US - Monetarno-kreditni i devizni sistem

Praksa je pokazala da pomenu koncept nije adekvatan s

Info iconThis preview shows page 1. Sign up to view the full content.

View Full Document Right Arrow Icon
This is the end of the preview. Sign up to access the rest of the document.

Unformatted text preview: e: 1. Primarni novac (monetarna baza) obuhvata novac koji je kreirala centralna banka. Služi kao osnova za kreiranje potrebnog kvantuma novca u op caju i na koju se nadovezuje proces kreditne i monetarne mul plikacije. 2. Novac kao instrument plaćanja (novčana masa u užem smislu) obuhvata instrumente plaćanja koje kreiraju monetarne ins tucije (centralne banke i sistema poslovnih banaka). 3. Novac kao deo imovine, obuhvata instrumente plaćanja i ostale finansijske instrumente koji se ne koriste kao instrumen plaćanja. 29 30 18 Prema Commi ee on the Working of the Monetary System, Report, H.M. Sta onary Office, London, 1959 (Radcliffe Report) u sledećem izvoru: Živković, A., Kože nac, G., cit.delo, str. 60 Opširnije o empirijskom pristupu koncepciji novčane mase pogleda sledeće izvore: Laidler, D., The Defini on of Money: Theore cal and Eprirical Problems, Journal of Money, Credit and Banking, August 1969, pg. 509-522; Barne , W., Economic Monetary Aggrega on: An Applica on of Index Number and Aggrega on Theory, Journal of Econometrics, September 1980, pg. 11-48; Barne , Q., Offenbacher, E., Spindt., P., The Divisia Monetary Aggregates, Journal of Poli cal Economy, December, 1984, pg. 1049-1085; Che y, K., On Measuring The Nearness of Near-Money, American Economic Review, June 1969,pg. 270-281 i Hamburger, M., The Demand for Money by Households, Money Subs tutes, and Monetary Policy, Journal of Poli cal Economy, December 1966, pg. 600-623 (sumarno prezentovani u sledećem izvoru: Živković, A., Kože nac, G., cit. delo, str. 64-70.) MÊÄ ã ÙÄÊ-»Ù ®ãÄ® ® ò®þÄ® Ý®Ýã à Depozi , kod sistema poslovnih banaka i centralne banke (ukoliko pripadaju nebankarskim privrednim subjek ma), obuhvataju se u svim agrega ma druge i treće grupe. Suš nsko pitanje je kako odredi koji oblici finansijske ak ve predstavljaju novac. Kao što smo u prethodnim izlaganjima videli, glavni kriterijum je finansijska ak va koja treba da služi kao sredstvo razmene. Pomenu kriterijum predstavlja “užu” definiciju novca. “Šira” definicija novca se zasniva na kriterijumu likvidnos pojedinih oblika finansijske ak ve. Prema Narodnoj banci Srbije u obzir se uzimaju sledeći osnovni oblici finansijske ak ve privrednih subjekata: gotov novac, depozi po viđenju banaka, štedni depozi banaka i oročeni depozi banaka. Prva dva oblika finansijske ak ve se univerzalno smatraju novcem. Prema metodologiji Narodne banke Srbije postoji šest agregata novčane mase koji su označeni kao: 31 Standardni monetarni agrega M1 – novčana masa sadrži: gotov novac u op caju, depozitni novac, sredstva tekućih i žiro računa, sredstva namenjena inves cijama, sredstva za zajedničku potrošnju, sredstva za stambenu izgradnju i ostala novčana sredstva. M2 – likvidna sredstva: M1 + kvazi-novac – štedni i oročeni ulozi + depozi za stambenu izgradnju + kratkoročni depozi domaćih klijenata u devizama. M3 – ukupna likvidna sredstva: M2 + sredstva rezervi + doznake + akredi vi + kupovina deviza + udružena sredstva. Dodatni monetarni agrega M0 - dinarski primarni novac obuhvata gotov novac, žiro račune banaka, blagajne, depozite države, obaveznu rezerva banaka, rezervne fondove, devizne obaveze prema bankama i blagajničke zapise centralne banke. M4 – ukupni depozi : obuhvataju agregat M3 i dugoročna sredstva i depozite. M5 – monetarni potencijal: obuhvata M4 i instrumente tržišta novca. U našoj zemlji, godinama, osnovni monetarni agregat bila je novčana masa definisana kao M1. Praksa je pokazala da pomenu koncept nije adekvatan s obzirom na to da se promene M1 nisu mogle doves u funkcionalnu vezu sa promenama obima i strukture primarnog novca u određenom (posmatranom) vremenskom periodu, i da ga treba menja . S toga je od 2000. godine Narodna banka Srbije prihva la širi koncept novčane mase M2. 31 Na sajtu Narodne banke Srbije postavljena su sledeća uputstva vezano za monetarne agregate: 1) Uputstvo o dostavljanju podataka radi praćenja određenih monetarnih kretanja (uključujući Obrazac MA – Stanje određenih dinarskih i deviznih monetarnih agregata) i Uputstvo o izmenama i dopunama Uputstva o dostavljanju podataka banka radi praćenja određenih monetarnih kretanja (uključujući Obrazac MA- Stanje određenih dinarskih i deviznih monetarnih agregata). MÊÄ ã ÙÄÊ-»Ù ®ãÄ® Ý®Ýã à 19 Slika br. 1. Novčani agrega M1, M2 i M332 32 20 Izvor: www.nbs.rs (30. sep. 2010) MÊÄ ã ÙÄÊ-»Ù ®ãÄ® ® ò®þÄ® Ý®Ýã à Slika br. 2 Monetarni pregled33 33 Izvor: www.nbs.rs (30. sep. 2010) MÊÄ ã ÙÄÊ-»Ù ®ãÄ® Ý®Ýã à 21 2.3. ENDOGENOST / EGZOGENOST NOVČANE MASE Godinama su se monetarna teorija i prateća empirijska istraživanja bavila efek ma koje količina novca izaziva kod drugih ekonomskih veličina, kao što su: cena, inves cija, zaposlenost ili nivo privredne ak vnos uopšte. Među m, sve se više povećava interes za istraživanjem onih faktora koji svojim promenama determinišu stvarnu količinu novca u op caju, odnosno, utvrđiva...
View Full Document

Ask a homework question - tutors are online