majeste ve bu ad hükümdarlığınızın daya nağı. Şu ana kadar bu ad bir ideal olarak kaldı. Bunu böyle mi de vam ettireceksiniz, yoksa karşılaşılacak tehlike ne olursa olsun, bu ideali gerçekleştirmek için gerekeni yapmaya cesaret edecek misi niz?" Ramses güneşe doğrudan baktı. Altın yuvarlak onun gözlerini yakmadı, zümrüdüanka giderek büyüdü, kanatlarını çırpıp göğe doğru yükseldi. Uzun dakikalar h ükümdarın bakışı, göğü aydınlatan ve günü yaratan gü neş ışınlarından ayrılmadı. "Siz gerçek Ramses'siniz, Işığın Oğlu ve güneşin çocuğusunuz. Hükümdarlığınız karanlığın üzerinde zaferini ilan ediyor." Ramses, yeryüzündeki simgesi olduğu bu güneşten hiç korkma ması gerektiğini anladı. Onunla düşünce ve duygu ortaklığı kura rak enerjisinden besleniyordu. Başrahip hiçbir şey söylemeden kalın ve yüksek duvarlı uzun bi MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI naya doğru yürüdü. Ramses onu takip ederek Heliopolis'in Yaşam girdi. Bu yapının merkezinde, koç postuna sarılmış kutsal taş duruyordu. Simyacılar değişimleri gerçekleştirmek için bu taş tan yararlanıyorlardı. Ölen rahiplerin lahitlerine, ölümden sonra dirilmelerini sağlaması için bu taştan ufak bir parça konuyordu. Başrahip, kralı çok geniş bir kütüphaneye soktu. Bu kütüphane de astronomi, astroloji ve kehanetle ilgili eserlerle krallığın yıllıkları saklanıyordu. Başrahip: "Yıllıklarımıza göre, zümrüdüanka Heliopolis'de bin dört yüz altmış bir yıldan beri görünmemişti. Sizin hükümdarlığınızın ilk yılında gelişi, gökbilginlerimizin hazırladıkları iki takvimin dikkat çekici bir biçimde ana rastlıyor. Bu takvimlerden bi rincisi sabit yıl takvimi olup dört yılda bir, bir günü kaybeder. Ger çek yıl takvimi ise yılda dörtte bir gün kaybeder. Sizin tahta çıktığı nız dönem bu iki takvimin de aynı günü gösterdikleri döneme rast ladı. Şayet siz de onaylarsanız bu olayı duyurmak için bir dikilitaş yapılacak." "Bu ne gibi bir ders çıkarmalıyım?" "Rastlantı diye bir şey olmadığını Majeste ve mukadderatınızın tanrılara ait olduğunu." Mucizevi su kabarması, zümrüdüanka kuşunun yeni bir Şenar için bu kadarı fazlaydı artık. Tamamen çökmüş olmasına rağmen, Şenar, son günlerdeki olayların desteğiyle hü küm süren Ramses onuruna düzenlenen törenler sırasında sevimli bir yüz takınmayı başarmıştı. Ramses'in geleceğinin çok iyi olacağı anlaşılıyordu. Hiç kimse, bu genç adamı yönetmek, bir liğini sağlamak, saygınlığını artırmak için tanrıların seçtiğinden kuşku duymuyordu. Sadece Seramana keyifsiz görünüyordu. Kralın güvenliğini sağ lamak her geçen gün daha da zorlaşıyordu. Saygın kişiler selamlamak için sürüler halinde geliyordu. Dahası, Ramses, üstü açık arabası ile başlıca sokaklarını, halkın alkışları altın da dolaşmaya kalkmıştı. Halkın sevgisinden sarhoş olan Firavun, Sardunyalının ihtiyatlı davranması için yaptığı ikazlara kayıtsız ka lıyordu. 192 CHRISTIAN JACQ Başkentin sokaklarında kendini tehlikeye atması yetmezmiş gi bi, Ramses, büyük bir bölümü taşkından sonra durgun suların al tında kalan kırsal bölgeleri gezmeye girişti. Köylüler aletleriyle sa banlarını onarıyor, ambarlarını sağlamlaştırıyor, çocuklar da bu arada şamandıraları kullanarak yüzme öğreniyorlardı. Kırmızı si yah gagalı üzerlerinde su aygırı sürüleri ır makta tembel tembel yatıyordu. Geceleri iki üç saatlik yeti nen Ramses birçok köyü ziyaret etmeyi başardı. Taşralı kabile reis leriyle belediye başkanlarından sadakat sözü aldığı gibi, buralarda yaşayan halkın güvenini de kazandı. döndüğü zaman sular çekilmeye başlamıştı ve çiftçiler ekime hazırlanıyorlardı. "Hiç yorulmamış gibisin," dedi. "insan halkıyla bütünleştiği zaman nasıl yorgun olabilir? Sense sıkıntı çekmişe "Hafif bir "Doktorlar ne diyor?" "Normal bir doğum yapmak istiyorsam yatağa yatmak zorunda olduğumu." "Neden ayaktasın?" "Senin yokluğunda "Doğuma kadar ayrılmayacağım." "Ya senin büyük tasarın?" Ramses'in canı sıkılmış gibiydi. kısa bir yolculuk yapmama izin verir misin?" Kraliçe gülümsedi. "Firavun ister de ben nasıl reddedebilirim?" "Bu topraklar ne kadar güzel Nefertari! Oraları dolaşırken bu toprakların tanrının bir mucizesi, su ile güneşin evladı olduğunun farkına vardım. Bu toprakların içinde Horus'un gücü ile Hator'un güzelliği birleşiyor. Yaşamımızın her saniyesi bu topraklara adan malıdır. Sen ve ben ona hükmetmek için değil, hizmet etmek için doğduk." "Ben de bir zamanlar buna inanıyordum." "Ne demek istiyorsun?" "Hizmet etmek insanoğlunun yapacağı en soylu bir davranıştır. Y ILIN TAPINAĞI 193 Onunla, sadece onunla belki de refaha ve mutluluğa ulaşabilir. anlamına gelen yüce sözcük Hem, en alçakgönüllü in sanı, şantiye ya da tarım işçisini tanımlarken aynı zamanda tanrıla rın ve halkının hizmetkârı en güçlü adam Firavun'u tanımlamaz mı? Yine de, taç giyme töreninden sonra başka bir gerçeği sezinler gibi oldum. Ne sen ne ben hizmet etmekle yetinebiliriz. Bizim için yönetmek, yönlendirmek, devlet gemisini iyi yöne götürecek dü meni kullanmak da gerekiyor. Başka hiçbir kimse bunu bizim yeri mize Kral düşünceye daldı. "Babam öldüğü zaman ben de aynı duyguları hissettim. Yol göstermesini, öğüt ve emir vermesini bilen üstün bir insanın varlı ğını hissetmek ne kadar güzel bir şeydi! Onun sayesinde hiçbir güç lük önlenemez, hiçbir felaket çaresi bulunmaz değildi." halkının da senden istediği bu." "Doğruca güneşe baktım ve gözlerim yanmadı." "Güneş senin içinde Ramses. O hayat verir, bitkileri, hayvanları ve insanları geliştirir, ama çok güçlü olduğu zaman da kurutur ve öldürür." "Güneş çölü yakar, ama orada da hayat vardır." "Çöl yeryüzündeki öbür dünyadır, insanlar orada evlerini kur mazlar. Orada sadece kuşaktan kuşağa ulaşacak ve zamana kafa tu tacak öteki dünya konutlarını kurarlar. Firavun'un en büyük güna hı, düşüncesini çöle gömmek ve insanları unutmak olmaz mı?" "Babam bir çöl adamıydı." "Her firavun öyle olmalıdır, ama bakışları şekilde Vadi'yi Ramses ile Nefertari, akşamın huzurlu havasının tadını birlikte çıkardılar. O sırada batan güneşin ışınları Heliopolis'in biricik diki litaşım altın sarısı bir renge 35 Ramses'in odasının pencereleri kararınca, Seramana, kendi elle riyle yerleştirdiği yerlerinde olup olmadıklarını kontrol edip sarayı terk etti. Siyah renkli muhteşem bir sırtına atlayıp içinden dört nala geçti ve çöle doğru yöneldi. gece yolculuk yapmaktan hiç Güneş battıktan sonra şeytanların yuvalarından çıktıklarına ve ihtiyatsız yolculara saldırdıklarına inanıyorlardı. Dev yapılı Sardunyalı böy lesi boş inançlara kulak asmıyor, kendini en korkunç canavarlara karşı bile koruyabileceğinden emin, yoluna devam ediyordu. Aklı na bir şeyi taktı mı, onu kimse durduramazdı. Seramana, Setau'nun, Ramses onuruna düzenlenen şenliklere katılacağını ummuştu. Ama yılan uzmanı, acayip şöhretine sadık ka larak ayrılmamıştı. Ramses'in odasına akrebi ki min soktuğunu bulmak için yaptığı araştırmaları sürdüren Sardun yalı herkesi sorguya çekmiş, konuyla ilgili bilgi edinmeye çalışmıştı. Hiç kimse sevmiyordu. Büyülerinden ve haşır neşir ol duğu korkunç yaratıklardan ürküyorlardı. Ama yaptığı ticaretin gittikçe da unutmamak gerekiyordu. Ağır hastalıkları te davi etmek için ilaç üreticilerine yılan zehiri satarak servetine ser vet katıyordu. Seramana, Rom'dan kuşkulanmakta ısrar etmesine rağmen Se tau'nun mükemmel bir suçlu olduğunu kabul etmek zorunda kal mıştı. Setau başarıya ulaşmayan alçakça cinayet girişiminden sonra Ramses'in karşısına çıkmak, arkadaşının bakışlarına meydan oku mak cesaretini gösterememişti. Kendi laboratuvarında gizlenerek, dolaylı yoldan itirafta bulunmuş olmuyor muydu? Seramana'nın onu görmesi gerekiyordu. Eski korsan hasımları nı yüzlerine bakarak değerlendirmeye alışıktı ve sağ kalmış olması nı da bu basiretine borçluydu. inceledikten sonra kararını verecekti. Mademki saklanıyordu, Sardunyalı onu sığındığı yerden çıkarırdı. MİLYONLARCA Tarlaların sınırına gelince attan indi ve atın dizginini bir incir ağacının gövdesine bağladı. Hayvanı rahatlatmak için kulağına bir şeyler mırıldandı ve Setau'nun çiftliğine doğru yürüdü. Ay henüz hilal biçiminde olmasına rağmen gece aydınlıktı. Bir ça kalın uluması ürkütmedi. Sanki bir gemideymiş gibi hissediyordu kendini. Laboratuvarın içinin hâlâ aydınlık olduğunu gördü. Acaba bi raz güç kullanması gerçeği elde etmesine yardımcı olur muydu? Se ramana şüphelilere karşı kaba güç kullanmayacağına söz vermişti, ama zorunlu durumlar kendi yasasını yaratmaz mıydı? Tedbirli davranarak eğildi, bir tepeceğin çevresini dolandı ve eve arka taraf tan ulaştı. Sırtını duvara dayayıp dinledi. içerden inleme sesleri geliyordu. oynatıcısı hangi zavallıya işkence ediyordu? Seramana yengeç gibi yürüyerek bir pencereye kadar gitti ve içeri bir göz attı. Kavanozlar, küpler, süzgeçler, içinde akreplerle yılanların bulunduğu kafesler, her boyda bıçaklar, sepet ler. Tahtaların ve tezgâhların üzerine konmuş bir yığın eski eşya. Yerde çıplak bir erkekle çıplak bir kadın birbirine sarılmıştı. Harika vücutlu Nubyeli kadın zevkten inliyordu. Siyah saçlı eşi, kı sa boylu ve güçlü bir adamdı. arkasını döndü. Kadınları sınırsız derecede beğeni yordu, ama başkalarının sevişmesi onun hiç ilgisini çekmiyordu. Böyle olmakla birlikte bu Nubyeli kadının güzelliği onu heyecan landırmıştı. Onların bu coşkulu sevişmelerini yarıda kesecek olsa büyük bir suç işlemiş olurdu. Bu nedenle sabırlı olmaya razı oldu. Yorgunluktan tükenmiş bir sorguya çekmek daha kolay olacaktı. Neşesi yerindeydi, ertesi akşam birlikte yemek yiyeceği güzel kadını düşündü. Arkadaşının söylediğine göre bu güzel kadın güçlü ve kaslı erkekleri beğeniyordu. Sol taraftan garip bir gürültü duyuldu. Sardunyah çevirdi ve kocaman bir kobra yılanının, saldı rıya hazır bir biçimde kafasını kaldırmış olduğunu gördü. Karşı koymamak daha iyiydi. Geri geri çekildi, duvara dayandı ve olduğu yerde kaldı. Birinciye benzeyen ikinci bir yılan yolunu kesiyordu. "Çekilin pis hayvanlar!" 196 CHRISTIAN JACQ Dev yapılı adamın hançeri yılanları korkutmadı. Yılanlar gene aynı tehdit edici tavırlar içindeydi. Birini öldürecek olsa bile öteki ısıracaktı. "Burada ne oluyor?" Elinde meşalesiyle gelen çıplak Setau, Sardunyalıyı fark etti. "Benim malımı çalmaya geldin değil Benim sadık bekçi köpeklerim beni böylesi sıkıntılara karşı korurlar. Senin için üzgü nüm, ama onların öpücüğü "Bir cinayet işlemezsin sanırım Setau!" "Demek adımı biliyorsun... Ama sen gene de elinde hançerinle suçüstü yakalanmış bir hırsızsın. Yargıç kendimi savunduğum için beni suçsuz "Ben Seramana'yım, Ramses'in özel muhafız kıtasının komuta nıyım." "Yüzün hiç yabancı gelmiyordu zaten. Neden bu hırsızlığa kal kıştın?" "Seni görmek istiyordum, sadece seni görmekti amacım." "Gecenin bu saatinde mi? Beni Lotus'la sevişirken engellemekle kalmadın, şimdi de adi bir yalan söylüyorsun." "Gerçeği söylüyorum." "Peki bu ani istek niçin?" "Güvenlik gereği." "Bu ne anlama geliyor?" "Benim görevim kralı korumaktır." "Ben Ramses'i tehdit mi ediyorum?" "Bunu söylemedim." "Ama aklından geçiriyorsun. Buraya beni gözetlemeye geldiğine göre." "Görevim gereği her şüpheliyi araştırmak zorundayım." kobra, Sardunyalıya biraz daha sokuldu. bakışları öfke doluydu. "Bir çılgınlığa kalkışma." "Eski bir korsan ölümden korkar mı?" korkar." "Çabuk git Seramana ve bir daha beni rahatsız etme. Yoksa mu hafızlarımı tutmam." bir işareti üzerine kobralar kenara çekildi. Ter içinde YILIN TAPINAĞI kalan Sardunyalı iki yılanın arasından geçti, sağına soluna bakma dan ekili topraklara kadar yürüdü. Kafasının içinde düşüncesi oluşmuştu: Bu Setau denen adam bir katilin ruhuna sahipti. Küçük Khâ, koyun sürüsünü suya batmış topraklar üzerinde gütmeye çalışan köylülere bakarak: "Bunlar ne yapıyor?" diye sordu. Tarım bakanı "Ektikleri tohumları koyunların yardımıyla toprağa gömmeye çalışıyorlar," diye yanıtladı. "Su taşkını tarlalara ve ırmak kıyılarına büyük miktarda mil yığdı. Onun sayesinde buğday bol ve olgun olacak." "Bu koyunlar yararlı mı?" ve tanrının yarattığı diğer bütün hayvanlar gibi onlar da yararlı." Suların çekilmesi başlamış, tohum ekiciler işe koyulmuş, büyük ırmağın onlara bol bol ihsan ettiği verimli çamuru çiğnemekten mutluluk duyuyorlardı. Sabahın erken saatlerinde çalışmaya başlı yorlar, gayet olan bu yumuşak topraktan yararlan mak için çok az günleri olduğunu biliyorlardı. Tarla çapasıyla su dolu toprakları açıyorlar, tohumları ekiyorlar ve sonra üzerine bu nemli toprağı yeniden örtüyorlardı. Hayvanlar da tohumları topra ğa iyice gömerek insanlara yardım ediyordu. Khâ: "Senin kırların güzel," dedi, "ama ben papirüsleri ve hiyeroglif leri daha çok seviyorum." "Bir çiftlik görmek ister misin?" "Nasıl istersen." Bakan çocuğu elinden tuttu. Okurken ve yazarken takındığı tavrı yürürken de gösteriyordu: yaşına göre hiç alışılmadık çok bü yük bir ciddiyet. Çok yumuşak bir adam olan Necem bu çocuğun insanlardan uzakta yetişmiş olmasına çok üzülmüştü. Çocuk ne oyuncak istiyordu, ne de arkadaş. Annesi Güzel Iset'ten, ona öğret menlik yapmasına izin vermesini istemişti. Tarım Bakanı, ses'in oğlunun altın kafesinden çıkıp doğayı ve doğanın harikaları nı keşfetmesi gerektiğini düşünüyordu. 198 CHRISTIAN JACQ KM, yeni ve alışılmamış bir manzara karşısında şaşkınlığa uğra yan bir çocuk gibi değil, yönetime rapor yazmak için not tutmaya hazır deneyimli bir kâtip gibi çevreyi dikkatle izliyordu. Çiftliğin buğday siloları, ahırları, bir kümesi, bir ekmek fırını ve bir sebze bahçesi vardı. Çiftliğin eşiğinde ile elleri ni ve ayaklarını yıkamalarını istediler. Sonra çiftlik böylesi ne önemli kişilerin ziyaretinden çok mutlu bir ifadeyle onları karşı ladı. Onlara iyi beslenmiş, bakımları hiç eksiksiz yapılmış, güzel sağmal ineklerini gösterdi. "Benim sırrım," diye açıkladı, "onları en güzel otlaklara götür mektir. Onlar sıcaktan fazla rahatsız olmazlar, doyasıya yerler ve haftadan haftaya gelişip büyürler." Küçük Tanrıça diye açıklama yaptı. "Bu yüzden inek güzel ve yumuşak huyludur." Çiftçi şaşırmıştı. "Bunları size kim öğretti prens?" "Bir masalda okudum." "Şimdiden okumayı öğrendiniz mi?" "Beni sevindirmek ister misiniz?" "Elbette!" "Bana bir kireç parçası ve bir kamış verin." "Peki, Çiftçi, Necem'in gözlerinin içine baktı. Bakan göz kırparak olu runu verdi. Küçük oğlan çocuğu, aletleri elinde, çiftliğin avlusunda gezindi, sonra köylülerin şaşkın bakışları altında ahırlara doğru gitti. Bir saat sonra prens, kireç plakayı çiftlik sahibine verdi. Plaka nın üzerinde rakamlar vardı: Khâ: "Çok iyi saydım," dedi. "Senin yüz on iki ineğin var." Çocuk gözlerini ovuşturdu ve Necem'in ayaklarının arasına sı ğındı. "Şimdi uykum geldi," dedi. Tarım Bakanı çocuğu kollarının arasına aldı. Khâ uykuya dalmıştı bile. Necem: 'Ramses'in yeni bir diye düşündü. 36 Ramses gibi atletik vücutlu, geniş omuzlu, gür saçlı, yü zü güneşten yanmış olan Musa yavaş adımlarla kralının çalış ma odasına girdi. Ramses ayağa kalktı, iki arkadaş kucaklaştılar. "Seti de burada çalışıyordu, değil mi?" "Hiçbir şeyi değiştirmedim Musa. Onun düşünceleriyle dolu bu oda. Umarım bana da ülkeyi yönetmek için ilham verir." Tavana yakın açılmış üç pencereden gözleri rahatsız etmeyen bir ışık giriyordu. Pencerelerin düzenleniş biçimi çok tatlı bir hava akı mı sağlıyor, sona ermekte olan yazın sıcağını dayanılır kılıyordu. Ramses arkalıklı koltuğunu bıraktı, arkadaşının karşısına, hasır iskemleye oturdu. "Nasılsın Musa?" "Sağlığım mükemmel, ama hiçbir işim yok." "Görüşmeye pek fırsat bulamıyoruz. Sorumlusu da benim." ' "Sen de bilirsin ki işsiz güçsüz bir hayat, şatafatlı da olsa benim tüylerimi diken diken eder. işimi seviyordum." sarayının çekiciliği yok mu?" "Saray halkı benim canımı sıkıyor. Seni göklere çıkarmaktan başka bir işleri yok sanki. Gün gelecek seni tanrı katına çıkarmakta gecikmeyecekler. Bu çok aptalca ve aşağılık bir şey." "Yaptıklarımı eleştiriyor musun?" "Mucizevi su taşkını, yeni bir Bu tartışma sız olaylar halk tarafından bu kadar sevilmeni sağladı. Doğaüstü güçlerin mi var, büyük yazgıların adamı mısın? Senin halkın buna inanıyor." "Ya sen Musa?" "Belki bu gerçektir. Ama sen gerçek bir tanrı değilsin." "Ben böyledir mi dedim?" "Uyanık ol Ramses. Çevrendekilerin dalkavukluğu seni sınırsız bir kendini beğenmişliğe sürükleyebilir." 200 CHRISTIAN JACQ "Sen Firavun'un rolü ile görevinin ne olduğunu pek bilmiyor sun. Ayrıca beni vasat bir adam gibi görüyorsun." "Sadece sana yardım etmek istiyorum." "Sana az sonra yardım etme fırsatını vereceğim." merakla parıldadı. "Beni Karnak'a geri mi gönderiyorsun?" "Sen kabul edecek sana vereceğim görev ondan büyük ve önemli daha mı önemli?" Kral ayağa kalktı sırtını duvara yasladı. "Kafamda çok büyük bir tasarı var ve bundan Nefertari'ye söz ettim. Nefertari ile ben o tasarıyı somutlaştırmadan önce bir tanrı sal işaret beklememiz gerektiğini düşündük. Suların kabarması ve Tanrılar bize bu iki işareti ihsan etti. Yaşam Evi gökbilim yasalarına göre yeni bir dönemin açıldığını doğruladı. Abidos'da olduğu gibi da babamın başladığı eseri bitire ceğim elbette. Ama bu yeni dönem yeni eserlerle damgalanmalıdır. Bu da mı kendini beğenmişlik Musa?" "Her firavun, geleneğe göre böyle yapmalıdır." Ramses tasalı görünüyordu. "Dünya değişiyor, Hititler sürekli olarak tehdit oluşturuyor. Mısır zengin ve herkesin göz diktiği bir ülke. büyük projemi ta sarlamama neden olan "Ordunun gücünü mü artıracaksın?" "Hayır Musa. Benim tasarım Mısır'ın yaşamsal merkezinin ye rini değiştirmek." "Demek istiyorsun "Yeni bir başkent kurmak." Musa şaşkına döndü. "Bu çılgınlık değil mi?" "Ülkemizin yazgısı kuzey doğuda belirlenecek. Bu nedenle hü kümetimin Lübnan'dan, Suriye'den ve Hititler'in tehdit ettiği ko rumamız altındaki bölgelerden en kısa zamanda haber alabileceği miz Delta'da bulunması gerekiyor. Teb Amon'un kenti olarak kala cak. Orada muazzam Karnak ile daha da güzelleştireceğim Luksor yükselecek. Batı kıyısındaki Sessizlik Dağı sonsuza dek Krallar ve Kraliçeler Vadisi'ndeki mezarlara gözkulak olacak." Y ILIN TAPINAĞI Güney Mısır ile Kuzey Mısır arasında denge öğesi ola cak. Delta ile Nil vadisinin birleştiği noktadaki bu kent, ülkenin ekonomi başkenti olarak kalacak, ülkeyi düzene koyma merkezi olacak. Daha kuzeye, daha doğuya gitmek gerek Musa. Bu görkem li yalnızlığımızla kurulup oturamayız. Daha önce Mısır'ın istila edildiğini unutmayalım. Mısır herkesin iştahını çekiyor." "Surlardan oluşan hat yeterli değil mi?" "Tehlike anında çok çabuk harekete geçmem gerekir. Sınıra ne kadar yakın olursam, haberler bana o kadar çabuk ulaşır." "Yeni bir başkent yapmak tehlikeli bir girişim demektir. ton başarısızlığa uğramadı mı?" bağışlanamayacak kusurlar işledi. Orta Mısır'da seç tiği kent, daha ilk taşı konurken başarısızlığa uğradı. O, halkın mutluluğunu aramıyordu, sadece kendi gizemli düşünü gerçekleş tirmeyi "O da senin gibi rahiplerine karşı gelmemiş miydi?" "Şayet Amon Yasa'ya ve krala sadıksa onunla neden savaşayım ki?" "Akenaton tek tanrıya inanıyordu ve o kenti tek tanrıya dolsun diye "Akenaton, babası büyük Amenotep'in ona bıraktığı mutlu ül keyi harabeye çevirdi. O kendini dualarına adamış, zayıf ve kararsız bir insandı. Onun hükümdarlığı sırasında Mısır'a düşman olan güçler kontrolümüz altındaki birçok toprağı fethettiler. Onu sa vunmaya mı kalkıyorsun." Musa duraksadı. "Bugün onun başkenti terk edildi." "Benimki ise birçok kuşak için kurulacak." "Ramses beni oldukça korkutuyorsun." "Cesaretini yenile dostum!" "Hiç yoktan böyle bir kent yaratmak için kaç yıl gerekecek?" Ramses gülümsedi. "Hiç yoktan yaratılmayacak." "Açıkla." "Benim eğitildiğim yıllar boyunca Seti bana önemli kentleri gezdirdi. Her yolculuğumuzda o zamanlar tam olarak anla 202 CHRISTIAN JACQ yamadığım bir sürü bilgi aktardı. Ama artık bu bilgiler kafamda gerçek anlamlarını kazandı. Ziyaret ettiğimiz kentlerden biri de lanetlenmiş kent. istilacıların başkenti değil mi?" "Seti de Osiris'in katili Set'in adını taşıyordu. Ama yıkıcı gücünü iyi şeyler yapmak için kullanmayı başardı." "Ya sen, Avaris'i Ramses'in kenti haline mi dönüştürmek isti yorsun?" Mısır'ın başkenti bu adı taşıya cak." "Bu bir çılgınlık!" "Pi Ramses muhteşem olacak. Bütün şairler onun güzelliğini şi irlerine konu "Kaç yıl sonra?" "Sorduğun soruyu seni de bunun için çağırt tım." "Korkarım "Bana çalışmaları denetleyecek ve gecikmeyi önleyecek güven diğim bir adam gerekli. Acelem var Musa. Avaris olabildiğince ça buk dönüşmek zorunda." "Bunu ne kadar zamanda gerçekleştirmeyi düşünüyorsun?" "Bir yıldan az bir süre içinde." "Olanaksız!" "Senin sayende olanaklı." "Sadece kendi irademle koca koca taşları şahin hızıyla taşıyabi leceğimi mi sanıyorsun?" taşları götüremezsin; ama tuğlaları "Öyleyse, "Evet, tuğlacılıkta çalışan çok sayıdaki Yahudileri düşünüyo rum. Şu anda onlar birçok yerleşim bölümüne dağılmış durumda lar. Onları bir araya getirirsek, mükemmel bir kadron olacak. Bun lar bu dev projeyi başarıyla tamamlarlar!" (1) Hiksos: Mısır dilinde Heka hasut Yukarı gelen ve XVIII. sının doğu yarısına yerleşen önderler. bir ülkenin Birçoğu silahlı birlikleriyle Nil delta MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 203 "Tapınakların yapımında taş kullanmak zorunda değil miyiz?" "Önce var olan tapmakları inşaat üç yıla yayıla cak. Tuğlayla sarayları, devlet dairelerini, soyluların villalarını, bü yük küçük evleri yapacağız. Bir yıl dolmadan oturmaya ve başkent olarak görevini yapmaya elverişli durumda olacak." Musa'nın yüzünde şüpheci bir ifade belirdi. "Bunun olanaksız olduğu kanısındayım. Sadece planların hazır lanması "Plan benim kafamın içinde! Planı papirüs üzerine bizzat ben çizeceğim. Sen de uygulanmasına gözkulak olacaksın." "Yahudiler çoğunlukla saldırgan olurlar. Her kabilenin bir ön deri vardır." "Senden bir ulusun kralı olmanı istemiyorum, sadece çalışmala rın şefi olmanı istiyorum." "Bunu benimsemem kolay olmayacak." "Sana güveniyorum." "Tasarı öğrenilir öğrenilmez başka Yahudiler benim yerimi al maya çalışacaklar." "Böyle bir olanağı elde edebileceklerini mi sanıyorsun?" Musa gülümsedi. "Verdiğin süre içinde hiçbiri bu işi bitiremez." kuracağız. Bu yeni kent Delta güneşinin altında parıldayacak ve güzelliği ile Mısır'ı aydınlatacak. Haydi görev başı na Musa." 37 Tuğla içisi Sari'nin giderek artan haksızlıklarına namıyordu. Sari, Ramses'ia ablasının kocası olmasına güvenerek işçileri hor görüyor, onlara sert davranıyordu. Fazla mesailere çok az ücret veriyor, günlük tayınları üzerine aldatmacaya sapıyor, işin kötü yapıldığını bahane ederek izinleri vermiyordu. Musa Teb'de oturduğu sırada Sari yelkenleri indirmek zorunda kalmıştı. Onun gidişinden sonra saldırganlığım iki katına çıkardı. Bir gün önce on beş yaşındaki bir çocuğu, tuğlaları fabrikadan ge miye çabuk suçlayıp sopa ile dövmüştü. Bu kez bardağı taşırmıştı. Sari, fabrikaya girdiğinde Yahudileri daire biçiminde oturur buldu. Sadece Abner boş küfelerin önünde ayakta duruyordu. Sari: "Kalkın ve işinizin başına gidin!" diye emretti. Sanki her geçen gün daha gibi görünüyordu. Abner gayet sakin bir ifadeyle: "Özür dilemenizi istiyoruz," dedi. "Ne dedin sen, ne dedin?" "Haksız yere dövdüğün çocuk hasta yatıyor. Ondan olduğu ka dar bizden de özür dilemelisin." "Sen aklını mı kaçırdın Abner?" "Gönlümüz alınmadığı sürece, işe Sari'nin gülüşü acımasızdı. "Gülünç oluyorsun zavallı Abner!" "Mademki sen bizimle alay ediyorsun, seni şikâyet edeceğiz." "Hem gülünç hem de aptalsın. Benim emrim üzerine polis so ruşturma yaptı ve bu gencin kendi kusuru yüzünden kaza geçirdi ğini saptadı." bu bir yalan!" "Bir kâtip onun ifadesini benim yanımda aldı. Söylediklerini in kâr edecek olursa, onun yalan söylediği meydana çıkacak." Y ILIN TAPINAĞI 205 "Nasıl oluyor da gerçeği böylesine saptırmaya cesaret edebili yorsun?" "Hemen işe başlamadığınız takdirde, cezanız çok ağır olacak. Tuğlaları Teb'in yeni belediye başkanının evine teslim edeceksiniz. Belediye başkanı gecikmeye hiç katlanamaz." "Yasalar..." "Yasalardan söz etme Yahudi. Onları anlayacak yetenekte sin. Şayet şikâyet edecek olursan ailen ve yakınların zarar görür." Abner Mısırlıdan korktu. O ve öteki işçiler işlerinin başına dön Sari'nin karısı Dolant, Libyalı büyücü garip kişiliğine gi derek daha çok kapılıyordu. Endişe verici yüzüne, yırtıcı kuşu p rofiline rağmen yatıştırıcı konuşuyor, güneş kursundan ve Aton'dan söz ederken heyecanını karşısındakine de aktarabili yordu, Ramses'in ablasının birçok arkadaşını evinde ağırlıyor, on Akenaton'a reva görülen haksız işkenceyi ve tek tanrının dinini uygulamanın zorunlu olduğunu hatırlatıyordu. i nsanları Hiç kimse onunla görüştükten son ra eskisi gibi olmuyordu. Bazıları duydukları karşısında sarsılıyor, bazıları da onun haklı olduğuna inanıyordu. Böylece Libyalı, ona ilgi duyan soyluları içinde tutacak olan bir ağı yavaş yavaş örüyor du. Haftalar geçtikçe Aton ve Lita'nın hükümdarlığına taraftar olanların sayısı artıyordu. Tahtın ele geçirilmesi daha uzak bir ihti mal olsa bile en azından bir düşünce hareketi oluşuyordu. Lita görüşmelere katılıyor, ama ağzını açmıyordu. Genç kadının saygınlığı ve ağırbaşlılığı birçok soylu insanın ona inanmasını sağ lamıştı. Dikkate alınması gereken bir kral soyundan geldiği belliy di. Eninde sonunda sarayda bir mevki sahibi olması gerekmiyor muydu? Ofir hiç eleştiride bulunmuyor, hiçbir şey istemiyordu. Kalın ve inandırıcı sesiyle derin inancını hatırlatıyor, Aton onuruna düzenlediği şiirlerinin güzelliğini, gerçeğe karşı tutkusunu dile getiriyordu. Sevgi ve barış: işkence görmüş kral ile onun so yundan gelen Lita'nın da istediği bunlar değil miydi? Ve bu mesaj muhteşem bir geleceği, Mısır'a ve onun uygarlığına layık bir gelece ği bildiriyordu. 2.06 CHRISTIAN JACQ Dolant eski Dışişleri Bakanı büyücüye tanıtacağı için gurur duyuyordu. Her zamanki uyuşukluğundan kurtulmuştu ve artık soylu bir davaya hizmet ediyordu. Ramses onu terk etmişti, büyücü ise yaşantısına bir anlam kazandırıyordu. Geniş ve güven veren bir soylu ve saygı uyandıran bir gö rünüşü olan eski diplomat güvensizliğini saklamadı. "Sizin ısrarınız üzerine kabul ediyorum sevgili bayan, sadece si zi kırmamak için." "Teşekkürlerimi kabul edin Meba. Pişman olmayacaksınız." Dolant avokado ağacının altında oturmuş, iki keten ipi örerek bir nazarlığa kordon yapmaya çalışan büyücünün yanına götürdü. Büyücü kalktı ve eğilerek selam verdi. "Benim için bir bakanı ağırlamak büyük bir onurdur." Meba dokunaklı bir sesle: "Artık hiçbir şey değilim," dedi. "Haksızlık herkesin başına her yerde gelebilir." "Ama bu bir teselli değil." Ramses'in ablası araya girdi. "Dostum her şeyi açıkladım. Belki bize yardım etmeyi kabul edecektir." "Yanılgıya düşmeyelim sevgili bayan! Ramses beni emekli ede rek altından bir kafese hapsetti." Büyücü ağırbaşlı bir ifadeyle: "Ondan öcünüzü almak istiyorsunuz," dedi. Meba karşı çıktı: "Abartmayalım. Yönetimde sözü geçen birkaç dostum kaldı. Onlar..." "Onlar kendi meslekleriyle uğraşırlar, değil. Benim başka bir hedefim var: Lita'nın haklılığını kanıtlamak." "Bu, gerçekleşmesi olanaksız bir düş. Ramses eşi az bulunur güçlü bir kişiliğe iktidarı hiç kimseye bırakmaz. Ayrıca hü kümdarlığının ilk yılına damgasını vuran mucizeler onu halkın sevgilisi inanın bana o erişilmez bir insan." "Böylesine önemli bir düşmanı yenmek için onun kendi alanın da savaşmamak gerekir." "Sizin planınız nedir?" MİLYONLARCA YILIN TAPINAĞI 207 "Sizin ilginizi çekiyor mu?" "Belki..." Bu sorudan sıkılan boynundaki muskaya dokunmuştu. "Bu hareketinizle yanıtın birini verdiniz: büyü. çev resindeki koruma kalkanını kırabilecek yetenekteyim. Uzun zaman alacak ve zor olacak, ama amacıma Ürkmüş olan diplomat bir adım geriledi. "Size yardımcı olacak yetenekte biri değilim." "Sizden böyle bir şey istemiyorum Meba. Ramses'e saldırmak için başka bir alan daha var: Fikirler alanı." "Ne demek istediğinizi anlayamıyorum." yana olanların onurlu ve saygılı bir öndere ihtiyaçla rı vardır. Aton öteki tanrıları sildikten sonra bu adam ön planda rol oynayarak zayıflamış ve hareket yeteneğinden yoksun Ramses'i devirecek." bu çok tehlikeli bir şey." işkence yapıldı, ama değil. Hiçbir yasa onun dinini yasaklamamıştır. hayranları çok kalabalık ve onun dinini zorla kabul ettirmeye kararlılar. Akenaton başarısızlığa ama biz Meba allak bullak olmuştu. Elleri titriyordu. "Düşünmem Kralın ablası: "Coşku değil